Sağlık Bakanlığı’nın atama taleplerini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda reddetme yetkisi hangi koşullarda sınırlıdır (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/16661-S.22.25521

BAŞVURU NO : 2022/11370

KARAR TARİHİ : 21/12/2022

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Van iline atanma hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 09/08/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran A ( Başakşehir Devlet

Hastanesinde iç hastalıkları uzmanı olarak görev yaptığını, çalıştığı kurumdan 11/05/2022 tarihinde tüm şartları sağlayarak Sağlık Bakanlığı Personel Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 26. Maddesine göre Van iline alt bölge tayininde bulunduğunu, PDC si 6 olan kurumunda 7 dahiliye uzmanı bulunmasına rağmen ve başhekimlik tarafından ihtiyaç bildirilmemesine rağmen ihtiyaç gerekçe gösterilerek reddedildiğini, yasal hakkı olan Van iline tayininin gerçekleştirilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelere cevaben Sağlık Bakanlığı yazısı ve eklerinde;

2.1.) Bilindiği üzere 19/4/1983 tarihli ve sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan

Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atamalarına İlişkin Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanan

Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin hizmet grupları başlıklı 7 inci maddesinde ”

PDC doluluk oranına göre iller, her unvan ve branşta en yüksekten en düşüğe doğru A, B, C ve D olarak dört hizmet grubuna ayrılır. Doluluk oranı en yüksek ilk 20 il A, ikinci 20 il B, üçüncü 20 il C ve diğer iller ise D hizmet grubu olarak belirlenir…” hükmü yer almaktadır.

2.2.) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atamalarına İlişkin Yönetmeliğinde Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illeri gruplandırılarak, gelişmişlik sırasına göre (6) hizmet bölgesine ayrıldığı belirtilmiş ise de anılan yönetmelik hükmü ile buna ek olarak ayrıca (4) grup olarak da gruplandığı belirtilmiştir.

2.3.) Ayrıca; Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin Üst hizmet bölgelerinden alt hizmet bölgelerine ve bölge içi atama başlıklı 26 ncı maddesinin 1 inci fıkrasında ise “ İlgililerin talebi hâlinde aynı hizmet bölgesinin A grubu illerinden B, C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin bütün hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin B hizmet grubu illerinden C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin B, C ve D hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin C hizmet grubu illerden D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin C ve D hizmet grubundaki illere; D hizmet grubu illerden alt hizmet bölgelerinin D hizmet grubundaki illere PDC’nin uygun olması durumunda her zaman atama yapılabilir. 1, 2, 3 ve 4 üncü hizmet bölgelerinden 5 ve 6 ncı hizmet bölgesine yapılacak atamalarda hizmet grubu şartı aranmaz. İlgililerin bu madde kapsamında atanma talebinde bulunabilmesi için bu

Yönetmelik hükümlerine göre atandığı tarihten itibaren fiilen bir yıl çalışmış olması şarttır.” hükmü bulunmakta ise de; kadro imkanları göz önünde bulundurularak personelin hizmet bölgeleri ve grupları arasında, hizmet gerekleri de dikkate alınarak, adil ve dengeli dağılımın ve kısıtlı hekim kapasitesi içerisinde etkin bir planlama sisteminin yapılarak sağlık hizmetlerinin tüm vatandaşlara eşit bir şekilde sunulmasının sağlanması Bakanlığımızın başlıca görev, yetki ve sorumlulukları arasında yer almaktadır.

2.4.) Bu minvalde; ilgilinin müracaat ettiği tarihteki 2022 yılı Mayıs-Haziran ayı illerin bölge hizmet gruplarına göre İç Hastalıkları branşında İstanbul ili 1/D hizmet bölge grubunda (PDC:672 Çalışan:546)

tayin talebinde bulunulan Van ili ise 6/B hizmet bölge grubunda (PDC: 52 Çalışan: 50) yer alığından adı geçenin talebi doğrultusunda işlem tesis edilememiştir.

Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 129 uncu maddesinde; “…..Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.…. ”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,

5. 5657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde, “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.”,

6. 26.03.2013 tarihli ve 28599 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer

Değiştirme Yönetmeliği’nin;

6.1.) “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik tüm atama ve yer değiştirmelerde; a) Kadro imkânları göz önünde bulundurulması, b) Ekonomik, sosyal ve kültürel şartlar ile ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illerin gruplandırılarak işlem yapılması, c) Personelin hizmet bölgeleri ve grupları arasında, hizmet gerekleri de dikkate alınarak, adil ve dengeli dağılımın sağlanması, ç) Personel hareketlerinde hizmet puanının belirleyici olması, d) PDC’de belirlenen sayılardaki aktif çalışanların dikkate alınarak idarenin hizmet ihtiyacının karşılanması, aylıksız izin, askerlik ve geçici görev gibi nedenlerle aktif olmayan standartlara bu süre içerisinde atama yapılması, e) Atamalarda hizmet birimlerinin ihtiyacına göre sertifika, diploma gibi özel nitelikler aranılarak, nitelikli personel eliyle hizmet sunumunun sağlanması, f) Personelin başvuru tarihinde yürürlükte olan usul ve esaslar çerçevesinde işlem yapılması ilkelerini esas alır.”,

6.2.) “Hizmet bölgeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) İller 6 hizmet bölgesine ayrılır. Genel

Yönetmelikle hizmet bölgelerinde yapılacak değişiklikler bu Yönetmeliğe aynen yansıtılır.”

6.3.) “Hizmet grupları” başlıklı 7 nci maddesinde “(1) PDC doluluk oranına göre iller, her unvan ve branşta en yüksekten en düşüğe doğru A, B, C ve D olarak dört hizmet grubuna ayrılır. Doluluk oranı en yüksek ilk 20 il A, ikinci 20 il B, üçüncü 20 il C ve diğer iller ise D hizmet grubu olarak belirlenir.

İllerin doluluk oranlarının eşit olması hâlinde (Mülga ibare:RG-9/2/2019-30681)(…) Sosyo-Ekonomik

Gelişmişlik Sıralaması Endeksinde üst sıralarda yer alan il, doluluk oranı daha yüksek olan il olarak kabul edilir. Ancak istihdam edilen personel sayısı 200’den az olan veya ülke genelinde tüm illerde PDC veya standart öngörülmeyen unvan ve branşlar için İstihdam Planlama Komisyonunca iki ayda bir Ek 2’deki cetvelin 9 uncu ilkesi doğrultusunda hizmet grupları belirlenerek ilan edilir. (2) PDC çalışmaları sonucu unvan ve branşlara göre personelin illere dağılım sayısını gösteren il dağılım cetveli ve bu personelin il içi birimlere dağılım sayısını gösteren il içi dağılım cetveli Bakanlık (Mülga ibare:RG-2/3/2018-30348)(…)

internet sitelerinde duyurulur. Unvan ve branşlara göre il dağılım cetvelinde belirlenen sayı ile illerde istihdam edilen personel sayısının karşılaştırılması sonucu bulunan doluluk oranı cetvelleri ile buna göre belirlenen hizmet grupları ise her iki ayda bir yenilenerek Bakanlık (Mülga ibare:RG-2/3/2018-30348)(…)

internet sitelerinde duyurulur ve Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünde iki yıl süreyle muhafaza edilir.

Hazırlanan cetveller personel planlama çalışması niteliğinde olup müteakip dönemlerde atamaya açılacak yerler, aktif çalışan personel doluluk oranları en düşük illerden ve birimlerden başlamak üzere belirlenir.

Aktif çalışan personel sayısının belirlenmesinde izin, eğitim gibi nedenlerle üç aydan fazla süreyle görevi başında bulunmayan personel hesaba katılmaz.”

6.4.) “Üst hizmet bölgelerinden alt hizmet bölgelerine ve bölge içi atama” başlıklı 26 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “İlgililerin talebi hâlinde aynı hizmet bölgesinin A grubu illerinden B, C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin bütün hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin B hizmet grubu illerinden C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin B, C ve D hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin C hizmet grubu illerden D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin C ve D hizmet grubundaki illere; D hizmet grubu illerden alt hizmet bölgelerinin D hizmet grubundaki illere

PDC’nin uygun olması durumunda her zaman atama yapılabilir. (Ek cümleler:RG-16/1/2020-31010) 1, 2,

3 ve 4 üncü hizmet bölgelerinden 5 ve 6 ncı hizmet bölgesine yapılacak atamalarda hizmet grubu şartı

aranmaz. İlgililerin bu madde kapsamında atanma talebinde bulunabilmesi için bu Yönetmelik hükümlerine göre atandığı tarihten itibaren fiilen bir yıl çalışmış olması şarttır.”

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran , Başakşehir Devlet Hastanesinde iç hastalıkları uzmanı olarak görev yaptığını, çalıştığı kurumdan 11/05/2022 tarihinde tüm şartları sağlayarak Sağlık Bakanlığı Personel Atama

Ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 26. Maddesine göre Van iline alt bölge tayininde bulunduğunu, PDC si

6 olan kurumunda 7 dahiliye uzmanı bulunmasına rağmen ve başhekimlik tarafından ihtiyaç

bildirilmemesine rağmen ihtiyaç gerekçe gösterilerek reddedildiğini ifade ederek Van iline tayin olmayı talep etmektedir.

9. Sağlık Bakanlığından istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare tarafından Kurumumuza gönderilen belgelerde; “hizmet gerekleri de dikkate alınarak, adil ve dengeli dağılımın ve kısıtlı hekim kapasitesi içerisinde etkin bir planlama sisteminin yapılarak sağlık hizmetlerinin tüm vatandaşlara eşit bir şekilde sunulmasının sağlanması Bakanlığımızın başlıca görev, yetki ve sorumlulukları arasında” belirttiği üzere kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin İdarenin sorumluluğu olduğu; ve ayrıca “2022 yılı MayısHaziran ayı illerin bölge hizmet gruplarına göre İç Hastalıkları branşında İstanbul ili 1/D hizmet bölge

grubunda (PDC:672 Çalışan:546) tayin talebinde bulunulan Van ili ise 6/B hizmet bölge grubunda (PDC:

52 Çalışan: 50)” yer aldığından İstanbul ili ile Van ili kıyaslandığında başvuranın bulunduğu İstanbul ilinde

İç Hastalıkları branşında daha fazla ihtiyaç olacağı hususu dikkat çekmektedir.

10. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket

etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.

11. Başvuranın talebinde yer verilen Sağlık Bakanlığı Personel Atama Ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 26. Maddesine göre İstanbul ilinden Van iline alt bölge tayini hususunda ilgili mevzuat hükmünün İdarenin bu atamayı yapabileceği yönünde bir ibare olduğu ve emredici bir hüküm olmadığı da görülmektedir. Bu doğrultuda idare tarafından hukuka aykırı işlem tesisi tespit edilmemiştir.

12. Ayrıca başvuranın ilgili yönetmelikte yer verilen herhangi bir mazereti başvurusunda bulunmadığından mazerete dayalı atama değerlendirmesi yapılamamıştır.

13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan nedenlerle başvuranın atamasının Van iline gerçekleştirilmemesi hususunda idare tarafından gerçekleştirilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde

“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi