|
ÖZET: Başvuran, 22. Dönem Hatay POMEM mezunu olarak, dönem sonu mülakatında başarısız sayılmasına itiraz etmekte ve 7 yıl süren hukuk mücadelesinin ardından Danıştay onanma kararı almasına rağmen, 10 Ocak 2023 tarihinde yapılan mülakatta 45 puan alarak tekrar başarısız sayıldığını belirtmektedir. İdare, mülakatın hukuka uygun ve şeffaf bir şekilde gerçekleştirildiğini savunurken, başvuranın talebi reddedilmiştir.
Danıştay içtihadına göre, sözlü sınavlarda değerlendirme kriterlerinin somut bilgi ve belgeye dayandırılması gerektiği, gözlem ve kanaate dayalı kriterlerin de somut verilerle desteklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, sınavda sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavının ilgili mevzuat çerçevesinde yapıldığı ve başvuruya konu işlemin hukuka aykırılık taşımadığı değerlendirilmiştir. İdarenin gelecekteki sınavlarda daha şeffaf ve nesnel bir süreç yürütmesi gerektiği tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10622-S.23.16974
BAŞVURU NO : 2023/3598
KARAR TARİHİ : 24/08/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : POMEM mezunu başvuranın, dönem sonu mülakatında başarısız sayılmasına ilişkin iptal kararı gereğince yapılan sözlü sınavda tekrar başarısız sayılmasına itirazı hk.
BAŞVURU TARİHİ : 15/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 22.Dönem Hatay POMEM mezunu olduğunu, dönem sonu yapılan bir dakikalık sözlü mülakatla göreve başlamasının engellendiğini, aynı anda 10’ar puan verilip toplamda 40 puan verilerek elendiğini, idari yargı yoluna başvurduğunu, yaklaşık 7 yıl süren yargı süreci sonunda Ankara Danıştay 12. Daire Başkanlığından lehine onanma kararı verildiğini, Polis Akademisi
Başkanlığı tarafından 10 Ocak 2023 tarihinde tekrar dönem sonu mülakatına davet edildiğini, sınavdan önce Hatay POMEM tarafından polis memuru olur sağlık raporu aldırıldığını, hakkında hiç bir olumsuz durum yok iken tam 7 yıldır hukuk mücadelesi verip göreve başlaması gerekirken son yapılan sözlü mülakatta 45 puan verilerek Danıştay onanma kararına rağmen başarısız sayılarak kasıtlı ve hiç bir vicdana uymayan işlem ile bir kez daha mağdur edildiğini belirterek göreve başlatılmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 30.05.2023 tarihli ve – – sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Kayıtların tetkikinden; başvuran tarafından Ankara 6. İdare Mahkemesinin E: / esasına kayden eğitim sonunda yapılan mülakat sınavında 45 puan verilerek başarısız sayılmasına dair işlemin iptali talebiyle açılan dava dosyasının bulunduğu anlaşılmıştır.
2.2. Mülakat komisyonunun soracağı soruları hazırlamak üzere alanında uzman personel ile oluşturulan
Soru Hazırlama Komisyonu Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı
Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği’nin Komisyonların oluşturulması başlıklı 7’nci maddesinin 2’nci fıkrası gereği Başkanlık Makamının 26.12.2022 tarihli Olur’u belirlenmiştir.
2.3. Mülakat sınav komisyonunda görev alacak personel, Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis
Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav
Yönetmeliği’nin Komisyonların Oluşturulması başlıklı 7’nci maddesinin 3’üncü fıkrası gereği Başkanlık
Makamının 26.12.2022 ve 09.01.2023 tarihli Olur’u ile belirlenmiştir.
2.4. Sınav komisyonunun her bir üyesince aday hakkında Puan Değerlendirme Karar Formuna ayrı ayrı gerekli değerlendirme yapılarak yazılmakta olup, bunun dışında herhangi bir kayıt tutulmamaktadır.
2.5. Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday
Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği’nin Sınav şekli ve esasları başlıklı 8’nci maddesi “Sınav komisyonu kararlarına itiraz edilemez.” hükmü kapsamında sınav komisyon kararlarına itiraz edilmemektedir. Ancak, sınav sonuçlarının açıklanması ile birlikte sınav sonucuna itiraz için idari yargı yolunun açık olduğunun ve 60 gün içerisinde idari yargıya başvurabileceği hususu adaylara bildirilmektedir.
2.6. 04 Nisan 2015 tarihli ve 29316 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6638 sayılı kanunun 23’üncü maddesi “… Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte öğrenime devam edenler dâhil, bu Kanun ve 4652 sayılı
Polis Yüksek Öğretim Kanunu gereğince, polis eğitim kurumlarında ya da Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına
Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı rütbelerine aday memur olarak atanmaları için öğrenim süresini başarıyla tamamlamaları ve eğitim sonunda Polis Akademisi Başkanlığınca yapılacak sınavda başarılı olmaları şarttır.” hükmü kapsamında çıkarılan yönetmelik doğrultusunda, a) Mesleki bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Liyakat, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, yönlerinden
10 Ocak 2023 tarihinde değerlendirilmesi sonucunda toplamda 45 puan alarak başarısız olmuştur. Adayın
başarılı olabilmesi için 70 puan ve üzerinde alması gerekmektedir. Konuya ilişkin olarak sınav komisyonunun aday hakkında düzenlemiş olduğu Puan Değerlendirme Karar Formu yazımız ekinde gönderilmiştir.
2.7. Adı geçenin başarısız sayılma gerekçesi Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve
Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinin 4’üncü bendi gereği puanı ve gerekçesi değerlendirme karar formunda ve eklerinde belirtilmiştir. Adı geçen mülakat sınavında soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanan sorular arasından önceden mevzuata uygun şekilde hazırlanmış soru bankasından kişiye iradesi doğrultusunda çektiği soru yüksek sesle okutturularak cevaplanması istenmiştir. Şahsın çektiği ve cevaplaması gereken
180 sıra no’lu soru aşağıdaki gibidir: “Klasik toplumsal hareket türlerinden biri olan İşçi Hareketlerini
açıklayınız”. Bu soruya ait cevap ise yine soru havuzunda komisyon tarafından önceden hazırlanan tutanakta aşağıdaki gibidir: “İşçi hareketleri daha çok 19. ve 20. yüzyılda batılı sanayileşmiş toplumlardaki işçileri kapsamaktadır. (…)”.
2.8. 04 Nisan 2015 tarihli ve 29316 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6638 sayılı Kanunun 23’üncü maddesinin hükmü kapsamında çıkarılan yönetmelik doğrultusunda yapılan eğitim sonu sınavında başarısız olan adayların dava süreçleri halen devam etmektedir. Görüleceği üzere Hatay Polis Meslek Eğitim
Merkezi Müdürlüğünden mezun olan ’ın 10 Ocak 2023 tarihinde girmiş olduğu
mülakat sınavı hukuka uygun ve şeffaf bir şekilde usulünde gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle adı geçenin
Aday Polis Memuru olarak atanmak için Polis Akademisi Başkanlığında yapılan mülakat sınavında (45)
puanla takdir edilmek suretiyle başarısız sayılmasına ilişkin işlemin hukuka aykırı unsurların oluşmadığı, her türlü idari eylemin hukuki süreç ve gerekli özen gösterilerek yapıldığı anlaşılmıştır.
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla
Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunun Ek 1 inci maddesinde “(…) (Ek fıkra: 27/3/2015-6638/23 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte öğrenime devam edenler dâhil, bu Kanun ve 4652 sayılı Polis
Yüksek Öğretim Kanunu gereğince, polis eğitim kurumlarında ya da Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına Polis
Memuru ve Komiser Yardımcısı rütbelerine aday memur olarak atanmaları için öğrenim süresini başarıyla tamamlamaları ve eğitim sonunda Polis Akademisi Başkanlığınca yapılacak sınavda başarılı olmaları şarttır.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi
Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. 22.Dönem Hatay POMEM mezunu olduğunu, dönem sonu yapılan bir dakikalık sözlü mülakatla göreve başlamasının engellendiğini, aynı anda 10’ar puan verilip toplamda 40 puan verilerek elendiğini, idari yargı yoluna başvurduğunu, yaklaşık 7 yıl süren yargı süreci sonunda Ankara Danıştay 12. Daire Başkanlığından lehine onanma kararı verildiğini, Polis Akademisi Başkanlığı tarafından 10 Ocak 2023 tarihinde tekrar dönem sonu mülakatına davet edildiğini, sınavdan önce Hatay POMEM tarafından polis memuru olur sağlık raporu aldırıldığını, hakkında hiç bir olumsuz durum yok iken tam 7 yıldır hukuk mücadelesi verip göreve başlaması gerekirken son yapılan sözlü mülakatta 45 puan verilerek Danıştay onanma kararına rağmen başarısız sayılarak kasıtlı ve hiç bir vicdana uymayan işlem ile bir kez daha mağdur edildiğini belirterek göreve başlatılmayı talep etmektedir.
8. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
9. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E.2016/7249, K.2016/7249 sayılı kararında “Sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmiştir.
10. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından da sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “Nesnellik”, “Tarafsızlık”, “Şeffaflık”, “Hesap verilebilirlik” ve “Kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, idarelerin düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması önerilmektedir. Nitekim Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2022/5673 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 2022/5489 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı bu yöndedir.
11. Başvuruya konu sınava ilişkin; sınav kurulunun ilgili Yönetmelik düzenlemesi çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylara sorulmak üzere soruların önceden belirlenerek sınav kurulu tarafından karara bağlandığı, mülakat sınavında soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanan sorular arasından önceden mevzuata uygun şekilde hazırlanmış soru bankasından kişiye iradesi doğrultusunda çektiği sorunun yüksek sesle okutturularak cevaplanması istendiği anlaşılmış, idare tarafından gönderilen başvurana ait Puan Değerlendirme Karar Formunda sınav kurulunun her bir üyesi tarafından değerlendirme kıstaslarına ilişkin ayrı ayrı puanlamaya yer verildiği, verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, anılan tutanakların ‘Toplam’ alanında her bir kıstas için üyelerin verdikleri notların aritmetik ortalamasının alınarak not edildiği görülmüş, buna göre; sınav sürecinin ilgili düzenlemelere uygun yürütülmediğine ve sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ve subjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
12. Ayrıca ilgili Yönetmelikte, sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı düzenlenmiş olup sözlü sınav kurulu üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan puanın 45 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde mevzuata aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sözlü sınavının, ilgili mevzuat çerçevesinde yapıldığı değerlendirildiğinden başvuruya konu işlemde mevzuata aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.
15. Ayrıca, idarenin sözlü sınav esnasında ses ve görüntü ile sözlü sınavı kayıt altına alması sınavın objektif olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti bakımından önem arz etmektedir. Zira ses ve görüntü kaydının mevcudiyeti halinde olası bir ihtilafta yapılacak incelemede objektif sonuçlara ulaşılacaktır.
Ancak idare tarafından sözlü sınavda ses ve görüntü kaydı alınmamış olup, idarenin bundan sonraki sınavlarda anılan hususlara uygun davranması gerektiği değerlendirilmektedir.
16. Öte yandan somut olayda idarece Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden Puan Değerlendirme
Karar Formunda sadece komisyon üyelerinin adaylara vermiş oldukları puanların kayıt altına alındığı; ancak adayların sorulara verdikleri cevapların değerlendirme tutanaklarında gösterilmediği tespit edilmiş olup Kurumumuzca bundan sonra yapılacak sınavlarda bu duruma dikkat edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi(varsa) gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi(varsa) kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın talebinin REDDİNE, Sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen idarenin bundan sonra düzenleyeceği benzer sınavlarda; adaylara sorulan sorulara adayların verdiği cevapların tutanağa geçirilmesi tedbirler alması ile sözlü sınavlarda sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi