Kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde bilirkişi raporundaki kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak tespit edilmesi hakkaniyete aykırı mıdır (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, kamulaştırma kapsamında irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile ilgilidir. Davacı idare, Mersin ili, Akdeniz ilçesi, Iğdır Mahallesi’nde bulunan taşınmazlar için kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini ve bilirkişi raporundaki kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak tespit edilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürmüştür. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vermiş, ancak bu karar Bölge Adliye Mahkemesi tarafından düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazların değerinin belirlenmesinde kullanılan yöntemlerin ve oranların uygun olduğunu, ayrıca davacı idarenin istinaf taleplerinin reddedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Mahkeme, taşınmazların özellikleri ve bilirkişi raporuna dayanarak, kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde bir isabetsizlik olmadığını vurgulamıştır. Sonuç olarak, temyiz itirazları reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi kararı onanmıştır. Bu karar, kamulaştırma hukukuna ilişkin önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

5. Hukuk Dairesi         2024/2919 E.  ,  2024/9537 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/894 Esas, 2023/967 Karar
    DAVA TARİHİ : 08.07.2020
    KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 8. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2020/130 Esas, 2021/44 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespiti ile davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçelerinde özetle; Mersin ili, Akdeniz ilçesi, Iğdır Mahallesi 160 ada 48 ve 60 parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin çok yüksek tespit edildiğinden kamulaştırma bedeli yönünden kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, taşınmazlar için belirlenen m² fiyatının abartılı olduğunu, bilirkişi raporunda kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak belirlenmesinin taşınmazların değerinin hakkaniyete aykırı olarak yükselttiğini, bilirkişi raporunda emsal alınan herhangi bir taşınmaz gösterilmediğini, ek rapor alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kapama portakal bahçesi ve sulu arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazlara sulu tarla niteliğine göre kapitalizasyon faiz oranının %4, taşınmazın Adana-Mersin otoyoluna bir parsel mesafede bulunması daha uzak konumda olan Hebilli Mahallesi 19 parsel için hükmedilen %50 objektif değer artışının Yargıtay denetiminden geçtiği gözetildiğinde taşınmazlara %50 objektif değer artışı uygulanmasında istinaf eden aleyhine bir durum söz konusu olmadığı anlaşıldığından, davacı idarenin istinaf istemlerinin açıklanan bu gerekçelerle reddi ile irtifak hakkının tapuya tesciline dair hüküm kurulmadığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

    B.Temyiz Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi, 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Sulu tarım arazisi ve kapama portakal bahçesi niteliğindeki Mersin ili, Akdeniz ilçesi, Iğdır Mahallesi 160 ada 48 ve 60 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde, taşınmazın tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle mülkiyet kamulaştırmasına konu olan pilon yeri bedeli ile irtifak hakkı karşılığının tespit edilerek davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
    3. Dava konusu taşınmazların hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.
    4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekili yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,04.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.