Kamulaştırma bedelinin tespitinde net gelir esasının uygulanması ve taşınmaz üzerindeki ağaçların değerlemesinin hukuka uygunluğu nasıl değerlendirilir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, Muğla ili, Marmaris ilçesinde kamulaştırma bedelinin tespiti üzerine odaklanmaktadır. İlk Derece Mahkemesi, taşınmazın değerinin belirlenmesinde net gelir esasını benimsemiş ve bu bedelin tespitini yaparak Hazine adına tescil edilmesine karar vermiştir. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yapılan incelemede, taşınmaz üzerindeki ağaçların yaş, cins ve verim durumuna göre değer biçilmesinde bir hata olmadığı tespit edilmiştir.

Temyiz incelemesi sonucunda, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına gerek olmadığına ve temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir. Mahkeme, hukukun somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığını belirterek, tarafların ileri sürdüğü temyiz sebeplerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığını vurgulamıştır. Sonuç olarak, davanın kabulü ile kamulaştırma bedelinin tespiti ve Hazine adına tescil işlemi onanmıştır.

5. Hukuk Dairesi         2024/3294 E.  ,  2024/9095 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/2051 Esas, 2024/208 Karar
    DAVA TARİHİ : 14.12.2018
    KARAR : Kabul

    Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Muğla ili, Marmaris ilçesi, Karaca köyü (eski 672 parsel) yeni 225 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma için müvekkili ile yapılan görüşmede, taşınmazın niteliği, konumu ve diğer vasıflarıyla bağdaşmayan, oldukça düşük bir tutar teklif edildiğini, anılan tutar teklifinin kabulünün mümkün olmadığı için anlaşma sağlanamadığını, Okluk Mevkiinde bulunan taşınmazın 638 parsele dair olmak üzere, teklif edilen kamulaştırma bedelinin dönüm başına 500,00 TL ile başladığını, müvekkiline ait taşınmazın niteliğinin, konumunun ve diğer vasıfları ile anılan taşınmazdan daha değerli bir durumda olduğunu ve bu durumun yapılan araştırmalar sonucu ortaya çıkacağını belirterek, değer tespitleri için araştırmanın diğer kamulaştırma bedelleri ile karşılaştırma yapılmak ve emsaller toplanmak suretiyle yapılmasını talep etmiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin 11.01.2022 tarihli ve 2021/91 Esas, 2022/2 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin 25.10.2022 tarihli ve 2022/1561 Esas, 2022/3069 Karar sayılı kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir metoduna göre değer biçilmesinin yöntem itibarıyla doğru olduğunu; ancak 2018 yılı Marmaris İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce bildirilen münavebe planına uygun ürünlerle üretim giderlerinin brüt gelirin 1/3’ü oranında alınmak suretiyle, kapitalizasyon faizi %4, objektif değer artış oranı da %600 uygulanarak hesaplanan bedel üzerinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin üç numaralı alt bendi gereğince yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

    V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
    A. Bozma Kararı
    1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
    2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan 15.10.2021 tarihli bilirkişi raporunda münavebe ürünleri arasında ıspanak yer alındığı hâlde, Bölge Adliye Mahkemesince gerekçesi açıklanmadan ıspanak yerine lahana ürününün münavebeye dahil edilerek bedel tespit edilmesi ve dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan ağaçlarının yaş ve cinsleri belirtilmek suretiyle sayıları arasındaki çelişki de giderilerek gerçek ağaç sayısı belirlenip 2018 yılı yaş ve cinslerine göre maktuen değerleri İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden getirtilip ek rapor alınarak karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmeyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

    B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa derhâl ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmiştir.

    VI. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz bedelinin yüksek belirlendiğini, uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranının gerçeği yansıtmadığını, kamulaştırma bedelinin nemalarıyla ödenmesine karar verildiğinden faiz işletilmemesi gerektiğini, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında çelişki olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
    2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların sayısının doğru tespit edilmediğini, münavebeye alınan ıspanağın verim ve fiyatının düşük alındığını,lahanadan daha kıymetli olan ıspanağın münavebeye alınmasına rağmen bedelin düşük çıkmasının kabul edilebilir olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
    Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesi ile 11 inci maddeleri.

    3. Değerlendirme
    1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Arazi niteliğindeki Muğla ili, Marmaris ilçesi, Karaca köyü (eski 672 parsel) yeni 225 ada 1 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net gelir esas alınarak; üzerindeki ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumuna göre maktuen değer biçilmesinde değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
    3. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VII. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine.Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,25.11.2024 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.