|
ÖZET: Bu karar, Trabzon ilindeki adliyelerin personeline yönelik servis taşıma hizmeti ve ulaşım ödeneği talebinin reddine ilişkindir. Başvuran, Trabzon Adliyesi ve diğer adliyelerin personelinin işe gidiş-gelişlerini sağlamak amacıyla bu hizmetlerin verilmesini istemiştir. Ancak, Adalet Bakanlığı, Trabzon’un nüfus, iş yoğunluğu ve trafik yoğunluğunu değerlendirerek, 2022 yılı bütçe imkanları dahilinde bu talebin karşılanamayacağını belirtmiştir. İlgili mevzuat gereğince, idarelerin bu tür hizmetleri sağlama konusunda takdir yetkisi bulunmaktadır ve bu yetki, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.
İdarenin, takdir yetkisini kullanırken nesnellik, tarafsızlık ve orantılılık ilkelerine uyması gerekmektedir. Başvuranın talebinin reddi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, dolayısıyla başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, idarenin bütçe imkanlarının kısıtlı olması ve diğer büyükşehirlerde de benzer hizmetlerin sağlanamamasıyla da desteklenmiştir. Başvurunun reddi, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bir değerlendirme olarak kabul edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15231-S.22.23334
BAŞVURU NO : 2022/8414
KARAR TARİHİ : 28/11/2022
RET KARARI ( )
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Personel servis taşıma hizmeti verilmesi ve/veya ulaşım
BAŞVURUNUN KONUSU :
ödeneği verilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 12/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Adalet-Sen (Adalet Çalışanları Sendikası) Trabzon İl Temsilciliği adına başvuran , İstanbul, Ankara ve İzmir illeri gibi büyükşehir olan Trabzon ilinde yer alan Trabzon Adliyesinin yanı sıra, Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi ile Akçaabat Adliyesı̇ , Araklı Adliyesı̇ , Çaykara Adliyesı̇ , Maçka
Adliyesı̇ , Of Adliyesı̇ , Sürmene Adliyesı̇ , Tonya Adliyesi ve Vakfıkebir Adliyesi personelinin işe gidişgelişlerini sağlamak amacıyla personel servis taşıma hizmeti verilmesi ve/veya ulaşım ödeneği verilmesini, Gönderme Kararına istinaden verilen cevabi yazı gereğince Ankara, İstanbul ve İzmir haricindeki adliyelerde 2022 yılı bütçe imkanlarından karşılanmasının mümkün olamayacağı belirtilmesine karşın
Ceza İnfaz Kurumları İle Tutukevleri İşyurtları Kurumunun 20.05.2022 tarihli ve E.Kurul – / / sayılı yazısı ile bir başka Büyükşehir illerinden olan Bursa
Adliyesinde görev yapan personelin mesaiye gidiş ve gelişlerinin Belediyelere ait toplu taşıma araçları ile yapılmasını sağlamak amacıyla 01.06.2022-31.12.2022 tarihleri arasında kişi başı aylık 275,00 TL’yi geçmemek üzere KDVdahil 3.919.300.00 TL ödeneğin 2022 Yılında kullanılması suretiyle İşyurtları
Kurumu bütçesinden Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı adına tahsisinin uygun görüldüğü, Personel Servis
Hizmet Yönetmeliği uyarınca birçok Bakanlığın taşra teşkilatı personelinin işe getirilip götürülmesi amacıyla Trabzon il müdürlüklerince (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü)
servis ihalesi açıldığını, Trabzon il merkezinde bulunmakta iken 28.02.2014 tarihinde Yomra ilçesindeki
hizmet binasına taşınan Trabzon (Merkez) Adliyesinin 8 yıldır bir ilçe olan Yomra’da hizmet vermekte olduğunu, daha önceden il merkezinde bulunan Trabzon Adliyesinin 14.5 km. uzaklıkta olan Yomra ilçesine taşındıktan sonra 390 personelinin her gün kendi imkanlarıyla mesaisine gidip mesaiden döndükleri dikkate alındığında Trabzon ili için personel servis taşıma hizmeti verilmesini ve/veya ulaşım ödeneği verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Adalet Bakanlığının 5/8/2022 tarihli ve E- – sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1. Ceza İnfaz Kurumlan İle Tutukevleri İşyurtları Kurumunun 28/01/2022 tarihli ve E- – / sayılı yazısında Ankara, İstanbul ve İzmir haricindeki Adliyelerde görev yapan personelin ise gidiş-gelişlerini sağlamak amacıyla personel servis hizmetinin verilmesi veya servis hizmeti sağlanamayan
Adliyelerde ise ulaşım giderlerinin karşılanmasının Kurumun 2022 Yılı Bütçe imkânlarından karşılanmasının mümkün olamayacağının bildirilmesi üzerine talebin reddedildiği,
2.2. Trabzon il teşkilatı bünyesinde görev yapmakta olan personelin servis taşıma hizmeti ve ulaşım ödeneği ihtiyacına ilişkin yapılan bir değerlendirmede, Trabzon ilinin nüfus ve iş yoğunluğu ile mülki idare yüzölçümü ve trafik yoğunluğunun bir arada değerlendirilerek red işlemin tesis edildiği,
2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmeti Yönetmeliğinin 5. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca, ulaşım hizmetinin temini yönünden anılan maddedeki şartların yerine gelerek bahsi geçen hizmetin lüzumlu görülmesinin tek başına yeterli olmadığı, zira söz konusu hizmetin yerine getirilebilmesi için ödenek bulunması, idarenin bütçe imkânlarının verilecek hizmeti karşılamaya yeterli olmasının gerektiği, Bursa iline dair ise; anılan Yönetmeliğin 5. maddesinde yer alan esaslara nazaran, adı geçen ilin Ülkemizin dördüncü büyük şehri olması, nüfus ve iş yoğunluğu, mülkî idare yüzölçümü ve trafik yoğunluğu dikkate alınarak, bütçe imkânları da zorlanmak suretiyle bahsi geçen ilde ulaşım hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin işlemlerin gerçekleştirildiği, ayrıca büyükşehir sıralamasına göre Trabzon’dan daha büyük olan Adana, Konya, Kocaeli, Sakarya, Gaziantep gibi illerde de, söz konusu Yönetmeliğinin 5. maddesinde belirtilen hususlar ile bütçe olanaklarının kısıtlı olması durumu birlikte değerlendirilerek ulaşım hizmeti verilemediği,
2.4. İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa dışında ulaşım ödeneği sağlanan başkaca mahal bulunmadığı
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve
/
hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliğinin “Personel servis hizmetinin ihdası ve personel servis araçlarının kiralanması” başlıklı 5 inci maddesinde, “Trafiğin sıkışık bulunduğu şehir merkezlerinde işletilen muayyen tarifeli taşıtların, çalışan personelin zamanında işbaşında bulunmalarını temin edecek nitelik ve yeterlilikte bulunmadığı hallerde, kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili organlarının, personelini işbaşına götürüp getirmek amacıyla kiralama yoluyla veya kendi öz mal taşıtlarıyla personel servis hizmeti ihdas ve işletmesine lüzum görmesi ve bu kurumların gördükleri hizmetlerin daimi ve muntazam şekilde görülen hizmetlerden olması zorunludur.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, Trabzon ili için personel servis taşıma hizmeti verilmesini ve/veya ulaşım ödeneği verilmesini talep etmektedir.
8. Başvuru konusuna esas ilgili mevzuat gereğince, trafiğin sıkışık bulunduğu şehir merkezlerinde işletilen muayyen tarifeli taşıtların, çalışan personelin zamanında işbaşında bulunmalarını temin edecek nitelik ve yeterlilikte bulunmadığı hallerde, kamu kurum ve kuruluşlarınca uygun görülmesi halinde, personelini işbaşına götürüp getirmek amacıyla personel servis hizmetinin sağlanabileceği öngörülmekte olup, bu konuda ilgili idarelere takdir yetkisinin tanındığı görülmektedir.
9. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
10. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden, İstanbul, Ankara ve İzmir illeri gibi büyükşehir olan
Trabzon ilinde yer alan Trabzon Adliyesinin yanı sıra, Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi ile
̇ ̇ ̇ ̇ ̇
Akçaabat Adliyesı, Araklı Adliyesı, Çaykara Adliyesı, Maçka Adliyesı, Of Adliyesı, Sürmene
̇
Adliyesı, Tonya Adliyesi ve Vakfıkebir Adliyesi personelinin işe gidiş-gelişlerini sağlamak amacıyla personel servis taşıma hizmeti verilmesi ve/veya ulaşım ödeneği verilmesi talebine ilişkin olarak
Adalet Bakanlığınca verilen cevabi yazıda, “Trabzon ilinin nüfus ve iş yoğunluğu ile mülki idare yüzölçümü ve trafik yoğunluğunun bir arada değerlendirilerek söz konusu talebin reddedildiği, ilgili mevzuat gereğince ulaşım hizmetinin temini yönünden ilgili mevzuattaki şartların yerine gelerek bahsi geçen hizmetin lüzumlu görülmesinin tek başına yeterli olmadığı, söz konusu hizmetin yerine
getirilebilmesi için ödenek bulunması, idarenin bütçe imkânlarının verilecek hizmeti karşılamaya yeterli olmasının gerektiği, büyükşehir sıralamasına göre Trabzon’dan daha büyük olan illerde de, söz konusu mevzuatta belirtilen hususlar ile bütçe olanaklarının kısıtlı olması durumu birlikte değerlendirilerek ulaşım hizmetinin verilemediği, İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa dışında ulaşım ödeneği sağlanan başkaca mahal bulunmadığı, Bursa ilinin ise Ülkemizin dördüncü büyük şehri olması, nüfus ve iş yoğunluğu, mülkî idare yüzölçümü ve trafik yoğunluğu dikkate alınarak, bütçe imkânları da zorlanmak suretiyle bahsi geçen ilde ulaşım hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin işlemlerin gerçekleştirildiği” gerekçelerinin sunulduğu anlaşılmakta, ayrıca servis hizmetinin sağlanmasına ilişkin örnek gösterilen başkaca kamu kurum ve kuruluşlarının da bulunmasına ilişkin olarak ise, her bir kamu kurum ve kuruluşunun söz konusu hizmetin sağlanması açısından takdir yetkilerini farklı şekilde kullanmalarının mümkün olduğu ve bu durumun diğer kamu kurum ve kuruluşları açısından emsal teşkil edemeyeceği değerlendirilmekte olup, ilgili idarenin hizmet ihtiyaçları çerçevesinde yaptığı değerlendirme sonucunda kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu anlaşılmıştır.
11. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Trabzon ilinde yer alan
Trabzon Adliyesinin yanı sıra, Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi ile Akçaabat Adliyesı̇ , Araklı Adliyesı̇ , Çaykara Adliyesı̇ , Maçka Adliyesı̇ , Of Adliyesı̇ , Sürmene Adliyesı̇ , Tonya Adliyesi ve Vakfıkebir Adliyesi personelinin işe gidiş-gelişlerini sağlamak amacıyla personel servis taşıma hizmeti verilmesi ve/veya ulaşım ödeneği verilmesi talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılığın bulunmadığından başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili ilgili idarenin başvuru konusuna ilişkin yeterli gerekçeleri sunmadığı ve başvurana verdiği cevaplarda ise hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenlerle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/