|
ÖZET: Bu karar, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi’nde 4/B Sözleşmeli Personel Alımı ilanına başvuran bir kişinin, askerlik durumu nedeniyle başvurusunun reddedilmesi üzerine yapılan incelemeye dayanmaktadır. Başvuran, asil olarak atanmaya hak kazanmasına rağmen, 31/12/2031 tarihine kadar tecilli olan askerlik durumu nedeniyle “askerlikle ilişiği bulunmamak” şartını taşımadığı gerekçesiyle başvurusu reddedilmiştir. Ancak, başvuranın 2003 doğumlu olması ve henüz askerlik çağına gelmemiş olması, başvurusunun kabul edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
İlgili idare, askerlik durumu “tecilli” olan başvuranın askerlikle ilişiğinin bulunduğu kanaatine vararak başvuruyu reddetmiştir. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesi gereği, tecilli durumun başvuru şartlarını karşılayabileceği belirtilmiştir. Danıştay içtihadı da, benzer durumlarda başvuranların atama haklarının saklı tutulması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, başvuranın atanmaya hak kazandığı kadroda başvurusunun kabul edilmesi gerektiği ve Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğü’ne tavsiyede bulunulması kararlaştırılmıştır. Bu karar, hukuka ve hakkaniyete uygun bir değerlendirme sonucunda verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1773-S.23.2964
BAŞVURU NO : 2022/11475
KARAR TARİHİ : 10/02/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : İdarece yayımlanan ilana ilişkin işlemler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/08/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle , Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi 4/B Sözleşmeli Personel Alımı ilanında Destek
Personeli (Temizlik) kadrosuna başvuru yaptığını, başvurusu sonucu asil olarak atanmaya hak kazandığını ancak 31/12/2031 tarihine kadar tecilli olmasının ilgili idare tarafında alım ilanında bulunan özel şartlarda belirtilen askerlik şartlarını karşılamaması sebebi ile başvurusunun reddedildiğini , bu nedenle yaşamış olduğu mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 12/09/2022 tarih ve sayılı bilgi belge talebine binaen Tekirdağ Namık Kemal
Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığının 20/09/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısında ; 2.1. Başvuranın personel alımına ilişkin ilanda başvurmuş olduğu “2222 – Destek Personeli (Temizlik
Personeli)” kadrosunda özel başvuru şartlarına ilişkin kısımda “Askerliğini Yapmış Olmak Veya Askerlikle
İlişiği Bulunmamak” ifadesinin açık olarak yer aldığı, 2.2. “Askerlikle ilişiği bulunmamak” şartının ise askerliğini yapmış olmayı yahut askerlikten muaf olmayı karşıladığı, 2.3. Başvuranın ise tecilli olan askerlik durumunun askerlikle ilişiğinin devam ettiğini gösterdiğini ve bu sebeplerle de 31/12/2031 tarihine kadar tecilli olan başvuranın başvurusunun reddedildiği, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ; 3.1. “Çalışma Hakkı ve Ödevi” başlıklı 49. maddesi ; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ; 5.1. “Kapsam” başlıklı 1. maddesi ; “Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve
Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır. Sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümler uygulanır.” 5.2. “Amaç” başlıklı 2. maddesi ; “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler.” 5.3. “İstihdam Şekilleri” başlıklı 4. maddesinin “B” bendinde ; “Sözleşmeli Personel : Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.” 5.4. “Devlet Memurluğuna Alınma” başlıklı 3. kısımda “Genel ve Özel Şartlar” başlıklı 48.
maddesinde ; “Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.
A) Genel şartlar:
1. Türk Vatandaşı olmak,
2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, 4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.
6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak.
B) Özel şartlar:
1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak, 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.” 6. 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinin “a” bendinde ; “a) Askerlik çağı: Nüfus kayıtlarına göre her erkeğin 20 yaşına girdiği yılın ocak ayının birinci gününden başlayan ve 41 yaşına girdiği yılın ocak ayının birinci gününde biten süreyi,..ifade eder.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme neticesinde taraf iddiaları , şikayete konu idarenin açıklamaları , ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran 4/B Sözleşmeli Personel Alım İlanına yapmış olduğu başvuruda asil olarak atanmaya hak kazanmasına rağmen ilgili ilanda belirtilen askerlik şartını taşımaması sebebiyle başvurusunun reddedilmesi doğrultusunda yaşadığı mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir.
9. Başvuruya konu idare tarafından verilen bilgi belge talebi cevabında ilgili ilanda erkek adaylar için öngörülmüş olan askerlik şartında belirtilen “Askerliğini yapmış olmak veya askerlik ile ilişiği
bulunmamak” şartında ilişiği bulunmamanın askerliğin yapılmış olması yahut da askerlikten muaf olmak koşulunda mümkün olabileceği belirtilerek 31/12/2031 tarihine kadar askerlik durumu “tecilli” olan başvuranın askerlikle ilişiğinin bulunduğu kanaati ile başvurusunun reddedildiği belirtilmiştir.
10. Dosya kapsamında tarafların Kurumumuza iletmiş olduğu belgelerin incelenmesi sonucu başvuranın
2003 doğumlu olduğu ve henüz 19 yaşında olması sebebi ile henüz yukarıda belirtilen 7179 sayılı
Kanun’un 3. maddesi uyarınca askerlik çağına gelmemiş olmakla birlikte başvuru konusu kadro için eDevlet üzerinden almış olduğu Milli Savunma Bakanlığı Askeralma Genel Müdürlüğünün “Askerlik
Durumu”na ilişkin yazısında “…31/12/2031 tarihinde kadar askerlik ile ilişiği yoktur.” hususunun belirtildiği görülmüştür.
11. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi’nin 06/06/2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan
“Sözleşmeli Personel (657 Sayılı Kanun 4/B) Alım İlanı” incelendiğinde , istihdam edilecek pozisyonlara ilişkin tabloda “Aranılan Şartlar” bölümünde bütün erkek adaylar için “Askerliğini yapmış olmak veya askerlikle ilişiği bulunmamak” şartı bulunmakla birlikte , aynı ilanda belirtilen tablonun altında bulunan
“Genel Şartlar” kısmında “d” bendinde 657 sayılı Kanunun 48. maddesinde olduğu gibi “d)Erkek adaylar için askerlik durumu itibariyle ; askerlikle ilişiği bulunmamak , askerlik çağına gelmiş veya askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya göreve başlamasına engel hali bulunmamak.” belirtilerek , başvuranın askerlik durumunun ertelenmiş/tecilli olması halinde de başvuru şartlarına haiz olacağı görülmektedir.
12. Danıştay 12. Dairesi’nin 27/09/2010 tarihli Esas , Karar sayılı ilamında , KPSS 2007/4 sonucuna göre hemşire olarak yerleştirilmesi yapılan davacının askerde olması sonucu askerlik şartını taşımaması nedeniyle atanamayacağına ilişkin işlemin iptali ile açılan davada , davacının 657 sayılı
Kanunun 4/B maddesi uyarınca sözleşmesinin yapıldığının anlaşıldığı ve bu doğrultuda Anayasa’nın 72.
maddesi gereği zorunlu olan bir Devlet hizmetinin ifası nedeniyle göreve başlayamayacağı açık olan davacının atama hakkının saklı tutularak ve askerlik görevinin bitiminde diğer şartları taşıması halinde göreve başlatılması gerekirken , yine 657 sayılı Kanunun 48. maddesinde öngörülen askerlik durumu itibariyle gerekli şartları taşımadığı kanaati ile davacı ile sözleşme yapılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık ve aksi yönde kurulan kararda isabet görülmeyerek , ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu karar bozulmuştur.
13. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve konuyla ilgili yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde askerlik durumu itibariyle “tecilli” bulunan başvuranın , “askerliği ile ilişiği bulunmamak” şartını taşımadığından bahis ile ilgili idare tarafından asil olarak atanmaya hak kazanan başvuranın başvurusunun reddinde hukuka uyarlık görülmemiş olup başvuranın atanmaya hak kazandığı kadroda başvurusunun kabulünün gerçekleştirilerek Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi 4/B
Sözleşmeli Personel Alımı ilanında Destek Personeli (Temizlik) kadrosunda sözleşmesinin imzalanması yönünde Tavsiye Kararı verilmesi gerektiği kanaati oluşmuştur.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İkeleri” başlıklı 6. maddesinde İyi Yönetim İlkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare
tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Tekirdağ İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın atanmaya hak kazandığı kadroda başvurusunun kabulünün gerçekleştirilerek 4/B Sözleşmeli
Personel Alımı ilanında Destek Personeli (Temizlik) kadrosunda sözleşmesinin imzalanması yönünde
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğüne TAVSİYEDE BULUNULMASINA ;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Tekirdağ
Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi