Kamulaştırma kapsamında taşınmazın değerinin belirlenmesinde gelir metodu ve değer düşüklüğü oranının belirlenmesi nasıl hukuki sonuçlar doğurur (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Bu Yargıtay kararı, kamulaştırma kapsamında irtifak hakkı bedelinin tespiti ile ilgili bir uyuşmazlığı ele almaktadır. Davacı idare, kamulaştırma konusu taşınmazın değerinin belirlenmesi ve tescili talebinde bulunmuş, ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurusunu esastan reddederek, taşınmazın sulu tarım arazisi niteliği nedeniyle değerleme işlemlerinin 2942 sayılı Kanun’a uygun yapıldığını belirtmiştir.

Mahkeme, taşınmazın gelir metodu esas alınarak değerinin belirlendiğini ve enerji nakil hattı geçiş güzergahı nedeniyle değer düşüklüğünün %30 olarak alındığını ifade etmiştir. Ayrıca, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin de hukuka uygun olduğunu vurgulamıştır. Sonuç olarak, temyiz itirazları reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı onanmıştır. Bu karar, kamulaştırma hukuku açısından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/1936 E.  ,  2024/9141 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/2096 Esas, 2023/2705 Karar
    DAVA TARİHİ : 14.12.2022
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2022/519 Esas, 2023/206 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Konya ili, …, Çaltı Mahallesi 42887 ada 1 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
    II. CEVAP
    Davalı tarafça verilmiş cevap dilekçesine dosya içerisinde rastlanmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın sulanma durumunun net olarak belirlenmediğini, objektif değer artışı uygulanmaması gerektiğini, getirisi yüksek olan ürünlerin münavebeye dahil edildiğini, değer düşüklüğü oranının fazla belirlenidğini, lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini,verilere uyulmadığını ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazi niteliğindeki Konya ili, …, Çaltı Mahallesi 42887 ada 1 parsel sayılı taşınmazın değerlendirme tarihi olan 2022 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerine göre gelir metodu esas alınarak, taşınmazın sulu tarım arazisi niteliği nedeniyle kapitalizasyon faiz oranının % 4 uygulanarak ve enerji nakil hattı geçiş güzergahı nedeniyle değer düşüklüğünün %30 olarak alınmak suretiyle kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde, irtifak hakkının tapuya şerh edilmesinde, bedelin derhal hak sahibine ödenmesinde, yazılı gerekçelerle davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının tespiti istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Sulu arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesinde ve aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının son bendi uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
    3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.
    4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,26.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.