Kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde gelir metodunun kullanılması, Yargıtay tarafından usul ve kanuna uygun bulunabilir mi (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Bu Yargıtay kararında, kamulaştırma bedelinin tespiti üzerine bir uyuşmazlık ele alınmıştır. Davacı idare, Hakkari ili, Derecik ilçesindeki bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin belirlenmesi ve tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vermiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf başvurusu üzerine, kararın bazı bölümlerinde düzeltilmeler yaparak davanın kabulüne devam etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın değerinin belirlenmesinde gelir metodunu esas almış ve bilimsel verilere dayanarak birim fiyat belirlemiştir. Temyiz aşamasında, davacı idare vekilinin itirazları, kararın usul ve kanuna aykırı olduğu yönünde olsa da, Yargıtay, kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek temyiz itirazlarını reddetmiştir. Sonuç olarak, mahkeme, kamulaştırma bedelinin belirlenmesi ve ödenmesi yönündeki kararın onanmasına hükmetmiştir.

5. Hukuk Dairesi         2024/3153 E.  ,  2024/10148 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/1875 Esas, 2023/2453 Karar
    DAVA TARİHİ : 12.03.2021
    KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Şemdinli Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2021/225 Esas, 2021/834 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Hakkari ili, Derecik ilçesi, Gelişen köyü 417 ada 2 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kayıtlarının iptali ile davacı idare adına tesciline, tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, karara dayanak olan bilirkişi raporunun bilimsel ölçütlere göre hazırlanmış bir rapor olmadığını, %5 oranında objektif değer artışı uygulamasının mükerrer değer artışına neden olduğunu, taşınmazın askeri yasak bölgede yer aldığını ileri sürerek kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru tarım arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza o yörede mutat olarak ekilen münavebe ürünleri olan nohut, buğday ve karpuz verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilerek taşınmazın metrekare birim fiyatının 27,38 TL, objektif değer artışının %5 olarak belirlenmesinde yöntem itibarıyla istinaf edenin sıfatına göre bir isabetsizlik bulunmadığı; ancak hükmün 3 numaralı bendinde “yol olarak terkinine” denilmesi yeterliyken “davacı kurum adına tapuya kayıt ve tesciline” ibaresinin bulunması, dava konusu taşınmaz tapu kaydında Derecik ilçesi sınırları içerisinde olmasına rağmen hükümde Şemdinli ilçesi olarak yazılması, vekâlet ücretinin davalı asil lehine hükmedilmesi gerekirken vekile verilmesi şeklinde yazılması doğru görülmediği gerekçesi ile istinaf talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri.
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf isteminde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.