|
ÖZET: Başvuran, Tokat Devlet Hastanesi tarafından verilen sağlık raporundaki sehven yapılan hatadan dolayı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi’nde intibak eğitimine katılamadığını ve bu süreçte yaşadığı maddi ve manevi mağduriyetler için 1.000 TL tazminat talep etmiştir. İdare, başvuranın sağlık raporunun ön bildiriminde yapılan hatanın, hastanenin yoğunluğu nedeniyle meydana geldiğini ve bu durumun münferit bir olay olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, sağlık raporunun kesinleşmeden eğitim sürecine katılmanın mümkün olmadığını vurgulamıştır.
Danıştay, başvuranın iddialarını değerlendirirken, sağlık raporunun ön bildirim niteliğinde olduğunu ve kesin raporun onaylanmadan eğitim kaydının yapılamayacağını belirterek, başvuranın talebinin reddedilmesine karar vermiştir. İdarenin bu süreçte herhangi bir hizmet kusuru bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın yaptığı harcamaların karşılanması talebi hukuka aykırı bulunmuş ve başvurusu reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6015-S.21.9702
BAŞVURU NO : 2020/100450
KARAR TARİHİ : 13/04/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOKAT İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Tokat Devlet Hastanesinin Sağlık Kurulu Raporu Karar
Bildirim Belgesinde hatalı karar vermesi nedeniyle, Kastamonu 5.
Eğitim Alay Komutanlığındaki eğitime kayıt için yaptığı bir takım harcamaların (ulaşım, barınma, resmi evrak işleri vs.) bedeli olarak kendisine toplam 1.000,00 TL ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/11/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda özetle; Tokat Devlet Hastanesinin 15/09/2020 tarihli
Sağ.Krl sayılı, “Muvazzaf/Sözleşmeli Astsubay olur, Komando olur.” kararlı Sağlık
Kurulu Raporu Karar Bildirim Belgesine istinaden 21/09/2020 tarihinde Jandarma ve Sahil Güvenlik
Akademisi Başkanlığı 2’nci Asb. Eğt. Tb. K.lığı-7’nci Asb. Eğt. Bl. K.lığı emrinde Kastamonu 5. J. Eğt.
Aly. K.lığı’na intibak eğitimi yapmak üzere katıldığını, ancak 25/09/2020 tarihinde Tokat Devlet Hastanesi sağlık kurulu yetkilisiyle telefondan yapmış olduğu görüşmede, tarih ve sayısını belirttiği Sağlık Kurulu
Karar Ön Bildirim Belgesinde belirtilen kararın sehven yazıldığı, heyet raporunun aslen
“Muvazzaf/Sözleşmeli Astsubay olamaz. Komando olamaz.” kararlı olduğunu öğrendiğini ve dahi hastane tarafından çok geç işletilen rapor süreci dolayısıyla üç haftada çıkan asıl sonuca istinaden de sağlık kurulu kararına itiraz ve sonuç sürecinin de eğitim ve kayıt sürelerini fazlasıyla aşacağı ve bundan dolayı her halükarda askeri okula dahil olmasının mümkün olamayacağından ilişiğini kesmek zorunda kaldığını, ancak asıl olan bu aşamalarda yaşadığı maddi ve manevi mağduriyetlerin olduğunu, il dışından (Ankara)
rapor için gelmesi, ilçe (Erbaa) merkez arasındaki gelgitleri, aynı şekilde ön rapor sonrası tekrar Ankara’ya dönüşü, devamında Kastamonu’ya gidişi, aynı süreç içerisinde yüklenmiş olduğu yeme, içme ve barınma, resmi evrak hazırlama aşamasındaki çıktı-fotokopi ve noter bedelleri ve külfetleri ile beraber nihayetinde
/
tekrar geri dönme bedelleri mevcut olduğunu, tüm bunlara sebebin de hastane yönetimi ve personeli olarak mevcut kamu hizmetinin kötü, eksik işletilmesi olduğunu, özetle tüm bu süreçte yaşamış olduğu maddi ve manevi külfetlerin ve hatta bedenen ve psikolojik olarak yaşadığı yıpranmanın bedeli olarak kayıplarının telafisini talep ettiğini belirterek; manevi bedel hariç toplamda 1.000,00 TL civarındaki kaybının karşılanmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla 10/12/2020 tarih ve sayılı yazımız ile Tokat İl Sağlık Müdürlüğünden bilgi ve belge talep edilmiş olup, anılan İdarenin 08/01/2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuru konusuyla ile ilgili olarak; 15/09/2020 tarihinde, hastanenin tek pandemi hastanesi olarak görev yapan, ildeki tek erişkin-çocuk engelli sağlık kurulu ve İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı muayene ve heyet raporlarından sorumlu hastane olduğu, bu çerçevede yapılan tüm hizmetlerin yönetmelikler çerçevesinde usul ve esaslarla yürütüldüğü, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait raporlar ise 15/04/2020 tarihli ve 31100 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik (Karar Sayısı: 2413) çerçevesinde yürütüldüğü, 2.2. Ön bildirim formunun, Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı tarafından gönderilen üst yazıda belirtilmiş ise verildiği, bu bağlamda 18/09/2020 tarihinde verilmiş olan ön bildirim formunda ve üst yazı ile hastanece verilen tüm ön bildirim formlarında belirtildiği gibi “Bu belge rapor ön bildirimidir ve bu belge ile kesin işlem yapılamaz. Şahsa ait esas rapor onay işlemleri tamamlandıktan sonra gönderilecektir” ibaresi ıslak imza ile belirtildiği, ön bildirim formunda belirtilen durum olumlu ya da olumsuz belirtilse dahi esas rapor onay işlemleri tamamlanmadan kesin işlem asla yapılmaması gerektiği
Milli Savunma Bakanlığınca da bilindiği, ön bildirim formunda olumlu ya da olumsuz sonuçlanan durumlarda dahi kesin işlem yapılmaması bildirildiği halde neden intibak eğitimine alındığı taraflarınca bilinmediği, 2.3. Ön bildirim raporunun “Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik
Komutanlığı Personelinin Sağlık Muayene Yönergesi” ne göre “Yükümlüler, personel ve öğrenciler hakkında verilen “Askerliğe Elverişli Değildir”. “TSK, J.Gn.K.lığı ve S.G.K.lığında Görev Yapamaz, Sınıfı/Branşı Görevini Yapamaz ve Öğrenciliğe Devam Edemez” kararlı sağlık kurulu raporları için hastaneler tarafından örneği EK-I’da bulunan “Sağlık Kurulu Raporu Kararı Bildirim Belgesi” tanzim edilir. Belgenin bir nüshası yükümlüye/adaya/personele elden teslim edilir. Diğer nüshası ise en geç 10 iş günü içinde sevk eden askerlik şubesi ve/veya birlik komutanlığı/kurum amirliğine gönderilir.” hükmü gereği düzenlendiği, 2.4. 18/09/2020 tarihinde başvurana ait verilmiş olan ön bildirim formunda miyop ve astigmatizma tanılarının bulunduğu, “olamaz” yerine sehven “olur” yazıldığı; 23/09/2020 tarihinde başvuranın telefonla arandığı, ulaşılamadığı tutanak altına alındığı, 24/09/2020 tarihinde tekrar arandığında ulaşılamadığı, 25/09/2020 tarihinde ulaşılarak olumsuz sonuçlanacak olan esas raporu dahi kurul hekimlerince ve baştabiplikçe imzalanmamış ve onaylanmamış iken bilgilendirildiği, /
2.5. Sağlık kurulu raporu ile ön bildirim raporunun farklı olması, 15/09/2020 tarihinde hastanenin tek pandemi hastanesi olması, ildeki tek erişkin-çocuk engelli sağlık kurulu ve İçişleri Bakanlığı, Milli
Savunma Bakanlığı muayene ve heyet raporlarından sorumlu hastanesi olması nedeniyle iş yoğunluğu sebebiyle sehven yapıldığı, 2.6. Başvuru konusunda belirtilen bu tarz olayların bir daha yaşanmaması için esas rapor sonuçları titizlikle tek tek incelenerek kuruldan hekim imzaları tamamlandıktan sonra tekrar kontrol sonrası baştabiplikçe onaylandığı, 2.7. Esas rapor onaylanması 28/09/2020 tarihinde tamamlanmış olan, kurul işleminin olumsuz sonuçlanacağı da 25/09/2020’de belirtilmiş olan başvuru sahibinin esas rapor tebliğinden itibaren yönetmelikçe belirtilen esas rapor sonrası, tebliğinden itibaren başlayan 30 gün süre içindeki itiraz sürecini engelleyecek bir duruma engel olunmadığı, aksine diğer başvuran adaylar gibi esas rapor tebliğinden önce bilgilendirildiği, bilgilerine yer verildiği tespit edilmiştir.
3. Öte yandan, Tokat İl Jandarma Komutanlığının Tokat Devlet Hastanesi Başhekimliğine hitaplı 14/09/2020 tarih ve sayılı, “Sağlık Kurulu Raporu” konulu yazısına istinaden Tokat Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen 15/09/2020 tarih ve sayılı yazısıyla bağlantılı olmak üzere, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığından 25/01/2021 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup anılan İdarenin 02/02/2021 tarih ve
1 sayılı cevabi yazısında özetle;
3.1. Yapılan inceleme neticesinde, başvuranın 21/09/2020 tarihinde 2020-2021 eğitim-öğretim yılı kayıtkabul işlemleri ile intibak eğitimine başlamak maksadıyla Kastamonu 5. Eğitim Alay Komutanlığına katılış yaptığı, 25/09/2020 tarihinde kendi isteği ile ilişiğinin kesildiği tespit edildiği, 3.2. Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Yönetmeliğinin “intibak eğitimi döneminde ASEM’den çıkma veya çıkarılma” başlıklı 43. maddesinde “ASEM’den çıkan veya çıkarılan adaylar, eğitim-öğretimin başlangıcına kadar yapılan masraflardan sorumlu tutulmazlar.” hükmü gereği şahsa herhangi bir masraf çıkartılmadığı, 3.3. Sağlık raporu için müracaat eden adaylar için asıl raporun düzenlenmesi zaman aldığından ve hak kayıplarına neden olduğundan, ilgili hastaneler tarafından öncelikli olarak ön rapor verilmesi genel uygulama olup Ek-4’te gönderilen “örnek hastane sevk yazısı” ile ön raporun adaylara asıl raporun ise posta yolu ile JSGA Başkanlığına ulaştırılması talep edildiği, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı
Eğitim Merkezi Yönetmeliğinin “Kesin Kayıt-Kabul” başlıklı 44. maddesinde yer alan “Geçici kaydı yapılan adayların 29’uncu maddede belirtilen esaslara göre Başkanlıkça güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması tamamlattırılır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile sağlık kurulu raporu sonucu olumlu olan adayların kesin kayıtları yapılır.” hükmü gereği ön bildirim raporu ile geçici kayıtları yapılan adayların intibak eğitimine alındığı, 3.4. Ön bildirim raporuna istinaden adaylara, intibak eğitimine alınmaları esnasında esas raporla ortaya çıkabilecek olumsuz durumlara karşı, “2020 Yılı Jandarma Genel Komutanlığı Muvazzaf/Sözleşmeli
Astsubay Başvuru Kılavuzunun” 10, 12, 13 ve 15. maddelerinde gerekli bilgilendirmeler yapıldığı,
açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 1982 Anayasasının; 4.1. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40’ıncı maddesi: “…Kişinin, resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”, 4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.3. “B. Yargı yolu” başlıklı 125’inci maddesi: “…İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık
Yeteneği Yönetmeliğinin;
6.1. “Dış kaynaktan alınan subay ve astsubay adaylarının sağlık yetenekleri” başlıklı 71’inci maddesi:
“ (Değişik: 22/9/2017 – 2017/10844 K.) (1) Dış kaynaktan alınan subay ve astsubay adaylarının muayeneleri Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarında yapılır.
(2) (Değişik:RG-15/4/2020-31100-C.K-2413/18 md.) Adaylarda, diskromatopsi bulunmamalı, görmeleri her iki gözde ayrı ayrı tashihli veya tashihsiz tam olmalı, hava yolu hastalıklarını içeren Hastalıklar
Listesinin 47 nci madde (A) dilimi kapsamında hastalığı bulunmamalıdır. Ayrıca adaylar ruh sağlığı ve hastalıkları açısından tam sağlam olmalıdır.
(3) (Değişik:RG-15/4/2020-31100-C.K-2413/18 md.) İkinci fıkradaki şartları taşıması koşuluyla; Personel
Adaylarının Hastalıklara Göre Değerlendirme Çizelgesinin “(1) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları
Değerlendirme Sütunu”ndaki karşılığı (+) artı işareti olanlar ile düzeltmeyle her iki gözde görmeler ayrı ayrı tam olmak şartıyla her bir gözde 1.00 (bir dâhil) diyoptriye kadar olan miyopi, hipermetropi ile 1.00 (bir dâhil) diyoptriyi geçmeyen astigmatizması olan adaylar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya
Astsubay Olur” kararı verilir. Söz konusu Çizelgenin “(2) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları
Değerlendirme Sütunu”ndaki karşılığı (+) artı olanlar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya
Astsubay Olur” kararı verilir. Subay ve astsubay adaylarından söz konusu Çizelgenin ilgili sütunundaki karşılığı (A) dili-minde (-) eksi işareti olanlar ile Hastalıklar Listesinin (B) ve (D) dilimlerinde olanlar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz” kararı verilir.”, 6.2. “Düzenleme yetkisi” başlıklı EK MADDE 1: “- (Ek: 22/9/2017 – 2017/10844 K.) (1) Sağlık kurulu raporlarının verilmesi, yapılacak işlemler, tetkik ve tahliller, muayene olunacak branşlar, rapor sayısı,
onay ve inceleme makamları, kullanılacak form ve belge örnekleri ile diğer iş ve işlemler İçişleri Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı tarafından müşterek olarak hazırlanan yönerge ile düzenlenir.
(2) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarını belirlemeye yurtiçinde Sağlık Bakanlığı, yurtdışında ise Millî
Savunma Bakanlığı yetkilidir.”, 7. (MSY 33 – 3) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı
Personelinin Sağlık Muayene Yönergesinin “Sağlık Kurulu Faaliyetleri Usul ve Esasları” başlıklı
İkinci Bölümünün; 7.1. “Sağlık Kurulu Kararı Bildirim Belgesi” başlıklı 9’uncu maddesi: “a. Sağlık Kuruluna giren tüm hastaların rapor kararları yüzüne okunur. Ancak tıbbi nedenlerden dolayı Sağlık Kuruluna gelmesi zor olan hastalar (engelli, ağır hasta vb.) için baştabipliklerce uygun tedbirler alınabilir. Yoğun sağlık kurulu işlemi gerektiren durumlarda sadece olumsuz rapor kararları adayın yüzüne okunur.
b. Yükümlüler hakkındaki sağlık kurulu raporlarının aynı gün içinde tanzim edilip verilmesi esastır.
“Askerliğe Elverişlidir”, “Ertesi Yıla Bırakma”, “Sevk Geciktirmesi”, “İstirahat/Hava Değişimi”, “Askere Sevkine Mani Hali Yoktur/Kıtasına Sevki Uygundur/Sağlam” kararlı sağlık kurulu raporlarının bir nüshası hastaneler tarafından yükümlülere elden teslim edilir. Söz konusu raporların diğer nüshaları ise en geç 10 iş günü içinde sevk eden askerlik şubesi veya birlik komutanlığı/kurum amirliğine gönderilir.
c. Yükümlüler, personel ve öğrenciler hakkında verilen “Askerliğe Elverişli Değildir”, “TSK, J.Gn.K.lığı ve S.G.K.lığında Görev Yapamaz, Sınıfı/Branşı Görevini Yapamaz ve Öğrenciliğe Devam Edemez” kararlı sağlık kurulu raporları için hastaneler tarafından örneği EK-I’da bulunan “Sağlık Kurulu Raporu Kararı
Bildirim Belgesi” tanzim edilir. Belgenin bir nüshası yükümlüye/adaya/personele elden teslim edilir. Diğer nüshası ise en geç 10 iş günü içinde sevk eden askerlik şubesi ve/veya birlik komutanlığı/kurum amirliğine gönderilir.
ç. TSK, J.Gn.K.lığı ve S.G.K.lığı eğitim/öğretim kurumlarına müracaat eden öğrenci adaylarının Sağlık
Kurulu işlemlerinde; (1) Birden fazla okulu kazanan adayların okul için aldıkları ilk Sağlık Kurulu Raporu, diğer okullara girişte de geçerlidir. Hastaneler öğrenci adaylarına dosya nüshası hariç dört suret “Sağlık Kurulu Kararı
Bildirim Belgesi” düzenler. Adaylar için düzenlenen Sağlık Kurulu Kararı Bildirim Belgesi sadece kurul başkanının imzası bulunur. Bunlardan biri adayı sevk eden personel temin merkezine gönderilir, diğer üç suret adaya verilir.
(2) Okullar tarafından kayıt kabul faaliyetlerinin tamamlanmasını müteakip ilgili öğrenciye ait onaylı asıl raporu şahsi dosyasına konulmak üzere raporu düzenleyen hastaneden istenir.”, 7.2. “Rapor Teyit Belgesi” başlıklı 10’uncu maddesi: “…b. Sağlık kurulu kararı sonuç bildirim belgesi askerlik şubesine ulaşmasını müteakip teyit belgesi hazırlanarak kararı veren yetkili sağlık kuruluşuna gönderilir. Gönderilen rapor teyit belgesine istinaden gerekli teyit işlemi hastane tarafından yapılarak
Sağlık Kurulu Memuru, Sağlık Kurulu Başkanı, Sağlık Kurulundan Sorumlu Baştabip Yardımcısı tarafından imzalanır. Sağlık kuruluşlarınca, kendilerine ulaşan rapor teyit belgeleri en geç bir ay içinde rapor teyit belgesini gönderen askerlik şubesine gönderilir.
c. Rapor teyitleri sonuçlanmadan hiçbir rapora kesin işlem yapılmaz.”, 8. 30/09/2019 tarih ve sayılı Makam Olur’u ile aynı tarihte yürürlüğe konulan
Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin; 8.1. “Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı Personelinin
Sağlık Raporları” ana başlıklı Beşinci Bölümün “Raporların düzenlenmesi, tasdiki ve rapor formatına ilişkin açıklamalar” başlıklı 8’inci maddesi : “ (1) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, öğrencileri ve bunların adayları ile askerlik yükümlülerinin görevlerine uyarlık bakımından sağlık yeteneklerini tespit etmek amacıyla yapılacak muayene ve düzenlenecek sağlık raporları “Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ve Türk Silahlı Kuvvetleri Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı Personelinin Sağlık Muayene Yönergesinde yer alan usul ve esaslara göre düzenlenir.
(2) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, öğrencileri ve bunların adayları ile askerlik yükümlülerinin görevlerine uyarlık bakımından sağlık yeteneklerini tespit etmek amacıyla yapılacak muayene ve düzenlenecek sağlık raporları Bakanlıkça yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık
Kurulu Raporu Vermeye Yetkili Sağlık Kuruluşları Listesi’nde yer alan sağlık hizmet sunucuları tarafından düzenlenir….”, 8.2. “Sağlık kurulu raporlarına itiraz işlemleri” başlıklı 35’inci maddesi: “(1) Raporlara; raporu alan kişi, raporu alan kişinin velisi veya vasisi, raporu isteyen kurum tarafından itiraz edilebilir. İlgililer itiraz dilekçesi ve sağlık raporunun tasdikli bir örneği ile birlikte, itiraza konu sağlık kurulu raporunu tanzim eden sağlık hizmet sunucusunun bulunduğu ya da adına rapor düzenlenecek kişinin ikametgâhının bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğüne başvurur. İl sağlık müdürlüğü gerektiğinde il dışı hakem hastane görevlendirmesi yapabilir. Bu durumda görevlendirme yapılan hakem hastanenin bağlı bulunduğu il sağlık müdürlüğüne bilgi verilir.
(2) İl sağlık müdürlüğünce, sağlık raporu alacak kişi Yönerge eki Ek- 12 Hakem Hastane Listesinde yer alan aynı veya üst roldeki en yakın sağlık hizmet sunucusuna gönderilir İtiraz edilen sağlık raporu ile itiraz üzerine verilen sağlık raporundaki kararlar aynı yönde ise sağlık raporu kesinleşir.”, hükümlerini ihtiva etmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; Tokat Devlet Hastanesinin 15/09/2020 tarihli
Sağ.Krl sayılı, “Muvazzaf/Sözleşmeli Astsubay olur, Komando olur.” kararlı Sağlık
Kurulu Raporu Karar Bildirim Belgesine istinaden 21/09/2020 tarihinde Jandarma ve Sahil Güvenlik
Akademisi Başkanlığı 2’nci Asb. Eğt. Tb. K.lığı-7’nci Asb. Eğt. Bl. K.lığı emrinde Kastamonu 5. J. Eğt.
Aly. K.lığı’na intibak eğitimi yapmak üzere katıldığını, ancak 25/09/2020 tarihinde Tokat Devlet Hastanesi sağlık kurulu yetkilisiyle telefondan yapmış olduğu görüşmede, tarih ve sayısını belirttiği Sağlık Kurulu
Karar Ön Bildirim Belgesinde belirtilen kararın sehven yazıldığı, heyet raporunun aslen
“Muvazzaf/Sözleşmeli Astsubay olamaz. Komando olamaz.” kararlı olduğunu öğrendiğini, bu sebeple eğitimden ilişiğini kesmek zorunda kaldığını, bu süreçte ulaşım, barınma gibi harcamalar yaptığını, tüm bunlara sebebin hastane yönetimi ve personeli olarak mevcut kamu hizmetinin kötü, eksik işletilmesi olduğunu belirterek; manevi bedel hariç toplamda 1.000,00 TL civarındaki kaybının karşılanmasını talep etmektedir.
11. Kurumumuza yapılan başvuruda şikayet konusu yapılan husus, ön bildirim raporunun yanlış düzenlenmesi nedeniyle mağduriyet yaşandığı iddiasına dayandığından ve Tokat Devlet Hastanesi tarafından 15/09/2020 tarihinde düzenlenip 28/09/2020 tarihinde Başhekim tarafından onaylanan 1.274 rapor numaralı Türk Silahlı Kuvvetleri Jandarma Genel Komutanlığı Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık
Raporuyla ilgili bir itiraz bulunmadığından, esas rapordaki tespitlerin doğruluğuyla ilgili Kurumumuzca ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek duyulmamıştır. Bu kapsamda, Kurumumuzca yapılacak incelemenin kapsamı, bahse konu ön bildirim raporunun hatalı düzenlenmesiyle ilgili olarak idarenin bir hizmet kusurunun bulunup bulunmadığı çerçevesinde olacaktır.
12. Başvuru içerisindeki bilgi ve belgeler ile İdarelerden gelen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; 12.1. Başvuranın, sağlık yeteneği yönünden “muvazzaf/sözleşmeli astsubay olur/olamaz” tespitinin yapılması için Tokat İl Jandarma Komutanlığı tarafından 14/09/2020 tarih ve – sayılı yazıyla Tokat Devlet Hastanesi Başhekimliğine yönlendirildiği, 12.2. Tokat İl Jandarma Komutanlığının söz konusu yazısına istinaden, Tokat Devlet Hastanesi sağlık kurulu tarafından başvuranın yapılan muayenesi neticesinde “1 diopriden az miyopi+ Eksenler farkı 1 diopriden az Astigmat” teşhisiyle, “Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği 9. bölüm madde 71(3) ve Ek-C göz hastalıkları bölümü madde A/7-F1, A/7-F2 gereği ve Ek-D(l)Çizelgesi numaralı sütuna göre Muvazzaf/sözleşmeli astsubay olur, komando olur.” kararlı, 15/09/2020 tarihli Sağlık Kurulu Raporu
Kararı Bildirim Belgesi düzenlenerek Tokat İl Jandarma Komutanlığına gönderildiği, 12.3. Başvuranın, 21/09/2020 tarihinde 2020-2021 eğitim-öğretim yılı kayıt-kabul işlemleri ile intibak eğitimine başlamak maksadıyla Kastamonu 5. Eğitim Alay Komutanlığına geçici olarak katılışı yapıldığı, 12.4. Daha sonra, hastane idaresi tarafından esas raporun düzenlenmesi aşamasında, göz muayenesi sonucuna göre ön bildirim belgesine sehven “Muvazzaf/sözleşmeli astsubay olur, komando olur.” ifadesinin yazıldığının tespit edildiği, bu durumun hastane çalışanları tarafından 23/09/2020 ve 24/09/2020 tarihlerinde başvurana ulaşılarak haber verilmeye çalışıldığı, ancak başvurana ulaşılamadığından buna ilişkin tutanak düzenlendiği, 25/09/2020 tarihinde ise başvurana ulaşılarak esas raporun olumsuz sonuçlanacağının başvurana bildirildiği, 12.5. Bunun üzerine başvuranın, 25/09/2020 tarihinde kendi isteği ile eğitimden ilişiğinin kesilmesini talep ettiği,
12.6. Bahse konu ön bildirim raporunun; Türk Silahlı Kuvvetleri Jandarma Genel Komutanlığı Sahil
Güvenlik Komutanlığı Sağlık Raporuyla, “1 diopriden fazla miyopi astigmat” tanılı ve “Türk Silahlı
Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği 9. bölüm madde 71 (3) ve Ek-C göz hastalıkları bölümü madde A/7F1, A/7-F2 gereği ve Ek-D (1) çizelgesi numaralı sütuna göre Muvazzaf/sözleşmeli astsubay olamaz, komando olamaz.” kararıyla 28/09/2020 tarihinde Başhekim tarafından onaylandığı, 12.7. Söz konusu onaylanan rapora, itirazda bulunulduğuna ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı, tespit edilmiştir.
13. Öte yandan, dış kaynaktan alınan subay ve astsubay adaylarının sağlık muayene işlemleri, Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği
Yönetmeliği uyarınca, sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarında yapıldığı; sağlık kurulu raporlarının verilmesi, yapılacak işlemler, tetkik ve tahliller, muayene olunacak branşlar, rapor sayısı, onay ve inceleme makamları, kullanılacak form ve belge örnekleri ile diğer iş ve işlemlerin İçişleri Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı tarafından müşterek olarak hazırlanan yönerge ile düzenlendiği; ayrıca, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarını belirlemeye yurtiçinde Sağlık Bakanlığı, yurtdışında ise Millî Savunma Bakanlığı yetkili kılındığı anlaşılmıştır.
14. (MSY 33 – 3) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı
Personelinin Sağlık Muayene Yönergesinde ise; TSK, J.Gn.K.lığı ve S.G.K.lığı eğitim/öğretim kurumlarına müracaat eden öğrenci adaylarının Sağlık Kurulu işlemlerinde, hastanelerin öğrenci adaylarına dört suret “Sağlık Kurulu Kararı Bildirim Belgesi” düzenleyeceği, adaylar için düzenlenen Sağlık Kurulu
Kararı Bildirim Belgesinde sadece kurul başkanının imzası bulunacağı, bunlardan birinin adayı sevk eden personel temin merkezine gönderileceği, diğer üç suretin adaya verileceği; sağlık kurulu kararı sonuç bildirim belgesinin askerlik şubesine ulaşmasını müteakip teyit belgesi hazırlanarak kararı veren yetkili sağlık kuruluşuna gönderileceği, gönderilen rapor teyit belgesine istinaden gerekli teyit işlemi hastane tarafından yapılarak Sağlık Kurulu Memuru, Sağlık Kurulu Başkanı, Sağlık Kurulundan Sorumlu Baştabip
Yardımcısı tarafından imzalanacağı, sağlık kuruluşlarınca, kendilerine ulaşan rapor teyit belgeleri en geç bir ay içinde rapor teyit belgesini gönderen askerlik şubesine gönderileceği; rapor teyitleri sonuçlanmadan hiçbir rapora kesin işlem yapılmayacağı kurala bağlanmıştır.
15. Ayrıca, Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergeyle; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, öğrencileri ve bunların adayları ile askerlik yükümlülerinin görevlerine uyarlık bakımından sağlık yeteneklerini tespit etmek amacıyla yapılacak muayene ve düzenlenecek sağlık raporlarının, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği ve Türk Silahlı Kuvvetleri Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personelinin Sağlık Muayene Yönergesinde yer alan usul ve esaslara göre düzenleneceği hükme bağlanarak, sağlık kurulu raporlarına itiraz işlemleriyle ilgili olarak ortak itiraz süreci dışında özel bir yol belirlenmemiştir.
16. Diğer taraftan, 2020 Yılı Jandarma Genel Komutanlığı Muvazzaf/Sözleşmeli Astsubay Başvuru
Kılavuzunun 10’uncu maddesinde, “Sağlık Kurulu Raporunun Alınması” ile ilgili olarak; yapılan
sınavlarda başarılı olan adayların TSK. J.Gn.K.lığı ve S.G.K.lığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki hükümlere göre Sağlık Raporu almak üzere Sağlık Bakanlığınca belirlenen rapor vermeye yetkili tanı teşekküllü devlet/araştırma hastanelerine sevk edilmelerinin sağlanacağı; hangi branş olursa olsun tüm adaylar terörle mücadele ve iç güvenlik eğitimine tabi tutulacağından sınavı kazanarak kontenjana giren adaylara bahse konu yönetmeliğin EK-D değerlendirme çizelgesinde (1) Numaralı Subay ve Astsubay
Adayları Değerlendirme Sütununa göre “Muvazzaf/Sözleşmeli Astsubay Olur, komando Olur” raporu aldırılacağı; yönetmelikteki şartlara haiz olmayan olumsuz sağlık raporu verilen, olumlu karar dışında farklı kararlı rapor alan adayların geçici kayıtları yapılmayacağının adaylara bildirildiği görülmüştür.
17. Yine söz konusu kılavuzun 12’nci maddesinde, “Kayıt Kabul” ile ilgili olarak; sınavlarda başarılı olmuş ve olumlu sağlık raporu almış asıl adayların geçici kayıtları yapılacağı, geçici kayıtları yapılan adayların sağlık kurulu raporlarının Kayıt Kabul Komisyonunca inceleneceği, raporunda eksiklik görülen adayların eksiklikleri tamamlattırılacağı, gerekirse öğrencinin yeniden muayene ettirilebileceği; Yönetmelikte belirtilen nitelikleri taşımadıkları anlaşılan veya yeniden muayene sonucunda TSK
J.Gn.K.lığı ve S.G.K.lığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki şartlara haiz olmadığı anlaşılan adayların ilişikleri kesileceği adaylara bildirilmiştir. Ayrıca, Kılavuzun 13’üncü maddesinde; kaydı yapılan adayların, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığının belirleyeceği takvim doğrultusunda intibak eğitimine tabi tutulacağı (İntibak eğitimi yaklaşık bir aydır.); 15’inci maddesinde adaylar, intibak eğitiminin herhangi bir aşamasında Astsubay Eğitim Merkezi Komutanlığına yazılı başvuruları ile çıkma isteklerini bildirerek ayrılabilecekleri; Astsubay Eğitim Merkezi Komutanlığından kendi isteği ile ayrılan veya ilişiği kesilen adaylar, eğitim-öğretimin başlangıcına kadar yapılan masraflardan sorumlu tutulmayacağı belirtilmiştir.
18. Bilindiği üzere, hizmet kusuru kavramı, genel anlamda, bir kamu hizmetinin kuruluş ve işleyişindeki aksaklık ve bozuklukları anlatır. Öğretide kabul gören tanımıyla, hizmet kusuru idarenin yerine getirmekle yükümlü olduğu herhangi bir kamu hizmetinin, ya kuruluşunda, düzenlenmesinde veya örgütlenmesinde, yapısında, personelinde yahut işleyişinde gereken emir ve talimatın verilmemesi, gözetim ve denetimin yapılmaması, hizmete ayrılan araçların yetersiz, elverişsiz, kötü olması, gereken önlemlerin alınmaması, geç, zamansız davranılması şeklinde gerçekleşen birtakım aksaklık, aykırılık, bozukluk, düzensizlik, eksiklikler arz etmesidir.
19. Diğer taraftan, İdare görevlerini yerine getirirken yapmış olduğu idari işlem ve eylemlerle özel hukuk kişilerinin maddi ve manevi varlıklarında zarara sebep olabilir. Buna karşılık, İdarenin kamu hizmetini yürütürken verdiği zararlardan sorumlu olacağı Anayasa ile güvence altına alınmıştır. Bu husus, Anayasanın 40’ıncı maddesi, “Kişinin, resmi görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.” ve 125’inci maddesinin yedinci fıkrası, “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükümleriyle açıkça vurgulanmıştır.
20. Türk idare hukukunda idarenin sorumluluğu kusur sorumluluğu ve kusursuz sorumluluğu olarak sınıflandırılmaktadır. Hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi, kötü işlemesi gibi durumlar yukarıda da bahsedildiği üzere idarenin hizmet kusuru olarak adlandırılmaktadır. Diğer yandan idarenin hukuki sorumluluğundan bahsedebilmek için zararın mevcut olması ve zararı doğuran işlem ya da eylemin idareye
yüklenebilmesi, zararla eylem arasında illiyet bağının mevcut olması ve zarara yol açan idari eylem ve işlemin hizmet kusurunu oluşturması gerektiği genel kabul görmüş yargısal içtihatlardandır.
21. Bu açıklamalar çerçevesinde somut olay irdelendiğinde; 2020 Yılı Muvazzaf/Sözleşmeli Astsubaylık sınavını kazanan başvuranın, sağlık yeteneğinin belirlenmesine yönelik olarak yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri çerçevesinde işlemlerinin gerçekleştirildiği, adına düzenlenen 15/09/2020 tarihli ve
“Muvazzaf/sözleşmeli astsubay olur, komando olur.” kararlı Sağlık Kurulu Raporu Kararı Bildirim Belgesi ile intibak eğitimine kaydının yapıldığı, intibak eğitimine devam ederken bildirim belgesindeki kararın
“Muvazzaf/sözleşmeli astsubay olamaz, komando olamaz.” olması gerekirken sehven olumlu yazıldığının anlaşıldığı, hastane idaresinin yanlışlığı tespit ettiği anda esas raporun Başhekimlik tarafından onaylama işleminin henüz yapılmamış olduğu, onaylama işleminin başvurana ulaşılabildiği 25/09/2020 tarihinden sonra 28/09/2020 tarihinde yapıldığı; diğer yandan, (3.3) numaralı paragrafta İdarenin de vurguladığı gibi
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Yönetmeliğinin 44’üncü maddesine göre sağlık kurulu raporu sonucu olumlu olan adayların kesin kayıtlarının yapılabildiği, dolayısıyla Sağlık
Kurulu Raporu Kararı Bildirim Belgesiyle kesin kayıt işlemi yapılamadığı, nitekim bu belgeye istinaden eğitime katılış yapılsa bile sağlık durumunun olumsuz sonuçlanması halinde eğitimden ilişiğin kesileceği kılavuzla da adaylara bildirildiği anlaşılmıştır.
22. Öte yandan, her ne kadar Sağlık Kurulu Raporu Kararı Bildirim Belgesinin sehven
“Muvazzaf/sözleşmeli astsubay olur, komando olur.” şeklinde düzenlenmesi nedeniyle, başvuranın geçici olarak eğitime katılışının sağlanmasına sebebiyet verildiği görülse de, esas raporun düzenlenmesi aşamasından bu yanlışlığın İdare tarafından fark edilmesiyle birlikte ilerde başvuran aleyhine çıkabilecek daha olumsuz durumların önlenmesinin sağlandığı, ayrıca İdarenin açıklamalarından bu yanlışlığın münferit bir olay olduğu ve hastanenin pandemi hastanesi olması nedeniyle yaşadığı yoğunluktan kaynaklandığı anlaşılmıştır.
23. Bu kapsamda, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ülkemiz ve tüm dünya ülkelerini derinden etkileyen Covid-
19 pandemisinin sağlık hizmetinde oluşturduğu yoğunluktan kaynaklı somut olayımızda olduğu gibi zaman
zaman sağlık hizmeti sunumunda aksaklıkların yaşanmasına sebebiyet vermesi, ön bildirim belgesi niteliği gereği kesin rapor yerine geçmediğinden esas rapor düzenlenene kadar sağlık durumundaki değerlendirmelerin kesin kabul edilememesi, ayrıca eğitimden ilişiğinin kesilmesi dolayısıyla başvuranın herhangi bir tazminat ödemekle yükümlü tutulmaması gibi hususlar birlikte dikkate alındığında, İdarenin yaptığı yanlışlığı gidermeye yönelik çabaları karşısından somut olayda kendisine kusur yüklenemeyeceği değerlendirildiğinden, başvuranın eğitime kayıt için yaptığı bir takım harcamaların (ulaşım, barınma, resmi evrak işleri vs.) bedeli olarak kendisine toplam 1.000,00 TL ödenmesi talebinin reddi yönündeki İdarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan
/
değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği görülmüştür.
25. Diğer taraftan, iyi yönetim ilkelerinden “haklı beklentiye uygunluk” ilkesi; bireylerin idarenin düzenleyici işlemine, taahhüdüne veya uzun süren bir uygulamasına güvenerek çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmelerinin korunmasını ifade etmektedir. Haklı beklentide, yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre kazanılmış bir hak henüz bulunmamakla birlikte, ilgilisinin söz konusu hükümlere dayalı olarak bu hakkı kazanacağına ilişkin bir öngörüsü, bir beklentisi mevcuttur. Bu çerçevede, somut olayda sehven olumlu düzenlenen ön bildirim raporu dolayısıyla başvuranda esas raporun olumlu düzenleneceği yönünde haklı beklenti oluşturulmasına sebebiyet verildiğinden, İdarenin iyi yönetim ilkelerinden “haklı beklentiye uygunluk” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, bundan böyle
İdareden bu tür durumların bir daha yaşanmaması için gerekli önlemleri alması ve bahse konu ilkeye uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Tokat İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve TOKAT İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi