|
ÖZET: Başvuran, Sivas Belediye Başkanlığı’nda iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilmesi nedeniyle 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca ilave ödeme talep etmiştir. İdare, başvuranın tam zamanlı iş güvenliği uzmanı olarak görev yapmadığını savunarak ilave ödeme yapılmayacağını belirtmiştir. Ancak, 6331 sayılı Kanun, kamu kurumlarının kendi çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı görevlendirebileceğini ve bu görevlendirmeye bağlı olarak ilave ödeme yapılabileceğini düzenlemektedir.
Mahkeme, başvuranın iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilmiş olmasının, ilave ödeme alması için yeterli olduğunu ve idarenin bu talebi reddetmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın ilave ödemelerinin yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, kamu kurumlarının iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili yükümlülüklerini ve çalışanların haklarını koruma amacını taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13559-S.23.21456
BAŞVURU NO : 2023/6530
KARAR TARİHİ : 24/10/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SİVAS BELEDİYE BAŞKANLIĞI
İlave ödeme yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Sivas Belediye Başkanlığında Çevre Mühendisi kadrosunda görev yapmakta iken 09/01/2018 tarihinden itibaren İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 8 inci maddesinin 7 inci fıkrası kapsamında kısmi zamanlı A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı olarak görevlendirildiğini, bu kapsamda görevlendirilen personele ilave ödeme yapılması gerektiğini, ancak kendisine herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek, söz konusu ilave ödemelerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sivas Belediye Başkanlığı İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünün 17/05/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle, başvuranın Sözleşmeli Personel olarak çalışmakta iken 19.01.2023 tarihli ve 7433 sayılı Kanun gereği 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi
Çevre Mühendisi kadrosuna atandığı, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü bünyesinde görev tanımında da belirtildiği üzere sadece İş Sağlığı ve Güvenliği hizmetini yürüttüğü, kadroya geçmeden önce imzaladığı
Tip sözleşmede de İş Güvenliği Uzmanı olarak imza attığı, tam zamanlı olarak görevlendirilmesi nedeniyle mesaisinin tamamını iş güvenliği uzmanı olarak icra ettiği ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının, 3.1. “Zorla çalıştırma yasağı” başlıklı 18 inci maddesinde, “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.”,
3.2. “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55 inci maddesinde, “Ücret emeğin karşılığıdır. Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır.” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun, 5.1. “İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrasında; “Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren; a) Çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirir.
Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirebilir. Ancak belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak, bu hizmetin yerine getirilmesini kendisi üstlenebilir. (Ek cümle:10/9/2014-6552/16 md.) Belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olmayan ancak 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler.” 5.2. “İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları” başlıklı 8 inci maddesinin yedinci fıkrasında; “Kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuata göre çalıştırılan işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz personel, gerekli belgeye sahip olmaları şartıyla asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek çalışmakta oldukları kurumda veya ilgili personelin muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilecek personele, görev yaptığı her saat için (200) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme, hizmet alan kurum tarafından yapılır. Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu durumdaki görevlendirmeye ilişkin ilave ödemelerde, günlük mesai saatlerine bağlı kalmak kaydıyla, aylık toplam seksen saatten fazla olan görevlendirmeler dikkate alınmaz.”
Hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hazırlanan tavsiye kararı önerisi
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, bir numaralı paragrafa belirtildiği üzere iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilmesi nedeniyle tarafına 6331 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin 7 inci fıkrası uyarınca ilave ödeme yapılmasını talep etmektedir.
8. İşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 6 ncı maddesi ile kamu kurumları dahil işyerlerinin kendi kuruluşlarına yönelik olarak iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunma zorunluluğu getirilmiş, bu kapsamda kamu kurumlarının kendi çalışanları arasından iş sağlığı ve güvenliği uzmanı görevlendirebileceği gibi ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet satın alarak da bu yükümlülüğü yerine getirebilecekleri belirtilmiştir. Buna göre, kamu kurumlarının iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi niteliğini haiz gerekli sertifikaya sahip olan personeli kadro veya pozisyon unvanına bakılmaksızın tam zamanlı olarak istihdam edebilmesi mümkün kılınmıştır.
9. Bu şekilde tam zamanlı olarak çalıştırılanların, görevlendirme süresince kadro unvanı farklı olmakla birlikte, asli görevleri iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olmaktadır. Mevcut düzenlemelere göre tam zamanlı olarak iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olarak görevlendirilenlere ilave ödeme yapılması mümkün bulunmamakla birlikte, 6331 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin, asli görevleri yanında çalışmakta oldukları kamu kurumunda veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında ilave ödeme yapılmak suretiyle iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olarak görevlendirilebilecekleri ifade edilmiştir.
10. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdare Dava Dairesinin 5/7/2017 tarihli ve sayılı Karında, “Anılan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; iş güvenliği hizmeti ile ilgili olarak işverenlerin; gerekli şartlara sahip çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirmek, hizmet satın almak veya belirli şartlarla bu hizmeti kendisi üstlenmek dışında bir seçeneğinin bulunmadığı; yukarıda anılan 8. maddesinin 7. fıkrasında, bu seçeneklerden ilkinin kamu kurum ve kuruluşlarına özgü olarak ayrıca düzenlendiği ve bu çerçevede görevlendirilecek personele yapılacak ilave ödemenin esaslarının belirlendiği sonucuna varılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; davacının, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında mühendis olarak 23/02/2009 tarihinden itibaren davalı idarede görev yaptığı, maaşını mühendis kadrosundan aldığı, 6331 sayılı Kanun’un yukarıda anılan 8. maddesinin 7. fıkrası kapsamında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirildiği, kendisiyle bu amaçla aylık 180 saat üzerinden sözleşme imzalandığı anlaşılmaktadır. Davalı idarece, davacı ile aylık 180 saatlik sözleşme imzalanmış olmasından hareketle davacının tam zamanlı iş güvenliği uzmanı olduğu, mühendisliğe ilave olarak bu görevi yürütmediği ve bu nedenle söz konusu ödemeden yararlanamayacağı ileri sürülmekte ise de, bu durum, davacının çalışanlar arasından görevlendirilmiş iş güvenliği uzmanı olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Bu duruma göre; mühendis kadrosunda görev yapan ve bu kadrodan maaş alan ancak aynı zamanda iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilmiş bulunan davacının, Kanun’da öngörülen ilave ödemeden faydalandırılması gerekmekte olup, aksi yöndeki dava konusu işlemde hukuka uygunluk, bu işleme karşı açılan davanın reddine ilişkin mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.” denilmektedir.
10. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 6331 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinin
7 inci fıkrası uyarınca ilave ödeme yapılması için başvuranın asli görevlerinin yanında iş güvenliği uzmanı
veya işyeri hekimi olarak görevlendirilmenin yeterli olduğu, başvuranın iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere görevlendirildiği, başvuran ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İSG-KATİP
üzerinden “Hizmet Alan İşyeri ile İş Güvenliği Uzmanı Arasındaki Sözleşme” adı altında sözleşme akdedildiği, söz konusu Sözleşmede başvuranın çalışma şeklinin “kısmi süreli” olarak belirlendiği, yukarda yer verilen mahkeme kararında da belirtildiği üzere başvuranın çalışanlar arasından görevlendirilmiş iş güvenliği uzmanı oluğu ve kısmi süreli görevlendirildiği dikkate alındığında ilave ödemelerin ödenmesi gerektiği anlaşıldığından, aksi yönde tesis edilen işlemin hukuk ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Sivas İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana kısmi zamanlı iş güvenliği uzmanı olarak görev yaptığı süre boyunca ödenmeyen ilave ödemelerin yapılması yönünde SİVAS BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve SİVAS BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sivas
Belediye Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi