|
ÖZET: Başvuran, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda sosyal çalışmacı olarak görev yaparken, 18/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığını ve 16/08/2016 tarihinde görevine iade edildiğini belirterek, bu döneme ait kayıtların silinmesini talep etmiştir. İdare, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133. maddesi gereği, disiplin cezalarının özlük dosyasına işlenmesi gerektiğini ve görevden uzaklaştırma kayıtlarının silinmesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın özlük dosyası haricinde tutulan kayıtların silinmesi gerektiğine karar vermiştir.
Bu karar, kamu görevlilerinin haklarının korunması ve kişisel verilerin gizliliği açısından önem taşımaktadır. İdarenin, görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinmemesi durumunda, başvuranın işyeri huzurunu olumsuz etkileyebileceği ve maddi-manevi zarar görebileceği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi doğrultusunda, ilgili kayıtların silinmesi hususunda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/14507-S.22.22226
BAŞVURU NO : 2022/13517
KARAR TARİHİ : 07/11/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinmesi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 19/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Aydın İl Müdürlüğünde sosyal çalışmacı olarak
görev yaptığını, Bakanlığın 18/07/2016 tarih ve sayılı onayı ile görevden uzaklaştırıldığını, 16/08/2016 tarihinde görevine geri döndüğünü belirterek görevden uzaklaştırıldığı döneme ilişkin kayıtların Bakanlığın Personel Hizmet Cetveli-PYS, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip ProgramıHİTAP vb. elektronik ortamlardaki cetvellerden kaldırılması için dilekçe verdiğini, dilekçesine verilen cevabın 14/09/2022 tarihinde kendisine tebliğ edildiğini belirterek bahse konu kayıtların Bakanlığın
Personel Hizmet Cetveli-PYS, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı-HİTAP vb. elektronik ortamlardaki cetvellerden kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Bilgi, belge ve görüş talebimiz üzerine Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğünün 20/10/2022 tarih ve sayılı cevap yazısında: “…Başvuran hakkında (mülga)
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Bakanlık Makamının 18.07.2016 talihli ve sayılı oluru ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun disiplin hükümleri ile 2016/4 sayılı Başbakanlık Genelgesinde yer verilen hususlar göz önünde bulundurularak mezkur Kanunun 137 nci 138 inci ve 139 uncu maddeleri uyarınca ve Denetim Hizmetleri Başkanlığı tarafından soruşturma açılmak üzere 18.07.2016 tarihinden itibaren görevinden uzaklaştırılmasına; (mülga) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Bakanlık Makamının 16.08.2016 tarihli ve sayılı Oluru ile görevden uzaklaştırılan personelin görevden uzaklaştırma işlemlerinin 669 sayılı KHK’nın “Kamu
Görevlilerine İlişkin Tedbirler” başlıklı 3 üncü maddesi de göz önünde bulundurularak sonlandırılmasına karar verilmiş olup, adı geçen 16.08.2016 tarihinde 657 sayılı Kanunun 143 üncü maddesi gereği görevine iade edilmiştir.
Başvuru konusu hakkında genel görüşümüz ekte yer alan 13.09.2022 talihli ve ‘Sayılı yazımızda belirtildiği üzere; 657 Sayılı DMK’nın 133 üncü maddesinde “Disiplin cezaları memurun ö:liik dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur livarına ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 (beş) sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 (on sene sonra atanıma yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özliik dosyasından silinmesini isteyebilin” hükmü gereği devlet memurluğundan çıkarılma cezalarına ilişkin bilgi ve belgelerin memurun özlük dosyasından çıkarılması, Bakanlığımız personel bilgi sistemi olan Personel Yönetim Sistemi (PYS)
ile Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) vb. elektronik bilgi sistemlerinden silinmesi, kaldırılması mümkün değildir.
Başvuranın 21.07.2016 – 16.08.2016 tarihleri arasındaki görevden uzaklaştırma açığa alınma ve göreve iade satırları ekte yer alan PYS Hizmet Belgesinde ve HİTAP Hizmet Dökümü Bilgilerinde yer almaktadır…”
2.1. Bilgi, belge ve görüş talebimiz üzerine Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 30/09/2022 tarih ve – – – – sayılı cevap yazısında özetle; “…Bilindiği üzere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalıların tüm hizmet bilgilerinin elektronik ortama alındığı Hizmet
Takip Programına ilişkin olarak hazırlanan Tebliğ 14/4/2012 tarihli ve 28264 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış, daha sonra söz konusu Tebliğ 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 28 inci maddesi ile
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine 14/4/2012 tarihinden geçerli olmak üzere Ek 6 ncı madde olarak eklenmiştir.
Bu madde uyarınca kamu kurum ve kuruluşları, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışan sigortalılarının hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas olan bilgilerini web sitesi üzerinden kişi bazında, toplu veri veya internet servisi yöntemlerinden biri kullanılarak, süresi içerisinde Kurumumuza göndermekle yükümlüdür.
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği uyarınca HİTAP’a internet üzerinden aktarılan bilgilerin doğruluğundan kamu idareleri sorumlu olup, aktarılan bilgiler adli ve idari makamlar nezdinde resmî belge olarak geçerli sayılmakta ve sigortalıların emeklilik öncesi hizmet birleştirme, ihya, borçlanma (askerlik, aylıksız izin v.b.) gibi işlemleri ile elektronik ortamda emeklilikte tabi oldukları hizmet süresi ve yaş hesabı yapılmakta ve bu bilgiler esas alınarak emekli aylıkları bağlanmaktadır.
İlgilinin de, tabi olduğu personel mevzuatı hükümlerine göre görev yaptığı kurumca tutulmakta olan özlük ve hizmet bilgisine ilişkin olarak HİTAP’a aktarılmış olan kayıtlardan, “GÖREVDEN
UZAKLAŞTIRILDI” sebep kodu ile 21/7/2016 tarihinde görevinden uzaklaştırıldığı ve “657 SAYILI
KANUNUN 143 ÜNCÜ MADDESİ GEREĞİ GÖREVE İADE EDİLDİ” sebep kodu ile de 16/8/2016 tarihinde görevine iade edildiği görülmüştür.
Esasen, 25/10/1983 tarihli ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 3 üncü maddesi uyarınca Olağanüstü
Hal ilan edilmiş ve Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca yayımlanan Kanun Hükmünde Kararnamelerin
“Kamu personeline ilişkin tedbirler” başlıklı ilgili maddelerinde kamu personelinin kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
Kararnamelerin “iade hükümleri” başlıklı ilgili maddeleri ile “…İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu2 maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz…” hükmü,
1/2/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrası ile de, “Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde … İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.” hükmü getirilmiştir.
Söz konusu hükümlerle, daha önce ilgili kanun hükmünde kararnameler uyarınca kamu görevinden çıkarılanların görevine iadelerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş ve görevine iade olan kamu görevlileri hakkında kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kararnamenin tüm hüküm ve sonuçlarının iade kararnamesinin yayımı ya da kararın ilgili kuruma bildirilmesi ile birlikte ortadan kalkmış sayılacağı ve bunların kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği belirtilmiş olup, bu hükümler uyarınca görevine iade edilen kamu personeline kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesi ve bu sürelerinin hizmet sayılması gerekmektedir.
Yine, Kanun Hükmünde Kararnameler uyarınca ilgili makamın onayı ile kamu görevinden çıkarılan, ancak kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada ilk derece mahkemesi tarafından dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi üzerine görevine başlatılanların, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesi ve bu sürelerinin hizmet sayılması gerekmektedir.
Bu hükümlere ve mahkeme kararlarına istinaden görevine iade edilen kamu personeli ile ilgili olarak
Devlet Personel Başkanlığının 27/7/2018 tarihli ve 67982825-622.02-E.5044 sayılı görüşü ile 02/11/2018 tarihli ve 31292642-622.02.E.7160 sayılı görüşünde; görevden çıkarma işleminin kamu görevine iade edilen kişiler bakımından iade kararnamesinin yayımı tarihinden geçerli olarak ortadan kalkmış sayılacağı hüküm altına alındığından, bunlar hakkında kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi; Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince görevinden ihraç edilenlerin, idare mahkemelerince alınan iptal kararları üzerine görevlerine iadelerinin yapılması ve kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilerek, bu çerçevede kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin bilgilerinin hizmet belgesi/hizmet cetvellerinden silinmesi, ancak kamu görevinden çıkarılma ve iade edilmelerine ilişkin kanun hükmünde kararname örneklerinin/yargı kararlarının özlük dosyalarında saklanması gerektiği bildirilmiştir.
Bu görüşler doğrultusunda Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin görev yaptıkları kamu idaresince uygun görülmesi halinde HİTAP Hizmet Belgesi Bölümünden ilgili kurumların yetkili personeli tarafından silinmesi mümkündür.
İlginin de görev yaptığı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca HİTAP’a aktarılan kayıtlarının incelenmesinden 21/7/2016 tarihinde görevinden uzaklaştırıldığı ve daha sonra 16/8/2016 tarihinde 657 sayılı Kanunun 143 üncü maddesi gereği göreve iade edildiği görülmüş olup, ilgilinin talebinin görev yaptığı kurumca Devlet Personel Başkanlığının 27/7/2018 ve 2/11/2018 tarihli tarihli görüşleri doğrultusunda incelenerek, uygun görülmesi halinde gerekli işlemin yine görev yaptığı kurumunca yapılması gerekmektedir.
Ayrıca, Devlet Personel Başkanlığının yukarıda bahsi geçen görüşüne ilişkin duyurular Kurumumuzun3
“https://hitap.sgk.gov.tr/HitapWeb/” adresinde yer alan Duyurular bölümünde “Olağanüstü Hal Kanun
Hükmünde Kararnameleri ile Görevlerine Son Verilenlerden Daha Sonra Olağanüstü Hal Kanun
Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal İnceleme Komisyonu Kararı Veya Mahkeme Kararı Üzerine
Görevine Başlatılanlar İle İlgili Duyuru” olarak 28/01/2019 tarihinde yayınlanmıştır.
Buna göre, Devlet Personel Başkanlığınca verilen görüş kapsamına giren personelin (Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri üzerine görevine son verilen ve tekrar görevine iade edilen kamu görevlilerinden) aylıklarının ödendiği ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin gönderildiğine ilişkin resmi yazının Kurumumuza gönderilmesini müteakiben Kurumlarca da uygun görülmesi halinde Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtların Kurumlarının yetkili personelince silinmesi mümkün olacaktır.
Söz konusu duyuruda, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında Kurumlarca yapılan gerek idari soruşturma gerekse diğer nedenlerle yapılan soruşturmalar gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri gereğince görevine son verilmeden tekrar görevine iade edilen personel ile Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname kapsamında olmayan nedenlerle görevine son verilip, mahkeme kararı ile görevine iade edilen personelin
HİTAP’taki hizmet cetveli ile açık süre kayıtlarının silinip silinmeyeceği hususunda herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir.
Diğer taraftan, Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri kapsamında Kurumlarca yapılan idari soruşturma gereğince görevinden uzaklaştırılan ve daha sonra görevine iade edilen personelin durumu hakkında bir kamu kurumunun Devlet Personel Başkanlığından görüş sorması üzerine, Devlet
Personel Başkanlığının 21/04/2019 tarihli ve 31292642-622.02-E.2675 sayılı yazısında, “Söz konusu
Kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyati tedbiri tüm hüküm ve sonuçları ile ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen Devlet memurlarının hizmet cetveline (ilgi yazıda belirtilen söz konusu işlemler sebebiyle) girilen bilgilerin silinmesinin uygun olmadığı” belirtilmiştir.
Ayrıca, 6749 sayılı Kanunla kabul edilen 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, Yüksek Öğretim Kanununa tabi personelin Üniversite Yönetim Kurulu veya Yükseköğretim Kurulu kararıyla kamu görevinden çıkarılan ancak itirazları üzerine görevine iade edilen personelin durumu hakkında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel
Müdürlüğüne sorulan görüş sonrasında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel
Müdürlüğünün 25/03/2020 tarihli ve 72693546-045.02-E.845443 sayılı yazısında “6749 sayılı Kanun uyarınca görevine iade edilenlere kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesi gerektiği, Mezkur Kanunun, görevine iade edilenler açısından kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerini, tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kaldırmaması sebebiyle söz konusu
Kanun uyarınca açıkta görünen sürelerinin hizmet belgesi/cetvellerinden silinmesinin uygun olmadığı, Söz konusu Kanun uyarınca, ilgili personelin kamu görevinden çıkarıldığı ve kamu görevine iade edildiği
Kararların özlük dosyasında bulundurulması gerektiği” belirtilmiştir.
Öte yandan, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin Ek 6 ncı maddesi gereği personel bilgilerinin HİTAP özlük bilgilerini tutmakla yükümlü olan görev yaptıkları Kurumlarca girilmesi ve varsa hatalı veya eksik kayıtların yine personellerin görev yaptıkları Kurumlarca silinmesi veya düzeltilmesi gerekmekte olup, Kurumumuzca HİTAP kayıtlarında herhangi bir silme, değiştirme veya düzeltme işlemi yapılması mümkün değildir.
Bu nedenle, ilgilinin Kurumunuza yaptığı başvuru hakkındaki değerlendirmenin, yukarıda açıklanan hükümler ve Devlet Personel Başkanlığının görüşleri doğrultusunda görev yaptığı Kurumca yapılması gerekmektedir…” açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Kurumumuzun 2019/7549 sayılı dosyasında bulunan Devlet Personel Başkanlığının 31/05/2019
tarih ve E.3473 sayılı görüş yazısında özetle;
3.1) Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinin kamu görevine iade edilen kişiler
bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılacağının mezkûr Kanun Hükmünde Kararnameler ile hüküm altına alınmış olması sebebiyle kamu görevinden çıkarılan ilgililer hakkında kamu görevinden hiç çıkarılmamış gibi işlem tesis edilmesi gerektiği, bu çerçevede, söz konusu personelin kamu görevlerinden çıkarılmaları nedeniyle hizmet belgelerinde yer alan açıklamaların ilgililerin hizmet belgesi / cetvellerinden silinmesi gerektiği,
3.2) Soruşturma esnasında veya sonrasında 657 sayılı Kanuna göre görevden uzaklaştırma tedbirinin
kaldırılmasını gerektiren durumların gerçekleşmesi sebebiyle haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanların aylıklarından kesilmiş olan üçte birlik tutarın kendilerine ödenmesi ve görevden uzakta geçirdikleri sürelerin, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmının, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilmesi gerektiği,
3.3) Söz konusu Kanunun görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyati tedbiri
tüm hüküm ve sonuçları ile ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarıldıktan sonra Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri ile kamu görevine iade edilen Devlet memurlarının görevden uzaklaştırma tedbiri nedeniyle açıkta görünen sürelerinin hizmet belgesi/cetvellerinden silinmesinin uygun olmadığı,
3.4) Gerek 657 sayılı Kanunun gerekse 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin görevden uzaklaştırma
tedbiri kaldırılanlar hakkında uygulanan ihtiyati tedbiri tüm hüküm ve sonuçları ile ortadan kaldırmaması sebebiyle Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarıldıktan sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararname hükümleri ile kamu görevine iade edilen sözleşmeli personelin görevden uzaklaştırma tedbiri nedeniyle açıkta görünen sürelerinin hizmet belgesi/cetvellerinden silinmesinin uygun olmadığı, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgelerin ilgililerin özlük dosyasında da bulundurulması gerektiğinin mütalaa edildiği belirtilmiştir.”
Görüşlerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
4.1) Özel hayatın gizliliği başlıklı 20 nci maddesinin 2 nci fıkrasında: Herkes, kendisiyle ilgili kişisel
verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.”
4.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde:
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4.3) Anayasanın Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler başlıklı 128 inci maddesinin 2 nci
fıkrasında: “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 7098 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun; “İade hükümleri” başlıklı 2 nci maddesinde; (1)
“Ekli (2) sayılı listede yer alan kişiler, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır.
(2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz. Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.
(3) Olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereği öğrencilikle ilişikleri kesilmiş olanlardan bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (3) sayılı listede yer alanlar, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, bu kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılır.
(4) Ekli (4) sayılı listede yer alan kişiler, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listenin ilgili sıralarından çıkarılmıştır. İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, bu kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Bu fıkraya ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.”
7) 657 sayılı Devlet memurları Kanununun “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu
maddesinde; “Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.
Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.
Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.”
8) 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliği (Seri
No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında; “1- Memurlar, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.
Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir. …
3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.
4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.
5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları… diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır….
7- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar…”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ: Kamu
Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
9) Başvuran özetle, Bakanlığın Personel Hizmet Cetveli-PYS, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip
Programı-HİTAP vb. elektronik ortamlardaki cetvellerden görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların kaldırılmasını talep etmektedir.
10) İdarenin yukarıda (2 nolu paragrafta) özetlenen yazısında özetle; “657 Sayılı DMK’nın 133 üncü
maddesinde “Disiplin cezaları memurun ö:liik dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur livarına ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 (beş) sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 (on sene sonra atanıma yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özliik dosyasından silinmesini isteyebilin” hükmü gereği devlet memurluğundan çıkarılma cezalarına ilişkin bilgi ve belgelerin memurun özlük dosyasından çıkarılması, Bakanlığımız personel bilgi sistemi olan Personel Yönetim Sistemi (PYS) ile Sosyal Güvenlik Kurumu
Hizmet Takip Programı (HİTAP) vb. elektronik bilgi sistemlerinden silinmesi, kaldırılması mümkün değildir.” görüşlerine yer verilmiştir.
11) Kurumumuzun 2019/7549 sayılı benzer nitelikli emsal başvurusu esas alınarak yapılan inceleme
ve hazırlanan karar önerisinde;
11.1) Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe
girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açasından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı
Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda 23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamanda Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK), 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan
Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile
Kanunlaşmıştır.
11.2) Alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör
örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle; inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
11.3) Ancak sonraki süreçte anılan terör örgütleri, yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç
edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla da yine OHAL KHK hükümleriyle bazı kamu görevlilerinin doğrudan kamu görevine iadesine karar verilerek ihraç KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış, diğer yandan bu süreçte doğrudan KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için 23/01/2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu
Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurularak bir kısım kamu görevlileri de Komisyonun vermiş olduğu karara istinaden görevine iade edilmiştir.
12) Başvuruya konu dosyanın ve idarenin cevabının incelenmesinden; Başvuranın 18.07.2016 talihli ve
sayılı oluru mezkur Kanun’un 137 nci 138 inci ve 139 uncu maddeleri uyarınca ve Denetim Hizmetleri
Başkanlığı tarafından soruşturma açılmak üzere 18.07.2016 tarihinden itibaren görevinden uzaklaştırılmasına,(mülga) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Bakanlık Makamının 16.08.2016 tarihli ve sayılı oluru ile görevden uzaklaştırılan personelin görevden uzaklaştırma işlemlerinin 669 sayılı
KHK’nın “Kamu Görevlilerine İlişkin Tedbirler” başlıklı 3 üncü maddesi de göz önünde bulundurularak sonlandırılmasına karar verildiği, başvuranın da 16.08.2016 tarihinde 657 sayılı Kanunun 143 üncü maddesi gereği görevine iade edildiği idarenin (yukarıda 2.nolu paragrafta) Kurumumuza sunulan cevap yazısından anlaşılmaktadır.
13) Anayasanın 2 nci maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri
koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.
(Anayasa Mahkemesinin 29/11/2017 tarih 2017/137 2017/161 sayılı kararı) Bunun yanı sıra, Anayasanın
20 nci maddesinin ikinci fıkrasında “Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına
sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar.” hükmü düzenlenmiştir.
14) Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;
14.1) İdarenin bütün eylem ve işlemlerinde hukukla bağlı olduğu, ceza hukukuna ilişkin düzenlemelerde
olduğu gibi idari yaptırımlar açısından da aynı ilkenin geçerli olduğu, personel hakkında yapılacak işlemlerin ve uygulanacak idari yaptırımların da hukuki ve fiili dayanağının olması gerektiği, bu kapsamda
personel hakkında tutulan her türlü kayıt ve bilginin de doğru, güvenilir, hukuka ve Anayasa’da güvence altına alınan ilkelere uygun tutulması gerektiği açıktır.
14.2) Diğer taraftan, ihraç işlemine dayanak teşkil eden isnat edilen suçlamaya ilişkin bilgilerin HİTAP
veya benzeri personel bilgi sistemlerinde tutulmasının ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasını mümkün kılabileceği, bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak başvuranın işyeri huzurunu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyebileceği, kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği değerlendirilmektedir.
15) Yine Kurumumuzun emsal nitelikli 2021/3938 sayılı kararında “Tüm bu açıklamalar ve mevzuat
hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, KHK hükümlerine istinaden görevinden ihraç edilen kamu görevlilerinin, görevlerine dönmesini öngören iade KHK’larında kişilerin ihracına yönelik tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hükmü karşısında kamu görevine iade edilen başvurana İdarece tüm mali ve sosyal hakları ödendiği, benzer şekilde çıkarmaya ilişkin KHK’nın diğer etki ve sonuçların da ortadan kaldırılması gerektiği, bu kapsamda başvuranın kamu görevinden çıkarmaya ilişkin bilgilerin hizmet belgesi, hizmet cetveli, sicil hareketleri vb.
sistemlerden silinmesi gerekmektedir. Bununla birlikte ihraç edilmeyip haklarında açığa alma gibi bir tedbir uygulanan kişiler açısından yukarda söz edilen hükümlerin evleviyetle uygulanması gerektiği düşünülmektedir. Aksi durumda ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşması mümkün olabileceğinden bu durumun başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açarak başvuranın işyeri huzurunu olumsuz yönde etkileyebileceği ve kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği anlaşıldığından başvuranın personel özlük dosyası haricinde tutulan hizmet takip programından (HİTAP) ve Üniversitenin Bilgi Yönetim Sistemi (REBİS) hizmet belgesi ve hizmet cetvelinden açığa alındığına ilişkin ile ilgili kayıtların ve açıklamaların silinmesi hususunda İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.” şeklinde karar verilmiştir.
16) Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler sonucunda, başvuranın özlük dosyası haricinde tutulan
Bakanlığın Personel Hizmet Cetveli-PYS, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı-HİTAP vb.
elektronik ortamlardan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlemleri yönünden, İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvuru kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Yukarıda açıklanan sebep ve gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın, özlük dosyası haricinde tutulan Bakanlığın Personel Hizmet Cetveli-PYS, Sosyal Güvenlik
Kurumu Hizmet Takip Programı-HİTAP vb. elektronik ortamlardan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinmesi hususunda AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın, Başvurana, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ve bilgi için Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığına tebliğine
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi