|
ÖZET: Başvuran, sürücü belgesi için sağlık raporu almak üzere Aile Sağlığı Merkezi’ne başvurmuş, burada göz ve psikiyatr muayenesi için hastaneye sevk edilmiştir. Hastanede sağlık raporu almak için bedel ödemesi gerektiğini öğrenen başvuran, bu bedelin talep edilmeden sağlık raporu alabilme talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. İlgili mevzuat gereği, sürücü ve sürücü adaylarının muayeneleri aile sağlığı merkezlerinde yapılmakta, eğer tıbbi bir sorun tespit edilirse uzman tabibe sevk edilmektedir. Başvuranın muayenesi sonrasında uzman tabip incelemesi gerektiği kanaatine varıldığı için hastaneye sevk edilmesi işlemi hukuka uygun bulunmuştur.
Ayrıca, özel amaçla talep edilen sağlık raporları için ücret alınacağına dair mevzuat düzenlemeleri mevcuttur. Bu nedenle, başvuranın sağlık raporu almak için hastaneye sevk edilmesi ve sonrasında ücret talep edilmesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6188-6188 94019529- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/2829 2017/ 2829
KARAR TARİHİ : 09/06/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sağlık Bakanlığı Mithatpaşa Cad . No:3
06434 Sıhhıye ANKARA
BAŞVURUNUN KONUSU : Bedel talep edilmeksizin sağlık raporu alabilme talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 26/03/2017 26.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; sürücü belgesi için sağlık raporu almak üzere 22/ 02/ 2017 tarihinde Sultangazi
Mahallesinde bulunan Aile Sağlığı Merkezi’ndeki Aile Hekimi ’nın odasına gittiğini, hekimin göz ve psikiyatr muayene yapamadıkları gerekçesiyle başvuranı hastaneye sevk edeceğini söylediğini, bunun üzerine hastaneye gittiğinde söz konusu raporu alabilmek için bedel ödemesi gerektiğini öğrendiğini belirterek, bahse konu bedel talep edilmeksizin sağlık raporu alabilme talebinde bulunmaktadır .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun incelenmesi sırasında, şikâyet konusuna benzerlik taşıyan 2016/ 772 şikâyet
numaralı dosya kapsamında Kurumumuzun 07/ 03/ 2016 tarih ve E sayılı bilgi ve belge isteme konulu yazısına istinaden Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından
Kurumumuza gönderilen 24/ 03/ 2016 tarih ve 622.01-E sayılı cevabi yazı, incelenmekte olan
1 / 6başvuruya da cevap teşkil ettiği düşünüldüğünden, adı geçen idareden yeniden bilgi ve belge
talebinde bulunulmamıştır .
3) 2016/ 772 şikâyet numaralı başvuru kapsamında Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel
Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 24/ 03/ 2016 tarih ve 622.01-E sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1) Sağlık Uygulama Tebliği’nin Finansmanı Sağlanan Sağlık Hizmetlerinin Sağlanma Yöntemleri
ve Ödeme Kuralları başlıklı 4.2nci maddesinin ondördüncü fıkrasında yer alan hüküm gereği tedavi amacıyla düzenlenen sağlık raporları dışında kalan, özel amaçla kullanılacak durum belirtir rapor bedelleri ile bu durumların tespitine yönelik yapılan işlem bedellerinin SGK tarafından karşılanmadığı, bu itibarla ehliyet, silah suhsatı vb. şekilde özel amaçla talep edilen raporlar için bedel alınacağı,
3.2) Kamu Sağlık Hizmetleri Satış Tarifesi hükümlerine göre söz konusu tahsilatın yapılacağı,
İfadelerine yer verilmiştir .
3.3) Ayrıca söz konusu yazıda, aile hekimlerince yapılan değerlendirme neticesinde tıbbi bir sorun
tespit edilmesi halinde kişinin üst merkeze sevk edilerek nihai karar verilmesinin iş güvenliği ve kişi sağlığı bakımından uygun olacağı değerlendirmesi yapılmıştır .
4) Şikâyet başvurusuna ilişkin olarak, başvuru belgesinde adı geçen Aile Hekimi ,
16/ 05/ 2017 tarihinde çalışmakta olduğu Sultangazi No’lu Aile Sağlığı Merkezi’nin numaralı telefonu üzerinden aranarak bir görüşme gerçekleştirilmiş olup, söz konusu görüşmede Aile Hekiminden başvuru konusuna ilişkin belgeleri göndermesi talep edilmiş, bunun üzerine faks yolu ile Kurumumuza gönderilen belgelerde özetle;
4.1) Başvuranın 22/ 02/ 2017 tarihinde Karayolları Trafik Kanununun 41inci maddesine dayanılarak
hazırlanan “Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair
Yönetmelik” te belirtilen hususlara uygun olarak muayenesinin Aile Hekimi tarafından yapıldığı, söz konusu muayenede “Uzman Tabip Muayenesi Gerekir” denildiği, buna göre
Göz Hastalıkları ile Ruh Sağlığı ve Hastalıkları (Psikiyatri) branşlarına sevkinin gerekli olduğu kayda alınmış olup, buna ilişkin raporun İstanbul Sultangazi No’lu Aile Hekimliği Birimi tarafından düzenlendiği anlaşılmıştır .
2 / 6III. İLGİLİ MEVZUAT
5) Anayasamızın “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı
74üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5inci maddesinin birinci fıkrasında; Kamu Denetçiliği
Kurumu’nun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyeceği düzenlenmiştir .
6) 29/ 12/ 2015 tarih ve 29577 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sürücü Adayları ve
Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelikte Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Sürücü ve sürücü adaylarının muayeneleri; Sağlık Bakanlığına ve üniversitelere bağlı sağlık tesisleri, aile sağlığı merkezleri ve Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılan özel sağlık kuruluşlarında görevli tabip veya uzman tabip tarafından bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılır ve sağlık raporu düzenlenir .”
6.1) Aynı yönetmeliğin 4üncü maddesinin üçüncü fıkrasında : “ Pratisyen tabip tarafından,
sürücü/sürücü adayının genel sağlık durumuna ilişkin yazılı beyanı alınarak ikinci fıkrada tanımlanan durumlarının olup olmadığı yönünde ilk muayenesi yapılır . Bu Yönetmeliğe göre sürücülüğe engel hali olmayanlara muayeneyi yapan tabip tarafından uygun rapor verilir . Yapılan muayene sonucunda, sürücülüğe engel hali tespit edilen veya ikinci fıkrada tanımlanan durumlardan bir veya birkaçının olması veya hakkında karar verilemeyen sürücü/sürücü adayının muayene bulguları ve sevke neden olan uzmanlık muayenesi hariç sürücü belgesi alabileceği sağlık raporunda belirtilir ve ilgili uzman tabip/tabiplere gönderilir . İlgili uzman tabip/tabipler tarafından sürücü/sürücü adayının muayenesi yapılarak sağlık raporu verilir . Bu durumda, ilk muayene sonucunu gösteren sağlık raporu ve uzman tabip/tabipler tarafından düzenlenecek sağlık raporu birlikte geçerlidir .”
7) 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu ve Genel Sağlık Sigortası İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak çıkartılan Sağlık Uygulama Tebliğinin (SUT) “Finansmanı Sağlanan Sağlık Hizmetlerinin
Sağlanma Yöntemleri ve Ödeme Kuralları” başlıklı 4.2nci maddesinin ondördüncü fıkrasında; “Kurum birimlerince sevk belgesi düzenlenmek suretiyle (maluliyet, meslek hastalığı ve kontrol muayeneleri vb.) sağlık hizmeti sunucusuna sevk edilen kişiler için düzenlenen sağlık raporları ile ilaç ve tıbbi malzeme temini de dâhil olmak üzere tedavi amacıyla düzenlenen sağlık raporları dışında kalan; özel amaçla kullanılacak durum belirtir rapor bedelleri (özürlülük raporu, ehliyet raporu, vasi tayini raporu, portör muayeneleri ve işlemleri, tarama amaçlı muayene ve işlemler vb.)
ile bu durumların tespitine yönelik yapılan işlem bedelleri Kurumca ödenmez .”
3 / 68) Sağlık Bakanlığınca Bakanlığa bağlı sağlık hizmet sunucuları ile kamu üniversite
hastanelerinde (vakıf üniversite hastaneleri hariç) uygulanmak üzere yayımlanan 10/ 08/ 2015 tarihli Kamu Sağlık Hizmetleri Satış Tarifesine Ek Kamu Sağlık Hizmetleri Satış Tarifesi Usul ve Esaslarının “Sağlık Kurulu Raporlarının Düzenlenmesi ve Ücretlendirilmesi” başlıklı 4üncü maddesinin b bendinde; “Kurumun ödeme kapsamında bulunmayan ve/veya özel amaçla kullanılacak durum belirtir rapor ücretleri (ehliyet raporu, işe giriş başvurusu vb.) ile bu durumların tespitine yönelik düzenlenen rapor ücretleri kişilerden (istisna tutulan kişiler hariç) talep edilir…
…Bakanlar Kurulu Kararıyla istisna tutulan kişilere kanuni düzenlemelerden kaynaklanan haklardan yararlanmak amacıyla düzenlenecek Sağlık Kurulu Raporları için ücret talep edilmeyecek, bulundukları durumun gereğine uygun olmayan özel amaçla talep edilen raporlar için ücret alınacaktır .”
Düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran; 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, sürücü belgesi için sağlık raporu almak üzere
Aile Sağlığı Merkezi’ne gittiğini, buradan göz ve psikiyatr muayenesi için hastaneye sevk edildiğini, hastanede söz konusu raporu alabilmek için bedel ödemesi gerektiğini öğrendiğini belirterek, başvuranın bahse konu bedel talep edilmeksizin sağlık raporu alabilme talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunduğu görülmüştür .
11) 6 ve 6.1 numaralı paragraflarda değinilen mevzuat gereği, sürücü ve sürücü adaylarının
muayenelerinin, aile sağlığı merkezlerinde yapılabileceği ve yapılan muayene sonucunda, sürücülüğe engel hali tespit edilen veya ikinci fıkrada (görme derecesi, ruh hastalığı vb.) tanımlanan durumlardan bir veya birkaçının olması veya hakkında karar verilemeyen sürücü/sürücü adayının muayene bulgularının ve sevke neden olan uzmanlık muayenesi hariç sürücü belgesi alabileceğinin sağlık raporunda belirtilmek suretiyle, ilgili uzman tabip/tabiplere gönderileceği düzenlenmiştir .
4 / 612) Dostane çözüm kapsamında, başvuru belgesinde adı geçen Aile Hekimi ile
yapılan telefon görüşmesinde; başvurana yapılan sağlık muayenesine göre, aile sağlığı merkezi tarafından sağlık raporu verilmesinde bir beis olup olmadığı sorulması üzerine, başvuranın muayenesi sonrasında bir uzman tabip incelemesi gerektiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle hastaneye sevk edilmesine karar verildiği, bunun daha uygun olduğu, açıklanan nedenlerle bu hususta yapılacak bir işlem olmadığı şeklinde cevap alınmıştır .
13) Yukarıda açıklanan mevzuat gereği, aile hekiminin görüşü de dikkate alındığında, başvuranın
ehliyet için sağlık raporu almak üzere başvuruda bulunduğu aile sağlığı merkezi tarafından muayenesi yapıldıktan sonra uzman tabip muayenesi için hastaneye sevk edilmesi işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır .
14) 7 ve 8 numaralı paragraflarda değinilen mevzuat gereği; Ehliyet raporu vb gibi özel amaçla
kullanılacak durum belirtir rapor bedelleri ile bu durumların tespitine yönelik yapılan işlem bedellerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’nca ödenmeyeceği, hatta istisna tutulan kişiler için dahi kanuni düzenlemelerden kaynaklanan haklardan yararlanmak amacıyla düzenlenecek Sağlık Kurulu
Raporları için ücret talep edilmeyecek olmasına rağmen, bulundukları durumun gereğine uygun olmayan özel amaçla talep edilen raporlar için ücret alınacağı düzenlenmiştir .
15) Üst paragrafta açıklanan mevzuat gereği, ehliyet gibi özel amaçla talep edilen raporlar için ücret
alınacağı hususu dikkate alındığında, aile sağlığı merkezi tarafından başlatılan işleme göre hastaneye sevk edilen başvurandan, uzman tabip muayenesi sonrasında ücret alınmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediği kanaatine varılmıştır .
16) Sağlık raporu için ücret alınmasına itirazen Kurumumuza 2016/ 772 şikâyet numarası ile
18/ 02/ 2016 tarihinde ve 2016/ 1209 şikâyet numarası ile 10/ 03/ 2016 tarihinde yapılan başvurulara, Kurumumuz tarafından Ret Kararı verildiği anlaşılmıştır .
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuranın, ehliyet için sağlık raporu
almak üzere başvuruda bulunduğu aile sağlığı merkezi tarafından muayenesi yapıldıktan sonra uzman tabip muayenesi için hastaneye sevk edilmesi işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı; bununla beraber söz konusu işlem ile başlayan sürecin, uzman tabip muayenesi sonrasında başvurandan ücret talep edilecek olması ile sonuçlanacak olmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
5 / 618) Ayrıca her ne kadar sağlık raporu bedeli hususunda idarenin başvurana yönelik henüz
gerçekleştirilmiş bir idari işlemi bulunmadığı düşünülse de, aile sağlığı merkezine başvuru ile başlayan sağlık raporu alma sürecinin, uzman tabip muayenesi sonrası başvurandan ücret talebi ile sonuçlanacak olmasının kaçınılmaz olduğu, kaldı ki başvuranın Kurumumuzdan talebinin “bu bedeli ödemeden sağlık raporu alma” şeklinde olduğu, bu nedenle başvuranın talebi esas alınarak bir değerlendirme yapılmasının yeterli olduğu sonucuna varılmıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvurana ve Sağlık Bakanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi