Sözlü sınavlarda aday cevaplarının kayda geçirilmemesi ve puanlamanın gerekçelendirilmemesi hukuka aykırılık oluşturur mu (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/15834-S.22.24185

BAŞVURU NO : 2022/10596

KARAR TARİHİ : 07/12/2022

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI

Sözlü sınava ilişkin işlemler hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 28/07/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, başvurusunda özetle; Tekirdağ AFAD büro personeli alımı için sözlü sınava girdiğini, yazılı sınavda en yüksek puana sahip olmasına rağmen sözlü sınavdan 87.6 puan alarak başarısız sayıldığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Afet ve Acil Durum

Yönetimi Başkanlığı tarafından gönderilen 26/08/2022 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.2. Taşra teşkilatında istihdam edilmek üzere; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan

“Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar” çerçevesinde, toplam 648 adet boş pozisyona sözleşmeli personel alınabilmesi için Bakanlık Makamının Onayı ile “Sözleşmeli Personel Alımı Giriş (Sözlü) Sınavı” yapılmasına karar verildiği,

2.3. Başkanlık Makamının 27/10/2021 tarih ve sayılı Onayı ile sınav sürecine yönelik iş ve işlemleri yürütmek amacıyla Sözleşmeli Personel Alımı Sınav Komisyonu teşkil edildiği,

2.4. Sözleşmeli personel alımına yönelik 18-27 Kasım 2021 tarihleri arasında Kariyer Kapısı üzerinden yapılan başvuruların belgelerin eksik olup olmadığı ve adayların belirlenen şartları taşıyıp taşımadıkları bakımından incelendiği, her il için öğrenim durumuna göre belirtilen sayıda olmak üzere, ilan edilen boş pozisyon sayısının 5 (beş) katı adayın KPSS puan sıralaması esas alınarak değerlendirildiği, başvuru

sonuçlarına ilişkin bilgilerin Kariyer Kapısı üzerinden 06.01.2022 Perşembe günü adayların erişimine açıldığı,

2.5. Sözleşmeli Personel Alımı Sınav Komisyonumun 19/01/2022 tarih ve 6 sayılı kararı ile adayların sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi ile genel kültür ve yeteneklerinin ölçülmesinde kullanılacak soruların hazırlanması amacıyla Sözlü Sınav Soru Hazırlama Komisyonu teşkil edildiği, Komisyonun 25/02/2022 tarih ve sayılı kararı ile kayıt altına alınan soruların kullanılmasına ve adayların değerlendirilmesinde kayıt altına alınan sözlü sınav değerlendirme formunun kullanılmasına karar verildiği,

2.6. Komisyonun 16/02/2022 tarih ve sayılı kararı ile Giriş (Sözlü) Sınavının 07-18 Mart 2022 tarihleri arasında bölgesel ve eşzamanlı olarak Ankara, İstanbul, Kahramanmaraş, Trabzon ve Van illerinde yapıldığı, söz konusu sınavları gerçekleştirmek üzere Bölgesel Sözlü Sınav Komisyonlarının oluşturulduğu,

2.7. Sözleşmeli personel alımı sözlü sınavlarının Sözlü Sınav Komisyonlarınca ilgili mevzuat ve ilanda belirtilen usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirildiği, adayların, Sözlü Sınav Komisyonlarınca, sözlü sınava ilişkin değerlendirme kriterleri ve oranlan çerçevesinde tarafsız olarak değerlendirildiği, sözlü sınavın doğası gereği bilgi yanında mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olunup olunmadığının ortaya konulabilmesi amacıyla, komisyon üyeleri tarafından adayların; konu hakkında bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı bakımından belirlenen puanlar üzerinden değerlendirildiği,

2.8. Adayın kura yöntemiyle çektiği sorulara verdiği cevapların her komisyon üyesi tarafından değerlendirildiği ve ayrı ayrı puan verilerek kayıt altına alındığı, her adaya sorulan soruların kayda geçirilerek adayların sorulara verdiği cevaplara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin değerlendirme formunda kayıt altına alındığı, sözlü sınavda sesli veya görüntülü kayıt almanın ilgili mevzuatta zorunlu tutulmaması nedeniyle, Sözlü Sınav Değerlendirme Formu dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmadığı,

2.9. Adaya yönelik 09.03.2022 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınavda, aday tarafından fanustan “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi” alanında 135 sıra numaralı, “genel kültür ve genel yetenek” alanında 130 sıra numaralı soruların çekildiği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sözlü sınav puanının 87,6 olarak tespit edildiği, aday tarafından 26.05.2022 tarihli dilekçe ile sözlü sınav sonucuna itiraz edildiği ancak Sınav Komisyonunca yapılan inceleme sonucunda adaya ait değerlendirmede maddi hata görülmediğinden itirazın reddedilmesine karar verildiği belirtilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,

3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”

3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına

İlişkin Esasların “Sınav Şartı” başlıklı Ek 2 inci maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşları 657 sayılı

Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre; a) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme

Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı tarafından Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) (B) grubu puan sıralaması esas alınmak suretiyle doğrudan yapılacak merkezi yerleştirme, b) Yazılı ve/veya sözlü sınav yapılmaksızın, KPSS (B) grubu puan sıralaması esas alınmak suretiyle ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak yerleştirme, c) Bu Esaslara ekli 3 sayılı cetvelde unvanları belirtilen sözleşmeli personel pozisyonlarına KPSS (B) grubu puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir unvan için boş bulunan sözleşmeli personel pozisyonunun on katına kadar aday arasından ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak yazılı ve/veya sözlü sınav başarısı sırasına göre yapılacak yerleştirme, yöntemlerinden herhangi biri ile sözleşmeli personel istihdam edebilirler. Kamu kurum ve kuruluşları, ÖSYM Başkanlığı tarafından yapılan merkezi yerleştirme suretiyle alınanlar haricinde, istihdam edilecek sözleşmeli personele ilişkin olarak, boş sözleşmeli personel pozisyon unvan ve sayısını, bu pozisyonlarda istihdam edileceklerde aranacak nitelikleri, pozisyonlara yapılacak yerleştirme usulünü, sınavla alınacaklarda sınavın yeri, tarihi, türü, konuları ile diğer hususları yerleştirme veya sınav tarihinden en az onbeş gün önce 10 sayılı Resmî

Gazete Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince ilan ederler, Sınav veya yerleştirme başvurularının incelenmesi, gerçekleştirilmesi, sonuçlarının tespiti ile yerleştirilen adayların ilan edilen niteliklere uygunluğundan kurumlarca teşkil edilecek komisyon sorumludur.

Komisyon; ilgili kurum veya kuruluşun atamaya yetkili amirinin veya görevlendireceği birim amirinin başkanlığında, personel işlerinden sorumlu birim yöneticisi ve atamaya yetkili amir tarafından görevlendirilecek üç üye olmak üzere toplam beş kişiden teşekkül eder. Birinci fıkranın (c) bendi uyarınca yapılacak sınavlar ile uygulama sınavlarında, personel işlerinden sorumlu birim yöneticisi hariç, komisyon üyelerinin öğrenim düzeyi adaylarda aranan öğrenim düzeyinden düşük olamaz. Söz konusu komisyonun başkan ve üyeleri, eşlerinin, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımlarının katıldığı sınavlarda görev alamazlar… İçişleri Bakanlığı ve bağlı kuruluşları, Yargıtay Başkanlığı, Milli

Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları, Milli Savunma Üniversitesi ve (1)

Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı adına vize edilmiş olan sözleşmeli personel pozisyonlarından ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde belirtilen unvanlara ilişkin pozisyonlar ile yabancı uyruklu personel ve yurtdışı teşkilatlarında istihdam edilecek personel için kullanılacak pozisyonlar dışındaki sözleşmeli personel pozisyonlarına yapılacak alımlarda bu maddenin birinci fıkrasının (c)

bendinde belirtilen yöntem uygulanır.”

hükümlerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

/

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran, Tekirdağ AFAD büro personeli alımı için sözlü sınava girdiğini, yazılı sınavda en yüksek puana sahip olmasına rağmen sözlü sınavdan 87.6 puan alarak başarısız sayıldığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.

8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

9. Sözleşmeli Personel Alımı Sınav Komisyonumun 19/01/2022 tarih ve sayılı kararı kapsamında; sözlü sınava çağrılan adayın, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (50), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10) şeklindeki kriterler çerçevesinde yüz tam puan üzerinden değerlendirileceği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının tespit edileceği ve sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı öngörülmektedir.

10. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.

11. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, hazırlanan bu soruların zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen zarf içerisinden çıkan soruların adaya yöneltildiği, ancak sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorular için puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı ve fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.

12. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından

“puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa)

dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvuranın, yeniden sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;

Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması, adayların vermiş olduğu cevabın tutanak altına alınması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde AFET ve ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA;

Kararın başvurana ve AFET ve ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, AFET ve

ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/