|
ÖZET: Bu karar, sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi (SAHU) sırasında yapılan ücret kesintisinin hukuka uygunluğunu incelemektedir. Başvuran, hastane rotasyonu süresince ücretinde yapılan %50 kesintinin dayanağının bulunmadığını ve bu kesintinin iadesini talep etmiştir. Ancak, 1219 sayılı Kanun ve 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu çerçevesinde, sözleşmeli aile hekimlerinin uzmanlık eğitimi sırasında izinli sayılacağı ve ödemelerin belirli şartlara bağlı olarak yapılacağı belirtilmiştir.
İlgili yönetmelik, geçici aile hekimi görevlendirilmediği durumlarda asıl aile hekimine tam ödeme yapılacağını düzenlemekte, ancak başvuranın durumunda böyle bir görevlendirme yapılmadığı için yapılan kesintinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık olmadığına karar verilmiştir. Dolayısıyla, başvuru reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/69531-S.20.75849
BAŞVURU NO : 2020/5248
KARAR TARİHİ : 31/08/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇORUM İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi hastane rotasyonu sırasında ücretinden yapılan kesinti.
BAŞVURU TARİHİ : 18/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Çorum İli İskilip İlçesi Kuzuluk Aile Sağlığı Merkezinde 19.05.11 Nolu Aile Hekimliği
Biriminde görev yapmakta olan Aile Hekimi 29/11/2019 tarihli şikâyet başvurusunda özetle; Aile Hekimliği Kanunu’nun “Personel Statüsü ve Mali
Haklar” başlıklı 3’üncü maddesinin 7’nci fıkrası “…Sağlık Bakanlığınca belirlenen standartlara göre, koruyucu hekimlik hizmetlerinin eksik uygulaması (…)(1) halinde bu ödeme tutarından brüt ücretin % 20’sine kadar indirim yapılır…” hükmü ile 12’nci fıkrası
“…Sözleşmeli aile hekimi iken aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olanlar, bu eğitimleri kapsamındaki hastane rotasyonu süresince izinli sayılır.” hükmü kapsamında kesinti ve indirim yapılacak hallerin çerçevesinin net bir şekilde çizildiğini, Eylül ayı içerisinde koruyucu sağlık hizmetlerinin tarafınca eksiksiz yapıldığını ve ulusal veri sistemine kaydedildiğini, Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinde sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı eğitimi nedeniyle yapılacak kesintilerin şarta bağlandığını ve birime geçici olarak aile hekimi görevlendirilmiş olmasının gerektiğini, birimine herhangi bir görevlendirme olmadığını ve buna rağmen yapılan %50 brüt ücret kesintinin dayanağı bulunmadığını belirterek bu kesintinin tarafına iade edilmesini Kurumumuzdan talep etmiştir. Şikayet başvurusu, 27/12/2019 tarih ve S.21163 sayılı Gönderme Kararımız ekinde
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğüne iletilmiştir.
2. Gönderme Kararına Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevabın ulaşmasından sonra tarihinde yapılan ikinci başvuruda ise; Aile Hekimliği Kanunu ile Aile hekimliği Ödeme ve Sözleşme
Yönetmeliğindeki konuyla ilgili hükümlere yer verildikten sonra özetle;
1) Aile Hekimliği Kanununda “Sözleşmeli aile hekimi iken aile hekimliği uzmanlık
eğitimi almakta olanlar, bu eğitimleri kapsamındaki hastane rotasyonu süresince izinli sayılır.” demekte olduğu, ücret konusunda herhangi bir indirim veya kesinti tanımlanmadığı,
2) Kesinti veya indirim yapılacak hallerin kanunla net çerçevesinin çizildiği, koruyucu
sağlık hizmetlerini kapsadığı ve Eylül ayı içerisinde yapılması gereken koruyucu sağlık hizmetlerinin eksiksiz olarak yapılıp Ulusal Veri Sistemine kaydedildiği,
3) Aile hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinde, Sözleşmeli Aile Hekimliği
Uzmanlığı eğitimi nedeniyle yapılacak kesintilerin birime Geçici Aile Hekimi görevlendirmesi yapılmış olması şartına bağlandığı, Eylül ayı içerisinde birimine görevlendirme yapılmadığı, İfade edilmiş olup, rotasyonda olduğu süre zarfında hizmetin devamlılığını sağlamak amacıyla geçici aile hekimine ödenmek üzere hakediş kesintisi yapılmış olsa da hizmetin devamlılığının sağlanmadığı ve o aya ait performans verilerinin yine tarafınca girildiği belirtilerek yapılan kesintinin dayanağı olmadığından bahisle iadesi talep edilmiştir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Kurumumuzun 27/12/2019 tarih ve S. 21163 sayılı Gönderme Kararına cevaben, hitaplı Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün 03/03/2020 tarih ve sayılı yazısında özetle; 3.1. Aile hekimliği uygulamasının çalışma şekil ve koşulları kendi özel mevzuatı ile düzenlenmiş ve gönüllülük esasına dayanan bir uygulama olduğu, 5258 sayılı Aile
Hekimliği Kanununun “Personelin statüsü ve malî haklar” başlıklı 3 üncü maddesinde belirtildiği üzere aile hekimliği uygulamalarında yer alacak personelin kendilerinin talebi ile aile hekimliği hizmet sözleşmesi imzaladığı, 3.2. SAHU rotasyonunda olan aile hekimlerinin eğitim izninde oldukları ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Geçici Madde 9’uncu maddesi hükmü ile Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin 8’nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü kapsamda değerlendirildiği, 3.3. Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinin birinci fıkrası ve 17’nci maddesi hükümleri doğrultusunda aile hekimine yapılacak olan ödemelerin düzenlendiği, 3.4. Mezkûr yönetmeliğin Ek 2’nci maddesinin birinci fıkrası hükmü ve beşinci fıkrasının (b)
bendi hükmü ile aile hekimlerinin mesleki bilgi ve deneyim kazandığı SAHU eğitimi yapan hekimlerden yapılan kesinti oranı azaltılarak eğitime teşvik sağlandığı, Belirtilmiştir.
4. Kurumumuzun 20/05/2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına cevaben Çorum İl Sağlık Müdürlüğünün 29/06/2020 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 4.1. 2019 Eylül ayında İskilip İlçe Sağlık Müdürlüğünde ve Çorum İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı diğer birimlerde yeterli hekim bulunmaması nedeniyle ilgili birime görevlendirme yapılmadığının, bu dönemde koruyucu sağlık hizmetlerinin Kuzucuk Aile Sağlığı Merkezi
19.05.11 Nolu Aile Hekimliği Biriminde görev yapan sözleşmeli aile sağlığı çalışanı
tarafından yerine getirildiğinin, Aile Hekimi Kuzucuk Aile
Sağlığı Merkezinde 2019 yılı Eylül ayında hizmet vermediğinin ifade edildiği, 4.2. Çorum İl Sağlık Müdürlüğünün Çorum Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığı Aile Hekimliği
Birimine hitaplı 09/06/2020 tarihi ve sayılı yazısı ile ekindeki aynı tarihli bordrodan; Aile Hekimi SAHU rotasyon eğitiminde olduğu
Eylül 2019 ayında %50 oranında kesinti yapılmış olsa da (brüt 6.671,59 TL) SAHU izin farkı (%20: brüt 2.668,64 TL) eklenerek (net 7.114,89 TL) ödeme yapıldığı
Anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 7. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Geçici
Madde 9’da; “(Ek: 11/10/2011-KHK-663/58 md.) 1/1/2020 tarihine kadar, 24/11/2004 tarihli ve 5258 sayılı Kanun hükümlerine göre sözleşmeli aile hekimi olarak çalışmakta olanlar, tıpta uzmanlık sınavı sonuçlarına göre, merkezi yerleştirmeye tabi olmaksızın, Tıpta Uzmanlık
Kurulunca belirlenen esaslar çerçevesinde aile hekimliği uzmanlık eğitimi yapabilir. Bu eğitim uzaktan ve/veya kısmî zamanlı eğitim metotları da uygulanmak suretiyle yapılabilir ve en az altı yılda tamamlanır. Eğitim süresince aile hekimliği sözleşmesi devam eder.
Uzmanlık eğitimi ile beraber aile hekimliği hizmetlerinin yürütülmesine, ilgililere ve eğitim sorumlularına ödenecek ücretlere ilişkin usul ve esasları 5258 sayılı Kanunun 8 nci maddesine göre hazırlanan yönetmeliklerle belirlenir.” 8. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun 8.1. “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde; “ Aile hekimi; kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık
Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabiptir…” 8.2. “Personelin statüsü ve malî haklar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “ Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı çalışanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkilidir.
…
…
…
Sözleşme yapılan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarına, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre belirlenen en yüksek brüt sözleşme ücretinin aile hekimi için (6) katını, aile sağlığı çalışanı için (1,5) katını aşmamak üzere tespit edilecek tutar, çalışılan ay sonuçlarının ilgili sağlık idaresine bildiriminden itibaren onbeş gün içerisinde ödenir….
…
Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının durumları ve aile hekimliği uzmanlık eğitimi almış olup olmadıkları da dikkate alınmak suretiyle yapılacak ödeme tutarlarının tespitinde; çalıştığı bölgenin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi, aile sağlığı merkezi giderleri, (…), kayıtlı kişi sayısı ve bunların risk grupları, gezici sağlık hizmetleri ile aile hekimi tarafından karşılanmayan gider unsurları, belirlenen standartlar çerçevesinde sağlığın geliştirilmesi, hastalıkların önlenmesi, takibi ve kontrolündeki başarı oranı gibi kriterler esas alınır.
Sağlık Bakanlığınca belirlenen standartlara göre, koruyucu hekimlik hizmetlerinin eksik uygulaması (…) halinde bu ödeme tutarından brüt ücretin % 20’sine kadar indirim yapılır.
Sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi ücreti, aile sağlığı merkezi giderleri, (…) ve gezici sağlık
hizmetleri ödemelerinden Damga Vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. (Ek cümle:
2/1/2014-6514/52 md.) Aile hekimlerince talep edilen tetkik ve sarf malzemelerinin giderleri halk sağlığı müdürlükleri tarafından hak sahiplerine ayrıca ödenir.
…
…
…
…
(Ek fıkra:15/11/2018-7151/26 md.) Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının yıllık izinleri, yıl içinde çalışılan süre ile orantılı olmak ve ait olduğu sözleşme döneminde kullanılmak üzere otuz gündür. Ayrıca beş gün kongre ve seminer izni ile yıllık izin bitiminden sonra mazeretleri nedeniyle beş gün idari izin verilebilir. Evlenme, ölüm, doğum ve emzirme hâllerinde, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personele ilişkin izin süreleri uygulanır. Hastalık durumunda, bir malî yılda en çok on günlük dönemler halinde toplam kırk güne kadar hekimin uygun görmesiyle hastalık izni verilebilir. Bir defada on günü aşan hastalık izni ancak sağlık kurulu raporu ile verilebilir.
Sözleşmeli aile hekimi iken aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olanlar, bu eğitimleri kapsamındaki hastane rotasyonu süresince izinli sayılır.” 8.3. “Yönetmelikler” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, sözleşmenin feshini gerektiren nedenler, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak, Sağlık Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” 9. 30/12/2010 tarihli ve 27801 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Ödeme ve
Sözleşme Yönetmeliğinin; 9.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Sağlık Bakanlığınca aile hekimliği uygulaması kapsamında sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimleri ve aile sağlığı elemanlarına yapılacak ödemeler, bunların izinleri ve sözleşme esasları ile aile hekimliği uygulamaları için Sağlık Bakanlığınca görevlendirilen uzman tabip, tabip ve aile sağlığı elemanlarına yapılacak ödemelere ilişkin usûl ve esasları belirlemektir.” 9.2. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “ (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Aile hekimi: Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın, her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belirli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Bakanlığın öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabipleri, …
g) Geçici aile hekimi: Aile hekiminin yıllık izin, hastalık izni ve diğer nedenlerle görev başında bulunamadığı sürede yerine bakan veya boş aile hekimliği pozisyonuna yerleştirme yapılıncaya kadar bu pozisyona görevlendirilen aile hekimini
… ifade eder.” 9.3. “Hizmet içi eğitim ve görevlendirme” başlıklı 8’nci maddesinin ikinci fıkrasında
“Sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimi veya aile sağlığı elemanı, izinli veya raporlu olduğu süre içinde, 5 inci maddede belirtilen şartları taşıyan hekim ya da sağlık personeli ile anlaşarak hizmetin görülmesini geçici olarak sağlar. Bu anlaşma, müdürlükçe uygun görülmesi hâlinde uygulanır. Bu mümkün olmadığı takdirde müdürlükçe geçici aile hekimi veya geçici aile sağlığı elemanı görevlendirilir. Birden fazla birimi bulunan aile sağlığı merkezlerinde, aynı aile sağlığı merkezinde görev yapan diğer sözleşmeli aile hekimleri veya aile sağlığı elemanlarından görevlendirme yapılır. Ancak görevlendirme yapılacak sözleşmeli aile hekimi ve aile sağlığı elemanı bulunmadığı takdirde müdürlükçe sözleşmeli aile hekimliği çalışanları dışından görevlendirme yapılır…”
9.4. “Aile hekimine yapılacak ödemeler” başlıklı 16’ncı maddesinde:
“(Değişik: 16/3/2015-2015/7528 K.)
“(1) Aile hekimliği uygulamasında sözleşmeyle çalıştırılan veya aile hekimliği uygulamaları için görevlendirilen aile hekimine çalışılan gün sayısına göre ödeme yapılır.
İzin, rapor ve Bakanlık tarafından ya da Bakanlık tarafından onaylanmak kaydıyla müdürlük tarafından verilen eğitimlerdeki görevlendirme süreleri çalışılan gün sayısına dahil edilir. Deprem, sel felaketi ve salgın gibi olağanüstü durumlarda valilikçe veya
Bakanlıkça görevlendirilenlere, ödeme tam olarak yapılır. Aylık olarak yapılacak ödemeler
aşağıda yer alan unsurlardan oluşur:
a) Kayıtlı Kişiler İçin Ödenecek Ücret: …
b) Sosyoekonomik Gelişmişlik Düzeyi Ücreti: …
c) Aile Sağlığı Merkezi Giderleri: …
ç) Gezici Sağlık Hizmeti Giderleri: …” 9.5. “Geçici aile hekimine yapılacak ödemeler” başlıklı 17’ncı maddesinin; “(1) Sözleşme ile çalıştırılan aile hekimine, 8 inci maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde görev başında bulunmadığı süre içinde, hizmetin görülmesini sağlaması hâlinde ödeme tam olarak yapılır. Bu mümkün olmadığı takdirde müdürlük, diğer aile hekimleri veya
Bakanlık personelini geçici aile hekimi olarak görevlendirir. Bu durumda; a) 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre kayıtlı kişiler için yapılacak brüt ödeme miktarının %50’si yasal kesintiler yapıldıktan sonra asıl aile hekimine, %50’si ise geçici aile hekimine ödenmek üzere kadrosunun bulunduğu kurum döner sermaye emanet hesabına, tek birimli aile sağlığı merkezinde görev yapan ve yıllık izin sebebiyle görevi başında bulunamayan asıl aile hekimine, toplam yıllık izin süresinin ilk yedi günlük kısmı için ise %100’ü, b) 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre ödenecek sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi ücretinin %50’si asıl aile hekimine, c) 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre ödenecek aile sağlığı merkezi giderlerinin tamamı asıl aile hekimine, ç) 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendine göre ödenecek gezici sağlık hizmeti gideri ödeneğinin tamamı, çalışılan gün sayısıyla orantılı olarak geçici aile hekimine, ödenir.
(2) Boş veya boşalmış pozisyona geçici aile hekimi görevlendirilmesi durumunda; 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre kayıtlı kişiler için yapılacak brüt ödeme miktarının %50’si görevlendirilen geçici aile hekimine ödenmek üzere kadrosunun bulunduğu kurum döner sermaye emanet hesabına, (ç) bendine göre ödenecek gezici sağlık hizmeti gideri ödeneğinin tamamı, çalışılan gün sayısıyla orantılı olarak geçici aile hekimine ödenir.
(3) Bakanlıkça yurtdışında sağlık hizmeti sunmak üzere yapılan görevlendirmelerde aile hekimine iki aya kadar birinci fıkraya göre ödeme yapılır.
(5) …
(6) Bakanlıkça onaylanan veya yapılan eğitimlerde görevlendirilen aile hekimlerine bir yılda en fazla otuz gün olmak kaydıyla ödeme tam olarak yapılır. Bu süre içerisinde pozisyona görevlendirilen geçici aile hekimine birinci fıkrada geçici aile hekimi için öngörülen ödemeler yapılır.
(7) Aile hekimi aynı anda en fazla iki aile hekimliği biriminin sorumluluğunu üstlenebilir.” 9.6. “Aile hekiminden yapılacak kesintiler” başlıklı 18’inci maddesinde; “ (1) Koruyucu hekimlik hizmetlerinden; aşılama, gebe, bebek-çocuk takibi için ayrı ayrı, başarı oranına göre kesinti uygulanır…” 9.7. “Sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi” başlıklı EK MADDE 2’de
“(Ek: 16/3/2015-2015/7528 K.)
(1) 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair
Kanunun geçici 9 uncu maddesi kapsamında; sözleşmeli aile hekimi olarak çalışmakta olanlar, tıpta uzmanlık sınavı sonuçlarına göre, merkezi yerleştirmeye tabi olmaksızın, Tıpta Uzmanlık Kurulunca belirlenen esaslar çerçevesinde aile hekimliği uzmanlık eğitimi yapabilir.
(2) Eğitim süresince aile hekimliği sözleşmesi devam eder.
(3) Eğitime başlatılan sözleşmeli aile hekimlerine ilişkin eğitim süreçleri, eğitim aldıkları aile hekimliği anabilim dalları veya eğitim klinikleri tarafından yürütülür. Klinik rotasyonlar dışında eğitim kurumunda verilecek eğitimler, aile hekimliği hizmetlerini aksatmayacak şekilde çalışma saatleri dışında en fazla iki farklı günde ve ayda sekiz saati geçmeyecek şekilde eğitim kurumunca planlanır. Klinik rotasyon dışındaki bu eğitim süreçleri için yüz yüze eğitim yerine diğer interaktif iletişim yöntemleri tercih edilebilir.
Yüz yüze eğitim dışındaki eğitim yöntemlerinde bu fıkradaki süre sınırı uygulanmaz.
(4) …
(5) Bu madde doğrultusunda yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esaslar şunlardır:
a) Sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimini alan her hekim için eğitim sorumlusuna eğitim süresince her ay tavan ücretin %5’i ödenir.
b) Sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi klinik rotasyonları sırasında aile hekimlerinin ödemeleri, 17 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre yapılır ve bu bentteki asıl aile hekimi için öngörülen %50 oranı %70 olarak uygulanır.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Aile hekimi olarak görev yapan başvuran dilekçelerinde özetle; Sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi (SAHU) nedeniyle hastane rotasyonu süresince ücret konusunda herhangi bir indirim veya kesintinin 5258 sayılı Kanunda yer almadığını, Aile hekimlerinin ödemelerinden kesinti ve indirim yapılacak hallerin kanunla net çerçevesinin çizildiği, ayrıca 2019 yılı Eylül ayı içerisinde koruyucu sağlık hizmetlerinin tarafınca eksiksiz yapıldığını ve ulusal veri sistemine kaydedildiğini, Aile Hekimliği Ödeme ve
Sözleşme Yönetmeliğinde sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı eğitimi nedeniyle yapılacak kesintilerin birime geçici olarak aile hekimi görevlendirilmiş olması şartına bağlandığını, aile hekimliği birimine herhangi bir görevlendirme olmamasına rağmen yapılan %50 brüt ücret kesintinin dayanağının bulunmadığını belirterek, sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi nedeniyle hastane rotasyonunda olduğu 2019 yılı Eylül ayında ücretinden yapılan kesintinin tarafına iadesini talep etmiştir.
12. 1219 sayılı Kanunun Geçici 9’uncu maddesinde: 01/01/2020 tarihine kadar 5258 sayılı
Kanun hükümlerine göre sözleşmeli aile hekimi olarak çalışmakta olanların, tıpta uzmanlık sınavı (TUS) sonuçlarına göre, merkezi yerleştirmeye tabi olmaksızın, Tıpta Uzmanlık
Kurulunca belirlenen esaslar çerçevesinde aile hekimliği uzmanlık eğitimi yapabileceği; bu eğitimin uzaktan ve/veya kısmî zamanlı eğitim metotları da uygulanmak suretiyle yapılabileceği ve en az altı yılda tamamlanacağı; eğitim süresince aile hekimliği sözleşmesinin devam edeceği; uzmanlık eğitimi ile beraber aile hekimliği hizmetlerinin yürütülmesine, ilgililere ve eğitim sorumlularına ödenecek ücretlere ilişkin usul ve esasların da 5258 sayılı Kanunun 8’nci maddesine göre hazırlanan yönetmeliklerle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
13. 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunun 3’üncü maddesinin aile hekimlerinin izinlerini düzenleyen 12’nci paragrafında sözleşmeli aile hekimi iken aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olanların, bu eğitimleri kapsamındaki hastane rotasyonu süresince izinli sayılacağı hükme bağlanmış olup, aynı Kanunun 8’nci maddesine göre hazırlanmış olan Aile
Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin 2’nci ek maddesinde de sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi klinik rotasyonları sırasında aile hekimlerinin ödemelerinin, 17’nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre yapılacağı ve bu bentteki asıl aile hekimi için öngörülen %50 oranının %70 olarak uygulanacağı belirtilmiştir. Aile Hekimliği
Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliğinin geçici aile hekimine yapılacak ödemelere ilişkin esasların düzenlendiği 17’nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde ise “a) 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre kayıtlı kişiler için yapılacak brüt ödeme miktarının %50’si yasal kesintiler yapıldıktan sonra asıl aile hekimine, %50’si ise geçici aile hekimine ödenmek üzere kadrosunun bulunduğu kurum döner sermaye emanet hesabına, tek birimli aile sağlığı merkezinde görev yapan ve yıllık izin sebebiyle görevi başında bulunamayan asıl aile hekimine, toplam yıllık izin süresinin ilk yedi günlük kısmı için ise %100’ü… ödenir” denildiği görülmüştür.
14. Başvuru ile ilgili olarak Kurumumuzca Çorum İl Sağlık Müdürlüğü ile yapılan yazışma neticesinde; başvuranın sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi nedeniyle hastane rotasyonunda olduğu 2019 Eylül ayında yeterli hekim bulunmaması nedeniyle ilgili birime geçici aile hekimi görevlendirmesi yapılmadığı, bu döneme ait koruyucu sağlık hizmetlerinin sözleşmeli aile sağlığı çalışanı tarafından yerine getirildiği, başvurana Eylül
2019 ayında %50 oranında kesinti yapılmış olsa da Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme
Yönetmeliğinin 2’nci ek maddesine istinaden %50 oranı %70 olarak uygulanıp %20 eklenerek (brüt 2.668,64 TL) yeniden 09/06/2020 tarihli bordronun düzenlendiği anlaşılmıştır.
15. Sonuç olarak: 1219 sayılı Kanun ile aile hekimliği uzmanlığı bulunmayan sözleşmeli aile hekimlerine aile hekimliği uzmanlık eğitimi yapabilmeleri için bazı ayrıcalıklar tanınmış ve 5258 sayılı Kanunun 8’nci maddesine dayanılarak çıkarılan Aile Hekimliği Ödeme ve
Sözleşme Yönetmeliği ile sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi sırasında yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. İlgili yönetmeliğin 17’inci maddesine göre aile hekimine görevi başında bulunmadığı süre içinde hizmetin görülmesini sağlaması hâlinde ödemenin tam olarak yapılacağı düzenlenmiş olup, sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi hastane rotasyonu sırasında görevi başında olamayan aile hekimine ilgili yönetmeliğin 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre asıl aile hekimi için öngörülen %50 oranının %70 olarak uygulanacağı hüküm altına alınarak eğitime teşvikin amaçlandığı, geçici aile hekimi görevlendirmesi yapılamaması durumda asıl aile hekimine tam ödeme yapılacağına dair düzenlemenin bulunmadığı, başvuru konusunun inceleme ve araştırma aşamasında eksik yapılan ödemenin de [SAHU izin farkının (%20)=brüt 2.668,64 TL] başvurana ödendiği anlaşıldığından, Çorum İl Sağlık Müdürlüğü tarafından başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık olmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” hükmüyle yer verilmiş olup, “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, ilgili idareye bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Çorum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, SAĞLIK BAKANLIĞINA VE ÇORUM İL SAĞLIK
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi