Kamulaştırma bedelinin tespitinde kamulaştırma tarihinin dikkate alınmaması, taşınmazın vasfının incelenmemesi ve acele el koyma bedelinin mahsubu nasıl etkiler (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, Bingöl ili, … köyünde bulunan 207 ada 3 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin tespitine ve taşınmazın davacı adına tesciline karar vermiştir. Ancak, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunarak, kamulaştırma bedelinin tespitinde kamulaştırma tarihinin esas alınması gerektiğini, taşınmazın vasfının yeterince incelenmediğini ve belirlenen bedelin yüksek olduğunu ileri sürmüştür. Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporunu esas alarak, taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğunu kabul etmiş ve kamulaştırma bedelinin uygun olduğunu belirlemiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin ödenmesine ilişkin kararda, acele el koyma bedelinin mahsubundan sonra kalan fark bedelin derhal ödenmesi gerektiğini vurgulamış ve bu hususun göz önünde bulundurulmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunu kısmen kabul etmiştir. Temyiz aşamasında, Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarını reddetmiş ve kararı onamıştır. Bu süreç, kamulaştırma bedelinin tespiti ve ödenmesi konusundaki hukuki değerlendirmeleri içermektedir.

5. Hukuk Dairesi         2024/2918 E.  ,  2024/10142 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2021/2959 Esas, 2023/1103 Karar
    DAVA TARİHİ : 09.12.2019
    KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Solhan Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2019/1407 Esas, 2020/916 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı … adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı … vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı … vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde; Bingöl ili, …, … köyü, 207 ada 3 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı … adına tescilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile dava konusu taşınmazın davacı … adına tesciline, taşınmazın baraj gölü sahası içerisinde kalması sebebiyle 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 16 ncı maddesinin (c) bendi uyarınca tapudan terkinine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı … vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı … vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin tespiti yapılırken kamulaştırma tarihi esas alınması gerektiğini, taşınmazın vasfının yeterince incelenmediğini, ziraatçı bilirkişi raporunda taşınmazın su kaynaklarından götürülen arklarla sulandığı belirtildiği hâlde suyun taşınmazın sulanmasında her mevsim için yeterli olup olmadığı, ayrıca kaynağının neresi olduğu araştırılmadan taşınmazın sulu tarım arazisi olarak kabulünün doğru olmadığını, münavebenin gerçek durumu yansıtmadığını, ürünlerin verim miktarı ile satış fiyatının yüksek, kapitalizasyon faiz oranının düşük alındığını, bedelin yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza sulu kapama kavaklık/söğütlük olarak, kapitalizasyon faiz oranı % 5 uygulanarak çıplak metrekaresine 41,17 TL değer biçilmesinde, taşınmazın konumu, ana yollara ve yerleşim alanlarına uzaklığı gözetilerek gelir metoduna göre tespit edilen m² birim fiyatına % 20 oranında objektif değer artırıcı unsur ilave edilerek sonuç metrekare birim fiyatının 49,40 TL olarak belirlenmesi, üzerinde bulunan tel çit vasfındaki yapıya niteliğine göre değer biçilmesinde, doğru olduğu gibi taşınmazın vasfına, konum ve niteliklerine, aynı bölgeden intikal eden dava dosyalarına göre bilirkişi kurulunca belirlenen m² birim fiyatının uygun ve resmi verilerle uyumlu, yapıya biçilen değerin de yerinde olduğu, belirtilen nedenlerle hükme esas alınan bilirkişi raporunun yasal niteliklere haiz ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğunun tespit edildiği, acele el koyma dosyasında mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi kurulu raporunda dava konusu doğru olduğu gibi taşınmazın yöredeki taşınmazları sulayan mevcut kaynaklardan taşınmaza getirilen arklar ile sulanabildiği tespit edildiğinden dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğunun kabulü yerinde bulunduğu, ancak; mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedelinden acele el koyma bedelinin mahsubundan sonra kalan ve karar kesinleştiğinde ödenmek üzere 3’er aylık vadeli hesapta bloke edilen fark bedelin dava tarihinin 4 ay sonrasından başlayarak ve davalının istinaf talebinin olmadığı dikkate alınarak ilk derece mahkemesinin karar tarihine kadar işleyecek yasal faizi ve diğer nemalarıyla birlikte derhal hak sahibine ödenmesine karar verilmesi gerekirken; bu husus dikkate alınmaksızın “karar kesinleştiğinde ödenmesine” şeklinde karar verilmiş olmasının doğru olmadığı gerekçesiyle, davacı … vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak fark kamulaştırma bedelinin davalı tarafa yasal faizi ve nemalarıyla birlikte derhal ödenmesi yönünde düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı … vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Kapama kavaklık/sögütlük niteliğindeki Bingöl ili, …, … köyü, 207 ada 3 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değerinin tespit edilmesi; üzerinde bulunan tel çite niteliğine göre değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline ve taşınmazın baraj gölü sahası içerisinde kalması sebebiyle tapudan terkinine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
    3. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda 2019 … Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin uygulanması ve dava konusu taşınmazın belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre belirlenen kapitalizasyon faiz oranı uygun görülmüştür.
    4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı … vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı … harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.