Müteahhitlik iş deneyim belgesinde yapı sahibi ve müteahhidin aynı kişi olması silah ruhsatı yenileme talebini etkiler mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/1880-S.2875

BAŞVURU NO : 2018/13793

KARAR TARİHİ : 03/05/2019

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : 1-İçişleri Bakanlığı 2-İstanbul Valiliği

BAŞVURUNUN KONUSU : Silah taşıma ruhsatı hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 06/11/2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 18/10/2018 tarihinde silah taşıma ruhsatını yenilemek için gerekli belgeleri ve harç makbuzunu Ümraniye İlçe Emniyet Müdürlüğüne teslim ettiğini, ancak silah taşıma ruhsatının yenilenmesi talebinin iş bitirme belgesinde yapı sahibi ve yapı müteahhidinin aynı kişi olması sebebiyle Ümraniye İlçe Emniyet Müdürlüğünün 25/10/2018 tarihli yazısıyla reddedildiğini belirtmiş olup silah taşıma ruhsatının yenilenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün … sayılı yazısında özetle; Ümraniye

Belediye Başkanlığından alınan iş bitirme belgesinde yapı sahibi ve yapı müteahhidinin aynı kişi olduğunun anlaşıldığı, konu ile ilgili olarak İçişleri Bakanlığının 07/07/2015 tarih ve …

sayılı görüş yazısının bulunduğu, bu doğrultuda, iş sahibi ve yüklenici aynı kişi olduğundan; (arsa sahibi ve yapan kişi aynı olduğundan) iş bitirme belgesinin 4735 sayılı Kamu İhaleleri

Sözleşmeleri Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama

Yönetmeliği hükümlerine uygun olmadığı, bu sebeple de başvurana Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin, 9/1-j maddesi kapsamında silah taşıma ruhsatı verilemeyeceği belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin,

5.1. “Ruhsatlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında: “Taşıma ve bulundurma ruhsatları onay tarihinden itibaren beş yıl için geçerli olup, gerekli şartların varlığı halinde her beş yılda bir yenilenir…”

5.2. “Taşıma ruhsatı verilebilecek diğer meslek mensupları” başlıklı 9’uncu maddesinde:

“Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendine istinaden valiler, aşağıda belirtilen kişilere, durumlarının bu Yönetmelik hükümlerinde aranan şartlara uygunluğunun tesbit edilmesi halinde silah taşıma ruhsatı verebilir.

[…] j) Yapı, tesis, inşaat ve büyük onarım işleriyle fiilen ve bizzat uğraşan müteahhitlere,(ortaklık veya şirket söz konusu ise bu işten sorumlu ortaklardan en fazla iki kişiye),”

5.3. “Silah ruhsatı için istenecek belgeler” başlıklı 15’inci maddesinde: “Silah taşıma veya bulundurma ruhsatı almak isteyenlerden, silah taşımalarında veya bulundurmalarında psikolojik, nörolojik veya fiziki rahatsızlıklar bakımından sakınca bulunmadığına dair doktor raporu ile Bakanlıkça belirlenen diğer belgeler istenir.”

6. 2013/20 sayılı Silah Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş Genelgesinin,

6.1. “Taşıma Ruhsatı Talep Edenlerden (Bulundurma Ruhsatı için Gerekli Belgelere

İlaveten) İstenecek Belgeler” başlıklı 2.2’nci Bölümünün “İş-Meslek mensupları (91/1779

Sayılı Yönetmeliğin 9 uncu maddesi)” başlıklı 2.2.3’üncü maddesinde: “(j) Müteahhitler, Yapılan işten vergi mükellefi olunduğuna dair vergi dairesi yazısı, Şahsın durumunu, şirketse yönetici ve ortaklarını gösteren Ticaret Sicil Müdürlüğü yazısı, Oda kayıt belgesi, İş deneyim (iş bitirme/iş durum) belgesi.”

6.2. “Silah Taşıma Ruhsatı Verilebilecek Meslek Mensupları” başlıklı 6’ncı Bölümünün

“(j) Bendi” başlıklı 6.6’ncı maddesinde: “1. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmelik’inde

İş deneyim belgelerinin;

• Yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak, Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) gerçekleştirilen işler için, iş sahibi tarafından düzenleneceği ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanacağı, • Gerçek kişilere veya yukarıda belirtilenler dışındaki tüzel kişilere gerçekleştirilen işler için, belediye sınırları veya mücavir alan içinde ilgili belediye tarafından, belediye sınırları veya mücavir alan dışında ilgili çevre ve şehircilik il müdürlüğü tarafından, ilgili mevzuatı uyarınca yapı denetimi veya kabulü bunların dışındaki kuruluşlar tarafından yapılan işlerde ise bu mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenleneceği, Belediyenin ilgili birimi tarafından düzenlenen iş deneyim belgelerinin belediye başkanı veya yetkili birim amiri tarafından, çevre ve şehircilik il müdürlüğünce düzenlenenlerin ise, valilik tarafından onaylanacağı, • Organize sanayi bölgesinin yetki alanı dâhilindeki yerlerde gerçekleştirilen işlere ilişkin iş deneyim belgelerinin, organize sanayi bölgesi müdürlüğü tarafından düzenlendikten sonra; yönetim kurulunun kararı üzerine yönetim kurulu başkanınca, organize sanayi bölgesinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından kredi kullandırılan işler için ise bu

Bakanlığın ilgili birimince onaylanmak suretiyle verileceği, • Serbest bölgelerin yetki alanı dâhilindeki yerlerde gerçekleştirilen işlere ilişkin iş deneyim belgelerinin, serbest bölge müdürlüklerince düzenlenerek verileceği, belirtilmektedir.

Bu nedenle ibraz edilen iş deneyim belgelerinin bu çerçevede olması gerekmektedir.”

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran, müteahhitlik yaptığı için almış olduğu silah taşıma ruhsatının yenilenmesini talep etmektedir.

9. Silah ruhsatlarına ilişkin işlemler; 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler

Hakkında Kanun, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik ve 2013/20 sayılı Silah Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş Genelgesi hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. İlgili Yönetmeliğin 3’üncü maddesinde, silah ruhsatlarının gerekli şartların varlığı halinde her beş yılda bir yenileneceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla, ruhsat yenileme işlemlerinde kişilerin mevzuatta öngörülen şartları taşıyıp taşımadıkları yeniden değerlendirilecek ve buna göre ruhsatın yenilenip yenilenmeyeceğine karar verilecektir.

10. Mezkur Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde, valilerin belirli meslek mensuplarına

Yönetmelik hükümlerinde aranan şartlara uygunluğunun tespit edilmesi halinde silah taşıma ruhsatı verebileceği düzenlenmiş ve yapı, tesis, inşaat ve büyük onarım işleriyle fiilen ve bizzat uğraşan müteahhitler de bu kapsamda sayılmış, başvuran da 22/10/2008 tarihinden beri müteahhitlik yaptığından dolayı silah taşıma ruhsatı almıştır. 25/10/2018 tarihinde silah taşıma ruhsatını yenilemek için gerekli olan belgelerle müracaat etmiş ancak başvuranın talebi; ibraz ettiği iş deneyim belgesinde yapı sahibi ve yapı müteahhidinin aynı kişi olması sebebiyle bu belgenin 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşme Konunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununu ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde öngörülen iş deneyim belgeleri kapsamında olmadığından bahisle reddedilmiştir.

11. Silah Ruhsat İşlemleri Birleştirilmiş Genelgesinde, silah taşıma ruhsatı için müteahhitlerden istenecek belgeler arasında iş deneyim (iş bitirme/iş durum) belgesi sayılmış olup iş deneyim belgeleri konusunda Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde öngörülen hususlara atıf yapılmış ve ibraz edilen iş deneyim belgelerinin bu çerçevede olması gerektiği belirtilmiştir.

Yani, silah taşıma ruhsatı için ibraz edilecek olan iş deneyim belgesinin ilgili mevzuata uygun olarak düzenlenmiş olması yeterli görülmüştür. İlgili mevzuatta, iş deneyim belgesi, adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesi olarak tanımlanmış ve iş deneyim belgesi düzenlenmesi için yapı sahibi ile yapı müteahhidinin faklı kişiler olması gerektiği şeklinde herhangi bir şart öngörülmemiştir. Ayrıca; Emniyet Genel Müdürlüğünün 07/07/2015 tarihli görüş yazısında “…konut inşaatının sahibi ve inşaatı yapanın aynı kişi olması nedeniyle…silah taşıma ruhsatı verilemeyeceği değerlendirilmekle birlikte, konunun

Valiliğinizce karara bağlanması gerekmektedir.” denilse de EGM tarafından belirtilen bu görüşe dayanak bir mevzuat gösterilmemiştir.

12. Bunların yanında, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden başvuranın 2013 yılındaki silah taşıma ruhsatı müracaatında Ümraniye Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş olan 25/02/2013 tarih ve … sayılı iş deneyim belgesini ibraz ettiği, bahse konu belgede de yapı sahibi ve yapı müteahhidinin yine aynı kişi olduğu, buna rağmen iş deneyim belgesinin kabul edildiği ve başvurana silah taşıma ruhsatı verildiği anlaşılmıştır. Silah taşıma ruhsatının yenilenmesi talebinde bulunurken başvuran tarafından ibraz edilen iş deneyim belgesi incelendiğinde ise, Ümraniye Belediye Başkanlığı tarafından 12/10/2018 tarihinde başvuran adına düzenlendiği, bu belgede de yapı sahibi ve yapı müteahhidinin aynı kişi olduğu, dolayısıyla 2013 yılında yine başvuran adına düzenlenmiş olan iş deneyim belgesi ile aynı mahiyette olduğu görülmektedir. Bu durumun mevzuatta öngörülen diğer şartları da taşıyan başvuranı silah taşıma ruhsatının yenileneceği konusunda haklı bir beklenti içine soktuğu açıktır.

13. Bilindiği üzere, Anayasanın 2’nci maddesinde hukuk devleti ilkesi Devletin temel nitelikleri arasında sayılmıştır. Hukuk devleti ilkesi idarenin “belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve

“haklı beklenti” ilkelerine uygun davranmasını içermektedir. Buna göre, idarenin vatandaşların güvenini boşa çıkaracak uygulamalardan kaçınması gerekir. Hukuk devletinde idareden beklenen açık ve güvenilir olma yükümlülüğüne uygun davranmasıdır. Haklı beklenti, idarenin ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin bir çıkarları ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ya da edinebileceklerini ümit etmelerini ifade eder (Anayasa Mahkemesinin 31/01/2013 tarihli E. 2011/45 K. 2013/24 sayılı kararı). Hukuk devleti ilkesinin idare bakımından bir gereği de idarî faaliyetlerinin belirliliği ilkesidir. İdarenin faaliyetleri önceden bilinebilir olmalıdır. Hukuk devletinde idarenin eylem ve işlemlerinin idare edilenler tarafından önceden tahmin edilebilir olması gerekir. Buna “düzenli idare ilkesi” denir.

Bu kapsamda, hukuk devletinin bir gereği olan hukukî öngörülebilirlik ilkesinin idareye yansımış hali, düzenli idare ilkesidir. Söz konusu ilke, idarenin, önceden bazı kurallar, düzenlemeler koyarak bunlara uygun olarak davranması, faaliyetlerinin önceden bilinebilir olması demektir.(Kemal Gözler, İdare Hukuku, Cilt I, Ekin, Bursa 2009). Dolayısıyla, İdare tarafından haklı bir beklenti oluşturulmuşsa idarenin bu beklentiyi karşılaması beklenir.

14. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ilgili mevzuatta iş deneyim belgesi düzenlenmesi için yapı sahibi ile yapı müteahhidinin faklı kişiler olması gerektiği şeklinde herhangi bir şart öngörülmediği, bunun yanında 2013 yılında yapı sahibi ve yapı müteahhidinin aynı olduğu iş deneyim belgesi kabul edilerek kendisine silah taşıma ruhsatı verilmiş olan başvuranın aynı şartlarda silah taşıma ruhsatının yenileneceği konusunda haklı bir beklentisinin olduğu, dolayısıyla İdarenin başvuranın silah ruhsatını yenileme müracaatında aynı mahiyetteki iş deneyim belgesini kabul etmeyerek hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırı davrandığı değerlendirilmiş olup başvuranın silah taşıma ruhsatının yenilenmesi talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın silah taşıma ruhsatının yenilenmesine yönelik gerekli işlemlerin yapılması hususunda İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA ve İSTANBUL VALİLİĞİNE TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

Kararın Başvurana, İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA ve İSTANBUL VALİLİĞİNE tebliğine,

6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İçişleri Bakanlığınca ve

İstanbul Valiliğince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi