|
ÖZET: Başvuran, 399 sayılı KHK kapsamında sözleşmeli personel olarak çalıştığı sürelerin, memuriyete geçişinde kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesini talep etmiştir. Ancak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, mülga Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşlerine dayanarak, bu talebi reddetmiştir. İlgili görüş yazılarında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesinin (C) bendi uyarınca, yalnızca belirli şartları taşıyan sözleşmeli personelin hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilebileceği belirtilmiştir. 399 sayılı KHK’ya tabi sözleşmeli personelin memuriyete geçişinde bu tür bir değerlendirmeye yer verilmediği vurgulanmıştır.
Danıştay İdari Dava Daireleri’nin içtihatları, sözleşmeli personelin kazanılmış haklarının korunması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, başvuranın 399 sayılı KHK kapsamında geçirdiği sürelerin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu durum, hukukun ve hakkaniyetin gereği olarak değerlendirilmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/9808-S.23.15808
BAŞVURU NO : 2023/4343
KARAR TARİHİ : 04/08/2023
TAVSİYE KARARI
,TCKN:
Adres:
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : 399 sayılı KHK kapsamında sözleşmeli personel pozisyonunda geçen hizmet süresinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 29/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, ilk defa memuriyete atanma yoluyla olmak üzere 02.09.2015-05.09.2017 tarihleri arasında Eti
Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünde 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli personel pozisyonunda istihdam edildiğini, 05.09.2017 tarihinde istifa etmesini müteakip 06.09.2017 tarihinde açıktan atanmak suretiyle Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı emrinde çalışma uzman yardımcısı olarak göreve başladığını, EtiMaden İşletmeleri Genel Müdürlüğündeki hizmet süresinin derece/kademesinde değerlendirilmesi talebini konu olan dilekçesinin mülga Devlet Personel Başkanlığı görüşleri çerçevesinde reddedildiğini belirterek söz konusu sürelerin hâlihazırdaki hizmetine esas derece ve kademesine eklenerek kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı tarafından gönderilen 26/4/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; başvuranın söz konusu hizmetlerinin, Bakanlık genel idare hizmetleri sınıfına dâhil çalışma uzman yardımcısı kadrosuna açıktan atanmak suretiyle göreve başladığı 06.09.2017 tarihinden geçerli olmak üzere emekli keseneğine esas aylığı yönünden değerlendirilmiş olup mülga Devlet Personel
Başkanlığının (DPB) 25.04.2011 tarihli ve 8536 sayılı, 18.07.2011 tarihli ve 14837 sayılı, 03.01.2011 tarihli ve 24537 sayılı, 26.03.2012 tarihli ve 5256 sayılı, 26.03.2012 tarihli ve 4855 sayılı, 16.11.2011 tarihli ve 21307 sayılı görüş yazıları uyarınca kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesine imkân bulunmadığı ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36 ncı maddesinin C/6 nolu bendinde, “Bu kanunun 4 üncü ve 237 nci maddesinin (e) fıkrasına göre sözleşme ile istihdam edilenlerin, memuriyete geçirilmeleri halinde, sözleşmeli olarak geçirdikleri hizmet süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.”,
6. 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi Ve 233 Sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin
6.1. “İstihdam Şekilleri” başlıklı 3 üncü maddesinde, “a) Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetler memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülür.
b)Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, devlet tarafından tahsis edilen kamu sermayesinin karlı, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat, hiyerarşik kademe ve görev unvanı itibariyle kuruluşunun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür. Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür.
c) (b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personeldir. (Bunlar bu Kanun
Hükmünde Kararnamede sözleşmeli personel olarak geçecektir.) Sözleşmeli personel işin niteliğine göre yılın veya günün belirli sürelerini kapsamak üzere kısmi zamanlı da istihdam edilebilir…”,
6.2. “Atama” başlıklı 5 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “ Birinci fıkra uyarınca yapılacak atamalarda teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda sözleşmeli statüde geçen hizmetler memur statüsünde geçmiş gibi değerlendirilir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı emrinde çalışma uzman yardımcısı olarak görev yapmakta olan başvuran, memuriyete atanmadan önce Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünde 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli personel pozisyonunda geçen hizmet süresinin hâlihazırdaki hizmetine esas derece ve kademesine eklenerek kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesini talep etmektedir.
9. Başvuruya konu olayda, başvuru konusuna ilişkin talep, ilgili idare tarafından mülga Devlet Personel
Başkanlığının görüş yazıları çerçevesinde reddedilmiştir. Gerekçeye esas mülga Devlet Personel
Başkanlığının
9.1. 25.04.2011 tarihli ve 8536 sayılı görüş yazısında, “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin (C) bendinin (6) numaralı alt bendinde; ‘Bu kanunun 4 üncü ve 237 nci maddesinin (e)
fıkrasına göre sözleşme ile istihdam edilenlerin, memuriyete geçirilmeleri halinde, sözleşmeli olarak geçirdikleri hizmet süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.” denilmek suretiyle, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin B bendine göre ‘sözleşme’ ile istihdam edilen personelin memuriyete geçirilmeleri halinde, sözleşmeli olarak geçirdikleri hizmet sürelerinin değerlendirilerek intibaklarının yapılacağı hükme bağlanmış, ancak 399 sayılı KHK’ye tabi sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilenlerin memuriyete atanmaları halinde söz konusu hizmetlerinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesine ilişkin herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir.” açıklamalarına,
9.2. 16.11.2011 tarihli ve 21307 sayılı görüş yazısında ise “Devlet memurlarının, 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin (c) fıkrası hükmü uyarınca sözleşmeli olarak çalıştıkları sürelerin, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin (C) fıkrası hükümlerine uymayanların, kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilemeyeceği” açıklamasına yer verilmiş olup, bu yönde pek çok görüş yazısı sunulmuş bulunmaktadır.
10. Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları personeline ilişkin 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye ekli 1 sayılı cetvele tabi personel hakkında 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı ve bu cetvelde yer alan kadrolara yapılacak atamalarda teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda sözleşmeli statüde geçen hizmetlerin memur statüsünde geçmiş gibi değerlendirileceği, 657 sayılı Kanun gereğince sözleşmeli olarak görev yapmakta iken memuriyete geçirilen personelin sözleşmeli statüde geçen hizmetlerin kazanılmış hak aylığı intibakında değerlendirilebilmesi için 657 sayılı Kanun’un 4. veya 237.
maddesinin (e) fıkrası kapsamında sözleşme ile istihdam edilmiş olma şartının bulunduğu dikkate alındığında söz konusu hükümler çerçevesinde başvuranın Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünde 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli personel pozisyonunda geçen hizmet süresinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilemediği görülmektedir.
11. Diğer taraftan, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21.02.2022 tarihli ve E: 2021/2772, K:2022/559 sayılı Kararında, “İlk Derece Mahkemesince, Kamu iktisadi teşebbüslerinin personel rejimini düzenleyen 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 5. maddesinde, II sayılı Cetvele tabi (sözleşmeli statüde) görev yapmakta iken, I sayılı Cetvele tabi (memur statüsünde) göreve atananların sözleşmeli statüde geçen hizmetlerinin kazanılmış hak aylığında dikkate alınmasının öngörüldüğü; 4046 sayılı Kanun’un Geçici 9. maddesinde de, sözleşmeli personel olarak görev yapmakta iken özelleştirme uygulamaları kapsamında diğer kamu kurumlarının memur kadrolarına naklen atananların sözleşmeli
statüde geçen hizmetlerinin memuriyette geçmiş gibi kabul edilerek intibaklarının yapılmasının kurala bağlandığı; anılan maddelerle, yasa koyucunun sözleşmeli statüdeki görevler nedeniyle elde edilen kazanımların, kazanılmış hak olarak kabul edip bu sürelerin intibakta değerlendirilmesini amaçladığı açık olduğu gibi, 657 sayılı Kanun’un 36. maddesinin C/6 bendiyle getirilen düzenlemeden 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi sözleşmeli personelin yararlandırılmamasının eşitlik ve hakkaniyet ilkesine aykırılık oluşturduğu dikkate alındığında; davacının sözleşmeli personel statüsünde geçen hizmetlerinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi gerekirken, aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir. …
Danıştay Onikinci Dairesinin 11/12/2019 tarih ve sayılı kararıyla; İdare
Mahkemesinin dava konusu işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi yönündeki kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesinin temyize konu kararının ONANMASI” yönünde karar verilmiş olup, benzer gerekçelerle Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22.04.2014 tarihli ve sayılı Kararının da bulunduğu anlaşılmıştır.
12. Bu kapsamda, KİT’lerde 1 sayılı cetvele yapılacak atamalarda geçmiş hizmetlerin memur statüsünde geçmiş gibi değerlendirileceği açık olmakla birlikte 1 sayılı cetvel dışındaki görevlere yapılan atamalara ilişkin bir düzenleme bulunmamakta ise de, ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, kazanılmış hakların korunmasının asıl ilke olarak benimsendiği görüşü ile bu görüşü esas alan yargı kararları çerçevesinde, 1 sayılı cetvel haricindeki görevlere yapılan atamalarda da sözleşmeli statüde geçen hizmetlerin değerlendirilerek, personelin kazanılmış hak aylık derecesinin belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığı ve başvuruya konu Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünde 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname kapsamında sözleşmeli personel pozisyonunda geçen hizmet süresinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesinin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine uygun olacağı değerlendirilmiştir.
13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın Eti Maden İşletmeleri Genel
Müdürlüğünde 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli personel pozisyonunda geçen hizmet süresinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin
idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma sür esinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünde 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sözleşmeli personel pozisyonunda geçen hizmet süresinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi yönünde ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK
BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi