|
ÖZET: Başvuran, Aile Sağlığı Çalışanı olarak izindeyken vekâleten baktığı birimde 45 saat fazla mesai yaptığını ve bu sürenin ücretinin ödenmesini talep etmiştir. Sağlık Bakanlığı, Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği gereği, aile sağlığı çalışanlarına fazla mesai ücreti ödenemeyeceğini, çünkü bu ödemelerin mevzuatta yer almadığını belirtmiştir. Ayrıca, esnek mesai uygulamasının asgari çalışma saatleri üzerinde fazla çalışma gerektirmediği vurgulanmıştır.
Danıştay, başvuranın talebinin reddedilmesine karar vermiştir. Mevzuat çerçevesinde, aile sağlığı çalışanlarının çalışma saatlerinin 40 saatten fazla olamayacağı ve esnek mesainin bu süreyi aşan bir uygulama olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın fazla mesai ücreti talebinin hukuka aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca, vekâlet durumlarında çalışma planlarının düzenlenmesi için Sağlık Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/12597-S.23.19954
BAŞVURU NO : 2023/5948
KARAR TARİHİ : 03/10/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
,TCKN:
Adres:
SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın tarafına esnek mesaiden kaynaklı fazla mesai ücreti ödenmesi ve vekâlet durumlarında tam gün esasına göre çalışma planlarının düzenlenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; İskenderun İsdemir Aile Sağlığı Merkezi No’lu Aile Hekimliği
Biriminde Aile Sağlığı Çalışanı olarak görev yaptığını, yine aynı Aile Sağlığı Merkezinde hizmet veren No’lu Aile Hekimliği Biriminde görevli Aile Sağlığı Çalışanı izindeyken yerine vekâleten baktığını, vekâleten baktığı sürede çalışma planı doğrultusunda her iki birimin esnek mesai hizmetlerini yerine getirdiğini, her iki birimde hizmet verdiği sürede haftalık çalışma saatinin 40 saati aştığını, toplamda 45 saat fazla mesai yaptığını ifade ederek, 45 saat fazla mesai ücretinin ödemelerin yapılması gereken tarihten itibaren yasal faizi ile beraber tarafına iadesini ve Türkiye Halk Sağlığı
Kurumunun 19.04.2016 tarih ve barkod numaralı görüş yazısında bahsi geçen vekâlet durumlarında her iki birimin esnek mesaisini içeren çalışma planı doğrultusunda tam gün esasına göre çalışma planlarının düzenlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Hukuk ve Mevzuat Dairesi Başkanlığının
12/09/2023 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin “Aile Sağlığı Çalışanı Ödeme Esasları” başlıklı
21 inci maddesinde aile sağlığı çalışanlarına yapılacak ödemelerin sıralandığı, yine aynı maddenin
altıncı fıkrasında “Sözleşmeyle çalıştırılan aile sağlığı çalışanına bu Yönetmelikte belirtilen
ödemeler dışında, 209 sayılı Kanun hükümleri dahil herhangi bir ad altında başkaca bir ödeme yapılmaz.” hükmünün yer aldığı, buna istinaden personelin talepte bulunduğu fazla mesai ücretinin
Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde yer almadığından aile hekimliği sözleşmeli personellerine bu ödemenin yapılmadığı,
2.2) 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun “Tanımlar” başlıklı ikinci maddesinde aile hekiminin, kişiye
yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini, yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın, her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Bakanlığın öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabip olarak tanımlandığı, “Hizmetin Esasları” başlıklı 5 inci maddesinde “Aile hekimliği hizmetleri ücretsizdir; acil haller hariç, haftada (40) kırk saatten az olmamak kaydı ile Bakanlıkça belirlenen kıstaslar çerçevesinde ilgili aile hekiminin talebi ve o yerin sağlık idaresince onaylanan çalışma saatleri içinde yerine getirilir.” hükmünün bulunduğu,
2.3) Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (ğ) bendi ve mezkûr yönetmeliğin “Görevlendirme” başlıklı 16 nci maddesinin 3 üncü fıkrasında yer alan “ Sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimi veya aile sağlığı çalışanı, birinci fıkranın (c) bendi ile ikinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen hallerde, 5 inci maddede belirtilen şartları taşıyan hekim ya da sağlık personeli ile anlaşarak vekâleten hizmetin görülmesini geçici olarak sağlar. Bu anlaşma, müdürlükçe uygun görülmesi halinde uygulanır.” hükmü ve “Aile sağlığı çalışanı ödemelerine ilişkin diğer esaslar” başlıklı 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendinde “Üçüncü fıkra kapsamında vekâleten hizmetin görülmesini sağlaması halinde” hükümleri çerçevesinde; sözleşmeli aile sağlığı çalışanına görev başında bulunmadığı süre içinde, hizmetin görülmesini sağlaması hâlinde ödemenin tam olarak yapılacağı, bu mümkün olmadığı takdirde müdürlüğün diğer aile sağlığı çalışanlarını veya Bakanlık personelini geçici aile sağlığı çalışanı olarak görevlendireceğinin belirtildiği ve bu kapsamda yapılacak ödemelerin usulünün belirlendiği, mezkûr yönetmelik hükümlerinde dilekçede bahsi geçen esnek mesainin fazla mesai olarak değerlendirilmesi üzerine hüküm bulunmadığı,
2.4) Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin “Çalışma saatleri” başlıklı 10 uncu maddesinde yer alan
hükümler çerçevesinde aile hekimlerinin ve aile sağlığı çalışanlarının çalışma saatlerinin belirlendiği, il sağlık müdürlüğü tarafından çalışma yerinin şartları da dikkate alınarak, gezici ve yerinde hizmet bölgeleri, bağlı nüfuslarının sağlık hizmeti alma alışkanlıkları ile ulaşım, coğrafi ve mevsim koşulları birlikte değerlendirilerek çalışma planları onaylandığı, aile hekimliği birimlerinin gruplandırılması ile ilgili düzenlemelerin Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin “Aile Sağlığı Merkezi Gideri
Olarak Yapılacak Katkıların Tespitinde Kullanılmak Üzere Aile Hekimliği Birimi Gruplandırması” başlıklı Ek-1’de ve mülga Türkiye Halk Sağlığı Kurumu’nun 21/07/2017 tarihli ve E.01-1828 sayılı genel yazısının ekinde yer alan Gruplandırma Değerlendirme Formunda yapıldığı, her iki düzenlemenin 11 inci maddesinde A ve B grubu aile hekimliği birimleri için “Birden fazla aile hekiminin görev yaptığı aile sağlığı merkezlerinde gruplandırılan her aile hekimliği birimi tarafından haftada asgari 3 saat esnek mesai uygulaması yapılmaktadır. (gruplandırılmış 5 birime kadar aile hekimliği biriminin bulunduğu aile sağlığı merkezlerinde esnek mesai saatleri farklı zamanlarda planlanır ancak gruplandırılmış birim sayısının 5 ve üzerinde olması halinde ise aile sağlığı merkezi haftalık en az 55 saat açık kalacak şekilde planlama yapılır.)” hükmünün yer aldığı,
2.5) Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, esnek mesai uygulamasının aile
hekimliği birimlerinin asgari çalışma saatleri üzerine fazla mesai yapmalarını gerektiren bir uygulama olmadığının anlaşıldığı, bu durumun mülga Türkiye Halk Sağlığı Kurumu’nun 21/12/2015 tarih ve
E.2615 sayılı “Esnek Mesai Uygulaması Hakkında” konulu görüş yazısında “Ayrıca esnek mesai uygulaması aile hekimlerinin asgari çalışma saatleri üzerine fazla mesai yapmalarını gerektiren bir uygulama olmadığından esnek mesai izni kullanılmasının söz konusu olmayacağı, haftalık 40 saat olan çalışma saatlerinin mezkûr mevzuat hükümleri doğrultusunda düzenlenmesi gerektiği…” şeklinde belirtildiği,
2.6) Ayrıca; mülga Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun 21/12/2015 tarih ve E.2614 sayılı “Gruplandırma
ve Vekâlet Hakkında” konulu görüş yazısında “İzin veya rapor gibi nedenlerle görev başında olunamadığı süre içinde esnek mesainin nasıl uygulanacağı ile ilgili olarak; sözleşmeli aile hekimleri ve aile sağlığı elemanlarının izinli/raporlu oldukları dönemlerde anlaşarak hizmetin görülmesini sağlayan veya geçici görevlendirilen personelin izinli olan sözleşmeli personelin görev ve sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiği, esnek mesainin de bu görev ve sorumluluklar arasında olduğu, aynı aile sağlığı merkezinde hizmette bulunan aile hekimlerinin izinli/raporlu oldukları dönemde anlaşarak hizmetin görülmesini sağlayan ya da görevlendirilen aile hekimleri, çalışma planlarını düzenlerken hem kendi hizmette bulunduğu aile hekimliği biriminin hem de anlaştığı aile hekimliği biriminin ya da görevlendirme ile hizmet verdiği aile hekimliği biriminin esnek mesai uygulamasını içerecek şekilde çalışma planlarını düzenleyip müdürlükçe onaylanması halinde uygulamaları gerektiği” belirtildiği,
2.7) Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aile sağlığı çalışanlarının ödemeleri ile çalışma
saatlerinin, aile hekimliği mevzuatı ile belirlenen hükümler çerçevesinde yürütüldüğü, izinli veya raporlu olan aile sağlığı çalışanının yerine anlaşarak vekâleten bakacak aile sağlığı çalışanının, hem kendi biriminin, hem de anlaştığı/görevlendirildiği birimin görev ve sorumlulukları/esnek mesai uygulamasını aksatmayacak şekilde çalışma planını düzenlemesi ve bu vekâlet talebi ile yeniden düzenlenmiş çalışma planının müdürlükçe yukarıda bahsi geçen şekilde değerlendirilerek uygun görülmesi halinde (aynı aile sağlığı merkezinden aile sağlığı çalışanı görevlendirmesi durumunda)
hem kendi hem de görevlendirildiği aile hekimliği biriminin esnek mesai içeren çalışma saatlerine riayet etmesi gerektiği,
2.8) Böyle bir durumda aile hekimi ya da aile sağlığı çalışanı yerine baktığı aile hekimliği biriminden
de ayrıca ücret almakta olduğundan kendi birimi dışında diğer aile hekimliği birimine vekâleten bakması ya da görevlendirilmesi durumunda ücretsiz olarak hizmet verdiğinden bahsedilmesinin mümkün olmadığı, şöyle ki Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin
16 ncı maddesinde aile hekimi ve aile sağlığı çalışanının görevlendirilebileceği durumların
düzenlendiği, mezkûr maddenin ikinci fıkrasında yer alan aile hekiminin ve aile sağlığı çalışanının izinli, raporlu ya da sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi klinik rotasyonlarında bulunduğu durumlarda sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimi veya aile sağlığı çalışanı, diğer şartları taşıması halinde bir başka hekim ya da sağlık personeli ile anlaşarak vekâleten hizmetin görülmesini geçici olarak sağlamasına olanak tanındığı, böyle bir görevlendirme durumunda yapılacak ödemelerin ise aile hekimini için mezkûr Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde, aile sağlığı çalışanı için ise 22 nci maddesinde düzenlendiği,
2.9) Buna göre; bir aile hekiminin hizmetin devamını sağlamaya yönelik olarak bir başka aile hekimi ile
anlaşarak vekâleten hizmetin geçici olarak görülmesini sağlaması durumunda 19 uncu maddenin
birinci fıkrasında yer alan “c) Üçüncü fıkra kapsamında vekâleten hizmetin görülmesini sağlaması halinde, ….ödemeler tam olarak yapılır. Bu fıkra kapsamında tam ödeme yapılan aile hekimlerine, ikinci fıkraya göre ayrıca ödeme yapılmaz.” hükmü gereği her iki aile hekimine de ödemelerin tam olarak yapıldığı,
2.10) Aile hekiminin hizmetin devamını vekâleten anlaşmak suretiyle geçici olarak sağlayamadığı
durumlarda il sağlık müdürlüğünce o birime bakmak üzere bir aile hekimi görevlendirilebildiği, böyle bir durumda da mezkûr Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin ikinci fıkrasında kapsamında ödemelerin
%50’sinin sözleşmeli aile hekimine, %50’sinin geçici aile hekimine yapıldığı, benzer şekilde bir aile sağlığı çalışanının hizmetin devamını sağlamak üzere bir başka aile sağlığı çalışanı ile vekâleten hizmetin geçici görülmesini sağlaması durumunda mezkûr Yönetmeliğin 22 nci maddesinde yer alan
“…ödemeler tam olarak yapılır. Bu fıkra kapsamında tam ödeme yapılan aile sağlığı çalışanına, ikinci fıkraya göre ayrıca ödeme yapılmaz.” hükmü gereği her iki aile sağlığı çalışanına da ödemelerin tam olarak yapıldığı,
2.11) Müdürlük tarafından aile sağlığı çalışanının yerine görevlendirme yapılması durumunda ise mezkûr
Yönetmeliğin 22 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “a) 21 inci maddenin ikinci fıkrasının (a)
bendine göre kayıtlı kişiler için yapılacak brüt ödeme miktarının % 50’si yasal kesintiler yapıldıktan sonra asıl aile sağlığı çalışanına, % 25’i geçici aile sağlığı çalışanına veya geçici aile sağlığı çalışanı olarak Bakanlık personeli görevlendirilmiş ise bu personele ödenmek üzere kadrosunun bulunduğu kurum döner sermaye emanet hesabına,…” hükmü dolayısıyla %50’si asıl aile sağlığı çalışanına, %25’i ise geçici aile sağlığı çalışanına yapıldığı, geçici aile sağlığı çalışanına yapılan ödemenin de %25 yerine %50 olması gerektiği iddiası yargıya intikal ettirilmiş ise de söz konusu hükümde hukuka aykırılık bulunmadığının Danıştay 2. Dairesi Başkanlığınca karara bağlandığı,
2.12) Kısaca izah edildiği üzere; gerek aile hekimleri gerekse aile sağlığı çalışanları yerine baktıkları aile
hekimliği birimi için hâlihazırda o birime ait ücreti aldığı, alınan ücretin, salt fazla mesai ücreti şeklinde adlandırılmadığından aile hekimlerinin ya da aile sağlığı çalışanlarının ücretsiz olarak hizmet sunduklarından bahsedilmediği, bununla birlikte aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının ücretlerinin tamamıyla aile hekimliği mevzuatı kapsamında düzenlendiğinden mevzuatta aile hekimi ya da aile sağlığı çalışanına fazla mesai ücreti adı altında herhangi bir ücret düzenlenmediği ve mevzuatta yer almayan bir ödemenin yapılmasının da mümkün bulunmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun
5.1) “Personelin statüsü ve malî haklar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“… Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının yıllık izinleri, yıl içinde çalışılan süre ile orantılı olmak ve ait olduğu sözleşme döneminde kullanılmak üzere otuz gündür. Ayrıca beş gün kongre ve seminer izni ile yıllık izin bitiminden sonra mazeretleri nedeniyle beş gün idari izin verilebilir.
Evlenme, ölüm, doğum ve emzirme hâllerinde, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personele ilişkin izin süreleri uygulanır. Hastalık durumunda, bir malî yılda en çok on günlük dönemler halinde toplam kırk güne kadar hekimin uygun görmesiyle hastalık izni verilebilir.
Bir defada on günü aşan hastalık izni ancak sağlık kurulu raporu ile verilebilir. Sözleşmeli aile hekimi iken aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olanlar, bu eğitimleri kapsamındaki hastane rotasyonu süresince izinli sayılır.”
5.2) “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Aile hekimi; kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabiptir.
Aile sağlığı çalışanı; aile hekimi ile birlikte hizmet veren hemşire, ebe, sağlık memuru gibi sağlık elemanıdır.”
5.3) “Hizmetin esasları” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Aile hekimliği hizmetleri ücretsizdir; acil haller hariç, haftada kırk saatten az olmamak kaydı ile
Bakanlıkça belirlenen kıstaslar çerçevesinde ilgili aile hekiminin talebi ve o yerin sağlık idaresince onaylanan çalışma saatleri içinde yerine getirilir.”
5.4) “Denetim, sorumluluk ve mal bildirimi” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Bakanlık, ilgili mülkî idare ve sağlık idaresinin denetimine tâbidir.”
5.5) “Yönetmelikler” başlıklı 8 inci maddesinde;
“Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının çalışma usul ve esasları; çalışılan yer, kurum ve statülerine göre öncelik sıralaması; aile hekimliği uygulamasına geçişe ve nakillere ilişkin puanlama sistemi ve sayıları; aile sağlığı merkezi olarak kullanılacak yerlerde aranacak fizikî ve teknik şartlar; meslek ilkeleri; iş tanımları; performans ve hizmet kalite standartları; hasta sevk evrakı, reçete, rapor ve diğer kullanılacak belgelerin şekli ve içeriği, kayıtların tutulması ile çalışma ve denetime ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 21/6/2022 tarihli ve E.: 2022/43, K.: 2022/81 sayılı
Kararı ile) Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. ”
6) 25/01/2013 tarihli ve 28539 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliğinin
6.1) “Aile hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“(1) Aile hekimi, aile sağlığı merkezini yönetmek, birlikte çalıştığı ekibi denetlemek ve hizmet içi eğitimlerini sağlamak, Bakanlıkça ve Kurumca yürütülen özel sağlık programlarının gerektirdiği kişiye yönelik sağlık hizmetlerini yürütmekle yükümlüdür.
6.2) “Aile sağlığı elemanının görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 5 inci maddesinde;
“(1) Aile sağlığı elemanı, aile hekimi ile birlikte ekip anlayışı içinde kişiye yönelik koruyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini sunmak ve görevinin gerektirdiği hizmetler ile ilgili sağlık kayıt ve istatistiklerini tutmakla yükümlüdür. 4 üncü maddede sayılan görevlerin yerine getirilmesinde aile hekimi ile birlikte çalışır.”
6.3) “Çalışma saatleri” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“(1) Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları tam gün esasına göre çalışırlar.
(2) Mesai saatleri ve günleri, çalışma yerinin şartları da dikkate alınmak suretiyle çalıştığı bölgedeki kişilerin ihtiyaçlarına uygun olarak aile hekimi tarafından teklif edilir ve müdürlükçe uygun görülmesi halinde onaylanır. Yapılacak ev ziyaretleri ve gezici/yerinde sağlık hizmetleri çalışma süresine dâhil edilir. Çalışılan günler ve saatler aile sağlığı merkezinin dış levhasının yakınında ve görülecek bir yerine asılarak kişilerin bilgilenmesi sağlanır.”
6.4) “İzinler” başlıklı 11 inci maddesinde;
“1) Sözleşme ile çalıştırılan aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları; yıllık, mazeret ve hastalık izinlerini 24/12/2010 tarihli ve 2010/1237 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Aile
Hekimliği Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ile Sözleşme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte belirtilen hükümler çerçevesinde kullanırlar.
(2) Sözleşmeli olmayan aile hekimi ve aile sağlığı elemanları, aile hekimliği hizmeti verdikleri müddetçe, izinler bakımından asli statülerine ilişkin mevzuata tâbidir.”
6.5) “Aile sağlığı merkezinin teknik donanımı” başlıklı 24 üncü maddesinde;
“…(6) Aile sağlığı merkezi gideri olarak yapılacak katkıların tespitinde kullanılmak üzere aile hekimliği birimleri, fiziki şartlar ve donanım açısından Ek-1 deki gibi değerlendirilir.”
6.6) Ek-1 başlıklı Aile Sağlığı Merkezi Gideri Olarak Yapılacak Katkıların Tespitinde Kullanılmak
Üzere Aile Hekimliği Birimi Gruplandırması tablosunun 11 inci satırında; (A ve B grupları için)
“Birden fazla aile hekiminin görev yaptığı aile sağlığı merkezlerinde gruplandırılan her aile hekimliği birimi tarafından haftada asgari 3 saat esnek mesai uygulaması yapılmaktadır.
(gruplandırılmış 5 birime kadar aile hekimliği biriminin bulunduğu aile sağlığı merkezlerinde esnek mesai saatleri farklı zamanlarda planlanır ancak gruplandırılmış birim sayısının 5 ve üzerinde olması halinde ise aile sağlığı merkezi haftalık en az 55 saat açık kalacak şekilde planlama yapılır)”
7) 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete yayımlanan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme
Yönetmeliğinin
7.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde “ğ) Geçici aile sağlığı
çalışanı: Aile sağlığı çalışanının yıllık izin, hastalık izni ve diğer nedenlerle görevi başında bulunamadığı sürede yerine bakan veya boş aile sağlığı çalışanı pozisyonuna yerleştirme yapılıncaya kadar görevlendirilen aile sağlığı çalışanını, … ifade eder.”
7.2) “Çalışma saatleri” başlıklı 12 nci maddesinde;
“1) Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları görevlerini, haftalık çalışma süresi kırk saatten az olmamak kaydıyla, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirir.”
7.3) “Görevlendirme” başlıklı 16 nci maddesinde;
“(1) Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanları; a) Bakanlıkça öngörülen hizmet içi eğitimler için bir yılda en fazla otuz günü aşmamak üzere, b) Deprem, sel felaketi ve salgın gibi olağanüstü durumlarda başka yerde, c) Bakanlıkça yurtdışında sağlık hizmeti sunmak üzere bir sözleşme döneminde en fazla iki aya kadar, görevlendirilebilir.
(2) Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının, görev başında bulunamayacağı durumlar aşağıda
sayıldığı şekildedir:
a) İzinli olması.
b) Raporlu olması.
c) Sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi klinik rotasyonlarında bulunması.
ç) Gözaltına alınma, tutuklanma, hükümlülük durumları ile 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma kararı verilmesi.
d) 10 uncu maddenin yedinci fıkrası gereğince görevden uzaklaştırılması durumunda.(1)
e) Sağlık raporuyla belgelendirilmiş ve müdürlükçe onaylanmış olması koşuluyla Bakanlıkça ilan edilmiş bulaşıcı ve salgın hastalığa yakalanmış olması veya yakalanma riski taşıması.
(3) Sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimi veya aile sağlığı çalışanı, birinci fıkranın (c) bendi ile ikinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen hallerde, 5 inci maddede belirtilen şartları taşıyan
hekim ya da sağlık personeli ile anlaşarak vekâleten hizmetin görülmesini geçici olarak sağlar. Bu anlaşma, müdürlükçe uygun görülmesi halinde uygulanır.
(4) Birinci fıkranın (a) ve (b), ikinci fıkranın (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen haller ile üçüncü fıkra gereğince vekâleten hizmetin gördürülemediği veya bunun uygun görülmediği hallerde aynı aile sağlığı merkezinden veya Bakanlığa bağlı, aile sağlığı merkezi dışındaki diğer birimlerden, müdürlükçe geçici aile hekimi veya geçici aile sağlığı çalışanı görevlendirilir.
(5) Sözleşmeli aile hekimi ve/veya aile sağlığı çalışanı pozisyonunun boş olması durumunda dördüncü fıkradaki görevlendirme usulü uygulanır.
(6) Sözleşmeli aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı aynı anda en fazla, kendi birimi dahil iki aile hekimliği biriminin sorumluluğunu üstlenebilir.”
7.4) “Aile hekimi ödemelerine ilişkin diğer esaslar” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci ve ikinci
fıkralarında; “(1) Sözleşme ile çalıştırılan aile hekimine, 16 ncı maddenin; a) Birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hallerde, b) İkinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen halde, c) Üçüncü fıkra kapsamında vekâleten hizmetin görülmesini sağlaması halinde, ç) Tek birimli aile sağlığı merkezinde görev yapan ve yıllık izin sebebiyle görevi başında bulunamayan aile hekimine, toplam yıllık izin süresinin ilk on dört günlük kısmı için, ödemeler tam olarak yapılır. Bu fıkra kapsamında tam ödeme yapılan aile hekimlerine, ikinci fıkraya göre ayrıca ödeme yapılmaz.
(2) Sözleşmeli aile hekimi yerine geçici aile hekimi görevlendirilmesi durumunda; a) 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine göre kayıtlı kişiler için yapılacak brüt ödeme miktarının % 50’si yasal kesintiler yapıldıktan sonra asıl aile hekimine, % 50’si ise geçici aile hekimine veya geçici aile hekimi olarak Bakanlık personeli görevlendirilmiş ise bu personele ödenmek üzere kadrosunun bulunduğu kurum döner sermaye emanet hesabına, b) 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendine göre ödenecek sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi ücretinin % 50’si asıl aile hekimine, c) 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (c) bendine göre ödenecek aile sağlığı merkezi giderlerinin tamamı asıl aile hekimine, ç) 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendine göre ödenecek gezici sağlık hizmeti gideri ödeneğinin tamamı, çalışılan gün sayısıyla orantılı olarak geçici aile hekimine, ödenir.”
7.5) “Aile sağlığı çalışanı ödeme esasları” başlıklı 21 nci maddesinin altıncı fıkrasında; “Sözleşmeyle
çalıştırılan aile sağlığı çalışanına bu Yönetmelikte belirlenen ödemelerin dışında, 209 sayılı Kanun
hükümleri dahil herhangi bir ad altında başkaca bir ödeme yapılamaz. Ancak 6245 sayılı Kanun kapsamında ödenecek geçici görev yolluğu ödenir. Bu statüde çalışanlara, her ne şekilde olursa olsun, sözleşmelerinin sona ermesi veya erdirilmesi durumunda, sosyal güvenlik mevzuatı gereği ödenenler hariç herhangi bir ödeme yapılmaz.”
7.6) “Aile sağlığı çalışanı ödemelerine ilişkin diğer esaslar” başlıklı 22 nci maddesinin birinci ve ikinci
fıkralarında; “(1) Sözleşme ile çalıştırılan aile sağlığı çalışanına, 16 ncı maddenin; a) Birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hallerde, b) İkinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen halde, c) Üçüncü fıkra kapsamında vekâleten hizmetin görülmesini sağlaması halinde, ç) Tek birimli aile sağlığı merkezinde görev yapan ve yıllık izin sebebiyle görevi başında bulunamayan aile sağlığı çalışanına, toplam yıllık izin süresinin ilk on dört günlük kısmı için, ödemeler tam olarak yapılır. Bu fıkra kapsamında tam ödeme yapılan aile sağlığı çalışanına, ikinci fıkraya göre ayrıca ödeme yapılmaz.
(2) Sözleşmeli aile sağlığı çalışanı yerine geçici aile sağlığı çalışanı görevlendirilmesi durumunda; a) 21 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine göre kayıtlı kişiler için yapılacak brüt ödeme miktarının % 50’si yasal kesintiler yapıldıktan sonra asıl aile sağlığı çalışanına, % 25’i geçici aile sağlığı çalışanına veya geçici aile sağlığı çalışanı olarak Bakanlık personeli görevlendirilmiş ise bu personele ödenmek üzere kadrosunun bulunduğu kurum döner sermaye emanet hesabına, b) 21 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendine göre ödenecek sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi ücretinin % 50’si asıl aile sağlığı çalışanına, ödenir.”
7.7) “Düzenleyici işlemler” başlıklı 25 inci maddesinde;
“(1) Bakanlık, bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir. Bu düzenlemeler, Bakanlığın resmî internet sayfasında ilan edilir ve aile hekimlerine, aile sağlığı elemanlarına ve ilgililerine ilan tarihinde tebliğ edilmiş sayılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere, Aile Hekimliği Biriminde görevli Aile Sağlığı
Çalışanı izindeyken yerine vekâleten baktığını, vekâleten baktığı sürede çalışma planı doğrultusunda her iki birimin esnek mesai hizmetlerini yerine getirdiğini, her iki birimde hizmet verdiği sürede haftalık çalışma saatinin 40 saati aştığını, toplamda 45 saat fazla mesai yaptığını ifade ederek, 45 saat fazla mesai ücretinin ödemelerin yapılması gereken tarihten itibaren yasal faizi ile beraber tarafına iadesini ve Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun 19.04.2016 tarih ve barkod numaralı görüş yazısında bahsi geçen vekâlet durumlarında her iki birimin esnek mesaisini içeren çalışma planı doğrultusunda tam gün esasına göre çalışma planlarının düzenlenmesini talep etmektedir.
10) İlgili idare (Sağlık Bakanlığı) tarafından (2) numaralı paragrafta ayrıntılı olarak belirtildiği üzere,
gerek aile hekimleri gerekse aile sağlığı çalışanları yerine baktıkları aile hekimliği birimi için halihazırda o birime ait ücreti aldığı, alınan ücretin, salt fazla mesai ücreti şeklinde adlandırılmadığından aile hekimlerinin ya da aile sağlığı çalışanlarının ücretsiz olarak hizmet sunduklarından bahsedilmediği, bununla birlikte aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının ücretlerinin tamamıyla aile hekimliği mevzuatı kapsamında düzenlendiğinden mevzuatta aile hekimi ya da aile sağlığı çalışanına fazla mesai ücreti adı altında herhangi bir ücret düzenlenmediği ve mevzuatta yer almayan bir ödemenin yapılmasının da mümkün bulunmadığı savunulmaktadır.
11) 5258 sayılı Kanun’un 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında, aile sağlığı hizmetlerinin haftada kırk
saatten az olmamak kaydıyla Bakanlıkça belirlenen kıstaslar çerçevesinde ilgili aile hekiminin talebi ve o yerin sağlık idaresince onaylanan çalışma saatleri içinde yerine getirileceği; Aile Hekimliği
Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında ise, mesai saatlerinin ve günlerinin, çalışma yerinin şartları da dikkate alınmak suretiyle çalıştığı bölgedeki kişilerin ihtiyaçlarına uygun olarak aile hekimi tarafından teklif edileceği ve müdürlükçe uygun görülmesi halinde onaylanacağı düzenlenmiş olup; uygulamada aile hekimleri, hizmet verdikleri aile sağlığı merkezinin gruplandırma kriterlerine uygun olarak haftalık 40 saat çalışacak şekilde belirledikleri ve müdürlükçe onaylanan çalışma planları çerçevesinde görev yapmaktadır. Aile sağlığı elemanları için ise ayrı bir çalışma planı hazırlanmamakta, birlikte çalıştıkları aile hekiminin çalışma planına tabi olmaktadır.
12) Aile hekimlerinin ve aile sağlığı elemanlarının izin haklarının ise 5258 sayılı Kanun’un 3 üncü
maddesinin 12 nci fıkrasında düzenlendiği; Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinde, aile hekimi veya aile sağlığı elemanının izinli veya raporlu olduğu süre içinde, 5 inci maddede belirtilen şartları taşıyan hekimi ya da sağlık personeli ile anlaşarak hizmetin görülmesini geçici olarak sağlayacağı, vekâleten hizmetin gördürülemediği veya bunun uygun görülmediği hallerde aynı aile sağlığı merkezinden veya Bakanlığa bağlı, aile sağlığı merkezi dışındaki diğer birimlerden, müdürlükçe geçici aile hekimi veya geçici aile sağlığı çalışanı görevlendirileceği, sözleşmeli aile hekimi ve aile sağlığı çalışanının aynı anda en fazla, kendi birimi dahil iki aile hekimliği biriminin sorumluluğunu üstlenebileceği, mezkûr Yönetmeliğin 21 inci maddesinde aile sağlığı çalışanlarına yapılacak ödemelerin sıralandığı, yine aynı maddenin altıncı fıkrasında
“Sözleşmeyle çalıştırılan aile sağlığı çalışanına bu Yönetmelikte belirtilen ödemeler dışında, 209 sayılı Kanun hükümleri dahil herhangi bir ad altında başkaca bir ödeme yapılmaz.” hükmüne yer verildiği görülmüştür.
13) Bakanlıkça esnek mesai hakkında verilen görüş yazılarında ve yayımlanan genel yazılarda, esnek
mesai uygulamasının aile hekimlerinin asgari çalışma saatleri üzerinde çalışma yapmalarını gerektiren bir uygulama olmadığı, haftalık çalışma sürelerinin mevzuat hükümleri doğrultusunda düzenlenmesi gerektiği; esnek mesai kapsamında aile hekimlerinin ve aile sağlığı elemanlarının
çalışma saatlerinin ortasında yemek ve istirahat için ara verilmesinin gözetilmesi gerektiği; ayrıca, sözleşmeli aile hekimleri ve aile sağlığı elemanlarının izinli/raporlu oldukları dönemlerde anlaşarak hizmetin görülmesini sağlayan veya geçici görevlendirilen personelin izinli olan sözleşmeli personelin görev ve sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiği, esnek mesainin de bu görev ve sorumluluklar arasında olduğu, aynı aile sağlığı merkezinde hizmette bulunan aile hekimlerinin izinli/raporlu oldukları dönemde anlaşarak hizmetin görülmesini sağlayan ya da görevlendirilen aile hekimleri, çalışma planlarını düzenlerken hem kendi hizmette bulunduğu aile hekimliği biriminin hem de anlaştığı aile hekimliği biriminin ya da görevlendirme ile hizmet verdiği aile hekimliği biriminin esnek mesai uygulamasını içerecek şekilde çalışma planlarını düzenleyip müdürlükçe onaylanması halinde uygulamaları gerekliği ifade edilmiştir.
14) Yeni çalışma planlarının müdürlükçe onaylanması esnasında ise, çalışanların kanuni haklarının göz
önünde bulundurulması, yeni çalışma planlarının haftalık 40 saat çalışma süresini aşmayacak şekilde ve dinlenme zamanlarını gözetecek şekilde düzenlenmesinin gözetilmesi gerekmektedir. Zira, Bakanlık görüş yazılarında da bahsedildiği üzere, esnek mesai uygulaması daha çok aile hekimliği biriminin daha uzun süre hizmet vermesinin sağlanması suretiyle vatandaşların aile hekimliği hizmetlerine daha uzun süre erişimlerini sağlamayı amaçlayan, buna karşılık aile hekimlerinin ve aile sağlığı elemanlarının haftalık 40 saatlik çalışma sürelerini aşmalarını gerektirmeyen bir uygulamadır.
15) Diğer taraftan, özellikle 5 ve üzerinde aile hekimi olan aile sağlığı merkezlerinin, A grubunun
şartlarını karşılamak amacıyla düzenledikleri esnek mesai uygulamalarında, her aile hekiminin ve birlikte çalıştıkları aile sağlığı elemanlarının çalışma planları, kimi zaman 08:00 ile 20:00 arasında, haftalık 55 saat hizmet sunulmasını karşılayacak şekilde, nöbet usulünde olmasa da farklı zamanlarda hizmet verecek şekilde belirlenmektedir. Hatta bazı aile hekimleri belli günlerde daha fazla çalışma yapmak suretiyle, haftalık 40 saatlik çalışma süresine uygun olarak, haftanın belli günlerinde 5 veya
6 saat çalışmayı tercih edebilmektedir. Bu çerçevede, izin veya rapor kullanılması durumunda
yapılacak anlaşmalarda veya görevlendirmelerde aynı aile sağlığı merkezi içinden anlaşılması veya görevlendirme yapılması esas olduğundan, anlaşılan veya görevlendirilen aile hekiminin tamamen aynı haftalık çalışma planına (saatlerine) sahip olduğu nadir durumlar dışında, çalışma saatleri genellikle birbiriyle aynı olmamaktadır.
16) Bu durumda, aile hekiminin veya aile sağlığı elemanının, hem anlaştığı veya görevlendirildiği aile
hekimliği biriminin, hem de kendi aile hekimliği biriminin esnek mesai uygulamasını yerine getirmesi beklenirse, haftalık 40 saatlik çalışma süresinin aşılması, uzun süreli anlaşmalarda veya görevlendirmelerde tam uyuşmazlık durumunun olması halinde ise ara vermeksizin aile sağlığı merkezinin haftalık çalışma süresi olan 55 saat boyunca çalışılması söz konusu olacaktır. Böyle durumlarda, anlaşılan veya görevlendirilen aile hekiminin veya aile sağlığı elemanının haftalık 40 saati aşmayacak şekilde ve her iki birimin esnek mesai uygulamasını gözetecek şekilde hazırladığı ve müdürlükçe onaylanan yeni çalışma planı esas alınmalıdır.
17) Somut olayımızda; başvuranın aynı Aile Sağlığı Merkezinde birlikte çalıştığı aile sağlığı çalışanının
izinli olması nedeniyle yerine vekâleten baktığı sürede çalışma planı doğrultusunda her iki birimin esnek mesai hizmetlerini yerine getirdiğini, her iki birimde hizmet verdiği sürede haftalık çalışma saatinin 40 saati aştığı, esnek mesaiden kaynaklı olarak toplamda fazla çalışılan sürenin 45 saati bulduğu anlaşılmaktadır. Bu şekilde bir çalışma, Anayasal bir hak olarak çalışanlara tanınan dinlenme hakkına aykırı olduğu gibi ilgilinin haftalık 40 saatlik çalışma süresini aşacak şekilde çalışması anlamında geleceğinden, hem mevzuata hem de esnek mesai uygulamasının asgari çalışma saatleri
üzerinde fazla çalışma yapmasını gerektiren bir uygulama olmadığı ve haftalık asgari 40 saat olan çalışma saatlerinin esnek mesai şeklinde düzenlenmesi gerektiği yönündeki Bakanlık görüşlerine aykırı olacaktır.
18) Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları,
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak; Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin 16 ncı maddesinde aile hekimi ve aile sağlığı çalışanının görevlendirilebileceği durumların düzenlendiği, mezkûr maddenin ikinci fıkrasında yer alan aile hekiminin ve aile sağlığı çalışanının izinli, raporlu ya da sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi klinik rotasyonlarında bulunduğu durumlarda sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimi veya aile sağlığı çalışanının, bir başka sağlık personeli ile anlaşarak vekâleten hizmetin görülmesini geçici olarak sağlamasına olanak tanındığı, böyle bir görevlendirme durumunda yapılacak ödemelerin aile sağlığı çalışanı için mezkûr Yönetmeliğin 22 nci maddesinde düzenlendiği, buna göre bir aile sağlığı çalışanının hizmetin devamını sağlamak üzere bir başka aile sağlığı çalışanı ile vekâleten hizmetin geçici görülmesini sağlaması durumunda her iki aile sağlığı çalışanına da ödemelerin tam olarak yapıldığı, ayrıca Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin “Aile Sağlığı Çalışanı Ödeme
Esasları” başlıklı 21 inci maddesinde aile sağlığı çalışanlarına yapılacak ödemelerin sıralandığı, yine aynı maddenin altıncı fıkrasında “Sözleşmeyle çalıştırılan aile sağlığı çalışanına bu Yönetmelikte belirtilen ödemeler dışında, 209 sayılı Kanun hükümleri dahil herhangi bir ad altında başkaca bir ödeme yapılmaz.” hükmünün yer aldığı, dolayısıyla aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının ücretlerinin tamamıyla aile hekimliği mevzuatı kapsamında ödendiği, mevzuatta aile hekimi ya da aile sağlığı çalışanına fazla mesai ücreti adı altında herhangi bir ücret düzenlenmediği ve mevzuatta yer almayan bir ödemenin yapılmasının mümkün bulunmadığı anlaşıldığından, başvuranın diğer aile sağlığı çalışanı izindeyken yerine vekâleten baktığı sürede çalışma planı doğrultusunda her iki birimin esnek mesai hizmetlerini yerine getirmesi dolayısıyla oluşan 45 saat fazla mesai ödemelerinin yapılması gereken tarihten itibaren yasal faizi ile beraber tarafına iadesi talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
19) Diğer taraftan, başvuranın vekâlet durumlarında her iki birimin esnek mesaisini içeren çalışma planı
doğrultusunda tam gün esasına göre çalışma planlarının düzenlenmesi talebi ile ilgili olarak; aile hekiminin veya aile sağlığı elemanının, hem anlaştığı veya görevlendirildiği aile hekimliği biriminin, hem de kendi aile hekimliği biriminin esnek mesai uygulamasını yerine getirmesi beklendiğinden haftalık 40 saatlik çalışma süresinin aşılması durumunun olabildiği anlaşıldığından yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, aile hekimlerinin veya aile sağlığı elemanlarının izin veya raporlarının onaylanması sırasında, izin veya rapor alan aile hekimi veya aile sağlığı elemanı yerine bakacak olan aile hekiminin veya aile sağlığı elemanının, haftalık 40 saatlik çalışma süresine göre, ayrıca her iki birimin esnek mesaisini mümkün olduğunca karşılayacak şekilde çalışma planı hazırlamalarının ve düzenledikleri bu çalışma planının müdürlükçe onaylanmasının sağlanması yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri 31/07/2023 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep yazımızda
belirtilen süre içerisinde Kurumumuza göndermediği, dolayısıyla “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uymadığı, ayrıca başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci
fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Hatay İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın 45 saat fazla mesai ücretinin ödemelerin yapılması gereken tarihten itibaren yasal faizi ile beraber tarafına iadesi talebinin REDDİNE, Başvuranın vekâlet durumlarında her iki birimin esnek mesaisini içeren çalışma planı doğrultusunda tam gün esasına göre çalışma planlarının düzenlenmesi talebi ile ilgili olarak; aile hekimlerinin veya aile sağlığı elemanlarının izin veya raporlarının onaylanması sırasında, izin veya rapor alan aile hekimi veya aile sağlığı elemanı yerine bakacak olan aile hekiminin veya aile sağlığı elemanının, haftalık 40 saatlik çalışma süresine göre, ayrıca her iki birimin esnek mesaisini mümkün olduğunca karşılayacak şekilde çalışma planı hazırlamalarının ve düzenledikleri bu çalışma planının müdürlükçe onaylanmasının sağlanması yönünde; SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
SAĞLIK BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi