657 sayılı Kanun’un 68. maddesi uyarınca üçüncü derece kadroya atama talebi, boş kadro ve kıdem esasına göre nasıl değerlendirilir (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/9957-S.23.16013

BAŞVURU NO : 2023/4566

KARAR TARİHİ : 09/08/2023

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlandırılma taleplidir.

BAŞVURU TARİHİ : 02/04/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran özetle; Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü bünyesinde Devlet memuru olarak 2013 yılında

göreve başladığını, görevde yükselme sınavı sonrasında 2017 yılında Şef kadrosuna atandığını, halen Bolu

Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık bakımından beşinci derecenin ikinci kademesinde şef olarak yaklaşık 6 yıldır görev yapmakta olduğunu, hizmet süresinin 9 yıl 6 ayı aştığını, 8 yıllık hizmet süresini tamamladıktan sonra 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) fıkrası kapsamında üçüncü dereceli şef kadrosuna atanmayı beklemesine rağmen bugüne kadar atamasının yapılmadığını, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında ve il müdürlüklerinde kendisiyle aynı dönemde şef olup üçüncü dereceli kadroya atanmış şefler olduğunu, İl Müdürlüklerinde kendisinden sonra şef olan ve yine Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde şef kadrosunda olan bazı personellerin üçüncü dereceli kadroya atamalarının yapılmış olduğunu, Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde ek gösterge kadro derecesi olmayan tek şef olarak görev yapmakta olduğundan çalışma barışının etkilendiğini ifade ve iddia etmiş olup üçüncü dereceli şef kadrosuna atamasının yapılması için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlandırılmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Kamu Denetçiliği Kurumunun 14/04/2023 tarihli ve – sayılı yazısına istinaden

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Personel Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 28/04/2023 tarihli ve – – sayılı yazıda özetle;

2.1) Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından 11/01/2023 tarihli ve sayılı yazı ile dört

personelin üçüncü derece kadroya atanma taleplerinin gönderildiği, talep edilen kadroya yapılacak olan

atamalarda kıdem esasının gözetilmesi hususunun bildirildiği ve ilgili tarih itibarıyla anılan İl

Müdürlüğünde bir adet üçüncü derece boş şef kadrosu bulunduğundan söz konusu personellerden kıdemi en fazla olan bir personelin üçüncü derece kadroya atandığı,

2.2) 30/06/2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2021/14 sayılı ve ‘Tasarruf

Tedbirleri’ konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde yer verilmiş olan “14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı

Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.” hükmü ile birimlerin uygun görüşü doğrultusunda atamaların yapılmakta olduğu, hususun 30/07/2021 tarihli ve E-36404338-903.02.01-28562718 sayılı yazı ile tüm merkez ve taşra teşkilatına bildirildiği,

2.3) Kurumun merkez ve taşra teşkilatında şef kadrosunda görev yapan personelin üçüncü derece kadroya

atanma taleplerinin, birimleri tarafından uygun görüş verilmesi ve ilgili birimlerde üçüncü derece boş şef kadrosu olması halinde değerlendirilmekte olduğu, Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde üçüncü derece boş şef kadrosu olması ve anılan İl Müdürlüğünde görev yapan personelin talebiyle birlikte kıdem esasına bağlı olarak durumunun uygun olması halinde talebin değerlendirilebileceği ifade edilmiş olup talep edilen belgeler gönderilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”

başlıklı 74 üncü maddesinde “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin

birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Derece yükselmesinin usul ve şartları” başlıklı 68 inci

maddesinde “A) Derece yükselmesi yapılabilmesi için:

a) (Değişik: 26/6/1984 – KHK 241/4 md.) Üst derecelerden boş bir kadronun bulunması, b) Derecesi içinde en az 3 yıl ve bu derecenin 3 üncü kademesinde 1 yıl bulunmuş, c) Kadronun tahsis edildiği görev için öngörülen nitelikleri elde etmiş, d) (Mülga: 13/2/2011 – 6111/101 md.)

olması şarttır

B) (Değişik: 4/5/1984 – KHK-199/1 md.) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve

Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.

(Değişik ikinci paragraf: 13/2/2011 – 6111/101 md.) Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin; a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl,

hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir…

C) (Ek: 13/2/2011 – 6111/101 md.) Derece yükselmesi ile ilgili onay mercii atamaya yetkili amirdir…”,

6) 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Tasarruf Tedbirleri’ konulu ve

2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “PERSONEL GİDERLERİ” başlıklı bölümünde

“…14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamalar sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacak, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacaktır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan ‘Ret Karar Önerisi’

Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8) Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü bünyesinde Şef kadrosunda görev yapmakta olan başvuran

tarafından, 8 yıllık hizmet süresini tamamladığından bahisle, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B)

bendi düzenlemesinden yararlandırılarak üçüncü dereceli şef kadrosuna atamasının yapılması talep edilmektedir (§1).

9) 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin, (A) bendinde; üst derecelerden boş bir kadronun bulunması,

derece yükselmesi yapılabilmesi için gereken şartlar arasında sayılmış, (B) bendinde ise; Eğitim ve

Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2,

3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki

usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabileceği, ancak bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin, 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olmasının şart olduğu, dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edileceği hüküm altına alınmıştır.

10) 2021/14 sayılı ve ‘Tasarruf Tedbirleri’ konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde (§6); kamu

kaynaklarının maksadına uygun azami tasarruf prensiplerine riayet edilerek kullanılmasının her kamu kurumu ve görevlisi için bir görev ve aynı zamanda bir mecburiyet olduğu, bu anlayışla; kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanmasının, bürokratik işlemlerin azaltılması ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımına ilişkin olarak bazı tedbirlerin alınmasının gerekli görülmüş olduğu hususları belirtilmiş ve 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre yapılacak atamaların sadece yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacağı, yönetici kadroları dışındaki kadrolara anılan bent çerçevesinde atama yapılmayacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi kapsamında atamalara sınırlandırma getirilmiş olup, şeflerin de dahil edildiği yöneticiler hariç olmak üzere diğer kadrolarda çalışanların, koşulları taşısalar bile 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlanamayacakları hususunda, 2021/14 sayılı

Cumhurbaşkanlığı Genelgesi gereği tereddüt bulunmamaktadır.

11) İdare tarafından (§2); merkez ve taşra teşkilatında şef kadrosunda görev yapan personellerin üçüncü

derece kadroya atanma taleplerinin, birimleri tarafından uygun görüş verilmesi ve ilgili birimlerde üçüncü derece boş şef kadrosu olması halinde değerlendirilmekte olduğu, Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 11/01/2023 tarihli yazısında, yapılacak olan atamalarda kıdem esasının gözetilmesi hususu bildirilerek, dört personelin üçüncü derece kadroya atanma taleplerinin gönderildiği, söz konusu tarih itibarıyla bahsi geçen

İl Müdürlüğünde bir adet üçüncü derece boş şef kadrosu bulunduğundan ilgili personellerden kıdemi en fazla olan bir personelin üçüncü derece kadroya atandığı, Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde üçüncü derece boş şef kadrosu olması ve anılan İl Müdürlüğünde görev yapan personelin talebiyle birlikte kıdem esasına bağlı olarak durumunun uygun olması halinde talebin değerlendirilebileceği belirtilmiştir.

12) Dosya kapsamında yer alan 27/04/2023 tarihli ‘Personel Hizmet Özeti’nden; başvuranın Anadolu

Üniversitesi İktisat Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümünden (4 yıllık) 09/06/2014 tarihinde mezunu olduğu, 27/04/2023 tarihi itibariyle 9 yıl 7 ay 28 gün toplam hizmetinin bulunduğu, halen

Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde 5/2 kazanılmış aylık derece kademe ile şef olarak görev yapmakta olduğu görülmektedir.

13) Buna göre; 2013 yılında göreve başlayan ve 4 yıllık üniversite mezunu olan başvuranın, 657 sayılı

Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde yer verilen 8 hizmet yılı ve yükseköğrenim görmüş olma atanma şartlarını sağladığı, görev yaptığı İl Müdürlüğü tarafından konuya ilişkin uygun görüş verildiği, ancak talep tarihi itibariyle Bolu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde üçüncü derece boş şef kadrosu bulunmadığı anlaşılmış olup, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesi düzenlemesi gereği derece yükselmesi yapılabilmesi için üst derecelerden boş bir kadronun bulunması gerektiği açık olup Bolu Sosyal Güvenlik İl

Müdürlüğünde sadece bir adet üçüncü derece boş şef kadrosu bulunduğundan talep edilen atamalardan sadece bir personelin -kıdem esas alınmak suretiyle- üçüncü derece kadroya atamasının yapılarak başvuranın atanmaması işleminin mevzuat çerçevesinde tesis edildiği kanaatine varılmıştır.

14) Diğer taraftan, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinin uygulanmasına ilişkin 8 hizmet yılı

ve yükseköğrenim görmüş olma atanma şartları başvuran tarafından sağlanmışsa da anılan düzenlemenin uygulanmasına ilişkin ilgili idarenin takdir yetkisi bulunduğu ve söz konusu madde düzenlemesi kapsamında atanma şartlarının, belirlenen kriterler çerçevesinde idare tarafından değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın, 657 sayılı Kanunun 68 inci

maddesinin (B) bendi düzenlemesinden yararlandırılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ

tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bolu İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi