657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi uyarınca derece yükseltilmesi Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile sınırlandırılabilir mi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/10737-S.23.17139

BAŞVURU NO : 2023/3358

KARAR TARİHİ : 25/08/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

657 sayılı Kanunun 68/B maddesi gereğince 3/3 inci dereceye atanma

BAŞVURUNUN KONUSU :

talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 10/03/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran ; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak

Müdürlüğü’nde Milli Emlak Uzmanı olarak görev yapmakta olduğunu, 657 sayılı Kanuna tabi olarak 8 yıldan fazla bir süredir görev yaptığını ve başvuru tarihi itibariyle 4 üncü derecenin 2 inci kademesinde bulunduğunu, Bakanlık, memurlarına kurum içi unvan değişikliğine yönelik özel bir sınav yaparak başarılı olan 820 kişiyi 2023 yılında Milli Emlak Uzmanı olarak atadığını, bu atamalar yapılırken 657 sayılı

Kanunun 68/B maddesi gereğince boşta bulunan üst derecelere muhtelif sayıda atama yapıldığı, sadece

İstanbul’da 14 kişinin 3 ve 4 üncü derecelerden 1 inci derecelere atandığı, Milli Emlak Uzmanlığında 4 üncü derece ile 1 inci derece arasında maaş farkı günümüzde 1.050,00 TL. olduğu, Milli Emlak

Müdürlüğündeki görevini yapmakta gösterdiği gayret ve başarıdan dolayı 15.06.2021 tarih ve 445 Sayılı onay ile Valisi tarafından kendisine Başarı Belgesi verildiğini, aynı dönemde Hazine ve

Maliye Bakanlığı tarafından ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından kurum içi uzmanlığı sınavı yapıldığı ve kazanan personelin görev yaptıkları derecede uzman kadrolarına atandıkları, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesine göre 2023 yılında yapılan atamalarda örnek verilen kişiler için herhangi bir ‘performans, başarı, disiplin cezası gibi’ ölçütler dikkate alınmadığını ifade ederek 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi gereğince 3/3 inci dereceye atanmayı talep etmektedir

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Bilgi, belge ve görüş talepli yazımız üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 23/05/2022 tarih ve sayılı yazısında özetle; “Başvuranın Ankara Defterdarlığı’nda Uzman

Yardımcısı olarak görev yapmakta iken 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Geçici 1 inci Maddesi uyarınca Milli Emlak Uzman Yardımcısı olarak atandığı ve 09.08.2019 tarihinden itibaren bu görevi ifa

ettiği, 2021/14 sayılı Tasarruf Tedbirleri konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde “…14/7/1965 tarihli ve

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece

yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.” ibaresinin yer aldığı ve mezkur madde kapsamında başvuranın talebinin olumlu olarak değerlendirilemeyeceği, memurların derece yükselmesinin genel kural olarak 3 yılda bir yapıldığı, 68/B maddesinin istisnai bir düzenleme olduğu ve genel hak oalrak değerlendirilemeyeceği, başvuranın örnek verdiği Milli Emlak Uzmanı atamalarının 7181 sayılı Kanunun

Geçici 1 inci Maddesine dayanılarak yapıldığı, ilgili madde kapsamında yapılan Milli Emlak Uzmanlığı

Özel Sınavı sonucunda başarılı olan personelin hizmet yılları esas alınarak durumlarına uygun kadrolara atama işlemi gerçekleştiği” ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun Görevi’ başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;

5.1. “Amaç” başlıklı 2 nci maddesi; “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler…

5.2. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesi;

“Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:

Sınıflandırma: A) (Değişik: 31/7/1970 – 1327/2 md.) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır.

Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktır.

Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”

5.3. “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci maddesinin (B) bendi; “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.

Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin; a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir…

6. 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Tasarruf Tedbirleri’ konulu ve 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “PERSONEL GİDERLERİ” başlıklı bölümü;“…14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.”

Hükmünü amirdir.

IV. KAMU DENET Ç İSİ SADETT İN KALKAN’IN KAMU BA Ş DENET ÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denet çisi taraf ından yap ılan inceleme ve ara şt ırma neticesinde ; ba şvuranın talebinin reddi yön ündeki öneri, Kamu Başdenet çisi ’ne sunulmu ştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran özetle, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nda 4 üncü derecenin 2 nci kademesinde Milli Emlak Uzmanı olarak görev yapmakta olduğunu, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinde belirtilen şartlara haiz olduğunu ifade ederek 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi gereğince 3/3 üncü dereceye atanma işlemi yapılmasını talep etmektedir

9. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; 2021/14 sayılı Tasarruf Tedbirleri konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’ndeki kısıtlamalar nedeniyle başvuranın derece yükseltme yapılması imkanının bulunmadığı, ifade edilmiştir.

10. Başvuranın iddiaları ve idarenin cevabi yazısı incelendiğinde uyuşmazlığın; Milli Emlak Uzmanı kadrosunda görev yapan başvuranın 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi kapsamında derece yükseltilmesine ilişkin atamasının yapılmaması noktasında toplandığı görülmektedir.

11. Başvuranın hizmet belgesi incelendiğinde, Başvuranın; 27/05/2014 tarihinde Gelir Uzman Yardımcı olarak görev yapmaya başladığı, naklen tayin ile 20.08.2014 tarihinde Milli Emlak Uzman Yardımcısı olarak atamasının yapıldığı ve 09.08.2019 tarihinden itibaren Milli Emlak Uzmanı olarak çalıştığı, hâlihazırda 4. Derece ve 2. Kademe Milli Emlak Uzmanı kadrosunda bulunduğu anlaşılmıştır.

12. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununu 68 inci maddesinin (B) bendinin üçüncü paragrafında, bu bent hükümlerine göre atananların atandıkları kadronun aylık (ek gösterge dâhil) ve diğer haklarından yararlanacağı, bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde göz önüne alınacağı; ancak bu bende göre atananların atandıkları kadro aylıklarının, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmayacağı hükmüne yer verilmiştir. Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarının giderlerinden tasarruf sağlanması amacıyla yürürlüğe konulan 2021/14 sayılı “Tasarruf Tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “Personel Giderleri” başlıklı bölümünde de, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamaların sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacağı, yönetici kadroları dışındaki kadrolara söz konusu bent çerçevesinde atama yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.

13. Derece yükselmesi; memurun bulunduğu hizmet sınıfı içinde bir üst dereceye geçmesidir. Memurların derece yükselmesine ilişkin şartlar Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci düzenlenmiştir. Söz konusu madde, memurların iki şekilde derece yükselmesini öngörmektedir. Mezkûr maddenin (A) bendinde olağan, (B) bendinde olağan dışı derece yükselmesi düzenlenmiştir.

14. 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (A) bendinde düzenlenen olağan derece yükselmesi için bazı şartların oluşması gerekmektedir. Bu çerçevede üst dereceden boş bir kadronun bulunması, personelin derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3. kademesinde 1 yıl bulunmuş olması ve kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş olması şarttır. Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendinde düzenlenen olağan dışı derece yükselmesi ise, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4. derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilmesidir. Olağan dışı yükselme yöntemiyle atama yapılmasının amacı, yönetime, üst yönetim kadrolarını gençleştirme imkânı vermek, genç ve yetenekli devlet memurlarına mükteseplerine bakılmadan yükselme imkânı kazandırmaktır. Hizmet süresi bakımından daha aşağıdaki derecelerde bulunan ve bu yüzden ilk dört dereceye yükseltilmesi olanağı bulunmayan başarılı memurların, Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendindeki özel koşulları taşımaları durumunda, ilk dört derece içindeki bir dereceye yükseltilmeleri idarenin takdirine bırakılmıştır.

15. 2021/14 sayılı “Tasarruf Tedbirleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 657 sayılı Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında yapılacak atamalara ilişkin sadece şef dâhil yönetici kadroları için bu madde hükümlerine istinaden atama yapılacağı, bu kadrolar dışında kalanların ise söz konusu bent çerçevesinde atama yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68 inci maddesinin (A) bendi kapsamında düzenlenen olağan derece yükselmesine ilişkin atamalara sınırlama getirilmediği; ancak Kanun ile idarenin takdirine bırakılan ve

Kanun’un 68 inci maddesinin (B) bendinde düzenlenen olağan dışı derece yükselmesine ilişkin atamalarda ise idarenin takdir yetkisine sınırlama getirilmediği görülmektedir. Somut olayda ise başvuranın ‘uzman’ kadrosunda görev yaptığı görüldüğünden; Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde belirlenen sınırlamalar kapsamında bulunduğu bu bağlamda 68 inci maddesinin (B) bendinde düzenlenen olağan dışı derece yükselmesine ilişkin atama yapılma imkanının bulunmadığı anlaşılmıştır.

16. Diğer taraftan, başvuran memur kadrosunda görev yapan personelin özel sınav ile 1., 2., 3. derecedeki

Milli Emlak Uzmanlığı kadrolarına atamalarının yapıldığını ifade ettiği, ancak mezkur atamanın İdare’nin cevabi yazısında belirtildiği üzere 7181 sayılı Kanunun Geçici 1 inci Maddesine dayanılarak yapıldığı, bu nedenle, başvuranın durumuna emsal teşkil etme imkanı bulunmamaktadır.

17. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde başvuranı 3 üncü dereceli kadroya atamamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı dolayısıyla başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, ancak başvurana cevap vermediği

bu nedenle “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket etmediği tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 6328 sayıl ı Kanunun 21 inci maddesinin birinci f ıkras ı uyarınca, bu Ret Karar ının başvurana tebli ğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin i şlemine karş ı (varsa) dava a çma s üresinden kalan s üre kald ı ğ ı yerden i şlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıkt ır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK ve İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi