|
ÖZET: Uyuşmazlık, Bingöl ili, …, … köyü, 161 ada 11 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi, taşınmazın kamulaştırma bedelini belirlerken, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ilgili maddelerine dayanarak, taşınmazın niteliğini ve konumunu göz önünde bulundurarak bir karar vermiştir. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin tespitinde kullanılan kapitalizasyon faiz oranının % 5 yerine % 6 olarak belirlenmesi gerektiğine hükmederek, fazla bedel tespitinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirtmiştir.
Mahkeme, taşınmazın değerinin belirlenmesinde, arazi niteliği, konumu ve yüzölçümünün dikkate alınarak, gelir metoduna göre yeniden hesaplama yapılmasını sağlamıştır. Bu doğrultuda, taşınmaz için 129.761,75 TL kamulaştırma bedeli üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir. Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusu kısmen kabul edilerek, karar düzeltilmiş ve yeniden esas hakkında hüküm tesis edilmiştir. Sonuç olarak, Yargıtay, kamulaştırma bedelinin tespitinde yapılan değerlendirmelerin hukuka uygun olduğunu, ancak belirlenen faiz oranının düzeltilmesi gerektiğini belirterek, Bölge Adliye Mahkemesi kararını onamıştır. |
5. Hukuk Dairesi 2024/2916 E. , 2024/10141 K.
“İçtihat Metni”
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2962 Esas, 2023/1104 Karar
DAVA TARİHİ : 09.12.2019
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Solhan Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/1361 Esas, 2020/952 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı … adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı … vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı … vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bingöl ili, …, … köyü, 161 ada 11 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı … adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile dava konusu taşınmazın davacı … adına tesciline, taşınmazın baraj gölü sahası içerisinde kalması sebebiyle 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 16 ncı maddesinin (c) bendi uyarınca tapudan terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı … vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı … vekili istinaf dilekçesinde; kamulaştırma bedelinin tespiti yapılırken kamulaştırma tarihi esas alınması gerektiğini, taşınmazın vasfının yeterince incelenmediğini, ziraatçı bilirkişi raporunda taşınmazın su kaynaklarından götürülen arklarla sulandığı belirtildiği hâlde, suyun taşınmazın sulanmasında her mevsim için yeterli olup olmadığı, ayrıca kaynağının neresi olduğu araştırılmadan taşınmazın sulu tarım arazisi olarak kabulünün doğru olmadığını, münavebenin gerçek durumu yansıtmadığını, ürünlerin verim miktarı ile satış fiyatının yüksek, kapitalizasyon faiz oranının düşük alındığını, bedelin yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmazın zeminine kapitalizasyon faiz oranı % 5 uygulanarak çıplak metrekaresine 10,65 TL değer biçilmesinde, taşınmazın konumu, ana yollara ve yerleşim alanlarına uzaklığı gözetilerek gelir metoduna göre tespit edilen m² birim fiyatına % 20 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilerek sonuç m² birim fiyatının 12,78 TL olarak belirlenmesinde, üzerinde bulunan yapıya ise resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçimesinde yöntem itibarıyla bir isabetsizlik görülmediği; ancak taşınmazın kuru tarım arazisi niteliği, konumu, yüzölçümü ve aynı bölgeden intikal eden dava dosyaları dikkate alındığında değeri belirlenirken kapitalizasyon faizinin % 6 oranında uygulanması gerekirken, bu oranın % 5 kabulü ile fazla bedel tespiti doğru görülmemiş. Dairece yeniden yapılan hesaplamaya göre, dava konusu taşınmaz için 129.761,75 TL kamulaştırma bedeli üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken eksik değerlendirme sonucu fazla bedele hükmedilmesi usul ve kanuna aykırı görüldüğünden davacı … vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabul kısmen kabulü ile kararın düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm tesisi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı … vekili temyiz dilekçesinde özetle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki Bingöl ili, …, … köyü, 161 ada 11 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değerinin tespit edilmesi; üzerindeki yapıya ise aynı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesi ve dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline ve taşınmazın baraj gölü sahası içerisinde kalması tapudan terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda 2019 … Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin uygulanması ve dava konusu taşınmazın belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre belirlenen kapitalizasyon faiz oranı uygun görülmüştür.
4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı … vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı … harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.