Kamulaştırma bedelinin tespitinde gelir metodunun kullanılması ve kapitalizasyon faizi oranının uygunluğu mahkeme takdirini nasıl etkiler (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin olup, davacı idare tarafından Kütahya ili, Emet ilçesi, Köprücek köyünde bulunan taşınmaz için belirlenen bedelin davalı tarafça yetersiz bulunması üzerine ortaya çıkmıştır. İlk Derece Mahkemesi, taşınmazın değerinin tespitinde gelir metodunun kullanılması gerektiğine ve belirlenen bedelin adil olduğuna karar vermiştir. Davalı vekili, taşınmazın gerçek değerinin çok daha yüksek olduğunu savunarak karara itiraz etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını onayarak, taşınmazın niteliği ve konumuna göre belirlenen %5 kapitalizasyon faizi ile %80 objektif değer artırıcı unsur oranının uygun olduğunu belirtmiştir. Bilirkişi raporunun resmi tarım verileriyle uyumlu olduğunu ve tespit edilen m² bedellerinin makul olduğunu vurgulamıştır.

Sonuç olarak, temyiz başvurusu reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı usul ve kanuna uygun bulunarak onanmıştır. Bu karar, kamulaştırma bedelinin tespitinde izlenen yöntemlerin hukuka uygunluğunu ve tarafların iddialarının değerlendirilmesinde mahkeme takdirinin önemini ortaya koymaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/2639 E.  ,  2024/9598 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/2042 Esas, 2024/97 Karar
    DAVA TARİHİ : 09.08.2022
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Emet Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2022/271 Esas, 2023/54 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kütahya ili, Emet ilçesi, Köprücek köyü 165 ada 13 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı idare tarafından taşınmaz için takdir edilen meblağın taşınmazın gerçek değerinin çok altında olduğunu, taşınmazın gerçek bedelinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfında olduğunu, uygulanan kapitalizasyon faiz oranına itiraz ettiklerini, objektif değer artış oranının çok düşük uygulandığını, kamulaştırılan alanın değerinin en az 5 kat daha fazla olduğunu, taşınmaz üzerindeki yapılar ağaçlar ve diğer unsurların hesaplamada dikkate alınmadığını, ecrimisil bedeli hesaplanmasının hatalı olduğunu, taşınmaz karayoluna cepheli olup önemli tesislere çok yakın konumda olduğunu, taşınmazda yılda iki üç defa ürün yetiştirilebildiğini, tüm bu nedenlerle hükmedilen bedelin düşük olduğunu, davalı lehine vekâlet ücretinin düşük belirlendiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza net ürün gelirine göre değer biçilmesinde yöntem olarak bir isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan %5 kapitalizasyon faizi ile % 80 objektif değer artırıcı unsur oranının uygun olduğu, bilirkişi heyeti raporunda belirtilen verilerin resmi tarım verileri ile uyumlu olduğu, dava konusu taşınmazın niteliği dikkate alınarak tespit edilen m² bedellerinin makul ve adil olduğu gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arazi niteliğindeki davaya konu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilerek davacı idare adına tapuda tesciline karar verilmesi yerindedir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.