|
ÖZET: Bu karar, başvuranın ATSEP lisansı eğitimine katılma talebinin reddedilmesine ilişkindir. İdare, başvuranın görev yaptığı birimde CNS sistem/cihazlarının temin, tesis, işletim, bakım-onarım gibi işlemlerle ilgili bir yetkisi bulunmadığını ve bu nedenle ATSEP eğitimine katılmasının mevzuata aykırı olduğunu belirtmiştir. Anayasa’nın eşitlik ilkesine dayanarak, idarenin farklı durumlar için farklı muamele yapabileceği, ancak bu muamelelerin haklı bir gerekçeye dayanması gerektiği vurgulanmıştır.
Danıştay, idarenin eğitim taleplerini değerlendirirken kamu yararını gözetmesi gerektiğini ve başvuranın talebinin reddedilmesinin “anlaşılabilir”, “amaçla ilgili” ve “makul” olduğunu ifade etmiştir. Bu bağlamda, başvuranın talebinin hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. İdarenin, eğitim vermediği birimlerde çalışan personelin eğitim taleplerini reddetmesi, eşitlik ilkesine uygun bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/9455-S.23.15275
BAŞVURU NO : 2023/1710
KARAR TARİHİ : 28/07/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ATSEP lisansı eğitimine katılım talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 31/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; bütün şartları sağladığı halde ATSEP lisansı eğitimine katılımına izin verilmediğini belirterek, bu eğitime katılmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Devlet Hava Meydanları
İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Kuruluş bünyesinde hava seyrüsefer emniyetini sağlamaya yönelik CNS (Communication – Navigation
– Surveillance / Haberleşme Seyrüsefer Gözetim) sistem/cihazlarının temin, tesis, işletim, bakım ve onarım dahil tüm işlemlerinde görev alan ATSEP Lisanslı “Elektronik Personeli”nin eğitim ve lisanslandırma işlemleri ulusal ve uluslararası mevzuat doğrultusunda gerçekleştirildiği,
2.2. Hava Trafik Emniyeti Elektronik Personelinin (Air Traffic Safety Electronic Personnel – ATSEP)
lisanslandırılmasına yönelik tüm süreçlerin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yayınlanan Hava Trafik Emniyeti Elektronik Personeli Sınav, Sertifika, Lisans ve Yetkilendirme
Yönetmeliği (SHY-ATSEP) hükümleri doğrultusunda SHGM koordinesinde yürütüldüğü,
2.3. SHY-ATSEP Yönetmeliğinin; “Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar” konulu birinci bölümünde
“Amaç” başlığı altında Madde 1’de “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye hava sahasında ve havaalanlarında hava trafik emniyeti elektronik hizmetlerinin planlanması, işletilmesi ve bakımını
sağlamakla yükümlü emniyetle ilgili operasyonel görevleri yürüten personelin sahip olması gereken şartların belirlenmesi, sertifika, lisans ve derecelerinin verilmesi, muhafaza edilmesi, yenilenmesi, süreli olarak askıya alınması veya iptal edilmesi ile yapılacak sınav ve yetkilendirilecek kuruluşlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
2.4. “Kapsam” başlığı altında Madde 2’de; “(1) Bu Yönetmelik, hava trafik emniyeti elektronik hizmetlerinin gerçekleştirilmesinde taraf olan; a) Hizmet sağlayıcı kuruluş olarak, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca veya ilgili mevzuat uyarınca CNS/ATM teknik hizmeti sağlama yetkisi verilmiş, ATSEP lisanslı personel istihdam eden kurum ve kuruluşları, b) ATSEP lisanslı personelin eğitimleri, sınav hizmetleri ile çeşitli iş ve işlerini yürütmek üzere yetkilendirilen kuruluşları ve c) ATSEP lisanslı personeli, kapsar.” hükümlerinin yer aldığı,
2.5. Bu doğrultuda Kuruluşun CNS hizmetlerinin sağlanmasına yönelik birimlerinde görevli personelin
ATSEP lisanslandırma süreçlerinde Kuruluş tarafından ATSEP Temel Eğitimi, ATSEP Derece Yeterlilik
Eğitimleri (Haberleşme, Seyrüsefer, Gözetim) ve ATSEP İşbaşı Eğitimleri verildiği, başvuranın Elektrik
Teknisyeni unvanı ile görev yapmakta olduğu birimin Yönetim Kurulunca belirlenen birim yönetmeliği kapsamında yürüttüğü iş ve işlemler arasında CNS sistem/cihazlarının temin, tesis, işletim, bakım-onarım veya idamesine yönelik herhangi bir hususu bulunmadığı, yürürlükte bulunan SHY-ATSEP mevzuatının amir hükümlerine istinaden söz konusu personelin yetki ve sorumluluk alanında yer almayan hizmetlere yönelik yaklaşık olarak 1 ile 1,5 yıl arasında süren ATSEP Lisanslandırma sürecine dahil edilerek ATSEP
Eğitimlerine alınmasının ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı olacağından personelin eğitim talebinin reddedildiği,
2.6. Kuruluşa daha önce yapılan benzer konulu ATSEP Eğitimi başvuruları da bu hükümler çerçevesinde değerlendirildiği ve hukuki boyuta taşınan konularda açılan davalarda Kuruluşun haklı bulunduğu
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. Devlet Memurları Kanununun “Temel İlkeler” başlıklı 3. Maddesinin c fıkrasında “ Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat
sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.
̇ ̇ 6. 4/11/2013 tarihli ve 28821 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan HAVA TRAFİK EMNIYETI
̇ ̇ ̇ ̇ ̇
ELEKTRONIK PERSONELİ SINAV, SERTIFIKA, LISANS VE YETKILENDİRME
̈ ̇ ̆ ̇
YONETMELIGINİN (SHY-ATSEP)
6.1. “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye hava sahasında ve havaalanlarında hava trafik emniyeti elektronik hizmetlerinin planlanması, işletilmesi ve bakımını sağlamakla yükümlü emniyetle ilgili operasyonel görevleri yürüten personelin sahip olması gereken şartların belirlenmesi, sertifika, lisans ve derecelerinin verilmesi, muhafaza edilmesi, yenilenmesi, süreli olarak askıya alınması veya iptal edilmesi ile yapılacak sınav ve yetkilendirilecek kuruluşlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. “
6.2. “CNS/ATM teknik hizmet sağlayıcı kuruluş̧ tarafından Asistan ATSEP adaylarının seçiminde
̈ uygulanacak olçütler” başlıklı 16. Maddesinde; “(1) ATSEP temel eğitim programına alınmak üzere
CNS/ATM teknik hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından istihdam edilecek personelde:
a) T.C. vatandaşı olması veya Türkiye’de çalışma iznine sahip olması, b) 29/4/1992 tarihli ve 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında
Kanun kapsamında bu maddenin ikinci, üçüncü veya dördüncü fıkrasında belirtilen mezuniyet şartlarını sağlaması, c) 17 nci maddede belirtilen sağlık şartlarını taşıdığını gösterir geçerli sağlık kurulu raporu alması,
ç ) Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara ç evrilmiş aş ağıda sayılan suç lar dışında tecil edilmiş hü kümler hariç olmak ü zere, bir yıldan fazla hapis veya affa uğ ramış olsalar bile
̈ ̆
Devletin guvenligine karş ı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyiş ine karşı suç lar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, yağ ma, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kö tü ye
̈ kullanma, hileli iflas gibi yuz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığ ı değ erlerini aklama, kaç akç ılık, vergi kacakcılığ ı ve haksız mal edinme suclarından hükü mlü bulunmaması, sartları aranır.
̧ ̧ ̧ ̧
(2) Birinci fıkranın (b) bendi uyarınca ATSEP lisanslı teknisyen olabilmek için mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının; Elektrik-elektronik, Elektrik-elektronik teknolojisi, Elektronik, Endüstriyel elektronik, Telekomü nikasyon, Uçak elektroniği ile Uçak bakımı ve elektroniği bö lümlerinin herhangi birisinden mezun olma ş artı aranır.
̈ ̈ ̆ (3) Birinci fıkranın (b) bendi uyarınca ATSEP lisanslı tekniker olabilmek için yurt iç indeki yuksekogretim kurumları ile Yü kseköğretim Kurulu tarafından denkliği kabul edilen yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarının; Elektrik-elektronik, Elektronik, Elektronik haberleşme, Elektronik haberleş me teknolojisi, Elektronik teknolojisi, Endü striyel elektronik, Haberleş me, Haberleş me teknolojisi, Muhabere ve elektronik
̈ ̈ ̈ bilgi sistemleri, Telekomünikasyon ve Uç ak teknolojisi bolumlerinin herhangi birisinden on lisans dü zeyinde mezun olma ş artı aranır.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, ATSEP lisansı eğitimine katılmayı talep etmektedir.
9. İdare ise başvuranın talebini, CNS hizmetlerinin sağlanmasına yönelik birimlerde görevli personele
ATSEP lisanslandırma süreçlerinde Kuruluş tarafından ATSEP Temel Eğitimi, ATSEP Derece Yeterlilik
Eğitimleri (Haberleşme, Seyrüsefer, Gözetim) ve ATSEP İşbaşı Eğitimleri verildiği, başvuranın ise Elektrik
Teknisyeni unvanı ile görev yapmakta olduğu birimin Yönetim Kurulunca belirlenen birim yönetmeliği kapsamında yürüttüğü iş ve işlemler arasında CNS sistem/cihazlarının temin, tesis, işletim, bakım-onarım veya idamesine yönelik herhangi bir hususun bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu personelin yetki ve sorumluluk alanında yer almayan hizmetlere yönelik yaklaşık olarak 1 ile 1,5 yıl arasında süren ATSEP
Lisanslandırma sürecine dahil edilerek ATSEP Eğitimlerine alınmasının ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı olacağından reddedildiği anlaşılmaktadır.
10. Anayasanın 10. maddesi ve bu maddeye ilişkin Anayasa Mahkemesi tarafından verilen kararlar ele alındığında 1982 Anayasasında benimsenen eşitlik anlayışı genel olarak; farklı yönde muamelede bulunulmasını haklı kılacak özel bir durumu olmayan ya da hukuki yönden farklı bir statüde bulunmayan, diğer bir ifadeyle hukuk karşısında eşit konumda bulunan kişilere aynı yönde işlemler tesis edilmesi 1 seklindedir. Yasal düzenlemelerde de bu eşitlik ilkesinin farklı şekilde somutlaşmış biçimleri de yer almakta olup, bunlar karşımıza kimi durumlarda kanun önünde eşitlik, kimi durumlarda fırsat eşitliği, kimi durumlarda ise ayrımcılık yasağı olarak çıkmaktadır.
11. DMK’nın 3. maddesinde, “Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.” hükmüne yer verilerek gerek devlet memurluğuna giriş esnasında herkese objektif ve eşit muamelede bulunulacağını gerekse memurluğa girildikten sonra fırsat eşitliği sağlanarak yükselme ve terfilerde hukuka uygun kararların alınması gerektiği yönünde kişilere güvence sunulmaktadır.
12. Bu doğrultuda idareler idari işlem tesis ederken, yapacağı düzenlemelerde, haklı bir neden olmadan bağlı olduğu eşitlik ilkesine aykırı kararlar alamazlar. Ancak hem mevzuatlarda hem de yerleşik mahkeme kararlarında İdareye nispi eşitlik anlayışına uygun davranma yükümlülüğü getirilmektedir. Nispi eşitlik, anlayışı uyarınca eşitliğin anlamı, toplumda yaşayan tüm bireylerin aynı kurallara tabi olması değil, aynı durumda bulunanlara aynı kuralların uygulanmasıdır. Dolayısıyla farklı durumlarda bulunan bireyler
1 https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1102225 erişim: 19/7/2023
açısından uygulanması gereken farklı düzenlemeler söz konusu olabileceği gibi, kişinin hakları ve ödevleri, 2 yetkileri ve sorumlulukları, içinde bulunduğu duruma veya yaptığı işe göre değişebilecektir.
13. Danıştay, idarenin düzenleyici işlemlerinin eşitlik ilkesine uygun olması gerektiğini nispı̂ eşitlik ilkesi çerçevesinde değerlendirmiş ve farklı hukuki durumlar ve kişiler bakımından düzenleme yetkisinin farklı yönde kullanılabileceğini belirtmiştir. Elbette farklı uygulamalar için farklı uygulamayı gerektirecek meşru bir nedenin varlığı ve bu durumun kamu yararına yönelik olması gereklidir. Anayasa Mahkemesi’ne göre haklı nedenin “anlaşılabilir”, “amaçla ilgili”, “makul ve adil” olması gerekmektedir. Birbirini tamamlayan bu ölçütlerden birine uymayan bir düzenlemenin eşitliğe aykırı olduğu söylenebilir.
14. Kişilerin farklı kurallara tabi olmasını haklı kılacak nedenler; yürütülen kamu hizmetinin türü, 3
gereklilikleri, maliyeti ya da süresi olabileceği gibi kamu görevlilerinin istihdam şekillerindeki farklılık da kanun koyucu ya da idarenin farklı yönde yapacağı düzenlemeleri hukuka uygun hale getirir. Ayrıca kişilerin bulundukları statü, bu statü nü n kazanılması ve kaybedilmesi koşulları ile statünün kişilere
̈ ̈ ̈ ̈ sağladığı haklar ve getirdiği yukumlulukler de kişilerin farklı kurallara tabi tutulması bakımından haklı 4 neden niteliğindedir.
15. İdareler tarafından işe alınmış ve çalışmakta olan bireylere görevleri ile ilgili gerekli bilgi, beceri ve tutumları kazanmalarını sağlamak üzere eğitimler verilebilmektedir. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden İdarenin personeline eğitim aldırırken bu eğitim sonucu kişinin kazanacağı bilgiyi ve beceriyi sonrasında çalıştığı birimde kullanıp/kullanmayacağını kamu yararı ve hizmet gereklerine göre değerlendirerek karar aldığı, başvuranın talep ettiği eğitimin CNS hizmetlerinin sağlanmasına yönelik birimlerde görevli personele verildiği başvuranınsa görev yaptığı birimdeki sorumlu olduğu iş ve işlemlerde bu eğitim gereği alacağı bilgileri kullanmayacağı ayrıca kendisi gibi bu eğitimi çalıştığı birimde kullanmayacak olan diğer personele de bu iznin verilmediği dikkate alındığında, idarenin başvuranı ret nedeninin “anlaşılabilir”, “amaçla ilgili”, “makul ve adil” olduğu değerlendirildiğinden, başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
2 http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/Dergi/Dergi143/137/#:~:text=Nispi%20e%C5%9Fitlik%2C%20anlay%C4%B1%C5%9F%C4%
B1%20uyar%C4%B1nca%20e%C5%9Fitli%C4%9Fin,durumda%20bulunanlara%20ayn%C4%B1%20kurallar%C4%B1n%20uygula nmas%C4%B1d%C4%B1r. sf: 138, erişim:17/7/2023.
3
Danıştay İDDK, 20.03.2013 tarih ve E. 2009/704, K. 2013/997 sayılı karar, KİBB 4 https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1102225 sf: 52
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu kararın BAŞVURANA ve DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi