|
ÖZET: Bu karar, Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü tarafından başvuranın Sakarya ilinde aldığı hastalık raporunun, memuriyet mahalli Kocaeli’den alınmadığı gerekçesiyle hastalık iznine çevrilmemesi üzerine yapılan bir başvurunun reddine ilişkindir. Başvuran, ikametinin bulunduğu yerden aldığı raporun geçerli olması gerektiğini savunmuş, ancak idare, Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde hastalık raporlarının yalnızca memuriyet mahallindeki sağlık hizmeti sunucularından alınabileceğini belirtmiştir.
İdare, memuriyet mahalli dışında alınan raporların geçerli sayılmadığını, bu durumun yalnızca acil vakalar için geçerli olduğunu ifade etmiştir. Başvuranın durumu, mevzuat hükümleri doğrultusunda değerlendirildiğinde, ikamet adresinin memuriyet mahalli ile farklı olması nedeniyle hastalık izni verilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvurunun reddi kararı hukuka uygun bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6570-S.23.10845
BAŞVURU NO : 2023/1067
KARAR TARİHİ : 30/05/2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KOCAELİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
İkameti ile görev yeri farklı olan kamu personelinin istirahat raporuna
BAŞVURUNUN KONUSU :
istinaden tarafına hastalık izni verilmesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 19/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi Sağlık
Teknisyeni olarak görev yaptığını, ikametinin Sakarya/Adapazarı olup, görev mahallinin Kocaeli/Kartepe
Nolu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu olduğunu, 08/12/2022 tarihinde ikameti olan Adapazarı ilçesinde faaliyet gösteren Tıp Merkezinden tarafına 3 gün istirahat raporu düzenlendiğini, istirahat raporu aldığı gün nöbeti ve mesaisinin olmadığını ve nöbet sonrası iznini kullandığını, nöbetinin bir sonraki gün olan 09/12/2022 tarihinde olduğunu, raporumu 112 Başhekimliğine ilettiğini ve aynı gün mesai saati sonunda başhekimlikten arandığını, istirahat raporunun Acil Poliklinik Hizmeti veren bir kuruluştan alınmadığı için raporunun izne çevrilemeyeceğinin tarafına belirtildiğini, işlem gerekçesinin ise Devlet
Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkındaki Yönetmeliğe uygun olmadığı bilgisinin verildiğini ve hakkında soruşturma açılacağının söylendiğini, ikamet ilinin Sakarya/Adapazarı olmasından dolayı ikamet ilinde sağlık hizmeti veren bir kuruluştan aldığı istirahat raporunun kabul edilmediğini ve tarafından savunma istendiğini, Kocaeli İl
Sağlık Müdürlüğünün “İkamet ili ve Memuriyet Mahalli” ile ilgili kavramları doğru değerlendirmediğini düşündüğünü, devlet memurlarının memuriyet mahallinde ikamet mecburiyeti olmadığından ikameti farklı bir şehir olan memurun mesai saati dışında nöbet sonrası izin kullandığı bir zaman diliminde ikametinin bulunduğu yerleşim yerindeki sağlık hizmeti sunucularından aldığı istirahat raporunun izne çevrilmesinin önünde bir engel olmaması gerektiğini, hastalık durumunda uzman doktora muayene olma dışında bir seçeneği olmadığında, aksi uygulamada doktorun rapor verme ihtimalini göz önünde bulundurarak sürekli olarak memuriyet mahallimdeki hastanelerde muayene olmak zorunda kalacağını, memuriyet mahalli dışında hastanelerin acil polikliniklerinden alınan istirahat raporlarının geçerli sayılırken normal poliklinik muayenesinde alınan istirahat raporların geçerli olmamasının hayatın olağan akışına uygun olmadığını belirterek memuriyet mahalli ve ikamet adresine ilişkin yaşadığı sorunun çözülmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 30/01/2023 tarihli bilgi belge isteme yazısına istinaden Kocaeli Valiliği İl Sağlık
Müdürlüğü tarafından gönderilen 28/02/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuru konusu uyuşmazlığın Dostane Çözümüne ilişkin idare tarafından yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı, 2.2. Uyuşmazlık konusuna ilişkin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 6245 sayılı Harcırah Kanunu, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik ve 39 Seri No’lu Harcırah Kanunu Genel Tebliği hükümleri çerçevesinde işlem tesis edildiği, ayrıca mevzuatta açık olarak yer verilmeyen hususlar ile ilgili olarak da Bakanlık ve mülga Devlet
Personel Başkanlığı görüşlerinin dikkate alındığı, 2.3. Başvuranın ‘Sağlık Memuru (İlk ve Acil Yardım)’ unvanı ile Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü Kartepe 4
No’lu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonunda görev yaptığı ve hizmet belgesinin yazı ekinde gönderildiği, 2.4. Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında hastalık izninin memurun görev yaptığı kurum veya kuruluşun izin vermeye yetkili kıldığı birim amirince verileceği, üçüncü fıkrasında hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin hangi zamanlarda bağlı bulunulan disiplin amirine intikal ettirilmesi gerektiği, beşinci fıkrasında Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uyulmadan alınan hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilemeyeceği, durumun memura bildirileceği ve memurun bildirim halinde göreve gelmekle yükümlü olduğu, göreve gelmeyen memurlar hakkında ilgili mevzuat uyarınca işlem tesis edileceği, altıncı fıkrasında ise hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının geçici görev ve kanunî izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınması gerektiği hükümlerine yer verildiği, 2.5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda kanuni izinlerin “Yıllık izin” başlıklı 102 nci madde, “Mazeret izni” başlıklı 104 üncü madde, “Hastalık ve refakat izni” başlıklı 105 inci madde ve “Aylıksız izin” başlıklı 108 inci madde ile düzenlendiği, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin (g) fıkrasında memuriyet mahallinin tanımlandığı, konu ile ilgili tereddütleri gidermek adına da 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliği (SERİ
NO:39) ile de konunun örneklerle detaylandırıldığı, 2.6. İlgilinin görev mahallinin Kocaeli Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde olduğu fakat ikametinin
Sakarya ili olduğu, Harcırah Kanunu’nda “memuriyet mahalli” kavramının tereddüde mahal vermeyecek şekilde tarifinin net olarak yapıldığı, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve
Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te de hastalık raporlarının alınabileceği yerler hususunda belirleyici bir unsur olarak “memuriyet mahalli” kavramının kullanıldığı, “ikamet ettiği yer” gibi bir kavramın kullanılmadığının görüldüğü, memuriyet mahalli dışında hastalık raporu alabilmenin, geçici görev ile memuriyet mahalli dışında bulunmak, kanuni izin kullanımı nedeniyle memuriyet mahalli dışında bulunmak ve memuriyet mahalli dışındayken acil bir durum yaşanması şartına bağlandığı, ilgilinin
Sakarya ilinde bulunmasının yukarıda sıralanan şartlardan herhangi birini taşımadığından, acil bir durum olması durumunda da sadece resmi veya özel sağlık sunucularının acil servislerine başvuru yapması gerektiğinden özel sağlık sunucusunun polikliniğinden alınan hastalık raporunun mevzuat hükümleri doğrultusunda usulüne uygun olarak alınmamış bir rapor olduğu, 6111 sayılı Kanun ile ikamet mecburiyetinin ortadan kalkmasıyla birlikte memurların memuriyet mahalli dışında ikamet edebilmekle birlikte bu durumun hastalık raporlarının alınması ile ilgili usul ve esaslarda bir değişiklik ortaya çıkarmadığı,
2.7. İlgilinin ikamet adresinin memuriyet mahalli olmadığı, ikamet adresinde bulunma nedeninin mezkûr
Yönetmelik’te belirtilen geçici görev veya kanuni izin kullanımı olmadığı “acil vakalar hariç” cümlesi gereğince hastalık raporunu kamu veya özel sağlık tesislerinin sadece acil servislerinden alması gerektiğinden, Kocaeli İl Ambulans Servisi Başhekimliğinin idari işleminde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı, ayrıca konu ile ilgili olarak mülga Devlet Personel Başkanlığı’nın 10/01/2012 tarihli ve sayılı, 19/03/2012 tarihli ve sayılı ve 01/10/2012 tarihli ve sayılı görüşlerinden de anlaşılacağı üzere, hafta sonu tatili, ulusal, resmi ve dini bayram günleri ile genel tatil günlerinde memuriyet mahalli dışına çıkan Devlet memurlarının resmi veya özel sağlık sunucularının ancak acil servisleri tarafından düzenlenen hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilebileceği, acil servisler dışında düzenlenen hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilemeyeceğinin açık olarak belirtildiği, 2.8. Kartepe Nolu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonunda kadrolu ve görev yapmakta olan personellerden
Sağlık Memuru (İlk ve Acil Yardım) .’nın il dışında ikamet etmekte olup Başhekimliğe hiçbir istirahat raporu iletmediği, 2.9. Bahse konu olan durum ile ilgili Kartepe 2 Nolu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonunda görev yapan
Sağlık Memuru (İlk ve Acil Yardım) .’nin, il dışından 07/03/2016 tarihinde istirahat raporu aldığı ve hastalık iznine çevrilmediği, söz konusu personele raporunun hastalık iznine çevrilmemesi ile ilgili İl
Ambulans Servisi Başhekimliği İnsan Kaynakları Biriminin 08/03/2016 tarih ve sayılı yazısı gönderilerek görevine dönmesi gerektiğinin bildirildiği ve personelin görev başına dönüş yaptığı, 2.10. Başvurana ait istirahat raporu, dilekçesi, dilekçesine istinaden Müdürlük Özlük İşleri Birimi ile yapılan yazışma ve Özlük İşleri Birimi tarafından verilen cevabi yazı ve personele bildirildiğine dair yazı ve tebellüğ belgesinin yazı ekinde sunulduğu, anılan personelin 08/12/2022 tarihinde almış olduğu rapor hastalık iznine çevrilmemesine rağmen 09/12/2022 tarihindeki nöbetine iştirak etmemiş olup konu hakkında Başhekimlik Makamının 27/12/2022 tarih ve sayılı yazısı ile araştırma inceleme gerekiyorsa disiplin soruşturması başlatıldığı, 2.11. Şikâyet konusu olay ile ilgili olarak açılmış dava ve verilmiş karar bulunmadığı, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili
“ şikâyetleri inceler.
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrası; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden
incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Uygulamayı isteme hakkı” başlıklı 17 nci maddesi; “Devlet memurları, bu kanun ve bu kanuna dayanılarak yayınlanan tüzük ve yönetmeliklere göre tayin ve tespit olunup yürürlükte bulunan hükümlerin kendileri hakkında aynen uygulanmasını istemek hakkına sahiptirler.” 5.2. “Hastalık ve refakat izni” başlıklı 105 inci maddesinin altıncı fıkrası; “Hastalık raporlarının hangi hallerde, hangi hekimler veya sağlık kurulları tarafından verileceği ve süreleri ile bu konuya ilişkin diğer hususlar, Sağlık, Maliye ve Dışişleri Bakanlıkları ile Sosyal Güvenlik
Kurumunun görüşleri alınarak Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir…” 6. 10/02/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesi; “Bu Kanunda geçen; …
g. (Değişik: 10/9/2014-6552/89 md.) Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri; İfade eder” 7. 29/10/2011 tarih ve 28099 sayılı Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve
Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi; “Bu Yönetmeliğin amacı, hastalık raporlarının hangi hâllerde, hangi hekimler veya sağlık kurulları tarafından verileceği, raporların süreleri ile hastalık ve refakat iznine ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.” 7.2. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesi; “Bu Yönetmelik, 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.” 7.3. “Hastalık raporlarının verilmesi” başlıklı 5 inci maddesi; “Memurların hastalık raporlarının, 5510 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında belirtilen usûl ve esaslar çerçevesinde kendilerini tedavi eden kurum tabipliği, aile hekimliği veya SGK ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları tarafından düzenlenmesi esastır.
SGK ile sözleşmesi bulunmayan sağlık hizmeti sunucuları tarafından verilen ve istirahat süresi on günü geçmeyen raporlar, SGK ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusu hekim tarafından, istirahat süresi on günü aşan raporlar ise SGK ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusu sağlık kurulunca onandığı takdirde geçerli olur.” 7.4. “Hastalık izni verilmesi” başlıklı 7 nci maddesi; “Memurlara hastalık raporlarında gösterilen süreler kadar hastalık izni verilir.
Hastalık izni, memurun görev yaptığı kurum veya kuruluşun izin vermeye yetkili kıldığı birim amirlerince verilir. Yurt dışında verilecek hastalık izinlerinde misyon şefinin onayı zorunludur.
Kamu hizmetlerinde aksamaya yol açılmaması ve bu Yönetmelik ile belirlenen usûl ve esaslara uygunluğunun tespit edilebilmesi için, hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin en geç raporun düzenlendiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda veya uygun yollarla bağlı olunan disiplin amirine intikal ettirilmesi; örneği gönderilmiş ise, rapor süresi sonunda raporun aslının teslim edilmesi zorunludur. Yıllık iznini yurtdışında geçiren memurların aldıkları hastalık raporları, dış temsilciliklerce onaylanmalarını müteakip en geç izin bitim tarihinde disiplin amirlerine intikal ettirilir.
Geçici görev veya vekâlet sebebiyle diğer kurumlarda görevli memurlara görev yaptıkları kurumların izin vermeye yetkili amirlerince, yurtdışında geçici görevli memurlara ise misyon şeflerince hastalık izni verilir.
Bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uyulmaksızın alınan hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilemez. Hastalık raporlarının bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uygun olmaması hâlinde bu durum memura yazılı olarak bildirilir. Bu bildirim üzerine memur, bildirimin yapıldığı günü takip eden gün göreve gelmekle yükümlüdür. Bildirim yapıldığı hâlde görevlerine başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı
Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem yapılır.
Hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanunî izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınması zorunludur.
Hastalık raporlarının fenne aykırı olduğu konusunda tereddüt bulunması hâlinde, memur hastalık izni kullanıyor sayılmakla birlikte Sağlık Bakanlığınca belirlenen ve memurun bulunduğu yere yakın bir hakem hastaneye sevk edilir ve sonucuna göre işlem yapılır. Hakem hastane sağlık kurulları bu nitelikteki başvuruları öncelikle sonuçlandırır” 8. 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 39 Seri No’lu Harcırah Kanunu
Genel Tebliği; “6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan “memuriyet mahalli” tanımı 11/9/2014 tarihli ve 29116 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6552 sayılı “İş
Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların
Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun”un 89 uncu maddesi ile; “Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri
bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri,” şeklinde değiştirilmiş, 144 üncü maddesinin (b) fıkrası ile 6245 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmış ve 145 inci maddesinin (e) fıkrasında da maddenin 31/3/2014 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan düzenleme ile büyükşehir belediyeleri dışında kalan belediyelerde eski uygulamanın devamı sağlanmış, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde görev yapan memur ve hizmetliler için yeni bir memuriyet mahalli tanımı yapılmıştır.
Söz konusu düzenleme ile büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; 1. Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, 2. İlçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, 3. Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler, memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi
Sağlık Teknisyeni olarak görev yaptığını, ikametinin Sakarya/Adapazarı olup, görev mahallinin
Kocaeli/Kartepe Nolu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu olduğunu, 08/12/2022 tarihinde ikameti olan
Adapazarı ilçesinde faaliyet gösteren Tıp Merkezinden tarafına 3 gün istirahat raporu düzenlendiğini, , istirahat raporunun Acil Poliklinik Hizmeti veren bir kuruluştan alınmadığı için raporunun izne çevrilemeyeceğinin tarafına belirtildiğini, işlem gerekçesinin ise Devlet Memurlarına Verilecek
Hastalık Raporları İle Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğe uygun olmadığı bilgisinin verildiğini ve hakkında soruşturma açılacağının söylendiğini, memuriyet mahalli dışında hastanelerin acil polikliniklerinden alınan istirahat raporlarının geçerli sayılırken normal poliklinik muayenesinde alınan istirahat raporların geçerli olmamasının hayatın olağan akışına uygun olmadığını belirterek memuriyet mahalli ve ikamet adresine ilişkin yaşadığı sorunun çözülmesini talep etmektedir.
11. Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise özetle; ilgilinin görev mahallinin Kocaeli Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde olduğu fakat ikametinin
Sakarya ili olduğu, Harcırah Kanunu’nda “memuriyet mahalli” kavramının tereddüde mahal vermeyecek şekilde tarifinin net olarak yapıldığı, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve
Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te de hastalık raporlarının alınabileceği yerler
hususunda belirleyici bir unsur olarak “memuriyet mahalli” kavramının kullanıldığı, “ikamet ettiği yer” gibi bir kavramın kullanılmadığının görüldüğü, memuriyet mahalli dışında hastalık raporu alabilmenin, geçici görev ile memuriyet mahalli dışında bulunmak, kanuni izin kullanımı nedeniyle memuriyet mahalli dışında bulunmak ve memuriyet mahalli dışındayken acil bir durum yaşanması şartına bağlandığı, ilgilinin
Sakarya ilinde bulunmasının yukarıda sıralanan şartlardan herhangi birini taşımadığından, acil bir durum olması durumunda da sadece resmi veya özel sağlık sunucularının acil servislerine başvuru yapması gerektiğinden özel sağlık sunucusunun polikliniğinden alınan hastalık raporunun mevzuat hükümleri doğrultusunda usulüne uygun olarak alınmamış bir rapor olduğu hususları ifade edilmiştir.
12. Bu noktada uyuşmazlığın; Kocaeli ili sınırları içerisinde kamu görevini sürdüren başvuranın ikamet adresinin bulunduğu Sakarya ilinden aldığı hastalık raporunun ilgili idare tarafından hastalık iznine çevrilmemesi noktasında düğümlendiği görülmektedir.
13. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105 inci maddesinde; memura, aylık ve özlük hakları korunarak, verilecek raporda gösterilecek lüzum üzerine, kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığı halinde onsekiz aya kadar, diğer hastalık hallerinde ise oniki aya kadar izin verileceği, hastalık raporlarının hangi hallerde, hangi hekimler veya sağlık kurulları tarafından verileceği ve süreleri ile bu konuya ilişkin diğer hususların yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
14. Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasında, memurlara hastalık raporlarında gösterilen süreler kadar hastalık izni verileceği belirtilmiş, altıncı fıkrasında ise, “Hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanuni izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınması zorunludur.” hükmüne yer verilmiştir. Ayrıca, Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasına göre hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin raporun düzenlendiği günü takip eden mesai bitimine kadar elektronik ortamda veya uygun yollarla memurun bağlı olduğu disiplin amirine iletilmesi, raporun aslının ise en geç rapor süresi sonuna kadar teslim edilmesi, beşinci fıkrasına göre de hastalık raporuna dayalı olarak hastalık izni verilebilmesi için raporun bu Yönetmelik ile tespit edilen usul ve esaslara uygun olarak alınması gerektiği ifade edilmiştir.
15. Başvuru konusu uyuşmazlığa ilişkin “Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve
Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte geçen “memuriyet mahalli” ifadesinin tanımı ile ikamet adresi ile memuriyet mahalli farklı olan memurun ikamet adresinden aldığı hastalık raporunun geçerli olup olmadığı” hususuna ilişkin Devlet Personel Başkanlığının 16/05/2012 – 6855 sayılı görüş yazısında; “Kurumunuz bünyesinde çalışan bazı personelin ikamet adresinin memuriyet mahallinde olmayıp çevre il ve ilçelerde bulunduğundan (Örneğin Polatlı Şube Müdürlüğünde çalışan personelin ikametgâhının
Ankara Merkezinde, Adana Şube Müdürlüğünde çalışan personelin ise ikametgah adresinin Osmaniye
İlinde olabildiğinden) bahisle, memurun ikamet mahallinde hastalanması halinde memuriyet mahalline gitmeyerek ikamete dayalı olarak tespit edilen aile hekiminden alacağı istirahat raporunun, Devlet
Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik hükümlerine göre geçerli olup olmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşünün talep edildiği ilgi yazı incelenmiştir.
Bilindiği üzere, 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin altıncı fıkrasına istinaden hazırlanarak 22/8/2011 tarihli ve 2011/2226 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen ve 29/10/2011 tarihli ve 28099 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile
Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinin altıncı fıkrasında; “Hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanunî izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınması zorunludur.” hükmü, söz konusu madeninin beşinci fıkrasında ise “ Bu
Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uyulmaksızın alınan hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilemez. Hastalık raporlarının bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uygun olmaması hâlinde bu durum memura yazılı olarak bildirilir. Bu bildirim üzerine memur, bildirimin yapıldığı günü takip eden gün göreve gelmekle yükümlüdür. Bildirim yapıldığı hâlde görevlerine başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem yapılır.” hükmü yer almaktadır….
Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, – mezkur Yönetmeliğin 7 nci maddesinin altıncı fıkrasında geçen “memuriyet mahallindeki sağlık hizmeti sunucuları” ifadesinden memurun görev yaptığı ilin sınırları içinde bulunan sağlık hizmeti sunucularının anlaşılması gerekmekte olup, Ankara”nın Polatlı İlçesinde görev yapan Devlet memurunun ikametgahının bulunduğu Ankara merkezdeki aile hekiminden aldığı raporun bahsi geçen Yönetmelikte belirtilen diğer hükümlere de uygun olması halinde hastalık iznine çevrilmesi gerektiği, -mezkur Yönetmelikte belirtilen istisnalar saklı kalmak üzere, mesai saatleri içinde memuriyet mahalli dışındaki sağlık hizmeti sunucularından alınan (hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmemesi gerekmekte olup, Adana Şube Müdürlüğünde çalışan Devlet memurunun ikametgah adresi olan
Osmaniye İlindeki aile hekiminden mesai saatleri içinde aldığı hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilemeyeceği, mütalaa edilmektedir.” ifade edilerek, ikamet adresi ile görev yeri farklı olan kamu personelinin mesai saatleri içerisinde ikamet adreslerinden aldığı hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmemesi gerektiği hususları belirtilmiştir.
16. Mülga Devlet Personel Başkanlığının “Devlet memurlarının mesai saatleri içinde memuriyet mahalli dışındaki sağlık hizmeti sunucularının acil servislerinden aldığı hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilip çevrilemeyeceği” hususuna ilişkin 07/09/2012 sayılı görüş yazısında ise; “İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünüzde şef olarak görev yapan personelin 12/07/2012- 27/07/2012 tarihleri arasında yıllık izin kullandığını, söz konusu personelin yıllık izninin bitimini takip eden 30/07/2012
Pazartesi günü göreve başlaması gerekirken ilgilinin bahsi geçene tarihte saat 13:23”te Sivas İli Gurun
İlçesi Devlet Hastanesinin Acil Polikliniğinden 5 günlük hastalık raporu aldığını belirterek, bahsi geçen personelin mesai saatleri içinde memuriyet mahalli dışından almış olduğu hastalık raporunun hastalık iznine çevrilip çevrilemeyeceği hususunda görüş talep edilen ilgi yazı incelenmiştir.
…
Yukarıda yer verilen hükümler çerçevesinde, mezkûr Yönetmelikte belirtilen istisnalar saklı kalmak üzere
Devlet memurlarının mesai saatleri içinde memuriyet mahalli dışından aldığı hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmesi mümkün bulunmamakta olup, bahsi geçen personelin yıllık izninin bitimini takip eden 30/07/2012 Pazartesi günü mesai saatinde görev yerinde bulunması gerekirken yıllık iznini geçirdiği Sivas İlinde kalarak Pazartesi günü saat 13:23”de acil polikliniğinden almış olduğu hastalık raporunun hastalık iznine çevrilemeyeceği mütalaa edilmektedir.” ifadelerine yer verilmiştir.
17. Somut olayda; başvuranın 08/12/2022 tarihinde Merkezi Kulak-Burun-Boğaz branşından sayılı 3 günlük istirahat raporu aldığı, Kocaeli Valiliği İl Ambulans Servisi Başhekimliği tarafından başvurana hitaben yazılan 13/12/2022 tarihli ve sayılı yazıda ‘memuriyet mahalli dışından alınan raporun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105 inci maddesine istinaden çıkarılan Devlet
Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğe uymadığı gerekçesiyle hastalık iznine çevrilmediği’ hususunun ifade edildiği, Kocaeli İl
Sağlık Müdürlüğü tarafından İl Ambulans Sevisi Başhekimliğine hitaben gönderilen 26/12/2022 tarihli ve sayılı yazıda da ‘Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinin altıncı fıkrasında geçen memuriyet mahallindeki sağlık hizmeti sunucuları ifadesinden memurun görev yaptığı ilin sınırları içerisinde bulunan sağlık hizmetleri sunucularının anlaşılması gerektiği, memuriyet mahalli Kocaeli olan ve Sakarya ilindeki
KBB polikliniğinden hastalık raporu alan ilgilinin hastalık raporunun izne çevrilmemesi gerektiğinin mütalaa edildiği görülmektedir.
18. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin tetkikinden; Kocaeli Valiliği İl
Sağlık Müdürlüğünün 07/06/2022 tarihli ve sayılı yazısında; “Son dönemde ÇKYS/İKYS’ ye girilmek üzere Başkanlığımıza gönderilen hastalık izin formu ekindeki hastalık raporlarından bazılarının mevzuat hükümlere uygun olmaması nedeniyle aşağıdaki izahatların yapılması zarureti hâsıl olmuştur.
Bilindiği üzere Devlet memurlarının hastalık ve refakat izinleri ile ilgili iş ve işlemler 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu (DMK) ve ilgili Kanunun 105 nci maddesine istinaden çıkarılan Devlet Memurlarına
Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapılmaktadır. Mevzuatta açık olarak yer verilmeyen, tereddütte kalınan hususlar ile ilgili olarak ta Bakanlığımız ve mülga Devlet Personel Başkanlığı görüşleri ile konu ile ilgili yargı kararları dikkate alınmaktadır.
…
Yukarıda yer verilen hükümler çerçevesinde, – Memur tarafından hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin en geç raporun düzenlendiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda veya uygun yollarla bağlı olunan birim amirine gönderilmesi.
– Almış olduğu hastalık raporunu mevzuatta belirtilen süre içerisinde göndermeyenler hakkında mevzuatın memurlara yüklediği görev ve sorumlulukları yerine getirmemekten 657 sayılı DMK’ nın 125 nci maddesi çerçevesinde işlem tesis edilmesi.
– Hastalık raporlarının Yönetmelik ile tespit edilen usul ve esaslara uygun olmaması halinde hastalık raporunun hastalık iznine çevrilmemesi, durumun memura yazılı olarak ve diğer yollarla bildirilmesi.
Memur, bildirimin yapıldığı günü takip eden gün göreve gelmekle yükümlüdür. Bildirim yapıldığı halde görevlerine başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında
657 sayılı DMK’ nın ilgili hükümleri gereği işlem tesis edilmesi.
– Hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanunî izinlerin kullanılması durumu hariç memuriyet mahallindeki sağlık hizmeti sunucularından alınması zorunludur. Mesai
saatleri içerisinde memuriyet mahalli dışındaki sağlık hizmeti sunucularından alınan hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmemesi.
– Hafta sonu tatili, ulusal, resmi ve dini bayram günleri ile genel tatil günlerinde memuriyet mahalli dışına (İl dışı) çıkan Devlet memurları için resmi veya özel sağlık hizmeti sunucularının ancak acil servisleri tarafından düzenlenen hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmesi, acil servisler dışında düzenlenen hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmemesi.
– Bildirim yapılmasına rağmen memurun bildirimin yapıldığı günü takip eden gün görevine başlamaması halinde ise söz konusu memurun izinsiz ve özürsüz olarak görevini terk etmiş sayılması ve hakkında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem tesis edilmesi.
– Personel tarafından hastalık iznine çevrilmek üzere gönderilen hastalık raporlarında yukarıda sıralanan hükümlere dikkat edilmesi konusunda Birim Amirlerinin azami hassasiyet göstermesi, yazımızın tüm personele duyurulması hususunda; Gereğini önemle rica ederim.” ifadeleri ile Kurum personeline hastalık izinlerine ilişkin duyuru yaptığı bilgisi edinilmiştir.
19. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105 inci maddesinde hastalık raporlarının hangi hallerde, hangi hekimler veya sağlık kurulları tarafından verileceği ve süreleri ile bu konuya ilişkin diğer hususların yönetmelikle belirleneceğinin belirtildiği, bu maddeye istinaden çıkarılan Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinde hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanuni izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınmasının zorunlu olduğu, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda memuriyet mahalli tanımının yapıldığı ve görev yeri büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde olan yerlerde memuriyet mahallinin o il sınırları olarak belirlendiği, somut olayda da başvuranın memuriyet mahallinin Kocaeli il sınırları olduğu noktasında tereddüt bulunmadığı, somut uyuşmazlık konusu ile ilgili mülga Devlet Personel
Başkanlığı tarafından verilen görüşlerde de ikamet adresi ile görev yeri farklı olan kamu personelinin mesai saatleri içerisinde ikamet adreslerinden aldığı hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmemesi gerektiğinin mütalaa edildiği, somut olayda da ilgili idare olan Kocaeli Valiliği
İl Sağlık Müdürlüğü tarafından hastalık iznine ilişkin tereddütlerin giderilmesini ilişkin tüm personelin bilgilendirilmesini teminen 07/06/2022 tarihinde hastalık raporlarına ve hastalık izinlerine ilişkin usul ve esasların detaylı olarak ifade edildiği görüldüğünden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, ‘makul sürede karar verme’ ve ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davranmadığı ve başvuranın taleplerine süresi içinde cevap vermediği, ayrıca şikâyetçiye hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 04/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Sakarya İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve KOCAELİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi