|
ÖZET: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi’nde kurulan bir Limited Şirketin hukuka aykırı olarak faaliyet gösterdiği iddiası üzerine yapılan başvuruda, başvuran, öğretim elemanlarının gelir getirici faaliyetlerde bulunabilmesi için Üniversite Yönetim Kurulundan izin alması gerektiğini belirtmiştir. İlgili mevzuat, öğretim elemanlarının şirket kurabilmesi için bu izni zorunlu kılmaktadır. Ancak, başvuruya konu şirketin 2013 yılında kurulduğu ve bu tarihte yürürlükte olan 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nda izin alma şartının bulunmadığı ifade edilmiştir.
Bununla birlikte, 2016 yılında yürürlüğe giren Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği, öğretim elemanlarının şirket kurma iznini düzenlemekte olup, bu düzenleme, başvuranın iddialarını destekler niteliktedir. Sonuç olarak, öğretim üyelerinin, Üniversite Yönetim Kurulundan onay almadan şirket kurmalarının hukuka aykırı olduğuna karar verilmiştir. Bu bağlamda, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğü’ne, ilgili düzenlemelerin ivedilikle yapılması tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14558-S.23.23015
BAŞVURU NO : 2023/9795
KARAR TARİHİ : 13/11/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
TEKNOPARK bünyesinde kurulan
BAŞVURUNUN KONUSU :
Limited Şirketinin hukuka aykırı olarak kurulduğu iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11/07/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Personel Daire
Başkanlığının – -E. sayı, 08/09/2020 tarih ve “gelir getirici faaliyetler” yazısına göre gelir getirici aktivitelerin yönetim kurulunca kabul edilebilmesi için belirli koşulların sağlaması gerektiği, bu yazı gereğince öğretim elemanlarının üniversite dışında faaliyet alanlarında gelir getirici faaliyet yapabilmesi için gerekli şartların listelendiği, söz konusu şartlar arasında TEKNOPARK bünyesinde işletme kurulmasının bulunmadığı, buna karşın İİBF’nde görevli Prof. Dr. ve Prof. Dr.
’ın TEKNOPARK bünyesinde işletme kurup gelir getirici aktivitelerde bulunduğunu belirterek, Prof. Dr. ‘ın yapmış olduğu gelir getirici faaliyetlerin önlenmesini, TKNÜ
TEKNOPARK bünyesinde kurduğu işletmenin kapatılmasını ve bu kapsamda elde ettiği gelirin faiziyle birlikte rücu edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içerikli yazımıza istinaden Tekirdağ
Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğü Personel Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 18/8/2023 tarih ve E. sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. TEKNOPARK bünyesinde faaliyet gösteren firmaların ve bu firmaların sahipleri öğretim üyelerinin
TEKNOPARK’larda bulunan firmaların yaptıkları gelir getirici faaliyetlerin Üniversite Yönetim
Kurulunca onaylaması gereken faaliyetler arasında olmadığı,
2.2. TEKNOPARK bünyesinde kurulan
Limited Şirketinin 12/03/2013 tarihinde kurulduğu, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama
Yönetmeliğinin ise 2016 yılında yürürlüğe girdiği, dolayısıyla anılan şirketin kuruluşunda söz konusu yönetmelikte belirtilen şartların aranmadığı, bu kapsamda söz konusu şirketin gelir getirici faaliyetlerde bulunmakla birlikte Üniversite Personel Daire Başkanlığının 08/09/2020 tarih ve – -E.
sayılı “Gelir Getirici Faaliyetler” konulu yazısına aykırılık teşkil etmediği,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 06/07/2001 tarih ve 24454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4691 sayılı
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun,
5.1. “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde, “Bu Kanun, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin kuruluşunu, işleyişini, yönetim ve denetimini ve bunlarla ilgili kişi ve kuruluşların görev, yetki ve sorumluluklarını kapsar.”
5.2. “Personel” başlıklı 7 inci maddesinin son fıkrasında, “Öğretim elemanları 2547 sayılı Kanunun
39 uncu maddesinde öngörülen yurt içinde ve yurt dışında geçici görevlendirme esaslarına göre
yapacakları çalışmaları Üniversite Yönetim Kurulunun izni ile Bölgedeki kuruluşlarda yapabilirler.
Aylıklı izinli olarak Bölgede görevlendirilen öğretim üyelerinin Bölgede elde edecekleri gelirler üniversite döner sermaye kapsamı dışında tutulur. Ayrıca, öğretim elemanları Üniversite Yönetim Kurulunun izni ile yaptıkları araştırmaların sonuçlarını ticarileştirmek amacı ile bu bölgelerde şirket kurabilir, kurulu bir şirkete ortak olabilir ve/veya bu şirketlerin yönetiminde görev alabilirler.”
6. 10/08/2016 tarih ve 29797 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Teknoloji
Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bölgede personel istihdamı” başlıklı 18 inci
maddesinin son fıkrasında, “(…) Ayrıca öğretim elemanları Üniversite Yönetim Kurulunun izni ile yaptıkları araştırmaların sonuçlarını ticarileştirmek amacı ile bu bölgelerde şirket kurabilir, kurulu bir şirkete ortak olabilir veya bu şirketlerin yönetiminde görev alabilirler.”
7. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğü İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığının 08/09/2020 tarih ve – -E. sayılı “Gelir Getirici Faaliyetler” konulu yazısında, “Öğretim elemanlarımızın üniversite dışında faaliyet alanlarına katkı yapıcı ve gelir getirici aktivitelerinin yönetim kurulu onaylanması sırasında şu hususlar dikkate alınmalıdır. (…) Aşağıda belirtilen durumlardaki görevlendirmeler kapsam dışında tutulacaktır, a. TÜBİTAK ve Avrupa Birliği kapsamındaki projeler için talep edilen görevlendirmeler, b. NAKSEM üzerinden gerçekleştirilen tüm eğitimler, c. Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından talep edilen bilirkişilik ya da Ar-Ge projesi kapsamındaki görevlendirmeler ve d. Kamu ve özel kuruluşlar tarafından talep edilen ve bir defaya mahsus olan (sürekliliği olmayan ve
TNKÜ BAP Uygulama Esasları 9. maddesine göre uygulanan yayın teşvik desteği alt sınırını aşmayan)
uzman görüşü ve raporlama gibi faaliyetler kapsam dışında tutulacaktır.
Öğretim elemanlarının yapacağı gelir getirici faaliyetlerin birim onayından sonra, Üniversite Yönetim
Kurulu onayına sunulması gerekmektedir.”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, Prof. Dr. tarafından TEKNOPARK bünyesinde kurulan
Limited Şirketinin gelir getirici faaliyetlerde bulunduğunu, ilgili mevzuat gereği gelir getirici faaliyetlerde bulunan öğretim elemanlarının Üniversite
Yönetim Kurulundan izin alması gerektiğini, söz konusu öğretim elemanının izin almadığını belirterek, Prof. Dr. yapmış olduğu gelir getirici faaliyetlerin önlenmesini, TKNÜ TEKNOPARK bünyesinde kurduğu işletmenin kapatılmasını ve bu kapsamda elde ettiği gelirin faiziyle birlikte rücu edilmesini talep etmektedir.
10. Konuyla ilgili mevzuat düzenlemeleri incelendiğinde, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri
Kanunu ile Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde öğretim elemanlarının Üniversite
Yönetim Kurulu izni ile yaptıkları araştırmaların sonuçlarını ticarileştirmek amacı ile bu bölgelerde şirket kurabileceği, kurulu bir şirkete ortak olabileceği veya bu şirketlerin yönetiminde görev alabileceğinin düzenlendiği, ayrıca Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Rektörlüğü İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
/
Dekanlığının 08/09/2020 tarih ve – -E. sayılı “Gelir Getirici Faaliyetler” konulu yazısı ile öğretim elemanlarının yapacağı gelir getirici faaliyetlerin birim onayından sonra, Üniversite Yönetim
Kurulu onayına sunulması gerektiği düzenlenmektedir.
11. Yukarıda yer verilen açıklamalar neticesinde; 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ile Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde açıkça bildirildiği üzere Teknoloji
Geliştirme Bölgelerinde öğretim elemanlarının şirket kurabilmesi için Üniversite Yönetim Kurulundan izin alması gerektiği, ilgili idarece Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 2016 yılında yürürlüğe girdiği, dolayısıyla anılan şirketin kuruluşunda söz konusu yönetmelikte belirtilen şartların aranmadığı belirtilmekle birlikte aynı düzenlemenin 2001 yılında yürürlüğe giren 4691 sayılı Teknoloji
Geliştirme Bölgeleri Kanunda da bulunduğu, TEKNOPARK bünyesinde kurulan
Limited Şirketinin ise 12/03/2013 tarihinde kurulduğu, bu kapsamda mezkûr Kanunda yer alan Üniversite Yönetim Kurulundan izin alma şartının
Dekan Prof. Dr. ve Prof. Dr. tarafından kurulan söz konusu şirket için de geçerli olduğu, ayrıca söz konusu şirketin gelir getirici faaliyetlerde bulunduğu, Tekirdağ Namık
Kemal Üniversitesi Rektörlüğü İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığının 08/09/2020 tarih ve
– -E. sayılı “Gelir Getirici Faaliyetler” konulu yazısı ile öğretim elemanlarının yapacağı gelir getirici faaliyetlerin birim onayından sonra, Üniversite Yönetim Kurulunun onayına sunulması gerektiği düzenlendiğinden, Limited Şirketinin kurucuları öğretim üyelerinin Üniversite Yönetim Kurulundan onay almadan şirket kurmalarının ve gelir getirici faaliyette bulunmalarının hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Tekirdağ İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
/
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ile Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama
Yönetmeliği çerçevesinde Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi tarafından Öğretim Elemanlarının
Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Görevlendirilmeleri, Şirket Kurabilmeleri ve Ortak Olabilmelerine
İlişkin Esaslar hakkında ivedi bir biçimde düzenleme yapılması, başvuruya konu şirket gibi Üniversite
Yönetim Kurulundan onay almaksızın teknoloji geliştirme bölgesinde şirket kurmuş veya kurulu olan bir şirkete ortak olmuş öğretim elemanlarının ise söz konusu yapılacak düzenlemenin yayınlanmasını takiben gelir getirici faaliyet ve şirket bilgilerini Üniversiteye iletmesi ve bu kapsamda söz konusu öğretim üyelerinin faaliyetlerine devam edip etmeyeceği hususunun Üniversite Yönetim Kurulunca kararlaştırılması hususunda TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA ve TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesi gerektiğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi