|
ÖZET: Başvuran, tarafına verilen aylıktan kesme cezasının iptali ve gebelik izninde eksik hesaplanan 2 haftalık iznin kullandırılmasını talep etmiştir. Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi gereği, hukuki düzenlemelerin belirlilik göstermesi gerektiği vurgulanmıştır. Disiplin cezasının uygulanabilmesi için, memurun özürsüz olarak göreve gelmeme fiilinin sübuta ermesi gerekmektedir. Başvuranın, 25.04.2022 tarihinde hastaneye yatış yaptığı ve bu durumu okul idaresine bildirmesi arasında geçen süre, disiplin cezasının hukuka uygunluğunu sorgulatmaktadır.
Yapılan incelemede, başvuranın hastalık raporunun usule uygun olup olmadığının denetlenmediği, dolayısıyla kendisine herhangi bir yazılı bildirim yapılmadığı için, mazeretsiz olarak görevden çekilmiş sayılmasının hukuken geçerli olmadığı sonucuna varılmıştır. Danıştay içtihatları doğrultusunda, başvuranın aylıktan kesme cezasının geri alınması gerektiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi doğrultusunda disiplin cezasının iptali yönünde idareye tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/2852-S.23.4848
BAŞVURU NO : 2022/13298
KARAR TARİHİ : 08/03/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Tarafına verilen aylıktan kesme cezasının iptali talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 14/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle, 25.04.2022 tarihinde düşük tehlikesiyle Adıyaman Eğitim Araştırma
Hastanesine yatışının yapıldığını hastanenin raporunu çalıştığı okula gönderdiğini ancak hakkında soruşturma açıldığını ve tarafına aylıktan kesme cezasının verildiğini, Yönetmelikte ceza alabilmesi için öncelikle raporun uygun olmadığının belirtilmesi daha sonraki iş gününde okula çağırılması eğer okula gelmez ise ceza verilmesi gerektiğinin açıkça belirtildiğini, bununla beraber kendisinin İl dışından rapor almadığını hastaneye yatışının yapıldığını, ayrıca ikinci bir şikâyet konusunun gebelik izninin eksik işlenmesine dair olduğu 38. Haftada doğum yaptığını dolayısıyla doğum sonrası kullanacağı 8 haftalık süreye 2 haftanın eklenerek 10 hafta izin kullanması gerekirken tarafına 8 haftalık izin verildiğini ayrıca 32. haftada vermiş olduğu çalışabilir raporunun da İdare tarafından kabul edilmediğini belirterek, çalıştığı okulun idaresinin yasal haklarını kullanmasına izin vermediği iddiası ile tarafına verilen aylıktan kesme cezasının iptalini ve gebelik izninde eksik hesaplanan 2 haftalık iznin kullandırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Mardin İl Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuran hakkında, 25.04.2022 tarihinde okulda olması gerekirken İl dışında hastaneye yatış yaptığı ve rapor aldığı gerekçesiyle İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 13.05.2022 tarih sayılı görevlendirme emri ile ekinde yer alan Kaymakamlık Makamının 11/05/2022 tarih ve sayılı
Olur’ları ile inceleme başlatıldığı, /
2.2. Yürütülen soruşturmanın sonucunda başvurana 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125.
Maddesinin c bendinin b fıkrası uyarınca “1/30 oranında aylıktan kesme cezasının verildiği,
açıklamalarına yer verilmiş olup, söz konusu başvuruya ilişkin soruşturma raporu ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Menteşe İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1. Başvuranın, 04/10/2022 tarih ve havale sayılı dilekçesi ile Müdürlüğe doğum iznine 2 hafta daha eklenmesi yönünde müracaatta bulunduğu ve ilgilinin talebi üzerine doğum sonrası iznine 2 hafta eklendiği, bu konuda da ilgiliye bilgi verildiği, konu ile ilgili izin takip ve kontrol kartının ek olarak sunulduğu belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü amirdir.
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
6. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 6.1. “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde, “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:…
C – Aylıktan kesme: Memurun, brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.
Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:…
b) Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek, …”
6.2. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “ Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.”,
6.3. “İtiraz” başlıklı 135 inci maddesinde, “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir.
İtirazda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir.
İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendilerine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını vermek zorundadır.
İtirazın kabulü hâlinde, disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler.”,
7. 29/10/2011 tarih ve 28099 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Devlet Memurlarına Verilecek
Hastalık Raporları İle Hastalık Ve Refakat İznine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin
”Hastalık izni verilmesi” başlıklı 7. Maddesinde; “… (3) Kamu hizmetlerinde aksamaya yol açılmaması ve bu Yönetmelik ile belirlenen usûl ve esaslara uygunluğunun tespit edilebilmesi için, hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin en geç raporun düzenlendiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda veya uygun yollarla bağlı olunan disiplin amirine intikal ettirilmesi; örneği gönderilmiş ise, rapor süresi sonunda raporun aslının teslim edilmesi zorunludur. Yıllık iznini yurtdışında geçiren memurların aldıkları hastalık raporları, dış temsilciliklerce onaylanmalarını müteakip en geç izin bitim tarihinde disiplin amirlerine intikal ettirilir.
(4) Geçici görev veya vekâlet sebebiyle diğer kurumlarda görevli memurlara görev yaptıkları kurumların izin vermeye yetkili amirlerince, yurtdışında geçici görevli memurlara ise misyon şeflerince hastalık izni verilir.
(5) Bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uyulmaksızın alınan hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilemez. Hastalık raporlarının bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uygun olmaması hâlinde bu durum memura yazılı olarak bildirilir. Bu bildirim üzerine memur, bildirimin yapıldığı günü takip eden gün göreve gelmekle yükümlüdür. Bildirim yapıldığı hâlde görevlerine başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı
Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem yapılır.
(6) Hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanunî izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınması zorunludur…”
hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran özetle, tarafına verilen aylıktan kesme cezasının iptalini ve gebelik izninde eksik hesaplanan 2 haftalık iznin kullandırılmasını talep etmektedir.
10. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 inci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir.
11. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, 17/04/2008 tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı kararı).
12. Başvuruya konu disiplin cezasına ilişkin sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde,
12.1. Başvuranın 25.04.2022 tarihinde okulda olması gerekirken İl dışında hastaneye yatış yaptığı ve rapor aldığı iddiası ile İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 13.05.2022 tarih sayılı görevlendirme emri ile ekinde yer alan Kaymakamlık Makamının 11/05/2022 tarih ve sayılı Olur yazısı ile muhakkik görevlendirilerek başvuran hakkında disiplin soruşturmasının açıldığı,
12.2. Raporda; ’ün Ortaokulu’nda matematik öğretmeni olarak görev yaptığı, öğretmenin 25.05.2022 tarihinde il dışında MEB izin yönergesine göre usulsüz rapor aldığı ve belirtilen tarihte okuldaki görevinin başında olmadığı ve kişiye İdare tarafından görevinin başına dönmesine dair herhangi bir yazının da gitmediği kendi ifadesi ve okul müdürü ‘ın ifadesi ile sübuta ermiş olup kesinlik kazanmıştır.
12.3. Muhakkikçe hazırlanan Soruşturma Raporu kapsamında, “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. Maddesinin C bendinde yazan “Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek,” fiil ya da hali kapsamında değerlendirilmesinin ve “1/30 Oranında Aylıktan Kesme Cezası ile cezalandırılmasının uygun olacağı” kanaati çerçevesinde soruşturma dosyasının hazırlandığı ve cezanın kabulüne karar verildiği,
12.4. Cezaya yapılan itirazın İl Milli Eğitim Disiplin Kurulunun 11/8/2022 tarih ve sayılı kararı ile reddedildiği,
anlaşılmaktadır.
13. Disiplin cezaları, gerek yargı kararlarında gerekse doktrinde belirtildiği gibi kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır. Kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için gerekli önlemlerden olan disiplin cezaları, niteliği gereği öteki idari işlemlerden farklıdır.
Disiplin cezası vermeye yetkili organlar, bu organların oluşumu, çalışma usulü, karar oluşturması, bu kararlara itiraz ve bütün bu sürecin her aşaması için öngörülen süre koşulları ile disiplin cezası işlemi sıkı şekil şartına bağlı olarak uygulanmalıdır.
14. Öncelikle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin C fıkrasında düzenlenen aylıktan kesme cezasının verilebilmesi için, memurun özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmeme fiilini işlediğinin sübuta ermesi gerekmektedir. Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve
Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Hastalık izni verilmesi” başlıklı 7.
maddesinin birinci fıkrasında; “Memurlara hastalık raporlarında gösterilen süreler kadar hastalık izni verilir.”, beşinci fıkrasında; “Bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uyulmaksızın alınan hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilemez. Hastalık raporlarının bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uygun olmaması hâlinde bu durum memura yazılı olarak bildirilir. Bu bildirim üzerine memur, bildirimin yapıldığı günü takip eden gün göreve gelmekle yükümlüdür. Bildirim yapıldığı hâlde görevlerine başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem yapılır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
15. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, sağlık kuruluşlarınca memurlara verilen hastalık raporlarının görev yapılan kuruma teslim edilmesi ile birlikte bu raporların, hastalık iznine çevrilmesinden önce, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve
Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uygun olup olmadığının incelenmesi, Yönetmelik’e uygun olan hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmesi, raporun
Yönetmelik’e uygun olmaması halinde ise durumun ilgili memura yazılı olarak bildirilmesi, bu bildirim üzerine göreve gelmeyen memurun, mazeretsiz olarak göreve gelmediği kabul edilerek hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerektiği açıktır.
16. Danıştay’ın 12. Dairesinin No’lu kararında; “Kamu idarelerinin, memurlar tarafından kendilerine verilen hastalık raporlarının, hastalık iznine çevrilmesinden önce, raporların usule uygunluğu hususunda üzerine düşen denetim yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle bu raporların hastalık iznine çevrildiği ancak izin süresinin bitiminden sonraki bir tarihte raporun usule aykırı olduğunun anlaşıldığı durumlarda ise idareye usule aykırı hastalık raporu veren memur hakkında, kusurluluk durumu gözönüne alınarak 657 sayılı Kanun’da yer alan disiplin hükümlerinin uygulanması mümkünse de, hastalık izni boyunca göreve gelmeyen ve idare tarafından bu konuda kendisine herhangi bir bildirim de yapılmamış olan memurun, mazeretsiz olarak göreve gelmediğinden bahisle görevden çekilme isteğinde bulunmuş sayılmasına hukuki imkan bulunmamaktadır.” diyerek davacı hakkında verilen hastalık raporunun, hastalık iznine çevrilmesinden ve bu izin süresinin bitmesinden sonraki bir tarihte, davacının almış olduğu hastalık raporunun usule aykırı olduğu kabul edilerek hastalık iznine karşılık gelen günler için mazeretsiz olarak göreve gelmediğinden bahisle görevden çekilme
isteğinde bulunmuş sayıldığı ve bu nedenle görevine son verildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varmıştır.
17. Somut olayda, başvuran pazartesi günü görev yaptığı İl dışından aldığı raporu Müdüre haber veriyor ancak raporu göndermesi cuma günü olduğu için okul müdürü durumu Cuma günü öğrendiğini belirterek kişinin raporunun geçerli olamayacağını şifahen bildirdiğini kabul ediyor, yapılan soruşturma sonucuna göre başvurana verilen cezada başvuranın işlediği fiil “memurun özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmeme” olarak belirlenmiş olmasına rağmen, Danıştay kararında da belirtildiği üzere; hastalık izni boyunca göreve gelmeyen ve idare tarafından bu konuda kendisine herhangi bir yazılı bildirim de yapılmamış olan memurun, MAZERETSİZ OLARAK göreve gelmediğinden bahisle aylıktan kesme cezasının verilmesinin hukuken yerinde olmadığı görülmektedir.
18. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın gebelik izninde eksik hesaplanan 2 haftalık iznin kullandırılması yönündeki talebinin ilgili İdarece yerine getirmiş olmasından dolayı Yönetmeliğin 33/A maddesinde yer alan, “Şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikâyetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca Kuruma bildirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı verilir” hükmü gereğince Dostane Çözüm Kararı verilmesine, yürütülen soruşturma sonucunda başvuran hakkında verilen disiplin cezasının ise hukuken yerinde olmadığı tespit edildiğinden başvuruya konu disiplin cezasının geri alınması yönünde idareye tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Mardin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ İLE
Başvuran hakkında uygulanan aylıktan kesme cezasının geri alınması yönünde MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi