|
ÖZET: Uyuşmazlık, şikayetçinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 98/B maddesi gereğince kurumla ilişiğinin kesildiğini ve 01.04.2019 tarihinde açıktan emekli olmasına rağmen hususi damgalı pasaport talebinin reddedilmesi üzerine ortaya çıkmıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı, şikayetçinin görevine son verilmesinin ardından pasaport talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. İlgili mevzuat gereği, devlet memurluğundan çıkarma cezası alanların hususi damgalı pasaport taleplerinin yerine getirilmemesi gerektiği ifade edilmiştir.
Şikayetçi, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14. maddesi çerçevesinde emeklilik durumu ile hususi damgalı pasaport alabilme hakkı talep etmiştir. Ancak, şikayetçinin 2013 yılında görevine son verilmesi ve bu işlemin yargı organları tarafından onaylanması nedeniyle, 5682 sayılı Kanun’un 14/A maddesinde belirtilen emeklilik sebebiyle görevden ayrılanlar kapsamına girmediği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, şikayetçinin pasaport talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12656-S.22.19347
BAŞVURU NO : 2022/5555
KARAR TARİHİ : 30/09/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Hususi Damgalı Pasaport talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi dilekçesinde özetle, hakkında açılan soruşturmada açığa alındığını, akabinde açılan ceza davasında birinde beraat diğerinde Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılmasına karar verildiğini, bu esnada “Ortak nitelik” kaybı gerekçesiyle 657 sayılı Kanunun 98/B maddesi kapsamında “Kurum ile İlişik
Kesildiğini”, ilişiğinin kesilmesinin idari bir işlem olduğunu, 01.04.2019 tarihinde açıktan emekli olduğu halde hususi damgalı pasaport talebinin reddedildiğini iddia ve ifade ederek Kurumumuza sunduğu dilekçede ayrıntılarına yer verilen gerekçelere istinaden, durumunun 5682 sayılı Kanunun 14. maddesi kapsamında “Emeklilik” olarak değerlendirilmesi suretiyle hususi damgalı pasaport alabilme hakkının karşılanması talebinde bulunmaktadır.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla 20/05/2022 tarihli ve – – sayılı yazımız ile bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup, Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan alınan 17/06/2022 tarih ve – – sayılı yazıda özetle; “ Şikayetçi , Hatay İli Kumlu İlçe Müftüsü olarak görev yapmakta iken Başkanlığımız Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca yapılan soruşturma sonucu tanzim edilen
03.06.2013 tarihli ve sayılı soruşturma raporu ile tespit edilen fiilleri sebebiyle, adı geçenin dini
konularda toplumu aydınlatması, eğitici, dini yasaklardan ve kötü alışkanlıklardan sakındırıcı, yanlış inançları düzeltici, çevresinde doğruluğu, sadakati, güvenilirliği ve aile hayatı ile her bakımdan topluma örnek olması gerekirken, bu hasletleri memurluğu sırasında kaybettiğinden 21.10.2013 tarihinde 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu’nun 98/b maddesi gereğince Başkanlığımızdaki görevine son verilmiştir. Göreve son verme işleminin iptali talebiyle Şikayetçi tarafından idare mahkemeleri nezdinde açılan davalar mahkemelerce reddedilmiş ve kesinleşmiştir.
Bilindiği gibi pasaport işlemleri 5682 sayılı Pasaport Kanunu ve bu Kanun hükümleri çerçevesinde yürürlüğe konulan alt mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.
Bu çerçevede, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14/A maddesinin bir ve ikinci fıkralarında; “(Değişik:
28/5/1988 – 3463/2 md.) Hususi damgalı pasaportlar; (Değişik birinci fıkra; 22/8/1989 – KHK – 378/1 md.)
(…)(3) birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C.
Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. (Ek cümle: 19/10/2005 – 5411/168 md.) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz.
Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir.” hükmü yer almış; 22 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Yurt dışına çıkmaları; mahkemelerce yasaklananlara, memleketten ayrılmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu İçişleri
Bakanlığınca tespit edilenlere ve terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen yurtdışındaki her türlü eğitim, öğretim ve sağlık kuruluşları ile vakıf, dernek veya şirketlerin kurucu ve yöneticisi olduğu veya bu yerlerde çalıştığı İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere (…) pasaport veya seyahat vesikası verilmez. Ancak, yabancı memleketlere gitmeleri mahkemelerce yasaklananlar dışında kalanlara, zaruri hallerde Cumhurbaşkanının onayı ile pasaport veya pasaport yerine geçen seyahat vesikası verilebilir.” hükmüne yer verilmiş, beşinci fıkrasında da, “Birinci fıkrada yazılı makamlar tarafından pasaport verilmesi veya yurt dışına çıkması yasaklananlarla, yurt dışında kalmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu tespit edilenlerin süreleri dolan pasaportları yenilenmez, kendilerine Türkiye’ye dönmeleri için seyahat vesikası verilir.” denilmiştir.
İçişleri Bakanlığınca bütün kamu kurum ve kuruluşları ile valiliklere gönderilen ilgi (a) Genelgede “Devlet memurluğundan çıkarma veya meslekten çıkarma cezasıyla tecziye edilen kişilerin hususi damgalı pasaport taleplerinin yerine getirilmemesi” gerektiği bildirilmiştir.
01.04.2022 tarihli dilekçesi ile Başkanlığımızdan hususi damgalı pasaport talebinde bulunan Şikayetçi
‘ın talebi, yukarıda kısaca izah edildiği üzere memurluğu sona erdirilmesi sebebiyle, mezkur
Kanun maddesi ve mezkur Genelge gereği ilgi (b) yazımızla uygun görülmediği bildirilmiştir.
633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 9 uncu maddesinin ikinci
fıkrasında; “Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir.” Hükmü yer almış, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48/B maddesindeki “Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.” hükmüne yer verilmiştir. 657 sayılı Kanunun memurluğun sona ermesi başlıklı 98 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmeleri halinde memurluğun sona ereceği belirtilmiştir.
633 sayılı Kanun ve 657 sayılı Kanunun yukarıda yer alan hükümlerine dayanılarak yürürlüğe konulan
Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde de, davacının atanma şartları arasında “itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu” şeklindeki ortak nitelik aranacağı hükme bağlanmıştır.
Şikayetçi görev yaptığı esnada memurluğa alınma şartlarından birini kendi kusurundan kaynaklanan sebeplerle kaybetmesi sebebiyle Başkanlığımızdaki görevine son verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi 07/03/2019 tarihli ve 2015/10298 sayılı kararında kamu görevlilerinin atanma ve nakillerine ilişkin esasların belirlenmesi hususunda kanun koyucunun takdir yetkisi bulunmaktadır. Kanun koyucuya tanınan takdir yetkisinin amacı kamu hizmetlerinin kesintisiz bir şekilde yürütülmesini temin etmektedir. Öte yandan Anayasa’nın 129. maddesinin birinci fıkrasında “Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler” denilmiştir.
Ayrıca şikayetçi, “görevine son verilmesi” işlemi ile ilgili olarak Hatay İdare Mahkemesinde açmış olduğu davanın reddedilmesi ve Mahkeme red kararının temyizi üzerine Danıştay 16. Dairesince 03.04.2015 tarih ve / sayılı kararla onanması üzerine şikayetçi görevine iadesi için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmış ancak bu başvuru Anayasa Mahkemesinin 07.03.2019 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
Yukarıda yer alan gerekçelerle ve İçişleri Bakanlığının ilgi (a) Genelgesinde de, meslekten çıkarma cezasıyla tecziye edilen kişilerin hususi damgalı pasaport taleplerinin yerine getirilmemesi istendiğinden şikayetçinin talebinin yerine getirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Kayıtlarımızın incelenmesinde Şikayetçi ‘ın Başkanlığımızdaki görev esnasında hakkında yapılan disiplin soruşturmaları neticesinde; 2006 ve 2007 yılında iki kez olmak üzere üç adet uyarma; 2009 yılında iki adet kınama; 2013 yılında bir adet kınama; yine 2013 yılında ayrı ayrı olmak üzere 1/30, 1/4 ve 1/2 oranında aylıktan kesme disiplin cezaları ile tecziye edilmiştir.
Başvuru konusu talep hakkında yargı organlarınca karara bağlanan bir hüküm bulunmamaktadır. İlgi (c)
yazınız ile talep edilen bilgi ve belgeler ekte iletilmiştir” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
4.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
5. 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 9’uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir.”
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Genel ve özel şartlar” başlıklı 48’inci maddesinin (B)
bendinde, “2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.”
6.1. 657 sayılı Kanunun “Memurluğun sona ermesi” başlıklı 98’ince maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “ Memurluğa alınma şartlarından her hangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan her hangi birini kaybetmesi… hallerinde memurluğu sona erer.”
7. Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Genel şartlar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde “Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak.”
8. 5682 Sayılı Pasaport Kanunun; “Hususi pasaportlar” başlıklı 14’üncü maddesinde, “ A) Hususî damgalı pasaportlar; birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle Sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapanlardan en az 15 yıl mesleki kıdemi olan öğretim üyeleri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri ile vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz. Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir. …
9. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün 09.03.2018 tarihli ve 21711 sayılı İkinci Nesil
Pasaport Uygulama Talimatı’nın “Pasaport verilmesi yasak olan haller” başlıklı 15’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “ Emeklilik veya çekilme sebepleri dışında devlet memuriyetinden veya meslekten çıkarılma cezası ile cezalandırılanlara ve bu kişinin hakkından dolayı eş ve çocuklarına hususi damgalı pasaport düzenlenmeyecek, başkaca engel bir durumları bulunmadığı takdirde umuma mahsus pasaport tanzim edilebilecektir.”
hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Uyuşmazlık konusu özetle; şikayetçi, 657 sayılı Kanunun 98/B maddesi kapsamında kurumu ile ilişiğinin kesildiğini, ilişiğinin kesilmesinin idari bir işlem olduğunu, 01.04.2019 tarihinde açıktan emekli olduğu halde hususi damgalı pasaport talebinin reddedildiğini iddia ve ifade ederek durumunun 5682 sayılı
Kanunun 14’üncü maddesi kapsamında “Emeklilik” olarak değerlendirilmesi suretiyle hususi damgalı pasaport alabilme hakkının karşılanması talebinde bulunmaktadır.
12. Şikayetçinin incelenmekte olunan başvurusu hakkında Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; şikayetçinin, Hatay İli Kumlu İlçe Müftüsü olarak görev yapmakta iken Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca yapılan soruşturma sonucu tanzim edilen 03.06.2013 tarihli ve sayılı soruşturma raporu ile tespit edilen fiilleri sebebiyle; dini konularda toplumu aydınlatması, eğitici, dini yasaklardan ve kötü alışkanlıklardan sakındırıcı, yanlış inançları düzeltici, çevresinde doğruluğu, sadakati, güvenilirliği ve aile hayatı ile her bakımdan topluma örnek olması
gerekirken, bu hasletleri memurluğu sırasında kaybettiğinden 21.10.2013 tarihinde 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun 98/b maddesi gereğince görevine son verildiği, göreve son verme işleminin iptali talebiyle şikayetçi tarafından açılan davaların Hatay İdare Mahkemesi, Danıştay 16. Dairesi ve Anayasa
Mahkemesi tarafından reddedilerek kesinleştiği, şikayetçinin 01.04.2022 tarihli dilekçesi ile hususi damgalı pasaport talebinde bulunduğu söz konusu talebin Kurumumuza iletilen cevabi yazıda yer verilen gerekçelere istinaden; memurluğu sona erdirilmesi sebebiyle, ilgili mevzuat gereği reddedildiği, bu hususun idare tarafından şikâyetçiye hitaben yazılan 05.04.2022 tarihli ve – – sayılı yazıda yer verilen (özetle), “…Devlet memurluğundan çıkarma ve meslekten çıkarma cezaları ile tecziye edilen kişilerin hususi damgalı pasaport taleplerinin yerine getirilmemesi ilgi (a) yazı ile bildirildiğinden ilgi (b) dilekçeniz ile ilgili işlem yapılamamıştır.” şeklindeki açıklama ile bildirildiği anlaşılmıştır.
12.1. İdarenin cevabi yazısında yer verdiği, “İçişleri Bakanlığınca bütün kamu kurum ve kuruluşları ile valiliklere gönderilen ilgi (a) Genelgede “Devlet memurluğundan çıkarma veya meslekten çıkarma cezasıyla tecziye edilen kişilerin hususi damgalı pasaport taleplerinin yerine getirilmemesi” gerektiği bildirilmiştir.
01.04.2022 tarihli dilekçesi ile Başkanlığımızdan hususi damgalı pasaport talebinde bulunan Şikayetçi
‘ın talebi, yukarıda kısaca izah edildiği üzere memurluğu sona erdirilmesi sebebiyle, mezkur
Kanun maddesi ve mezkur Genelge gereği ilgi (b) yazımızla uygun görülmediği bildirilmiştir.” açıklamasında geçen “Genelge” idarenin cevabi yazında Kurumumuza iletilmiş olup;
12.2. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 12.02.2015 tarihli ve – – sayılı yazısında özetle, “…Konuyla ilgili EGM Hukuk Müşavirliğinin ilgi (ç) sayılı yazısında;
Memuriyetleri süresince haklarında Devlet memurluğundan çıkarılma cezası uygulanan ancak mahkeme kararı ile görevine iade edilen ya da görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı holde 657 Sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun 143. veya 144. maddelerine istinaden görevlerine iade edilen memurların 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14/A maddesinde belirtilen şartlan taşıyor olmaları halinde bu kimselere hususi damgalı pasaport verilebileceği,
Görevine son verilen ancak daha sonra emeklilik hakkını elde eden emekli personel ile ilgili olarak, Danıştay 10. Dairesi ve İdare Mahkemelerinin vermiş olduğu kararlara ve 5682 sayılı Pasaport
Kanunu’nun 14/A maddesine istinaden bu kimselere hususi damgalı pasaport verilemeyeceği bildirilmiştir.
…
Yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda bundan böyle; -Devlet memurluğundan çıkarma veya meslekten çıkarma cezası ile tecziye edilen kişilerin hususi damgalı pasaport taleplerinin yerine getirilmemesini, …” şeklinde açıklamaların yer aldığı tespit edilmiştir.
13. 2013 yılında görevine son verilen, 2019 yılında açıktan emekli olan başvuran, ‘5682 sayılı Kanunun 14. maddesi kapsamında, durumunun “Emeklilik” olarak değerlendirilmesi suretiyle hususi damgalı pasaport alabilme’ talebinde bulunmaktadır. Şikayetçinin talebi hakkında ilgili mevzuat incelendiğinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurluğun Sona Ermesi” başlıklı 98 inci maddesinin (b) bendinde, memurluğa alınma şartlarından her hangi birini taşınmadığının sonradan anlaşılması halinde Devlet memurluğunun sona ereceği düzenlenmiştir. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14’üncü maddesinde getirilen kurallar ile hususi damgalı pasaportların düzenlenme koşulları belirlenmiştir.
5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun “Hususi pasaportlar” başlıklı 14’üncü maddesinin (A) fıkrasında,
hususi damgalı pasaportların; birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık
gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerine; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verileceği, bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verileceği, hüküm altına alındığı tespit edilmiştir.
14. 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14’üncü maddesinde sayılan görevlilerden yalnızca emeklilik ve çekilme haklarını kullanarak vazifelerinden ayrılmış olanlara hususi damgalı pasaport verileceği hükme bağlanmıştır. Hatay İli Kumlu İlçe Müftüsü olarak görev yapmakta iken Rehberlik ve Teftiş
Başkanlığınca yapılan soruşturma sonucu tanzim edilen soruşturma raporunda tespit edilen fiilleri sebebiyle 21.10.2013 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 98/b maddesi gereğince görevine son verilen ve göreve son verme işleminin iptali talebiyle açtığı davalar İdare Mahkemesi, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi tarafından reddedilerek kesinleşen, akabinde 01.04.2019 tarihinde açıktan istekle emekliye ayrıldığı anlaşılan şikayetçi, 5682 sayılı Kanunun 14/A maddesinde yer alan emeklilik sebebi ile görevlerinden ayrılmış olanlar kapsamında değildir.
15. Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 5682 sayılı Pasaport
Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre hususi damgalı pasaportlardan faydalanma hakkına sahip olanlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilme imkanı söz konusu olmakla birlikte, soruşturma sonrası görevine son verilmek suretiyle kamu görevinden ayrılanlara hususi damgalı pasaport düzenlenebilmesi mümkün değildir. Başvuran 2013 yılında emeklilik ya da çekilme sebebi ile memuriyetten ayrılmış değildir. Nitekim İkinci Nesil Pasaport Uygulama
Talimatı’nın “Pasaport verilmesi yasak olan haller” başlıklı 15’inci maddesinin üçüncü fıkrasında da emeklilik veya çekilme sebepleri dışında devlet memuriyetinden veya meslekten çıkarılma cezası ile cezalandırılanlara ve bu kişinin hakkından dolayı eş ve çocuklarına hususi damgalı pasaport düzenlenmeyeceği, bununla birlikte başkaca engel bir durumları bulunmadığı takdirde umuma mahsus pasaport tanzim edilebileceği ifade edilmiştir. Diğer bir ifadeyle, hususi damgalı pasaport hakkının, 5682 sayılı Kanun’un 14/A maddesinde sayılan görevlerden, emekli olan veya çekilenler bakımından sınırlı olmak suretiyle verilmiş bir hak olduğu, soruşturma sonrası görevine son verilen başvuranın 5682 sayılı
Kanun’un 14/A maddesinde yer alan emeklilik sebebiyle görevlerinden ayrılmış olanlar kapsamında olmadığı, şikayetçinin Hatay İli Kumlu İlçe Müftüsü olarak görev yapmakta iken 21.10.2013 tarihinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 98/b maddesi gereğince görevine son verildiği, açılan davaların İdare Mahkemesi, Danıştay ve Anayasa Mahkemesince ret edildiği ve 01.04.2019 tarihinde açıktan istekle emekliye ayrıldığı hususu anlaşıldığından, şikayetçinin hususi damgalı pasaport edinme talebi karşısında ilgili idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
16. Bu noktada başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarece, şikayet konusu hakkında tesis edilen işleme hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın şikayetçiye tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarenin işlem ve eylemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi