Sözlü sınavda verilen puanların gerekçesiz ve nesnel olmayan şekilde belirlenmesi hukuka uygun mudur (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın TCDD Gar Müdürlüğü unvanı için yapılan görevde yükselme sınavında, yazılı sınavda en yüksek puanı almasına rağmen sözlü sınavda başarısız sayılması üzerine yaptığı itiraz incelenmiştir. Başvuran, sözlü sınavda sorulan soruların eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, sınav sonuçlarının geç açıklanmasının ve puanlamanın şeffaf olmamasının adalet ve liyakat ilkelerine aykırı olduğunu öne sürmüştür. İdare, sözlü sınavın yönetmeliklere uygun yapıldığını savunmuş, ancak yapılan inceleme sonucunda, sözlü sınavda verilen puanların gerekçesiz ve nesnel olmayan bir şekilde belirlendiği, bu durumun hukuka uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavının iptal edilmesi ve yeniden yapılması gerektiği, ayrıca sınavların daha şeffaf ve denetlenebilir bir şekilde gerçekleştirilmesi için idarenin gerekli tedbirleri alması gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, kamu hizmetlerinde liyakat ve adaletin sağlanması açısından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/1920-S.23.3205

BAŞVURU NO : 2022/11786

KARAR TARİHİ : 16/02/2023

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI

İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : TCDD görevde yükselme sözlü sınav sonucuna itiraz ve sınavın yeniden yapılması talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 17/08/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Tren Garında unvanı ile çalıştığını, Gar

Müdürlüğü unvanı için açılan görevde yükselme sınavında en yüksek puan olan 88 puan alarak birinci olduğunu, yazılı sınav sonrası görevde yükselme sınavının tamamlayıcısı niteliğinde olan ve 10.05.2022 tarihinde açılan sözlü sınava katıldığını, sözlü sınavda kendisine “TCDD Emniyet Yönetmeliğinde büyük değişimler nelerdir ve EYS Sisteminin aşamaları nelerdir?” şeklinde iki soru sorulduğunu ve soruları doğru cevapladığını, ancak sözlü sınavdan 80 gün sonra açıklanan sonuç listesinde yerleşebilmek için gerekli olan

11 kişilik asil ve hatta 11 kişilik yedek listede dahi olmadığını öğrendiğini, yazılı sınavda 62, 64 gibi

kendisinden 26 puan düşük alan adayların sıralamada kendisinin önüne geçtiğini, bu durumun severek çalıştığı kurumunda hakkı olan unvanı alamamasına, adalet ve liyakate olan inancının sarsılmasına, haksızlığa uğramasına sebep olduğunu, sınavlarda gösterdiği başarı grafiğine rağmen sözlü sınavda liste dışı kalmasının hayatın olağan akışına ters olduğunu, sözlü sınavın iki gün sürdüğünü, adaylara cam bir kavanozdan soru çektirildiğini, birinci gün sorulan soruların aynılarının ikinci gün de cam kavanoza konulup sorularak eşitsizliğe neden olunduğunu, görevde yükselme sınavına ilişkin Yönetmelik maddesine göre sınav sonuçlarının en geç 30 gün içinde açıklanması ve başarı puanlarının açıklanması gerektiği halde

TCDD Görevde Yükselme Yönetmeliği 18. ve 14. maddelerine göre sınav sonuçlarının 80 gün sonra açıklandığını, açıklanan listede puanlamaya yer verilmediğini, Yönetmeliğin ilgili maddelerinin açıkça ihlal edildiğini, Görevde Yükselme Yönetmeliğinin dayanak kabul ettiği ve uyuşmazlık halinde geçerli olacak olan maddeleri içeren Kamu Kurum ve Kuruluşları Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 13. maddesine göre; sınav kurulu üyelerinin sınava girenlerden daha düşük öğrenim düzeyinde olamayacakları şeklinde düzenlendiğini, ancak yüksek lisans mezunu olduğu

halde sınav kurulu üyeleri lisans mezunu üyelerden oluştuğunu, sözlü sınav konularından olan genel kültür ve genel yetenek, teknolojik gelişmelere açıklık ile ilgili hiç soru sorulmadığını, Gar Müdürü ve diğer 16 unvan ile ilgili sınav süreçlerinden olan başvuru, yazılı sınav, yazılı sınav sonucu, sözlü sınav gibi tüm duyuru ve işlemler beraber yapıldığı halde ve diğer tüm unvanlara yönelik sonuçlar yasal süre olan 1 ay içinde açıklandığı halde sadece gar müdürü sözlü sınavının bu süreçten ayrı ve bekletilerek ileri tarihte açıklandığını, bu durumun listelerin hazırlanması konusunda kuşku yarattığını, Gar Müdürü ve Bölge

Kontrolörü sınav sonuç listelerinin aynı dakikalar içinde yayınlandığını, bu durumun sınav değerlendirmesinde listelere kimlerin gireceği konusunda objektif olmayan kıstasların göz önünde tutulduğu şüphesini yarattığını, eğer bu iki liste paralel bir değerlendirmeye tutulmuşsa, Yönetmelik hükümlerine göre aynı süreçte bir kişi sadece bir sınava başvurabilir hükmünün ihlal edildiğini, zira iki listede de isimleri olan ve hatta bir listede kazanamamış olan 6 kişinin diğer listede kazanmış olduğunun rahatça görüldüğünü belirterek işlemlerin TCDD Görevde Yükselme Yönetmeliğine açıkça aykırı olması, puanlamada hakkaniyet ve liyakat kıstaslarına uyulmaması nedeniyle Gar Müdürü sözlü sınavının tüm sonuçlarıyla beraber iptal edilmesini ve adil, hakkaniyetli, Yönetmeliklere uygun bir şekilde yeniden yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazısına istinaden Devlet Demiryolları İşletmesi

Genel Müdürlüğü, Hukuk Müşavirliği tarafından gönderilen 20/12/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle;

2.1. Başvuranın Teşekkülümüze yazdığı 01.08.2022 tarihli ve sayılı dilekçesinde yer alan altı maddedeki hususlar dahilinde; başvurucu Gar Müdürlüğü sözlü sınavının iki gün sürmüş olduğu ve adaylara kavanozdan soru çektirilerek cevaplamaları istendiği, ancak birinci gün sorulan soruların aynıları ikinci gün sınava girenlere de kura ile çektirilerek sorulduğu, bu durumun fırsat eşitliğine aykırılık teşkil ederek haksız rekabete yol açtığı, ayrıca TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Yönetmeliği 13. maddede belirtilen sözlü sınav konularından olan örneğin genel kültür ve genel yetenek ile ilgili hiç soru sorulmadığı belirtilmiş olup; Teşekkülümüzün adaylara farklı soruların sorulması gibi bir husus mevzuatta bulunmamaktadır. Sözlü sınavda 40 soru kapalı şekilde fanustan adaylara çektirilmiş, aynı gün çekilen sorular fanusa atılmamıştır. Bunun dışındaki diğer sorular komisyon tarafından adaylara fanustan çektirilerek değil sözlü olarak sorulmuştur.

2.2. Başvurucu TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin sınav sonuçlarının açıklanması ile ilgili 18. maddesi ”Sınav sonuçları, sınavların yapıldığı tarihten itibaren en geç otuz gün içinde sınav kurulu tarafından Teşebbüsün internet/intranet sitesinde ilan edilir ve aynı tarih itibariyle adaylara tebliğ edilmiş sayılır.” şeklinde açık hüküm barındırmasına rağmen; sınav sonucu iki ay sonra açılanarak yönetmelik ihlal edildiği belirtilmiş olup; Gar Müdürü sınav sonuçları sınava yapılan itiraz başvurularının değerlendirilmesi sonrası 29.07.2022 tarihinde açıklanmıştır.

2.3. Başvurucu, TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin başarı sıralaması maddesi ”Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır, başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav şeklinde olup, açıklanan sonuç puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle belirlenir.” şeklinde olduğu, sadece sıralamaya verildiği, sözlü sınava dair herhangi bir puanlama (TCDD Sınav Yönetim Sisteminde dahil) açıklanmadığı, bu durumun hangi puanla liste dışı kalındığının öğrenilememesi ve yönetmeliğe aykırı olması nedeniyle açıklık ve şeffaflık ilkesine aykırı olduğu belirtilmiş olup; sınava ilişkin her türlü

sonuç (yazılı ve sözlü sınav puanı ile sınav başarı puanı, başarı sırası) adayların kendi sayfalarından ulaşabileceği Sınav Yönetim Sisteminde, başarı sırası aynı zamanda kurumsal sitemizde açıklanmıştır.

2.4. Başvurucu personel TCDD Görevde Yükselme Yönetmeliği sınav kurullarının oluşturulması ile ilgili 17. maddesinin ”Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden lisansüstü öğrenim hariç öğrenim ve bulundukları unvanlar itibariyle daha düşük seviyede olamazlar.” şeklinde olduğu, ancak bu yönetmeliğin dayanak olarak hazırlandığı ve ona aykırı olamayacak olan

Kamu Kurum ve Kuruluşları Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel

Yönetmeliğinde sınav kurullarının oluşturulması ile ilgili 13. maddesinin ”Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden, öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibariyle daha düşük seviyede olamazlar. ” şeklinde olduğunu, bu sebeple sözlü sınav komisyonunda öğrenim düzeyleri başvurucudan daha düşük üyelerin olması nedeniyle Genel yönetmelik maddelerine aykırılık olduğu iddia edilmiş olup; Teşekkülümüz Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Gar

Müdürü unvanında dört yıllık yükseköğrenim görmüş olmak koşulu bulunmaktadır. Gar Müdürü sözlü sınavı komisyon üyelerinin öğrenim durumları dört yıllık yükseköğrenim ve üstüdür.

2.5. Başvurucu; Gar Müdürü, İnsan Kaynakları Servis Müdür Yardımcısı, Muhasebe ve Finansman Servis

Müdür Yardımcısı, Satın Alma ve Stok Kontrol Servis Müdür Yardımcısı, Destek Hizmetleri Servis

Müdür Yardımcısı, Koruma ve Güvenlik Müdürü (Bölge), Koruma ve Güvenlik Müdür Yardımcısı (Bölge), Müşavir Avukat, Uzman (Hukuk birimlerinde), Yol Bakım Şefi, EST Bakım Şefi, Büro Şefi, Vezne Şefi, Liman Ambar Şefi ve Yol Sürveyanı gibi unvanlara yönelik Sınav duyurusu, yazılı ve sözlü sınavlar gibi sınav süreçlerinin tamamı beraber yürütüldüğü halde sınav sonuçlarının açıklanması noktasında sadece Gar Müdürü Unvanı sınavının farklı tarihte açıklandığı, bunun sınav bütünlüğüne aykırılık teşkil ettiği iddiası kapsamında; Gar Müdürü sınav sonuçları, sınava yapılan itiraz başvurularının değerlendirilmesi sonrası 29.07.2022 tarihinde açıklanmıştır.

2.6. Başvurucu ayrıca; Gar Müdürü sınav sonucu sıralaması; farklı tarihlerde yapılan ve birbirinden bağımsız olan Teftiş Kurulu Müfettişliği ve Bölge Kontrolörlüğü sınavıyla aynı saatte açıklanmış, bu durum listelerin beraber hazırlandığı görüntüsü verdiği, bu durumun iki sakıncası olduğu; a) Sözlü sınav değerlendirme kriterlerinde böyle bir değerlendirme kıstası bulunmadığından aykırılık teşkil ettiği b)

Eğer aynı süreçte değerlendirilme yapılmışsa; her 3 listeye de aynı anda başvuran kişiler olması ve süreç aynı olduğunda 1 kişinin birden fazla unvana başvuramaması nedeniyle yönetmeliğe aykırılık teşkil ettiği iddia edilmiştir. Bu kapsamda; Gar Müdürü ve diğer sınavların sonuçları işlemlerin tamamlanması sonrasında açıklanmış olup, üç sınavın aynı tarihte açıklanması hususunda herhangi bir kasıt bulunmamaktadır.

2.7. Sözlü sınav esnasında görsel ve yazılı kayıt yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa buna ilişkin bilgi, belge ve kayıtların gönderilmesi istenilmiş olup; sözlü sınav esnasında görsel ve yazılı kayıt yapılmamıştır.

2.8. Aynı yazı ile başvuranın sözlü sınavının neden başarılı sayılmadığının ilgili yargı kararlarında öne çıkan unsurlar yönünden açıklanmasına, başarılı sayılma kriterleri yönünden komisyon üyelerinin başvuran hakkındaki değerlendirmesinin bildirilmesi istenilmiş olup; Teşekkülümüz Personeli Görevde

Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Sözlü Sınav” başlıklı 13. maddesinde; “Yazılı sınavda başarılı sayılanlar en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Sözlü sınava alınacaklar listesinde son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.

İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından;

a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,

esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.” hükmünde değerlendirme kriterleri bildirilmiş olup başvuran personel sözlü sınavdan aldığı puan neticesinde başarılı sayılmamıştır.

açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı

74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5. 18/4/1999 tarih ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin,

5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı

Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadî teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir”

5.2. “Sınav Şartı” başlıklı 8 inci maddesinde “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir.”

5.3. “Sözlü Sınav” başlıklı 12/A maddesinde “Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. (2) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, d) Özgüveni,

ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel kültürü ve genel yeteneği, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.”

5.4. “Başarı Sıralaması” başlıklı 12/B maddesinde “ Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kurumların resmi internet sitesinde ilan edilir. Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir. Görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personel, kurumlarca ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebilir.”

6. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Personeli

Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin;

6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri, personel planlaması esas alınarak Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları

Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatında çalışan personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”

6.2. “Görevde yükselme sınavı sonucu atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde “(1) Atama yapılacak boş kadro veya pozisyonun bulunması kaydıyla görevde yükselme mahiyetinde yapılacak atamalarda; a ) Başuzman, koruma ve güvenlik müdürü, müdür, servis müdürü, servis müdür yardımcısı, şube müdürü kadrolarına yapılacak atamalarda 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre aranan şartlara sahip olmak, b) Şirket bünyesinde en az altı ay görev yapmış olmak, c) Görevde yükselme yazılı ve sözlü sınavlarında başarılı olmak, şartları aranır.”

6.3. “Sözlü Sınav” başlıklı 12 nci maddesinde “Yazılı sınavda en az altmış puan alan adaylar içerisinden en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro sayısının beş katına kadar aday yazılı sonuçların ilan edilmesine müteakip üç ay içerisinde sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır. (2) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c)

Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel kültürü ve genel yeteneği, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar sözlü sınavda başarılı sayılır.”

6.4. “Başarı Sıralaması” başlıklı 13 üncü maddesinde “Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde duyurulur. (2) Başarı puanlarının eşit olması halinde, sırasıyla; a) Hizmet süresi fazla olanlara, b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara, c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara, öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir. (3) Görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, duyurulan kadro ve pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en

fazla asıl aday sayısı kadar personel, Genel Müdürlük tarafından ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenir.”

6.5. “Sınav Kurulu” başlıklı 16 ncı maddesinde “(1) Sınav Kurulu, Genel Müdür onayı ile oluşturulur.

(2) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavlarına ilişkin işlemleri yürütmek üzere beş kişiden oluşan sınav kurulu veya kurulları teşkil edilir. Sınav kurulu Genel Müdürün görevlendireceği genel müdür yardımcısı veya Personel ve Eğitim Daire Başkanı başkanlığında, atamaya yetkili amirce belirlenecek personel birimi temsilcisi veya temsilcileri ile diğer üyelerden teşekkül eder. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurullara üye veya üyeler görevlendirilebilir. Ayrıca aynı usulle beş yedek üye seçilir. Kurul, üye tamsayısı ile toplanır, kararlar oy çokluğu ile alınır, çekimser oy kullanılmaz. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya yedek üye iştirak eder. (3) Sınav kurulunu teşkil eden üyeler sınava alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç olmak üzere, öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibariyle daha düşük seviyede olamazlar. (4) Sınav kurulunun başkan ve üyelerinin görevde yükselme sınavına eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının katıldığının tespit edilmesi halinde, bu üye veya üyeler sınav kurulu üyeliğinden çıkartılır ve bunların yerine yedek üyeler görevlendirilir. (5) Kurulun sekretarya hizmetleri Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığınca yerine getirilir.”

6.6. “Sınav Kurulunun görevleri” başlıklı 17 nci maddesinde “(1) Sınav Kurulunun görevleri şunlardır:

a ) Görevde yükselme yazılı sınavını yapmak veya yaptırmak, unvan değişikliği yazılı sınavını yaptırmak, görevde yükselme veya unvan değişikliği sözlü sınavlarını yapmak, b) Yazılı sınav konu başlıklarını belirlemek, sınav sorularını hazırlamak veya hazırlatmak, c) Sınava katılmaya hak kazananları ve sınav sonuçlarını duyurmak, ç) Sınav sonuçlarına yapılacak itirazları inceleyerek veya sınavı yapan kuruma incelettirerek karara bağlamak, d) Sınava ilişkin diğer işlemleri yürütmek.”

6.7. “Sınavların geçersiz sayılması” başlıklı 18 inci maddesinde “(1) Sınavda kopya çeken, kopya veren veya sınav kâğıtlarına belirtici işaret koyanlar sınav salonundan çıkartılır ve düzenlenecek tutanakla sınav kâğıtları geçersiz sayılır. (2) Sınava girecek aday yerine başka bir kişinin sınava girdiğinin anlaşılması halinde ilgilinin sınavı düzenlenecek bir tutanakla geçersiz sayılır. (3) Sınava ne sebeple olursa olsun girmeyenler haklarını kaybetmiş sayılır.”

6.8. “Sınav sonuçlarının açıklanması ve itiraz” başlıklı 19 uncu maddesinde “(1) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonuçları sınav kuruluna intikal ettiği tarihten itibaren beş iş günü içerisinde

Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde ilan edilir. İlgililer, ilan tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde sınav sonuçlarına itiraz edebilir. İtirazlar sınav kurulunca incelenir veya sınavı yapan kuruma incelettirilir. İnceleme sonuçları, itirazın Genel Müdürlüğe intikal tarihinden itibaren en geç beş iş günü içerisinde yazılı olarak ilgililere bildirilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. (2) Yazılı sınavlarda itiraz sonucu, sınav kurulunca hatalı olduğu sonucuna varılan sorular iptal edilerek tüm adaylarca doğru yapılmış kabul edilir.”

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Gar Müdürlüğü unvanı için açılan görevde yükselme sınavında en yüksek puan olan 88 puan alarak birinci olduğunu, yazılı sınav sonrası görevde yükselme sınavının tamamlayıcısı niteliğinde olan ve 10.05.2022 tarihinde açılan sözlü sınava katıldığını, sözlü sınavdan 80 gün sonra açıklanan sonuç listesinde yerleşebilmek için gerekli olan 11 kişilik asil ve hatta 11 kişilik yedek listede dahi olmadığını öğrendiğini, yazılı sınavda 62, 64 gibi kendisinden 26 puan düşük alan adayların sıralamada kendisinin önüne geçtiğini, bu durumun severek çalıştığı kurumunda hakkı olan unvanı alamamasına, adalet ve liyakate olan inancının sarsılmasına, haksızlığa uğramasına sebep olduğunu, sınavlarda gösterdiği başarı grafiğine rağmen sözlü sınavda liste dışı kalmasının hayatın olağan akışına ters olduğunu belirterek işlemlerin TCDD Görevde Yükselme Yönetmeliğine açıkça aykırı olması, puanlamada hakkaniyet ve liyakat kıstaslarına uyulmaması nedeniyle Gar Müdürü sözlü sınavının tüm sonuçlarıyla beraber iptal edilmesini ve adil, hakkaniyetli, Yönetmeliklere uygun bir şekilde yeniden yapılmasını talep etmektedir.

9. Başvuranın tüm iddialarının cevaplandırılması bağlamında idarece özetle; sözlü sınavda adaylara farklı soruların sorulması gibi bir husus mevzuatta bulunmamakla birlikte sözlü sınavda 40 sorunun kapalı şekilde fanustan adaylara çektirildiği, aynı gün çekilen soruların fanusa atılmadığı, diğer soruların ise komisyon tarafından adaylara fanustan çektirilerek değil sözlü olarak sorulduğu; TCDD Görevde Yükselme ve

Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine uygun şekilde Gar Müdürü sınav sonuçlarının sınava yapılan itiraz başvurularının değerlendirilmesi sonrası 29.07.2022 tarihinde açıklandığı; Gar Müdürü ve diğer sınavların sonuçlarının, işlemlerin tamamlanması sonrasında açıklandığı ve üç sınavın aynı tarihte açıklanması hususunda herhangi bir kasıt bulunmadığı; yine Yönetmelik hükümlerine uygun olarak sınava ilişkin her türlü sonucun (yazılı ve sözlü sınav puanı ile sınav başarı puanı, başarı sırası) adayların kendi sayfalarından ulaşabileceği Sınav Yönetim Sisteminde, başarı sırasının aynı zamanda kurumsal sitede açıklandığı; Yönetmelikte Gar Müdürü unvanında dört yıllık yükseköğrenim görmüş olmak koşulu bulunduğu, Gar Müdürü sözlü sınavı komisyon üyelerinin öğrenim durumlarının dört yıllık yükseköğrenim ve üstü olduğu, sözlü sınav esnasında görsel ve yazılı kayıt yapılmadığı, Yönetmeliğin

“Sözlü Sınav” başlıklı 13. maddesi uyarınca sözlü sınavda ilgili personelin, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından “sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı” esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirildiği, komisyon üyelerinin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının tespit edildiği, sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayıldığı, başvuranın sözlü sınavdan aldığı puan neticesinde başarılı sayılmadığı bildirilmiştir.

10. İdarece iletilen bilgi belgelerin incelenmesi sonucunda başvuranın 26.03.2022 tarihinde yazılı sınava katıldığı, yazılı sınavın 04.04.2022 tarihinde TCDD Akademi’de açıklandığı, sözlü sınavın 10.05.2022 tarihinde düzenlendiği ve sonucun 29.07.2022 tarihinde TCDD Sınav Yönetim Sisteminde açıklandığı, başvuran 01.08.2022 tarihinde itirazda bulunduğu ve 10.08.2022 tarihinde itirazın karara bağlandığı anlaşılmaktadır. Sözlü sınavda özetle; 40 sözlü sınav sorusunun 29/4/2022 tarihli tutanak ekinde önceden hazırlandığı, 12/4/2022 tarihli sayılı yazıyla asil ve yedek üyeler belirlenmek suretiyle anılan

Yönetmeliğe uygun şekilde sınav kurullarının teşkil edildiği ve ilgili personelin bu kurullarda görevlendirildiği, sözlü sınav sonuç listesinde başvurana sorulan soru numarasının ve başvuranın cevaplarına üyelerce verilen puanların gösterildiği, başvuranın 10/05/2022 tarihinde katıldığı sözlü sınavın iptali talebiyle 1/8/2022 tarihli dilekçeyle idareye başvurduğu, aralarında başvuranın da bulunduğu 5 kişinin sınav sonucuna itiraz ettiği ve ilgililerin itirazı üzerine idarece yeniden yapılan merkezi inceleme

sonucu, sözlü sınav puanlarına etki eden bir yanlışlık bulunmadığı, bu nedenle sözlü sınav puanlarında değişiklik olmadığı hususlarının idarece açıklandığı görülmüştür.

11. Yapılan incelemede; idare tarafından tutulan 29/4/2022 tarihli tutanakla 09-10 Mayıs 2022 tarihinde

Genel Müdürlük binası konferans salonu karşısında bulunan 8 numaralı odada yapılması planlanan Gar

Müdürü unvanına yönelik görevde yükselme sözlü sınavında 1-Sözlü sınava katılan adaylara, sınav konularına ilişkin bilgi düzeyini ölçmek üzere ekte belirlenen soruların sorulması, 2- Belirlenen soruların numaralandırılarak kapalı şekilde adaylara fanus içerisinden çektirilmesinin kararlaştırıldığı halde idarece “sözlü sınavda adaylara farklı soruların sorulması gibi bir husus mevzuatta bulunmamakla birlikte sözlü sınavda 40 sorunun kapalı şekilde fanustan adaylara çektirildiği, aynı gün çekilen soruların fanusa atılmadığı, diğer soruların ise komisyon tarafından adaylara fanustan çektirilerek değil sözlü olarak sorulduğu” hususunun bildirildiği, bu nedenle Yönetmeliğin Sözlü Sınav başlıklı 13. maddesinde düzenlenmiş nitelikleri değerlendirecek şekilde önceden belirlenen soru havuzundan adayca fanustan seçilen soruların cevaplandırılmasının yanı sıra komisyon tarafından diğer bazı soruların ise sözlü olarak sorulması sebebiyle sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların hem adayların inisiyatifleri doğrultusunda hem de komisyon üyeleri tarafından belirlendiği, komisyon tarafından adaylara sözlü olarak sorulan soruların ve adayın cevaplarının kayıt altına alınmadığı ve değerlendirme formu düzenlenmediği bildirilmiştir.

12. Ayrıca başvuran sözlü sınav esnasında kendisine iki sorulduğunu beyan etmiş olup yapılan incelemede başvuranın sadece “Demiryolu Emniyet Yönetmeliğinde Demiryolu altyapı işletmecileri için belirtilen büyük değişiklik olarak tanımlanabilecek işlemler hangileridir?” yönündeki soruya ilişkin verdiği yanıtın, sınav kurulu üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu sorunun cevabına komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme listesinde ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür. Kurumumuza gönderilen sözlü sınav değerlendirme listesi incelendiğinde, başvurana Komisyon Başkanı ve dört üyeden oluşan sınav kurulunca, cevapları a (25), b (15), c (15), ç (15), d (15), e (15) puan olan 22 nci soruda sırasıyla 10, 12, 14, 12, 11, 11 olmak üzere 70’er puan verildiği görülmüştür. Başvuranın sözlü sınavında komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen bütün komisyon üyelerinin aynı puanı takdir etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı değerlendirilerek başvuranın sözlü sınav neticesinde başarısız sayılması işleminde hukuka uygunluk görülmemiştir.

13. Nitekim konuyla ilgili Danıştay 12 nci Dairesinin sayılı kararında “(…)

mesleki bilgi düzeyini ölçmek için davacıya, soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanan sorular arasından çektirilen numaralı ‘Müfettiş kime denir? Açıklayınız’ şeklindeki sorunun sorulduğu, davacının verdiği cevabın kayıt altına alınmadığı, sınav komisyonu üyelerince davacının verdiği cevaba 40 puan üzerinden, 10, 15, 15, 15, 20 puanlarının takdir edildiği, yine yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü uyarınca; liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, konularında 20 puan üzerinden yapılan değerlendirmede her bir üye tarafından 10’ar puan takdir edildiği, (…) Bu durumda, dava konusu başarısız sayılma işleminin gerek yalnızca ilgili mevzuata işaret eden, soyut ifadelerle gerekçesiz olarak tesis edilmiş olması, gerekse liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, konularında 20 puan üzerinden yapılan değerlendirmede bütün komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen bütün komisyon üyelerinin aynı puanı takdir etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varıldığından, davacının yapılan sözlü sınav neticesinde başarısız sayılması işleminde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki … İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.” yönünde karar verilmiştir.

14. Ayrıca yerleşik içtihatta benimsendiği üzere, Danıştay 2. Dairesinin 02/03/2016 tarihli ve sayılı kararında özetle “Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılması esas olmalıdır. İdari işlemin yetki ve şekil gibi salt usule ilişkin unsurlarıyla sınırlı olmak üzere yapılan bir yargısal denetimin, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyeceği açıktır. (… ) Dolayısıyla sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlamak hukuka bağlı idarenin görevidir. (…) sözlü sınava ilişkin Görevde Yükselme

Sözlü Sınavı Değerlendirme Formunda yer alan kriterlerden bir kısmı gözlem ve kanaate dayalı olmakla birlikte, söz konusu kriterler çerçevesinde bir bütün olarak yapılan değerlendirme sonucunda adayın başarılı ya da başarısız olduğunun belirlendiği dikkate alındığında; gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belgeyle kanıtlanması gerekmektedir.” yönünde tespit ve değerlendirmeler bulunmaktadır.

15. Sözlü sınavda sorulan bilgi sorularına adayların verdiği cevaplara göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve gerekçeleriyle gösterilmesinin, sözlü sınavın nesnel bir şekilde değerlendirilmesi açısından yargı kararlarında aranan kriterler arasında olduğu açıktır. Buna göre somut olayda; komisyon üyelerince başvuranın cevaplarının gerekçeleriyle birlikte tutanak altına alınmadığından ve sözlü sınav değerlendirme formu hazırlanması ile sınavda ses ve görüntü kaydı alınmasını öngören herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından idarece başka bir kayıt yapılmadığı anlaşılmakta, dolayısıyla başvuranın sözlü sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, anılan hususların somut bilgi ve belgeyle kanıtlanması gerektiği halde sözlü sınavda yalnızca başvurana komisyon üyelerince verilen puanların bir listede kaydedildiği görüldüğünden sözlü sınavda adaylar hakkında değerlendirme formu hazırlanması ile sınavda ses ve görüntü kaydı alınmasını öngören herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından idarece başka bir kayıt yapılmamasının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

16. Konuyla ilgili Ombudsmanın 2022/13765 numaralı emsal Tavsiye kararı da dikkate alınarak

Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden idarece denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğu halde idarenin mevcut sözlü sınav uygulaması ile sözlü sınavın hukuki açıdan denetlenebilirliğini sınırlandırdığı, idarece sözlü sınav soruları önceden belirlenmekle birlikte sözlü sınavda adayların hem kendi inisiyatifleri doğrultusunda fanustan çektikleri hem de komisyon üyelerince belirlenen diğer soruların sorulduğu, komisyon üyelerince belirlenen soruların ve adayın bunlara cevaplarının kayıt altına alınmadığı, sözlü sınavın genelinde değerlendirme formu düzenlenmediği, hangi komisyon üyesince hangi puanın takdir edildiğinin tutanakta gerekçeleriyle gösterilmediği, komisyon üyeleri tarafından bir liste üzerinde başvuranın tek bir soruya cevabına ayrı ayrı puan verildiği ancak tüm komisyon üyelerinin aynı puanı takdir etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve takdir yetkisinin objektif kullanılmadığını açıkça gösterdiği, ayrıca idarenin sözlü sınavı bu şekilde düzenleyerek iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine aykırı şekilde hareket ettiği hususlarının değerlendirilerek başvuranın sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, dolayısıyla başvuranın sözlü sınavının yeniden yapılması ile idarenin sözlü sınav uygulamasını

/

Ombudsmanın Tavsiye kararları doğrultusunda gözden geçirerek iyileştirmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı ve sözlü sınavın iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve

“kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun olarak yapılmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın sözlü sınavının iptal edilerek başvurana yeniden sözlü sınav yapılması ile mevcut sözlü sınav uygulamasının gözden geçirilerek hukuka, hakkaniyete ve iyi yönetim ilkelerine uygun şekilde iyileştirilmesi, ayrıca sözlü sınavların hukuki denetime imkân tanıyacak nitelikte somut bilgi ve belgeye dayalı olarak yapılması ve idarece takdir hakkının objektif kullanıldığının kanıtlanması amacıyla sözlü sınavlarda değerlendirme formu düzenlenmesi, ses ve görüntü ile kayıt alınması gibi tedbirlerin alınması hususlarında TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; TÜRKİYE

CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın başvurana ve TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ

GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/