Ek ders ücretlerinin ödenmemesi, 657 ve 2547 sayılı kanunlar kapsamında hukuka aykırılık teşkil eder mi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/14012-S.22.21466

BAŞVURU NO : 2022/6605

KARAR TARİHİ : 28/10/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : FIRAT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Ek ders ücreti ödemesi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 06/05/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; sorumlu olduğu dersler kapsamında İkinci

Öğretim şubeli ek ders ücretlerinin ödenmediğini belirterek gerekli ödemenin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Fırat Üniversitesi

Rektörlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; başvuranın 2019-2020 Öğretim yılı bahar yarıyılında örgün öğretimde BTB 208 Sunucu İşletim Sistemi (3 1) A Şubesi BTB 208 Sunucu İşletim

Sistemi (3 1) B Şubesi BTB 226 Mobil Programlama (3 1) A Şubesi BTB 226 Mobil Programlama (3 1) B

Şubesi derslerini vermek üzere görevlendirildiği ve haftalık 4 saati ücretli olmak üzere dönem boyunca 44 saat ders ücreti ödediği,

2.1. Başvuranın, 2019-2020 Öğretim yılı bahar yarıyılında II. öğretimde ise BTB 208 Sunucu İşletim

Sistemi (3 1) BTB 226 Mobil Programlama (3 1) derslerini vermek üzere görevlendirilmiş olup, haftalık 8 saat olmak üzere dönem boyunca toplamda 96 saat ders yürüttüğü, söz konusu II. öğretim ders ücreti ödemelerinin birçok Yükseköğretim Kurumunda mevcut olan problemli bir durum olduğu, bunun başlıca sebebinin II. öğretim ders ücretlerinin ödeme kaynağının II. öğretim öğrencilerinin yatırdıkları öğrenim harcı ücreti olduğu, bu ücretlerin toplamından yapılan yasal kesintiler sonrası kalan tutarın %70’nin ek ders ve fazla çalışma ücretlerinde kullanılmasının yasal zorunluluk olduğu, 2012 yılından itibaren öğrenim harcı ücretlerinin sabit kalması buna karşılık ek ders ücretlerinin belirlenmesinde kullanılan memur maaş katsayısının her yıl iki defa olmak üzere memurlara yapılan zam oranında artması, süreç içerisinde öğretim elemanlarının akademik unvan değişimleri nedeniyle, gelir kalemi sabit kalan II. öğretim ek ders ücret ödeneğinin gider kaleminin sürekli arttığı, bu yüzden birimimizde birçok Yükseköğretim Kurumunda

/

olduğu gibi II. öğretim ek ders ücretleri ödemelerinde aksaklıklar yaşandığı, ilgili personelle birlikte söz konusu eğitim öğretim dönemi için ek ders ücret formlarını birime teslim eden diğer öğretim elemanlarına da ödeme yapılamadığı, II. öğretim bütçe tertibine ödenek tahsis edilmesi durumunda ek ders ücretlerinin ödenmesinin mümkün olacağı, II. öğretim ek ders ücretlerinin başka bir bütçe tertibinden ödenmesinin yasal olarak mümkün olmadığı belirtilerek yapılacak bir işlem olmadığı değerlendirilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Mahkemelerin Bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinde; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,

5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; “Ders görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.”

176 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında ise; “Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine

ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00’den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir.

6. 2547 sayılı Yükseköğretim kanunun “Çalışma Esasları” başlıklı 36 ıncı maddesinde; “Öğretim üyesi, kadrosunun bulunduğu yükseköğretim birimi ile sınırlı olmaksızın ve ihtiyaç bulunması halinde görevli olduğu yükseköğretim kurumunda haftada asgari on saat ders vermekle yükümlüdür. Öğretim görevlisi ise haftada asgari on iki saat ders vermekle yükümlüdür. Ancak yükseköğretim kurumlarının uygulamalı birimlerinde görev yapacak olan öğretim görevlileri için ders yükü aranmaz ve bunlara ders ücreti ödenmez. Doktora çalışmalarını başarı ile tamamlamış, tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim

Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olan 22/2/2018 tarihli ve 7100 sayılı

Yükseköğretim Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması

Hakkında Kanunun 34 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamındakiler de dahil olmak üzere uygulamalı birimlerde görev yapan öğretim görevlileri ile araştırma görevlilerine talepleri üzerine ve üniversite yönetim kurulunun uygun görmesi halinde ders görevi verilebilir. Bu şekilde ders görevi verilen uygulamalı birimlerde görev yapan öğretim görevlileri ile araştırma görevlilerine haftada on iki saati aşan ders görevleri için haftada on saate kadar 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde yer alan esaslar çerçevesinde öğretim görevlileri için belirlenmiş olan ek ders ücreti, gösterge rakamı üzerinden ek ders ücreti ile sınav ücreti ödenir”

/

7. 2914 sayılı Yükseköğretim Personeli kanununun “Ek Ders” ücreti başlıklı 11 inci maddesinde; “Öğretim elemanlarının teorik derslerle yaptırdıkları uygulama, yönettikleri tez, seminer ve doktora çalışmalarının ve ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.

Ara sınavlar için Yükseköğretim Kurulunca öğrenci sayısı gözönünde bulundurulmak suretiyle tespit edilecek ders yükü beş saati, diğer faaliyetler için belirlenecek ders yükü ise bir saati geçemez. Teorik dersler dışındaki faaliyetlerin ders yükünün tamamlanmasından sonraki kısmı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınır. Ancak mecburi ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır, kalan kısmı ise maaş karşılığı sayılır.”

Hükümlerine yer verilmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

9. Başvuran, sorumlu olduğu dersler kapsamında İkinci Öğretim şubeli ek ders ücretlerinin ödenmediğini belirterek gerekli ödemenin yapılmasını talep etmektedir.

10. Şikayet konusu bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; başvuranın 2019-2020 Öğretim yılı bahar yarıyılında II. öğretimde BTB 208 Sunucu İşletim Sistemi (3 1) BTB 226 Mobil Programlama (3 1)

derslerini vermek üzere görevlendirildiği, haftalık 8 saat olmak üzere dönem boyunca toplamda 96 saat ders yürüttüğü anlaşılmış olup yürüttüğü dersler üzerinden ek ders ücretinin ödenmediğinin idarece belirtildiği görülmektedir.

11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ıncı maddesi gereğince ek ders görevi verilenlere aynı kanunun 176 ıncı maddesi kapsamında ek ders ücreti ödeneceğinin hüküm altına alındığı,

11.1. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ıncı maddesinde ek ders yükümlülüğü yerine getirenlere gösterge rakamı üzerinden ek ders ücreti ödenmesi gerektiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.

12. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden; başvuranın 96 saatlik ek ders yükümlülüğünü yerine getirmesine rağmen ek ders ücretinin ödenmediği anlaşılmış olup 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ilgili hükümleri gereğince başvurana ek ders ücretlerinin ödenmesi

gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket

ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Elazığ İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın yükümlülüğünü yerine getirdiği ek ders ücretlerinin ödenmesi yönünde TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve FIRAT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,

6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, FIRAT ÜNİVERSİTESİ

REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi