|
ÖZET: Bu karar, rehber öğretmenlerin ek ders ücretlerinin artırımlı ödenmesi talebine ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, rehber öğretmen olarak görev yaptığını ve yüksek lisans eğitimini tamamladığını belirterek, ek ders ücretinin artırımlı ödenmesini talep etmiştir. Ancak, Milli Eğitim Bakanlığı’nın açıklamalarına göre, rehber öğretmenlerin görev tanımları gereği fiilen ders verme niteliği bulunmamaktadır. Bu nedenle, ek ders ücretlerinin artırımlı ödenmesi için gerekli koşullar sağlanmamaktadır.
Kararda, rehber öğretmenlerin haftada 18 saat ders niteliğinde yönetim görevi yerine getirdikleri kabul edilmekte, ancak bu durumun ek ders ücretlerinin artırımlı ödenmesi için yeterli olmadığı belirtilmektedir. Kamu Görevlileri Toplu Sözleşmesi’nde ise yalnızca fiilen ders veren öğretmenlerin ek ders ücretlerinin artırımlı ödeneceği hükme bağlanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, Milli Eğitim Bakanlığı’na ek ders ücretlerinin artırımlı ödenmesi hususunda tavsiyede bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13639-S.23.21558
BAŞVURU NO : 2023/6720
KARAR TARİHİ : 25/10/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Ek ders ücretinin artırımlı ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 13/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Ali Topçuoğlu Mesleki ve Teknik Anadolu lisesinde rehber öğretmen olarak görev yaptığını, Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Yönetimi
Bölümünde yükseköğrenimini tamamladığını belirtmektedir. Başvuran Kurumumuzdan ek ders ücretinin ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen oranda artırımlı ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığının 31/05/2023 tarihli ve – – sayılı yazısında; 2.1. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 10’uncu maddesinin (d) bendinde; her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin, ilgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden haftada 18 saatinin ders niteliğinde yönetim görevi sayılacağı ve fiilen görev yapmaları koşuluyla karşılığında ders yılı süresince ek ders ücretinden yararlandırılacaklarına yer verildiği, 2.2. 25.08.2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve
Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem Toplu
Sözleşmenin “Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” bölümünün “Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti” başlıklı 8 inci maddesinde; “Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %7 ve %20 artırımlı ödenir.” hükmüne yer verildiği,
2.3. 14.08.2020 tarihli ve 31213 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve
Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği’nin 21 inci maddesinde; rehberlik öğretmeninin görevleri münhasıran sayıldığı, bunların arasında ders okutma görevine yer verilmediği, 2.4. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 220/A maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; yürürlükte bulunan mevzuatın mali hükümlerinin uygulanmasını yönlendirmenin, bu konuda ortaya çıkabilecek her türlü meseleyi çözmenin ve tereddütleri gidermenin
Hazine ve Maliye Bakanlığının görevleri arasında sayıldığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Millî Eğitim
Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 10’uncu maddesine göre ödenen “Ders niteliğinde yönetim görevi” karşılığı gibi fiilen ders ve ek derslere girilmeksizin ödenmekte olan ek ders ücretlerinin artırımlı (%7 ve %20) olarak ödenmesine imkân bulunmadığını belirttiği, Kararın 10’uncu maddesi kapsamında “Ders niteliğinde yönetim görevi” karşılığında haftada 18 saat ek ders ücretinden yararlandırılan rehberlik öğretmenlerinin ek ders ücretlerinin, yüksek lisans öğrenimlerine bağlı olarak %7 artırımlı ödenmesi mümkün bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Kamu Mali
Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü” başlıklı 220/A maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde;
“Bakanlığın görev alanına giren hususlarda mevzuatta yer alan mali hükümlerin uygulanmasını yönlendirmek, bu konuda ortaya çıkabilecek her türlü meseleyi çözmek ve tereddütleri gidermek,”, 6. Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Rehber öğretmen/psikolojik danışmanın görevleri” başlıklı 21 nci maddesinde; “Eğitim kurumlarında rehber öğretmen/psikolojik danışman gelişimsel ve önleyici hizmetler, iyileştirici hizmetler ve destek hizmetlere ilişkin görevlerini yerine getirir….” 7. 25.08.2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve
Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem
Toplu Sözleşmenin “Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” bölümünün
“Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti” başlıklı 8 inci maddesinde; “Millî
Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %7 ve %20 artırımlı ödenir.”
8. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın
“Ders niteliğinde yönetim görevi” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; “İlgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden… d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 18 saati ders niteliğinde yönetim görevi sayılır ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödenir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran rehber öğretmen olarak görev yaptığını, Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü
Eğitim Yönetimi Bölümünde yükseköğrenimini tamamladığını belirtmektedir. Başvuran Kurumumuzdan ek ders ücretinin ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenen oranda artırımlı ödenmesini talep etmektedir.
11. Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği’nde rehber öğretmen/psikolojik danışmanın görevleri münhasıran sayılmakta olup bu görevler arasında fiilen ders verme niteliğini haiz görevlerin bulunmadığı belirlenmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve
Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’da ise, rehber öğretmen/psikolojik danışman görevini yerine getirenlerin fiilen görev yapmadığı göz önünde bulundurularak rehber öğretmenlerin haftada 18 saat ders niteliğinde yönetim görevi yerine getirdiklerinin kabulü hükme bağlanmıştır.
12. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve
2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’de ise yönetim görevi yapan/yaptıkları kabul edilenler
değil, fiilen öğretim görevini yerine getiren öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapanların ek ders ücretlerinin artırımlı ödenmesi düzenlenmiştir.
13. Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği’nde rehber öğretmen/psikolojik danışmanın görevleri münhasıran sayılmakta olup bu görevler arasında fiilen ders verme niteliğini haiz görevlerin bulunmadığı belirlenmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve
Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’da ise, rehber öğretmen/psikolojik danışman görevini yerine getirenlerin fiilen görev yapamadığı göz önünde bulundurularak rehber öğretmenlerin haftada 18 saat ders niteliğinde yönetim görevi yerine getirdiklerinin kabulü hükme bağlanmıştır.
14. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve
2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmenin “Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin
Toplu Sözleşme” bölümünün “Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti” başlıklı 8 inci maddesinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %7 ve %20 artırımlı ödeneceği hükme bağlanmıştır.
15. Psikolojik danışmanlık ve rehberlik öğretmenlerinin görev tanımları gereği fiilen derse girmeleri mümkün olmayıp, gelişimsel ve önleyici hizmetler, iyileştirici hizmetler ve destek hizmetleri yerine getirmekte olup görev uygulama yapıları ders dışı eğitim, öğretim, öğrenci yönetimi ve takibine yöneliktir.
Bu kapsamda kendilerine ek ders ücreti ödemesi yapılabilmesi için “ her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında rehber öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 18 saatinin ek ders niteliğinde yönetim görevi sayılacağı ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödeneceği” şeklinde düzenlemenin mevcut olduğu anlaşılmaktadır.
16. Rehber öğretmenlere ek ders ödemesi yapılmasına yönelik düzenlemenin amacının fiilen derse girmesi mümkün olmayan rehber öğretmelerin mağduriyet yaşamamaları ve aynı düzey farklı branşta öğretmeler ile eşitliğin sağlanması olduğu, işin doğası gereği derse girmelerinin mümkün olmadığı diğer yönetim görevi olarak ek ders ücreti alan (müdür yardımcısı v.s.) öğretmenlerden farklı olarak talepleri ve tercihleri ile yönetim görev yapmadıkları bu nedenle muadilleri ile eşitliklerinin sağlanması gerektiği izahtan varestedir. Bu halde rehber öğretmenlere ders niteliğinde yönetim görevi adı ile ek ders ödemesi yapılarak fiilen derse girmiş kabul edilmektedir. Bu halde Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına
Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmenin
“Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” bölümünün “Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti” başlıklı 8 inci maddesinde yer alan “Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %7 ve %20 artırımlı ödenir.”
Hükmünde yer alan artışlarda rehber öğretmenlerin fiilen derse girmediklerinden bahisle ödeme yapılmaması hukuka ve hakkaniyete aykırı düşmektedir.
17. Bunun dışında iş tanımı gereği fiilen derse girmeleri mümkün olmayan rehber öğretmenlerin ek ders ödemelerinde fiilen derse girme koşulunun aranmaması gerektiği gibi, rehberlik görevinin fiilen yapılmasının yeterli görülmesi gerekmektedir. Rehber öğretmenlere de ek ders ücretleri ayrım yapılmaksızın meslek hayatlarına katkı sağlaması amacıyla yapılmış lisansüstü eğitimlerinden kaynaklı toplu sözleşme hükmü gereği gerekli artırımların yapılması gerekmektedir. Bu konuya ilişkin olarak Ordu 1. İdare Mahkemesi’nin 17.11.2022 tarih ve 2022/1596 sayılı kararında da ek ders ödemesinin artırımlı ödenmesine hükmettiği görülmüş olup ilgili kararın Samsun Bölge İdare Mahkemesince onandığı anlaşılmıştır. Yine Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin 24.01.2021 tarih 2021/74 sayılı kararında da ödemenin artırımlı yapılması yönünde karar verildiği anlaşılmıştır.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Gaziantep İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Ek ders ücretlerinin toplu sözleşme hükümleri gereği artırımlı olarak ödenmesi hususunda MİLLİ
EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim
Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi