|
ÖZET: Başvuran, İskenderun Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’nde randevusuz muayene edilmediği gerekçesiyle Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurmuştur. Ancak yapılan incelemelerde, randevusuz hastaların belirlenen mesai saatleri içerisinde muayene edildiği tespit edilmiştir. Başvuranın muayene olduğu poliklinikte, randevusuz hasta kabulü yapılmakta ve tedavi süreci için gerekli zaman hekim tarafından ayrılmaktadır. Dolayısıyla, başvuranın tedavi hakkından yoksun bırakıldığı iddiası asılsız bulunmuştur.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın randevusuz diş dolgusu talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığına karar vermiştir. MHRS uygulamasıyla hastaların randevu alarak muayene olmaları teşvik edilse de, randevusuz muayene olma imkanı da mevcuttur. Bu durum, hastanelerin inisiyatifine bağlı olarak düzenlenmektedir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi yönünde karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11918-11918 |sayi|94019529-101.07.05-E.94019529-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/5897 2017/ 5897
KARAR TARİHİ : 09/10/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : İskenderun Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi
BAŞVURUNUN KONUSU : Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS)
hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 06/05/2017 6.5.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran özetle, İskenderun Ağız ve Diş Sağlığı Merkezine randevusu olmaksızın gittiğini ve tedavi edilmediğini aynı gün Hastanenin Hasta Hakları Birimine müracaat ederek ret yanıtı aldığını, durumu 184 SABİM’e anlattığını ve ret yanıtı aldığını, konuyu aynı gün BİMER’e şikayet ettiğini ve ret yanıtı aldığını, randevusuz hasta kabul etmemenin 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve diğer mevzuata uygun olmadığını, randevulu hasta ve randevusuz hasta ayrımının Hasta Hakları
Yönetmeliği’nin 5/c ve 6’ncı maddelerine açıkça aykırı olduğunu, yine söz konusu durumun MHRS
Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’nin Ek- 2’nci maddesine aykırı olduğunu iddia ve ifade ederek , randevusuz hasta kabul etmemenin hukuki bir dayanağı olup olmadığının tarafına bildirilmesini, yapılan hukuksuz muamele neticesinde tedavi hakkından yoksun bırakılması olayı ile ilgili sorumlular hakkında adli/idari bütün işlemlerin yapılmasını ve randevusu olmayan hastaların acil muayene dışında tamamen muayene hakkından mahrum bırakılması ile ilgili olarak gerek kendisinin mağduriyetinin gerekse bundan sonra yaşanabilecek mağduriyetlerin giderilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesini Kamu Denetçiliği Kurumundan talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun 19/ 07/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ile İskenderun
Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin 30/ 06/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1.Sağlık Bakanlığının “Sağlıkta Dönüşüm Projesi” kapsamında uygulamaya geçirdiği önemli
.
1 / 5projelerden birinin Merkezi Hekim Randevu Sistemi “MHRS” uygulaması olduğu, MHRS ile
vatandaşların Bakanlığa bağlı sağlık tesislerinden poliklinik randevularını alabildiği, MHRS’nin amacının; sağlık hizmetlerinin sunumunda kaliteyi artırmak, hastanelerde bekleme sürelerini kısaltarak hasta memnuniyetini sağlamak, sağlık hizmeti sunumunda zamana değer veren zaman israfını ortadan kaldıran merkezi bir sistemin yerleşmesini tesis etmek olduğu , 2010 yılı Şubat ayında Erzurum ve Kayseri illerinde pilot olarak başlayan projenin; 2012 yılı Mart ayında İstanbul dahil 81 ilde faaliyete geçtiği, vatandaşların ALO 182, MHRS web (www .mhrs .gov.tr, www.hastanerandevu .gov.tr), MHRS mobil uygulama ve Hastane Kurum Operatörleri üzerinden randevu oluşturabildiği, 2016 verilerine göre; 75.600.068 vatandaşın randevu alma kanallarından randevu aldığı, bu oranın %58 olduğu, randevulu muayene olma oranının %43 olduğu, hekimlerin ve vatandaşların MHRS’yi daha aktif ve etkin kullanmalarına yönelik sürekli iyileştirme çalışmalarının yapıldığı, 2.2.Sağlık Tesislerinde, Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 2010/ 55 ve 2010/ 65 sayılı Genelgeler ile belirlenen mesai saatleri içerisinde randevulu ve randevusuz hastaların muayenelerinin gerçekleştirildiği, ayaktan muayene edilecek hasta sayısının; hasta yoğunluğuna, hekimlerin hastanedeki diğer görevlerine, MHRS’ye açılan kapasite oranına…vb bağlı olup hastanelerin/ hekimlerin inisiyatifleri doğrultusunda planlandığı,
2.3.3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve Hasta Hakları Yönetmeliğinin 5/c ve 6 ncı
maddelerinde randevulu veya randevusuz hasta muayenesi ile ilgili bir hüküm bulunmadığı, MHRS
Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge EK- 2’de ise randevu sistemi ve randevulu muayene ile ilgili hükümlere yer verildiği, 2.4.Randevu sisteminden (MHRS) randevu alma ile ilgili herhangi bir zorunluluk bulunmadığı, vatandaşların aile hekimi ve sağlık tesislerinden randevulu veya randevusuz olarak muayene olabildiği, randevu almanın gerekliliği ile ilgili herhangi bir yasal mevzuat bulunmadığı, 2.5.MHRS Yönergesi Ek- 2 Hekim Çalışma Cetvelleri Kriterlerinde; “ Hekim çalışma cetvelleri planlanırken; TKHK’ya bağlı bir hekimin poliklinik sayısının en az yarısı MHRS’ye ayrılır . Hizmet gereklerince bu oran Bakanlık tarafından değiştirilebilir . Hekimin herhangi bir nedenle randevulu hasta kabul edemediği zaman dilimleri cetvellerde gösterilir ” hükmünün yer aldığı, bu hükme göre bir hekimin günlük yaptığı toplam muayene sayısının yarısını MHRS açma gerekliliğinin oluşturduğu, hastane yönetiminin almış olduğu karar doğrultusunda bu oranın %100’e çıkarılabildiği, hastane yönetimlerinin ayaktan gelen vatandaşları mağdur etmeyecek şekilde gerekli düzenlemeleri yaptığı, 2.6.Durumu acil olmayan hastanın randevu almadan muayene olma imkânının bulunduğu ve durumu acil olmayan ve randevusuz muayene olmak isteyen hasta sayısı ile ilgili bir kota bulunmadığı, Hatay İli Kamu Hastaneleri Birliği İskenderun ADSM’den alınan “Diş Tedavileri Kontrol
Formunda” Cihan GÜR’ün randevusuz olarak geldiği, adı geçen merkezde randevusuz hasta muayenesi yapan 29 nolu poliklinikte saat 13:35 ’te muayene olduğu, 2.7.İskenderun ADSM’nin Belen, Arsuz ve İskenderun olmak üzere üç ilçeye toplam 400.000 nüfusa hitap eden tek ADSM olarak bütün hastalara ilk muayenede teşhis ve tedavinin yapılmasının mümkün olmadığından MHRS’nin olmazsa olmaz bir sistem olduğu, 2.8.Durumu acil olmayan, randevusuz hastaların muayene olması için İskenderun ADSM’de bir poliklinik ayrıldığı, bu poliklinikte her 5 dk’de bir hasta muayene edildiği, günde yaklaşık 80 hastaya hizmet verildiği ve diğer polikliniklere MHRS yoğunluğuna göre yönlendirme yapılarak hasta
2 / 5mağduriyetlerinin giderildiği,
2.9.Vatandaşların 182 nolu telefondan veya MHRS internet adresinde randevu alarak istediği hekime başvurabileceği ancak teşhis ve tedavi sürecinin hekimin yoğunluğuna ve yapılacak olan tedaviye göre değişiklik gösterdiği, diş tedavilerinde uzun zaman gerekmekte olup tedavilerin kanal tedavisi, dolgu, ölçü alma, prova gibi aşamalardan oluştuğu, muayeneden sonra işlem yapılacaksa hekimin yeterli zaman ayırarak hastaya randevu verdiği, bu durumun hastanın iş ve gücüne mani olmamakla birlikte hekimin hastaya daha fazla zaman ayırabilmesini sağladığı ve Bakanlığın MHRS kullanımını
%90’lara çıkarmayı hedeflediği, bildirilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı 56 ncı üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler . Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir .” hükmü, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, hükmü yer almaktadır .
4.01/ 08/ 1998 tarihli ve 23420 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Hasta
Hakları Yönetmeliğinin “Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Hasta, adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere, sağlık hizmetlerinden ihtiyaçlarına uygun olarak faydalanma hakkına sahiptir .” hükmü, “ Bilgi İsteme” başlıklı 7 nci maddesinde; “Hasta, sağlık hizmetlerinden nasıl faydalanabileceği konusunda bilgi isteyebilir . Bu hak, hangi sağlık kuruluşundan hangi şartlara göre faydalanılabileceğini, sağlık kurum ve kuruluşları tarafından verilen her türlü hizmet ve imkanın neler olduğunu ve müracaat edilen kuruluşta verilen sağlık hizmetlerinden faydalanma usulüne öğrenme haklarını da kapsar” hükmü, “Müracaat, Şikayet ve Dava Hakkı” başlıklı 42 nci maddesinde; “Hastanın ve hasta ile ilgili bulunanların, hasta haklarının ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikayet ve dava hakları vardır .” hükmü yer almaktadır .
5.Merkezi Hastane Randevu Sistemi Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönergenin amacı; Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumları ile ağız ve diş sağlığı merkezlerinde
Merkezi Randevu Projesi çerçevesinde verilecek muayene randevu hizmetlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir .” hükmü, MHRS Yönergesi Ek- 2 Hekim Çalışma Cetvelleri
Kriterlerinde ; “Hekim çalışma cetveli vatandaşın en erken 1 (bir) gün önce en geç 30 (otuz) gün sonrasına randevu almasına olanak sağlayacak şekilde planlanır . Hekim çalışma cetvelleri planlanırken; bir hekimin poliklinik sayısının en az yarısı MHRS’ye ayrılır . Hizmet gereklerince bu oran Bakanlık tarafından değiştirilebilir . Hekimin herhangi bir nedenle randevulu hasta kabul edemediği zaman dilimleri cetvellerde gösterilir” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
.
3 / 56.Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; ilgili idare tarafından tesis
edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilerek başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7.Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere randevusuz hasta kabul etmemenin hukuki bir dayanağı olup olmadığının tarafına bildirilmesini, yapılan hukuksuz muamele neticesinde tedavi hakkından yoksun bırakılması olayı ile ilgili sorumlular hakkında adli/idari bütün işlemlerin yapılmasını ve randevusu olmayan hastaların acil muayene dışında tamamen muayene hakkından mahrum bırakılması ile ilgili olarak gerek kendisinin mağduriyetinin gerekse bundan sonra yaşanabilecek mağduriyetlerin giderilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesini Kamu Denetçiliği
Kurumundan talep etmektedir .
8.Başvuru konusu olay hakkında yapılan araştırma ve inceleme neticesinde; 2.2 ve 2.4 nolu paragraflarda da açıklandığı üzere belirlenen mesai saatleri içerisinde randevusuz hastalar da tıpkı randevulu hastalar gibi muayene edilmektedir . Başvuran de iddia ettiği gibi tedavi hakkından yoksun bırakılmamış adı geçen merkezde randevusuz hasta muayenesi yapan 29 nolu poliklinikte muayene edilerek , teşhis ve tedavisi diş dolgusu olarak tespit edilmiş ve uzun zaman gerektiren bu tedavi için hekimin başvurana geniş zaman ayırması gerektiğinden başvurana randevu alarak ADSM’ye tekrar gelmesi gerektiği bildirilmiştir .
9.MHRS uygulaması ile muayene olmak istenilen hastaneye gitmeye gerek kalmadan internet üzerinden istenilen gün ve saatte istenilen doktora muayene olabilmek için hızlı ve kolayca randevu alabilmek mümkün hale gelmiştir . Böylece hastalar/yaşlılar/engelliler hem muayene öncesi hastanelerde gereksiz yere sıra beklememekte hem de dilediği doktora muayene olabilmektir . MHRS projesiyle hastanelerde daha sakin ve huzurlu bir çalışma ortamı oluşturularak kaliteli hizmet verilmesi sağlanmaktadır .
10.Bireylerin hastanelere gelip muayene olamamaları riskini ortadan kaldıran, herkes için kaliteli ve standart hizmet anlayışını benimseyen bununla birlikte zamandan ve enerjiden tasarruf edilmesini sağlayan MHRS uygulamasını kullanmak zorunlu değildir . Diğer bir deyişle bireyler hastanelere randevu almadan geldiğinde de “randevusuz hasta muayenesi yapan polikliniklerde” muayene olabilmektedir . Buna ek olarak, ayaktan muayene edilecek hasta sayısı; hasta yoğunluğu, hekimlerin hastanedeki diğer görevleri ve MHRS’ye açılan kapasite oranına bağlı olarak hastanelerin inisiyatifleri doğrultusunda planlanmaktadır .
11.Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın randevusuz olarak diş dolgusu yapılması talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12.İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, ilkelerine
.
4 / 5uygun davrandığı, ancak idarelerin şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere
başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Hatay İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İSKENDERUN AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi