Kamulaştırma bedelinin tespitinde bilirkişi raporuna itirazın kabul edilmemesi, gelir metodunun geçerliliğini nasıl etkiler (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Bu Yargıtay kararı, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak terkini konusunu ele almaktadır. Davacı idare, kamulaştırma bedelinin belirlenmesi için bilirkişi raporuna itiraz etmiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporunun hukuka uygun olduğunu ve değer tespitinin adil bir şekilde yapıldığını belirtmiştir. Mahkeme, gelir metodu esas alınarak yapılan değerlemenin uygun olduğunu ve belirlenen kapitalizasyon faizi oranının yerinde olduğunu vurgulamıştır.

Mahkeme, ayrıca, taşınmazın niteliği ve konumuna göre değer biçiminin doğru yapıldığını, ağaçların yaş, cins ve verim durumunun dikkate alındığını ifade etmiştir. İstinaf başvurusunun reddedilmesiyle birlikte, kamulaştırma bedelinin ödenmesine ve taşınmazın tapu kaydının iptal edilerek davacı idare adına tesciline karar verilmiştir. Sonuç olarak, temyiz itirazları yerinde görülmemiş ve mahkeme kararının onanmasına hükmedilmiştir.

5. Hukuk Dairesi         2024/2774 E.  ,  2024/8881 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/1754 Esas, 2024/6 Karar
    DAVA TARİHİ : 06.07.2021
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Bartın 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2021/167 Esas, 2022/153 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bartın ili, …, Çukurbük Köyü 106 ada 24 parsel taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
    II. CEVAP
    Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve yol olarak terkinine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporuna uyularak verilen yerel mahkeme kararını kabul etmediklerini, bilirkişi raporunda objektif değer artış unsurlarının aynı olduğu gözetilmeden %40 objektif değer artışı uygulandığını, taşınmazın bulunduğu bölgede arazi satışları dikkate alınmadan ezbere % 4 olarak belirlenen kapitalizasyon faiz oranının uygulanmasının hatalı olduğunu, aynı bölgedeki taşınmazlar için açılan davalarda bilirkişi raporunda objektif değer artışı hesaplanmamış iken bu dosyanın raporunda objektif değer artışı hesaplanmasının çelişkili olduğunu, İl Tarım Orman Müdürlüğünün gönderdiği münavebe listesindeki ürünlerin verim, maliyet ve satış değerlerinin raporda uygun alınmadığını, kamulaştırmadan arta kalan arazide değer artışının söz konusu olduğunu, daha önce yolu olmayan ve kamulaştırma işlemi sonucu yola kavuşacak bir taşınmazdan arta kalan arazide değer artışı olacağını, yerel mahkemece lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının incelenerek müvekkili idare yararına kaldırılmasını ve itirazları doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinin uygun olduğu, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi oranının yerinde olduğu, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, raporda ürün münavebe listesinde belirlenen ürünler ve gelirleri dikkate alınarak, ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumu dikkate alınmak suretiyle değer biçildiği anlaşılmakla mülkiyet kamulaştırmasına konu yerin kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi, tespit edilen bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa hükmün kesinleşmesi beklenmeden ödenmesine karar verilmesi ve davalı aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmemesi doğru görüldüğünden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile 12 nci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür
    2. Tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline ve yol olarak tapudan terkinine karar verilmesi yerindedir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
    Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,20.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.