Binbaşı rütbesindeki subaylara makam ve görev tazminatı verilmesi için yasal düzenleme yapılması zorunlu mudur (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 979-979 |sayi|94019529-101.07.05.99-E.94019529-101.07.05.99-E.

BAŞVURU NO : 2018/11745 2018/ 11745

KARAR TARİHİ : 14/01/2019 |tarih|

RET KARARI

Adres :

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : T . C. İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel

Komutanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Binbaşılara da makam ve görev tazminatı verilmesi talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 03/10/2018 3.10.2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle, 1990 yılında Uzman Jandarma olarak TSK’ya katıldığını, 1993 yılında

Jandarma Astsubay olduğunu, 2000 yılında Jandarma Subay olarak TSK ve Jandarma teşkilatında muhtelif kadrolarda özveri ile çalıştığını, kumpas davalarında yargılanarak beraat ettiğini, malum örgüt nedeniyle 2016 yılında emekli olmak zorunda kaldığını, Emekli Jandarma Binbaşı olduğunu, TSK’da Yarbay ve Binbaşıların aynı görevi yaptığını ancak binbaşılara makam ve görev tazminatı verilmediğini, makam ve görev tazminatlarının eşitlenmesi hususunda 2012 ve 2014 yıllarında

Meclise yasa teklifleri geldiğini ancak bu teklifler geçmediği için mağdur olduğunu iddia ve ifade ederek, binbaşılara da makam ve görev tazminatı verilmesini Kamu Denetçiliği Kurumundan talep etmektedir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. T. C. İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı’nın sayılı cevabi yazısında özetle, 2.1. Başvuru sahibi Muş İl Jandarma Komutanlığı, Komutanı iken 19 Eylül 2016 tarihinde, 1/ 4 derece kademeden, jandarma hizmetleri sınıfı olarak binbaşı rütbesinden istekle emekli olduğu

1 / 52.2. 2803 sayılı Jandarma, Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanunu’nun 13 üncü maddesinin

“Jandarma Hizmetleri Sınıfı personelinin her türlü özlük işlerinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uygulanır . Ancak, nasıp ve terfi, aylık ve diğer mali ve sosyal haklar bakımından statü ve rütbelerine göre 27/ 7/ 1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 13/ 6/ 2001 tarihli ve 4678 sayılı Türk Silahlı

Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun, 28/ 5/ 1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 18/ 3/ 1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş

Kanunu ile 10/ 3/ 2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanununa tabi personel hakkındaki hükümler uygulanır . Jandarma Hizmetleri Sınıfı hariç olmak üzere Jandarma Genel

Komutanlığının diğer hizmet sınıflarındaki kadrolarında bulunan Devlet memurları, Türk Silahlı

Kuvvetleri kadrolarındaki emsallerinin yararlandığı mali ve sosyal haklardan aynı şekilde yararlanırlar …” hükmünü amir olduğu, 2.3. Söz konusu maddenin; 6755 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile

Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin

Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun”un “Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununda

Yapılan Değişiklikler” bölümü Madde 13’te düzenlendiği, son olarak 7148 sayılı Kanun’un 11 inci maddesi ile değiştirildiği, Binbaşı rütbesindeki bir subayın durumunda, mali ve sosyal haklar bakımından değişiklik olmadığı, önceden olduğu gibi 926 sayılı Kanun hükümlerinin devam ettiği, Jandarma Hizmetleri Sınıfının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinde tanımlandığı, Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarında bulunan subay, astsubay ve uzman jandarmaları kapsadığı, 2.4. Emekli Jandarma Binbaşı subay statüsünde görev yaparak emekli olduğundan, aylık ve diğer mali ve sosyal haklar bakımından, 926 sayılı Türk Silahlı

Kuvvetleri Personel Kanunu hükümlerine tabi olduğu, 2.5. Meri mevzuat hükümleri çerçevesinde binbaşı rütbesinin, makam ve görev tazminatının verildiği kadrolarda yer almadığı, binbaşı rütbesindeki personele makam tazminatı ile görev tazminatı verilmesi talebinin, meri mevzuat hükümlerinin değiştirilerek makam ve görev tazminatı verilecek kadrolara binbaşı rütbesinin eklenmesi ile mümkün olabileceği, Açıklamalarına yer verilmiştir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının

“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”; 4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .

Düzenlemelerine yer verilmiştir

.

2 / 5IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

5. Kamu Denetçisi inceleme ve araştırması neticesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği yönündeki önerisini Kamu Başdenetçisi’ne sunmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran özetle, binbaşılara da makam ve görev tazminatı verilmesini talep etmiştir .

7. 22. Dönem 4. Yasama Yılında 2/ 439 Esas numaralı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel

Kanununda ve Sosyal Güvenlikle İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Temsil

Tazminatı Ödenmesi Hakkında Kanunda değişiklik yapılmasını içeren kanun teklifi verildiği, kanun teklifinin gerekçesinin; “ …211 Sayılı TSK İç Hizmet Kanununun 11. maddesinde “Makam” her amirin

Silahlı Kuvvetlerde temsil ettiği mevkiidir . Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi Binbaşılar da diğer Üst Subaylar gibi yani Yarbay ve Albaylar ile aynı gruba ve aynı statüye tabidirler . Üstelik Binbaşı ve Yarbay rütbesindeki subaylar aynı görevi ifa ederler . Makamları da Tabur Komutanlığıdır . Bu makamlar Hava ve Deniz K. Komutanlığında Filo

Komutanlığı olarak adlandırılır . Fakat bütün bunlara karşın ilk defa 1984 yılında, 433 sayılı Kanun Hükmünde

Kararname ile sırf General ve Amirallerin (maaşlarında bir iyileştirme amacıyla) bu rütbedeki subaylara verilmeye başlanan “Makam Tazminatı Ödenekleri” Albaylar arasında huzursuzluk yaratınca önce kadrosuzluk nedeniyle emekli olan Albaylara, daha sonra da çeşitli Kanun Hükmünde Kararnamelerle bütün Albaylara, Yarbaylara ve emeklilerine de verilmeye başlanmıştır . Bu durum aynı grup ve statüde yer alan Binbaşılar arasında huzursuzluğa yol açmıştır . Öte yandan son yıllarda Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin maaşlarında reel anlamda ciddi kayıplar meydana gelmiş ve TSK personelinin büyük bir kısmı ekonomik sıkıntıya düşmüştür . Bu durum, TSK personelinin yaşam standartlarının düşmesine, tasarruflarını tüketmelerine neden olmuştur . Yapılan araştırmalara göre TSK personelinin % 96’sı yoksulluk sınırının altında bulunmaktadır . Personelin mali durumunu düzeltmek için yapılan çalışmalar kapsamında, Bakanlar Kurulu Kararıyla 10 Mart 2000 tarihinde

Başbakanlık Müsteşarına, Yargıtay-Danıştay-Sayıştay Başkanı ve Başsavcısı ile üyelerine, Rektörlere, Büyükelçilere, Adalet Bakanlığı Müsteşarına, general ve amirallere temsil tazminatı, müteakiben 10 Ocak 2002 tarihinde albay ve yarbayIara görev tazminatı ödenmeye başlanmıştır . TSK personelinin mali kayıplarını gidermeye ve Bakanlar Kurulu yetkisinde bulunan görev tazminatının kıdemli binbaşı, binbaşı, II kademeli kıdemli başçavuş ve kıdemli başçavuş rütbelerine de verilmesine yönelik girişimlerden ise bugüne kadar bir sonuç alınamamıştır . Zaman içerisinde sivil kamu görevlilerinin tazminatlarında yapılan değişiklikler sonucunda diğer kamu personeli ile karşılaştırıldığında maaş dengeleri açısından TSK personelinin aleyhine bir durum oluştuğu açıkça görülmektedir . TSK personelinin mali durumundaki bozulmanın; Nitelikli insan gücüne sahip olma hedefini olumsuz etkilediği, bilgi birikimine sahip teknik personelin büyük oranda ayrılmasına neden olduğu, muharebe yeteneğinin ve özgüveninin sarsılmasına neden olduğu, TSK değerlerinde ve disiplininde aşınmalara yol açtığı yapılan değerlendirmeler arasındadır . Bütün bu gelişmeler ışığında TSK personeli arasındaki maaş hiyerarşisinin yeniden kurulması amacıyla, kıdemli binbaşı, binbaşı, II kademeli kıdemli başçavuş ve kıdemli başçavuş rütbelerinin 926 sayılı TSK Personel Kanununun (V) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinde yer almaları ve 4505 sayılı Sosyal Güvenlikle İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Temsil Tazminatı Ödenmesi Hakkında

Kanunun 5 inci maddesinin a fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenecek olanlara” ibaresinin çıkarılarak tamamına görev tazminatı verilmesi bir zorunluluk arz etmektedir…” olduğu ve teklifin

“hükümsüz” kaldığı tespit edilmiştir .

8. Başvuru dosyası üzerinden yapılan incelemede ; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 128 inci maddesi “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür . Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır . Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir .” hükmü gereği, kanuni bir düzenleme olmadan binbaşılara makam ve görev tazminatı verilemeyeceği, .

3 / 59. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun Ek Madde 18 inci maddesinin “Bu

Kanuna ekli V sayılı makam tazminatı cetvelinde yazılı rütbe ve görevlerde bulunanlara hizalarında gösterilen gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda makam tazminatı ödenir . Makam tazminatı damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz ve ödemelerde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır …” hükmünü amir olduğu, 10. Makam tazminatı verilecek kadroları düzenleyen 568 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi ile söz konusu kadroların, Yarbay rütbesinden Genelkurmay Başkanı’na kadar (Yarbay, Albay, Tuğgenerali Tümgeneral, Korgeneral, Orgeneral, Kuvvet Komutanları ve

Jandarma Genel Komutanı, Genelkurmay Başkanı) olacak şekilde düzenlendiği, 11. 4505 sayılı Sosyal Güvenlikle ilgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Temsil Tazminatı

Ödenmesi Hakkında Kanun’un 5 inci maddesinin “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar

Kanunu ile 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanununa göre makam veya yüksek hakimlik tazminatı öngörülen kadrolarda bulunanlardan Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenecek olanlara 30.000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere temsil tazminatı ödenir . Temsil tazminatı göstergelerini kadro ve görev unvanı itibariyle farklı olarak belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir .” hükmünü amir olduğu, 12. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinin c/ 1 fıkrasının “7.000’den daha düşük göstergeler üzerinden makam veya yüksek hakimlik tazminatı öngörülen kadrolara atanmış olanlara, 15.000 gösterge rakamını geçmemek üzere Cumhurbaşkanınca tespit edilecek gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda görev tazminatı ödenir .” hükmünü amir olduğu, 13. 2008/ 13694 sayılı “Görev Tazminatı Ödenmesi Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının” 1 inci maddesinin “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı

Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ile 2914 sayılı Yüksek

Öğretim Personel Kanununa göre almakta olan personelden; bu kanunlarda makam tazminatı öngörülmüş olan kadrolara atanmış olanlardan, almakta oldukları makam tazminatı gösterge rakamı; 6.000 olanlara 9.000, 5.500- 4.500 olanlara 7.000, 4.000 ve daha az olanlara 6.000 gösterge rakamının almakta oldukları makam tazminatı gösterge rakamına ilave edilmesi suretiyle bulunan görev tazminatı gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda görev tazminatı ödenir .” hükmünü amir olduğu, görülmektedir .

14. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, İdarenin binbaşılara da makam ve görev tazminatı verilmesi talebini ret yönünde tesis ettiği işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin

Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazıları incelendiğinde, “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “bilgi edinme hakkı”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin

.

4 / 5bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği hususları tespit edilmiştir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açıktır .

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın, başvurana ve T. C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI JANDARMA GENEL

KOMUTANLIĞINA TEBLİĞİNE,

Ayrıca, Kararın bilgileri için CUMHURBAŞKANLIĞI İDARİ İŞLER BAŞKANLIĞI HUKUK

VE MEVZUAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TEBLİĞİNE,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

.