|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın hususi damgalı pasaport talebi, 5682 sayılı Pasaport Kanununun Ek-4 maddesi çerçevesinde incelenmiştir. Başvuran, T.C. Merkez Bankasında beşinci dereceden emekli olup, birinci, ikinci veya üçüncü derece kadro hakkı bulunmadığı için talebinin reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir. İlgili İdare, başvuranın durumunun, pasaport almaya hak kazanan emsal personel ile eşit statüde olmadığını vurgulayarak, hukuka uygun bir şekilde reddetmiştir.
Kararda, başvuranın durumunun, 5682 sayılı Kanunun Ek-4 maddesinde belirtilen şartları taşımadığı ve dolayısıyla hususi damgalı pasaport verilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak, İçişleri Bakanlığı ile Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü arasında uygulama farklılıkları olduğu ve bu durumun mağduriyetlere yol açabileceği ifade edilmiştir. Bu nedenle, ilgili İdarelere, 5682 sayılı Kanunun Ek-4 maddesinin açıklığa kavuşturulması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12941-12941 94019529-101.07.06-E.|sayi|94019529-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2017/16198 2017/ 16198
KARAR TARİHİ : 18/07/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel
Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, tarafına hususi damgalı pasaport verilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 21/12/2017 21.12.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan , T .C. Merkez Bankasında şef kadrosunda çalışırken beşinci dereceden emekli olduğunu, aynı tahsil aynı yıl ve aynı unvana sahip olan emsallerinin kadro derecelerinin üç olduğunu, bu nedenle 5682 sayılı Pasaport Kanununun Ek- 4 üncü maddesi kapsamında hususi damgalı pasaport almaya hak kazandığını ancak ilgili İdare tarafından talebinin uygun görülmediğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz 20/ 02/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
Emniyet Genel Müdürlüğünün 24/ 02/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14/A maddesine göre birinci, ikinci veya üçüncü derece kadrolarda görev yapanlar ile emeklilik veya çekilme sebepleri ile görevinden ayrılanların hususi damgalı pasaport almalarının mümkün olduğu, aynı Kanunun Ek- 4 üncü maddesinde ise birinci, ikinci veya üçüncü derece kadrolarda çalıştığı halde kendilerine kadro verilememiş kamu görevlilerine hususi damgalı pasaport verilmesinin öngörüldüğü,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik
1 / 92.2. T .C. Merkez Bankası tarafından hakkında düzenlenmiş olan belgede beşinci
derece şef kadrosunda görev yapmakta iken 02/ 12/ 2005 tarihinde emekliye ayrıldığının ve bugünkü emsalinin kadro derecesinin üçüncü derece olduğunun belirtildiği, 2.3. ’ün birinci, ikinci veya üçüncü derece kadro hakkı olmadığından dolayı beşinci derece kadrodan emekli olduğunun anlaşıldığı, bu kapsamda en fazla beşinci dereceye yükselebileceği, ancak ilgili Kurumun beşinci derece kadroda görev yapan ile üçüncü derece kadroda görev yapan kişinin emsal göstermesi ile yanlış bir işlem tesis ettiği, 2.4. emekli olduktan sonra ilgili Kurum tarafından şef kadrosunda görev yapan kişilerin kadrosunun beşinci dereceden üçüncü dereceye yükseltildiği, bu nedenle başvurana hususi damgalı pasaport verilemeyeceğinin değerlendirildiği belirtilmiştir .
3. Kurumumuz 26/ 03/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden T.C.
Merkez Bankasının 09/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 3.1. 1211 sayılı T .C. Merkez Bankası Kanununun 32 nci maddesinde, Banka personelinin bu Kanun ile Banka Meclisince düzenlenecek statü hükümlerine tabi olacağının hükme bağlandığı, statünün devamı ve gereği olarak Banka personelinin kadrolarının Banka Meclisi tarafından belirlendiği, Banka Meclisi tarafından yapılan düzenleme ile 01/ 07/ 2013 tarihinden önce mezuniyet ve çalışma süresi gibi ayrım yapılmaksızın şef unvanlı kadroda görev yapan personelin kadro derecesi beş iken, 01/ 07/ 2013 tarihinden geçerli olmak üzere yükseköğrenim görmüş ve Bankada asgari sekiz yıllık çalışma süresini tamamlamış şef unvanlı kadroda görev yapan personelin kadro derecesinin üç olarak belirlendiği, 3.2. ’ün, 1211 sayılı Kanununa tabi beşinci kadro derecesinde şef olarak görev yapmakta iken 02/ 12/ 2005 tarihi itibarıyla emekliye ayrıldığı ve T .C. Merkez Bankasında halihazırda adı geçen ile aynı hukuki statüde bulunan (aynı hizmet süresi, aynı unvan ve aynı derecede öğrenim görmüş olan bugünkü emsal personel) şeflerin üçüncü kadro derecesinde görev yaptığı, bu nedenle 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14/A maddesi ve Ek- 4 üncü maddesi kapsamında adı geçene hususi damgalı pasaport verilmesinde sakınca olmadığı, ayrıca ilgili ile benzer durumda olan ve hususi damgalı pasaport verilen Banka personelinin bulunduğu ifade edilmiştir .
4. T .C. Merkez Bankasının 09/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde ilgili ile benzer durumda olan ve hususi damgalı pasaport verilen Banka personelinin bulunduğunun belirtilmesi üzerine Kurumumuz 25/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliğinin 15/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 4.1. 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14/A maddesi ile 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesi ile İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliğinin 15/ 06/ 1994 tarihli ve 2083 sayılı konuya ilişkin görüş yazısı birlikte değerlendirildiğinde; Kanunun
2 / 9Ek- 4 üncü maddesiyle birinci, ikinci ve üçüncü derece kadroda belirtilen unvanlarda çalıştığı halde
kendilerine çeşitli nedenlerle kadro verilmemiş görevlilerin mağduriyetlerinin giderilmesinin amaçlandığı, kendilerine kadro tahsis edilemediği halde birinci, ikinci ve üçüncü derece görevlerdeki unvanlara eşit statüde çalıştırılanlar ile emeklilere kadro aranmadan hususi damgalı pasaport verilmesinin kanuna uygun düşeceği, dolayısıyla T.C. Merkez Bankasında şef unvanlı kadrodan emekli olan ’e hususi damgalı pasaport verilmesinde bir sakınca olmadığı belirtilmiştir .
5. T .C. Merkez Bankasının 09/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde ilgili ile benzer durumda olan ve hususi damgalı pasaport verilen Banka personelinin bulunduğunu belirtmesi üzerine Kurumumuz 25/ 04/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 22/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 5.1. ile aynı durumda olduğu belirtilen … isimli kişinin hususi damgalı pasaport alış kaydının bulunmadığı, … isimli kişinin ise Denizli Emniyet Müdürlüğünden 28/ 06/ 2017- 28/ 06/ 2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere hususi damgalı pasaport alış kaydının tespit edildiği, ancak … isimli kişiye verilen hususi damgalı pasaportun mevzuata uygun olmadığı, 5.2. Pasaport Kanununun Ek- 4 üncü maddesinden faydalanacak kişilerin birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda çalışma hakkının bulunması ve bu kadrolardan birine düşmeden emekli olan veya ayrılanların, hizmet süreleri, unvanı veya rütbeleri itibariyle bugün hususi damgalı pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle pasaport almalarının mümkün olduğu, ’ün birinci, ikinci ve üçüncü derece kadro hakkı olmadığından dolayı beşinci derece kadrodan emekli olduğunun anlaşıldığı, yükselebileceği en yüksek derecenin beş olduğu, bu bağlamda başvuran ile birlikte aynı durumda bulunan kişilerin 5682 sayılı Kanunun Ek- 4 üncü maddesinden faydalanamayacağının değerlendirildiği, 5.3. Nitekim Çarşı Mahalle Bekçilerinin Emniyet Hizmetleri Sınıfına aktarılmasını öngören
5757 sayılı Kanunun 08/ 05/ 2008 tarihinde yürürlüğe girdiği, söz konusu tarihe kadar yardımcı
hizmetler sınıfı personelinin yükselebileceği kadro derecesinin beş olduğu, bu tarihten sonra çalışmaya devam edenlerin kadro derecesinin ise üçüncü dereceye kadar yükselebildiği, 08/ 05/ 2008 tarihinden önce emekli olan Çarşı ve Mahalle Bekçilerine Emniyet Genel
Müdürlüğü Personel Dairesi Başkanlığınca emsal kadro derecesinin uygulanmadığı açıklamasında bulunulmuştur .
6. Yukarıda belirtilen tüm bilgi ve belgeler toparlanarak talebe ilişkin hususun yeniden değerlendirilmesini teminen Kurumumuz 17/ 05/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 08/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 6.1. T .C. Merkez Bankasının 01/ 07/ 2013 tarihli düzenlemesine ilişkin ilgili Kurum ile yapılan görüşmede, sadece söz konusu tarih itibariyle çalışmaya devam eden kişileri kapsadığı, geriye dönük olarak herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, emeklilik veya çekilme nedenleriyle görevinden
3 / 9ayrılan kişilerin maaşlarında veya özlük haklarında herhangi bir iyileştirmenin olmadığı,
6.2. Bakanlık Hukuk Müşavirliği tarafından ’e hususi damgalı pasaport verilebileceği yönünde görüş bildirilse de emsal uygulamasının kanunun lafzına ve ruhuna uygun olmayacağı, ayrıca hususi pasaportların sayısında yaşanacak artış sonucunda başta AB ülkeleri olmak üzere birçok ülkede hususi pasaportlara vize muafiyetinin kaldırılması yönünde karar alınmasının ihtimal dâhilinde olacağı, 5682 sayılı Yasa kapsamında hususi damgalı pasaportun kapsamının genişletilmesinin uygun olmayacağı ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
7. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” , 8. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler . … Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar .
…”, 9. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 10. 15/ 07/ 1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun; 10.1. “Hususi damgalı pasaportlar” başlıklı 14 üncü maddesinin A bendinin birinci, ikinci ve dördüncü fıkralarında; “( 1) Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olan belediye başkanlarına; diplomatik pasaport verilmesini gerektiren vazifelerden başka herhangi bir resmi vazife ile veya kendi hesaplarına yabancı ülkelere gittikleri zaman verilir . Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu ve Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonu Kurulu üyeleri için, T.C. Emekli Sandığı ile ilgilendirilme ve emekli keseneklerinin bu derecelerden kesilmesi şartı aranmaz.( 2) Bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara da bu nevi pasaport verilir . ( 4) Hususi damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların eşlerine de aynı nevi pasaport verilir . Hususi damgalı pasaport almaya hakkı bulunduğu sırada vefat edenlerin dul eşlerine başkası ile evlenmemiş ise ayrı neviden pasaport verilmesi mümkündür .”,
4 / 910.2. Ek 4 üncü maddesinde; “Devlet memuru olarak 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadrolarda
bulunup da Hususi Damgalı Pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile subay ve astsubayların taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki hizmet süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün Hususi Damgalı Pasaport almaya hak kazananlar emsal alınmak suretiyle bunlara da Hususi Pasaport verilir .”, 11. 14/ 08/ 2014 tarihli ve 29088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Pasaport Kanununun
Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in “ Hususi pasaport” başlıklı 7 nci maddesinde; “Hususi pasaport; Kanunda belirtilen şartları taşıyanlara altı aydan az olmamak kaydıyla İçişleri
Bakanlığınca tespit edilecek sürelerde, yurt içinde İçişleri Bakanlığının vereceği yetkiye göre
Valilikler, yurt dışında ise İçişleri Bakanlığının muvafakatı ve Dışişleri Bakanlığının talimatı ile dış temsilcilikler vermeye yetkilidir . Hususi pasaport alacaklarda en az lise veya dengi okul mezunu olma şartı aranır .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, İdarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvuran, 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere, 5682 sayılı Pasaport Kanununun Ek- 4 üncü maddesi gereğince tarafına hususi damgalı pasaport verilmesini talep etmektedir .
14. Kanunda belirlenmiş yetkili makamlarca verilen ve sahiplerine milli hudutlardan diğer ülkelere geçmeyi sağlayan ve geçilen diğer hudutta, milli hudutlar içerisinde kullanılan kimlik belgesinin yerini tutan belge şeklinde tanımlanan pasaportlar, 5682 sayılı Pasaport Kanununun 12 nci maddesine göre Diplomatik (Siyah) Pasaport, Hususi Damgalı (Yeşil) Pasaport, Hizmet Damgalı (Gri) Pasaport, Umuma Mahsus (Kırmızı) Pasaport ve e-Pasaport adı altında 5 gruba ayrılmaktadır .
15. Bu pasaportlardan, pasaport harç ücretinin ödenmemesi ve birçok Avrupa ülkesi ve diğer ülkelere vize şartı aranmaksızın seyahat avantajı sağlayan ve yeşil pasaport olarak da adlandırılan hususi damgalı pasaport, gerekli şartların taşınması kaydıyla Pasaport Kanununun 14/C maddesine göre, talep edenin mensup bulunduğu makamın yetkili amirinin başvurusu üzerine İçişleri Bakanlığınca, ayrıca aynı şart dahilinde İçişleri Bakanlığının muvafakatı ve Dışişleri Bakanlığının vereceği talimat üzerine, Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve elçiliklerince verilebilmektedir .
16. 5682 sayılı Pasaport Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 4, 15 ve 16 ncı
İl maddelerinde, kurumlarınca düzenlenerek yetkili amir tarafından onaylanan talep formu ile
Emniyet Müdürlüklerinden talep edilmesi kaydıyla hususi damgalı pasaportların birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T .C. Emekli Sandığı
5 / 9ile ilgilendirilip sözleşmeli olarak çalıştırılan Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerine
verileceği belirtilmiştir .
17. 5682 sayılı Pasaport Kanununun 14/A maddesinde; hususi damgalı pasaportların birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan veya bu kadrolar karşılık gösterilmek veya T .C. Emekli
Sandığı ile ilgilendirilip emekli kesenekleri bu derecelerden kesilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile bunlardan emeklilik veya çekilme sebepleri ile vazifelerinden ayrılmış olanlara verileceği, Ek- 4 üncü maddesinde ise, devlet memuru olarak 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadrolarda bulunup da hususi damgalı pasaport almaya hakkı olan Devlet memurları ile subay ve astsubayların taşıdıkları unvan ve/veya rütbeleri taşımakla beraber 1 inci, 2 nci ve 3 üncü derece kadroları almadan emekli olan veya ayrılanlardan Devlet memuriyetindeki hizmet süreleri, taşıdığı unvan ve/veya rütbeleri itibariyle bugün hususi damgalı pasaport almaya hak kazananların emsal alınması suretiyle bunlara da hususi pasaport verileceği düzenlenmiştir . İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği’nin 15/ 06/ 1994 tarihli ve sayılı yazısında
Kanunun Ek- 4 üncü maddesi ile; birinci, ikinci ve üçüncü derece kadroda belirtilen unvanlarda çalıştığı halde kendilerine çeşitli sebeplerle kadro verilemeden istifa etmiş veya emekliye ayrılmış görevliler ile kendilerine kadro verilenler arasında eşitliğin sağlanmaya çalışıldığı, kadrosuzluktan doğabilecek haksızlığı gidermesinin amaçlandığı ifade edilmiştir .
18. Devlet Personel Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 22/ 11/ 2017 tarih ve sayılı yazıda, “… hususi damgalı pasaport verilebilmesinde memurun kadro derecesinin birinci, ikinci ve üçüncü derece olması gerektiği belirtildiğinden bu hususta memurun kadro derecesinin esas alınması gerektiği, Kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadroların ihdası, iptali ve kullanılmasına dair esas ve usulleri düzenleyen 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname hükümleri uyarınca, 5 inci dereceden daha üst derecelerde memur unvanlı kadro ihdas edilmediği, bu nedenle, memur unvanlı kadrolarda bulunanların kazanılmış hak aylık derecesi ve emekliliğe esas dereceleri birinci, ikinci ve üçüncü derecelerde olsa dahi kadro derecelerinin esas alınması gerektiğinden bu haktan faydalanmalarının mümkün olmadığı …” açıklanmıştır .
19. Başvuranın, lisans mezunu olduğu, T .C. Merkez Bankasından 02/ 12/ 2005 tarihinde beşinci dereceden kendi isteğiyle emekliye ayrıldığı, Banka Meclisi tarafından yapılan düzenleme ile 01/ 07/ 2013 tarihinden önce mezuniyet ve çalışma süresi gibi ayrım yapılmaksızın şef unvanlı kadroda görev yapan personelin kadro derecesinin beş olduğu, ancak daha sonrasında 01/ 07/ 2013 tarihinden geçerli olmak üzere yükseköğrenim görmüş ve Bankada asgari sekiz yıllık çalışma süresini tamamlamış şef unvanlı kadroda görev yapan personelin kadro derecesinin üç olarak belirlendiği anlaşılmıştır .
20. Bahsi geçen Kanunun Ek- 4 üncü maddesi incelendiğinde; devlet memuru olarak 1 inci, 2 nci ve
3 üncü derece kadrolarda bulunup da hususi damgalı pasaport almaya hakkı olan Devlet
memurlarının hizmet süreleri ve taşıdığı unvan itibariyle bugün hususi damgalı pasaport almaya hak kazananların emsal alınması suretiyle bunlara da hususi pasaport verileceği hükme bağlanmıştır .
Somut olay kapsamında, başvuran ’ün T .C. Merkez Bankasında beşinci derece kadroda çalıştığı, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadro hakkı olmadığından dolayı beşinci derece
6 / 9kadrodan emekli olduğu, yani en fazla beşinci dereceye yükselebildiği, her ne kadar bugünkü
emsalinin kadro derecesi üçüncü derece olsa da Kanunun Ek- 4 üncü maddesinde yer alan birinci, ikinci, üçüncü derece kadrolarda bulunmuş olma şartını taşımadığı , emekli olduktan sonra 01/ 07/ 2013 tarihi itibariyle Banka Meclisi tarafından yapılan düzenleme ile yükseköğrenim görmüş ve Bankada asgari sekiz yıl çalışma süresini tamamlamış şef unvanlı kadroda görev yapan personelin kadro derecesinin üç olarak belirlendiği görülmüştür .
21. Bu bağlamda, ilgili İdare tarafından ifade edildiği üzere Çarşı Mahalle Bekçilerinin Emniyet
Hizmetleri Sınıfına aktarılmasını öngören 5757 sayılı Kanunun 08/ 05/ 2008 tarihinde yürürlüğe girdiği, söz konusu tarihe kadar yardımcı hizmetler sınıfı personelinin yükselebileceği kadro derecesinin beş olduğu, bu tarihten sonra çalışmaya devam edenlerin kadro derecesinin ise üçüncü dereceye kadar yükselebildiği, ancak 08/ 05/ 2008 tarihinden önce emekli olan Çarşı ve Mahalle
Bekçilerine emsal kadro derecesinin uygulanmadığı, ayrıca Kanunun Ek- 4 üncü maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü derece kadroda belirtilen unvanlarda çalıştığı halde kendilerine çeşitli sebeplerle kadro verilemeden istifa etmiş veya emekliye ayrılmış görevliler ile kendilerine kadro verilenler arasında eşitliğin sağlanması ve kadrosuzluktan doğabilecek haksızlığın giderilmesi hususlarını amaçladığı dikkate alındığında, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunmuş olma şartını taşımayan başvuranın hususi damgalı pasaport verilmesi talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete ayrılık tespit edilememiştir .
22. Ancak, T .C. Merkez Bankasının cevabi yazısında başvuran ile benzer durumda olan ve hususi damgalı pasaport verilen Banka personelinin bulunduğunun ifade edilmesi ve örnek isimler bildirilmesi üzerine, söz konusu kişilere hususi damgalı pasaport verilip verilmediği ilgili İdareye sorulmuş ve yapılan inceleme neticesinde, 2004 yılında emekliye ayrılan, öğrenim durumu ön lisans mezunu olan … isimli kişiye Denizli İl Emniyet Müdürlüğünden 28/ 06/ 2017- 28/ 06/ 2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere hususi damgalı pasaport verildiği tespit edilmiştir .
Dolayısıyla, Mersin İl Emniyet Müdürlüğü tarafından başvuran ’ün hususi damgalı pasaport talebinin reddedildiği, ancak başvuran ile benzer durumda olan … isimli kişiye Denizli İl
Emniyet Müdürlüğü tarafından hususi damgalı pasaport verildiği anlaşılmıştır .
23. Dosya kapsamında, gerek İl Müdürlükleri arasında uygulama farklılıklarının mevcut olması gerekse Kanunun Ek- 4 üncü maddesinin açıklığa kavuşturulması amacıyla İçişleri Bakanlığı Hukuk
Müşavirliğinden görüş talebinde bulunulması neticesinde verilen cevabi yazıda, kendilerine kadro tahsis edilemediği halde birinci, ikinci ve üçüncü derece görevlerdeki unvanlara eşit statüde çalıştırılanlar ile emeklilere kadro aranmadan hususi damgalı pasaport verilmesinin kanuna uygun düşeceğinin, dolayısıyla başvurana hususi damgalı pasaport verilmesinde bir sakınca olmadığının belirtildiği, ancak İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile defaten yapılan yazışmalarda başvurana hususi damgalı pasaport verilmesinin uygun olmadığının ifade edildiği görülmüştür . Böylelikle, İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği tarafından başvurana hususi damgalı pasaport verilmesine ilişkin olumlu görüş bildirilmesine rağmen, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel
Müdürlüğü tarafından talebin reddedilmesi, ayrıca İl Müdürlükleri arasında farklı uygulamaların mevcut olması nedeniyle 5682 sayılı Kanunun Ek- 4 üncü maddesine ilişkin uygulama ve görüş birliğinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır . Dolayısıyla, İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği ile
7 / 9Nüfusu ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü arasındaki görüş farklılığının ve İl Müdürlükleri
arasındaki uygulama farklılıklarının ortadan kaldırılması adına ilgili İdareler tarafından 5682 sayılı
Pasaport Kanununun Ek- 4 üncü maddesinin açıklığa kavuşturulması gerektiği değerlendirilmiştir .
24. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, T .C. Merkez Bankasından 02/ 12/ 2005 tarihinde beşinci dereceden emekliye ayrıldığı başvuran ’ün 5682 sayılı Kanunun Ek- 4 üncü maddesi kapsamında yükselebileceği en yüksek derecenin beşinci derece olduğu, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunmadığı, bu nedenle 5682 sayılı Kanunun Ek- 4 üncü maddesi kapsamında hususi damgalı pasaport talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, ancak bahsi geçen Kanun maddesine ilişkin ilgili İdarelerde görüş ve uygulama birliği olmadığının anlaşıldığı, dolayısıyla uygulama farklılıklarının oluşmaması adına Ek- 4 üncü maddeye ilişkin gerekli çalışmaların yapılması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir . Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu başvurana 18/ 06/ 2018 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiş olup yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın, tarafına hususi damgalı pasaport verilmesi talebinin REDDİNE, İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği ile Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü arasında 5682 sayılı Pasaport Kanununun Ek- 4 üncü maddesi hususunda görüş birliğinin sağlanarak uygulamada
8 / 9oluşan farklılıkların mağduriyetlere sebebiyet verilmemesini teminen gerekli çalışmaların yapılması
hususunda İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
İçişleri Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA ve NÜFUS VE VATANDAŞLIK İŞLERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi