657 sayılı Kanun’un 4/B maddesi kapsamında çalışan sözleşmeli personelin eş durumu tayin hakkı var mıdır (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/11577-S.22.17735

BAŞVURU NO : 2022/9354

KARAR TARİHİ : 12/09/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Eş durumu mazereti nedeniyle atanma talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 30/06/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; Şanlıurfa Akçakale Devlet Hastanesi’nde 4/b sözleşmeli olarak çalışmaktayken Şanlıurfa İl İdare Mahkemesine kadroya geçme talepli dava açtığını, mahkeme kararı neticesinde Ağustos 2021 yılında kadroya geçtiğini, sonrasında Ağustos 2021 yılında Siverek Devlet

Hastanesi’ne eş durumu mazeretiyle tayin olduğunu, Bakanlığın itirazı nedeniyle söz konusu mahkeme kararının bozulması sonrasında tekrardan sözleşmeli statüye geçirildiğini, ayrıca atamasının da iptal edilerek eski görevine iade edildiğini, konuyla ilgili emsal mahkeme kararından da anlaşıldığı kadarıyla tayin olduğu yerde sözleşmeli statüye geçirilmesi gerekirken atamasının iptal edilmesi nedeniyle mağdur olduğunu belirterek, tayin olduğu Siverek Devlet Hastanesinde tekrardan atanmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içerikli yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı

Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 29/07/2022 tarihli ve sayılı yazıda özetle; başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli personel olarak görev yaptığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/A maddesi kapsamındaki kadroya geçirilme istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali talebiyle açtığı davada, Gaziantep

Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 28.03.2022 tarihli ve sayılı kararı ile “…davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesince verilen 25.06.2021 tarihli ve sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine…” karar verildiğinden 4/b kadroya geçişinin yapıldığı, başvuranın çalıştığı statü kapsamında eş durumu tayin hakkı bulunmadığından tayin talebinin reddedildiği açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 3.2. Ailenin korunması ve çocuk hakları 41 inci maddesinde; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.

(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/4 md.) Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.

3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.4. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinin son fıkrasında, “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Kararların sonuçları” başlıklı 28 inci maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasında, “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. (…) Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.” 6. 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına

İlişkin Esasların “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde, “Sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz. Sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliği ise aşağıdaki hallerde Kurumca gerçekleştirilebilir…

b) Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir…”, 7. Sağlık Bakanlığı 4/B Sözleşmeli Personelinin Yeniden Hizmete Alınması ve Kurum İçi Yer

Değişikliğine Dair Yönergenin “Eş durumu nedeniyle yer değişikliği” başlıklı 7 inci maddesinde, “(1)

/

Eş durumu nedeniyle il’ler arası yer değişikliği için boş sözleşmeli personel pozisyonları her yıl ocak ve temmuz aylarında Bakanlıkça tespit ve ilan edilir. Bu pozisyonlara yerleştirme kura ile yapılır. (2)

Sözleşmeli personelin, eş durumu nedeniyle il’ler arası yer değişikliği talebinde bulunabilmesi için; a) Bakanlığın o il’de boş pozisyon ilan etmiş olması, b) Pozisyonunun vizeli olduğu il’de fiilen en az bir yıl çalışmış olması, c) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunduğunu belgelemesi, ç) Eşinin, stratejik personel olması veya 4924 sayılı Kanuna göre istihdam edilmesi, gerekir. (…)”

Hükümlerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, eş durumu mazeretine binaen Siverek Devlet Hastanesine atamasının yapılmasını talep etmektedir.

10. Başvuru konusuna ilişkin idare tarafından verilen cevapta; başvuranın çalıştığı statü kapsamında eş durumu tayin hakkı bulunmadığından tayin talebinin reddedildiği ifade edilmiştir.

11. Başvuranla ilgili Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 28/03/2022 tarihli ve sayılı kararında, “(…) 657 sayılı Kanun’un 4/B maddesi uyarınca sözleşmeli sağlık personeli olarak görev yapan davacının, 663 sayılı KHK’nın 45/A maddesindeki koşulları sağlasa bile kadroya atanma talebinin, tâbi oldukları mevzuat uyarınca karşılanması mümkün olmadığından, başvurunun reddi yönündeki dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki istinafa konu İdare

Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır. (…)” denilmektedir.

12. Bu kapsamda başvuru konusu incelendiğinde, başvuranın Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesi’nce verilen 25/06/2021 tarih ve E:2021/709, K:2021/1019 sayılı Karar gereğince 4/a kadrosuna geçtikten sonra eş durumu mazeretine binaen Akçakale Devlet Hastanesinden Siverek Devlet Hastanesine atamasının yapıldığı, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 28.03.2022 tarihli ve sayılı kararı ile “…davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesince verilen 25.06.2021 tarihli ve E.2021/709-K.2021/1019 sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine…” karar verildikten sonra tekrarlardan 4/b kadroya geçişinin yapıldığı ve 4/a kadrosunda bağlı olarak yapılan atama işleminin geri alınarak tekrardan Akçakale Devlet

Hastanesine atanması üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.

13. Danıştay 5. Dairesinin 05/02/1998 tarihli ve E. 1996/1234, K. 1998/239 sayılı kararında, “Daha açık bir anlatımla, hukuka aykırı bir idari işlemle elde edilen statü ve bu statüye dayanılarak yapılan işlem ve eylemler kamuya yönelik etki ve sonuçlar doğuruyorsa bu statü korunmayacak: ancak idarece hatalı işlem düzeltilinceye kadar ilgili kişinin bu statü nedeniyle elde ettiği kişisel kazanımlara da dokunulamayacaktır.

Çok kısa deyimle, kanuna aykırı işlemle elde edilen yetkiler sürdürülmeyecek, sadece kişisel kazanımları korunacaktır. Örneğin, tıp fakültesini bitirmenin doktorluk yapmanın önkoşulu olduğu objektif hukuk

/

kurallarıyla düzenlendiğine göre tıp fakültesini bitirmediği halde hukuka aykırı işlemlerle bu görevi yapmasına izin verilen kişinin, aradan belirli bir zaman geçtikten sonra bu görevin kendisi için kazanılmış hak teşkil ettiğini kabul etmenin mümkün olmadığı açıklanmasına gerek olmayacak kadar açıktır.” denilmektedir.

14. Kararın “İlgili Mevzuat” kısmında yer verilen düzenlemelere göre; yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği açıkça belirtilmiştir.

15. Somut olayın değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/A maddesi kapsamındaki kadroya geçirilme istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali talebiyle açtığı davada, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 28.03.2022 tarihli ve sayılı kararı ile “…davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesince verilen 25.06.2021 tarihli ve sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine…” kararı neticesinde, İdarenin söz konusu mahkeme kararını uygulamak için başvuranı tekrardan sözleşmeli statüye bağlı olarak görev yaptığı

Akçakale Devlet Hastanesine atadığı, zira Anayasa’nın 138 inci maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama

Usulü Kanunu’nun 28 inci maddelerinde yargı kararlarına uyma zorunluluğunun açıkça belirtildiği, söz konusu düzenlemeler gereğince İdarenin idari yargı organlarınca verilen kararların icaplarına göre, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu dikkate alındığında İdarece yapılan atama işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

16. Bunun haricinde, aile birliği mazereti nedeniyle yer değişikliği talep eden başvuranın, Sözleşmeli

Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 3 üncü maddesinde belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı değerlendirildiğinde, başvuranın pozisyonunda Siverek Devlet Hastanesinde boş pozisyon bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu Esasların Ek 3 üncü maddesinde belirtilmiş olan personelin geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması şartının somut olayda sağlamadığı anlaşılmaktadır.

17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin

Esasların Ek 3 üncü maddesinde belirtilen şartları taşımadığı anlaşılan başvuranın, eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliğinin Siverek Devlet Hastanesine yapılması talebinin reddi yönündeki işlemde hukuka aykırılık bulunulmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

/

19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)

dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi