|
ÖZET: Başvuranlar, İHA tazminatı talep etmekte, ancak 375 sayılı KHK’nın Ek 19’uncu maddesi gereğince bu tazminatın ödenebilmesi için İHA uçuş ekibinde yer almanın zorunlu olduğunu öne sürmektedirler. İlgili mevzuat, İHA tazminatının yalnızca İHA pilotu ve teknik personeli gibi uçuş ekibinde fiilen görev alanlara ödeneceğini belirtmektedir. Başvuranların sahip olduğu sertifikalar, tazminat için yeterli görülmemekte, çünkü İHA bakım personeli olarak görev yapmaları nedeniyle uçuş ekibinde yer almadıkları tespit edilmiştir.
İdare, başvuranların İHA uçuş ekibinde yer almadığını ve bu nedenle tazminata hak kazanmadığını belirtmiştir. Anayasa’nın eşitlik ilkesi çerçevesinde, benzer durumdaki personellere farklı muamele yapılmadığı, dolayısıyla başvuranların iddialarının hukuken geçerli olmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönünde karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7807-S.11943
BAŞVURU NO : 2019/5885
KARAR TARİHİ : 29/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İHA Tazminatı Hk.
BAŞVURU TARİHİ : 11/03/2019
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza; Çanakkale Deniz Hava Üs Komutanlığı Bakım Komutanlığı 313’üncü Hat
Bakım Komutanlığı ile Dalaman Deniz Hava Üs Komutanlığı Bakım Komutanlığı 312’nci Hat
Bakım Komutanlığında Bakım Astsubayı olarak görev yapan personeller tarafından yapılan başvurularda başvuranlar; 1.1. İHA teknik personeli eğitimleri kapsamında “Elektronik Teknisyeni” ve “Yer Kontrol
İstasyonu/ Yer Veri Terminali Teknisyeni” sertifikalarına sahip olduklarını, Çanakkale Deniz
Hava Üs Komutanlığı 313’üncü İHAS Filo Komutanlığı ve Dalaman Deniz Hava Üs
Komutanlığı 312’nci İHAS Filo Komutanlığına atamaları yapılan personele, 669 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK hükümleri kapsamında “İHA Tazminatı” ödemeleri yapıldığını, ancak
Bakım Komutanlığına atamalı İHA personeline bu ödemelerin yapılmadığını, 1.2. Envanterinde BAYRAKTAR TB2 İHA’sı bulunan tüm kurumlarda çalışan İHA personelinin branşı gereği aldığı eğitimin kapsamı, hava aracı ve sistemlere yönelik görev, sorumluluk ve yetkileri aynı olmasına karşın, İHA Tazminatının Deniz Kuvvetleri Komutanlığı
İHA Bakım Astsubayı ve Avionik/Silah Sistemleri Bakım Astsubayı kadrolarına atamalı olduğu gerekçesi ile ödenmemesinin kendilerini ve yetiştirmeye çalıştıkları genç ve kıdemsiz personeli olumsuz etkilediğini, 1.3. BAYRAKTAR TB2 İHA/SİHA bulunan Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Jandarma Genel
Komutanlığı İHA personeli kadro yapılarının birbiriyle ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ile genel olarak örtüştüğünü, genel çerçevede tüm kurumlarda teşkilatlanma mantığının aynı olmasına karşın söz konusu KHK’da bahsi geçen “İHA Uçuş Ekibi” tanımının, İHA’nın faaliyetini sağlayarak uçurulabilmesi ile görevlendirilen personeli bir bütünün parçası ve ekip olarak kapsadığının geçmişten gelen kültür nedeniyle görev yaptıkları Kurumca gözden kaçırıldığını, bu nedenle D.K.K.Lığında İHA Tazminatının filolara atamalı YKİ/YVT
Teknisyenlerine verilerek Bakım Komutanlığına atamalı İHA Teknik personeline (İHA Bakım
Astsubayı ve Avionik/Silah Sistemleri Bakım Astsubayı) verilmediğini, bunun eşitsizlik doğuran, adil olmayan, hakkaniyetsiz bir tutumun tezahürü olduğunu ve personelin hak mahrumiyetine uğramasına yol açtığını, 1.4. Çözüm teklifi olarak; Kurumları tarafından İHA Personeli Uçuş Hizmet Süresi kaydının tutulmasına yönelik uygulamanın diğer kuramlardaki uygulamalar örnek alınarak, Bakım
Komutanlıklarına tayinli İHA Teknik Personellerini de kapsayacak şekilde tekrar düzenlenebileceğini; Deniz Hava Komutanlığı bağlısı birliklerin maaş düzenlemesini yapan mutemetliklere halihazırda gönderilen İHA Uçuş Hizmet Süresini gösterir yazıya Bakım
Komutanlıklarına tayinli İHA Teknik Personellerinin de eklenerek gönderilebileceğini, 1.5. İHA’ların operasyon sahasındaki başarıları da dikkate alındığında, ilerleyen yıllarda Türk
Silahlı Kuvvetlerinin günümüz şartları ve teknolojisi ile de uyumlu olarak dönüşüm gösterdiği süreçte, ana muharip unsurlarından birisinin İHA’lar olacağının görüldüğünü, personel arasındaki söz konusu uygulamanın hakkaniyetsiz olduğu algısı nedeniyle, bugün uçak ve helikopter pilotlarının TSK’dan ayrılarak sivil kurumlara geçişi ile neticelenen ve yetişmiş personel sayısında sıkıntıya neden olan sorunun İHA kadrolarında da kaçınılmaz olduğunu, söz konusu değişikliğin yakın gelecekte yaşanacak yetişmiş personel zafiyetinin de önünü alacağını belirterek; yaşanan bu hak mahrumiyetinin giderilmesini, Talep etmektedirler.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Milli Savunma Bakanlığından 02/05/2019 tarihli ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben Milli Savunma Bakanlığı Deniz Kuvvetleri Komutanlığının 28/05/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. 375 Sayılı KHK’nın Ek 19’uncu maddesi gereğince, İHA’ların bakımından görevli “İHA
Bakım Astsubayı” ve “Aviyonik/Silah Sistemleri Bakım Astsubayı” kadrolarında görev yapan personelin, İHA teknik personeli olarak nitelendirilemeyeceği ve bu kapsamda İHA tazminatından faydalanamayacağının tespit edildiği, 2.2. İHA Bakım Personelinin, İHA’nın havada olduğu sürede herhangi bir görevi bulunmadığı, bakım personelinin, İHA uçuş ekibi olarak değil; İHA yerdeyken görev yaptığı ve bu personelin uçuş esnasında bir görevi veya sorumluluğu bulunmadığı, 2.3. İHA’nın uçuşa hazırlanması kapsamında; uçuş öncesinde “Aviyonik/Silah Sistemleri
Bakım Astsubayı” tarafından “Uçuş Öncesi Mekanik ve Elektronik Kontrol Listesi 1” ; “İHA
Bakım Astsubayı” tarafından “Uçuş Öncesi Mekanik ve Elektronik Kontrol Listesi 2” uygulandığı; müteakiben 312 ve 313’üncü Dz.İHAS FI.K.lığı emrinde görevli “İHA Uçuş
Teknisyeni” ile 312 ve 313’üncü Hat Bakım Komutanlığı emrinde görevli “İHA Bakım
Astsubayı” ve “Aviyonik/Silah Sistemleri Bakım Astsubayı” tarafından “Uçuş Öncesi Güç
Sonrası Kontrol Listesi” uygulandığı, bahse konu kontrol listelerinin uygulanması ile beraber, İHA yer kontrollerini tamamlayarak uçuşa hazır olduğu, İHA’nın uçuştan dönmesini müteakip; 312 ve 313’üncü Dz.İHAS Fl.K.lığı emrinde görevli “İHA Pilotu” ile
312 ve 313’üncü Hat Bakım Komutanlığı emrinde görevli “İHA Bakım Astsubayı” tarafından
“Uçuş Öncesi Mekanik ve Elektronik Kontrol Listesi 2”de yer alan “Uçuş Sonrası Kontroller” kısmı yapıldığı, 2.4. Deniz Kuvvetleri K.lığı tarafından yayımlanmış yazılı emirler gereğince, Deniz Kuvvetleri
K.lığı İnsansız Hava Aracı Sistemleri (İHAS) Konsepti ve Deniz Kuvvetleri K.lığı İHA/SİHA
Sistemleri Kullanım Esasları Doktrini (Taslak) gereğince bir İHA’nın uçurulmasında; (1) İHA pilotu, (2) Görev Koordinatörü, (3) Faydalı Yük Operatörü, (4) Yer Kontrol İstasyonu (YKİ)/ Uçuş Teknisyeni görev yaptığı, İHA uçuş ekibinde görev alan İHA Teknik Personelinin (Yer Kontrol İstasyonu (YKİ)/ İHA
Uçuş Teknisyeni), ilgili kurslara tefrik edilme ve ilgili uçuş filolarına atanma kapsamında
Dz.K.K.lığı Personel Başkanlığı tarafından belirlendiği, 2.5. Personelin eğitimlerinin ilgili firma veya TSK İstihbarat Okul Komutanlığınca verildiği, eğitimlere iştirak edip; Teorik ve Uygulamalı eğitimler olmak üzere iki aşamalı olarak gerçekleştirilen eğitim sonunda başarılı olan personele kurs belgesi/sertifikası düzenlendiği, bahse konu sertifikalara sahip “Aviyonik” ihtisaslı astsubayların Çanakkale ve Dalaman Deniz
Hava Üs Komutanlıkları İHAS Filo K.lıklarında “İHA Uçuş Teknisyeni” kadrolarına, bahse konu kadrolara ilaveten “İHAS Bakım Eğitimi” alan personelin Çanakkale ve Dalaman Deniz
Hava Üs Komutanlıkları bünyesindeki Bakım Komutanlıklarında “Bakım Astsubayı” kadrolarına atandırıldığı; Baykar Makine tarafından 07 Mayıs-14 Eylül 2018 tarihleri arasında icra edilen kursta; Elektronik Teknisyenlerine hem “Elektronik Teknisyen Eğitimi” hem de
“Yer Kontrol İstasyonu/Yer Veri Terminali Teknisyeni Eğitimi” verildiği, daha sonra icra edilen kurslarda ise böyle bir uygulamada bulunulmadığı, “Elektronik Teknisyeni Eğitimi”ni tamamlayan personelin, 312 ve 313’üncü Hat Bakım Komutanlığı emrinde; “Yer Kontrol
İstasyonu/Yer Veri Terminali Teknisyeni Eğitimi”ni tamamlayan personelin ise 312 ve 313’üncü Dz.İHAS FI.K.lığı emrinde görevlendirildiği, bahse konu eğitimleri alarak sertifika almaya hak kazanan personelden, sadece “Yer Kontrol İstasyonu/Yer Veri Terminali
Teknisyeni”nin İHA uçuş ekibinde görevlendirildiği, 2.6. İHA uçuş ekibi içerisinde sayılan İHA Teknik Personelinin; Kararname gereğince İHA üzerinde bulunan göreve yönelik sistemlerin uçuş sırasında kullanılması amacıyla fiilen görev alan personeli kapsadığı; İHA Bakım Personelinin, İHA’nın üzerine monte edilebilen veya
İHA üzerinde mevcut bulunan göreve yönelik sistemlerin uçuş sırasında kullanılması amacıyla herhangi bir görevi ve sorumluluğu bulunmadığı; İHA tazminatına hak kazanmak için yılda yüz yirmi saat İHA uçuş görevi yapılmasının zorunlu olduğu; zorunlu İHA uçuş görevini tamamlamayanların tazminatının tamamının müteakip hizmet yılı başlangıcından itibaren kesileceği; İHA Bakım Personelinin İHA uçuş görevinin bulunmaması nedeniyle İHA tazminatı için gerekli kriter olan yıllık yüz yirmi saat İHA uçuş görevini icra edemeyeceği, 2.7. Bu kapsamda “İHA Bakım Astsubayı” ve “Aviyonik/Silah Sistemleri Bakım Astsubayı” kadrolarında görev yapan personelin bu tazminata müstahak olmak bakımından; (1) Sertifikaya
sahip olması, (2) Atanmış olduğu kadro görev yeri itibariyle İHA’nın üzerine monte edilebilen veya İHA üzerinde mevcut bulunan göreve yönelik sistemlerin İHA’nın uçurulması sırasında kullanılması amacıyla bir fiil görev yapması, (3) Kararnamede belirlenen yıllık İHA zorunlu uçuş saatinin doldurulmuş olması, (4) 2629 sayılı Kanun kapsamında personele tazminat ödenmiyor olması şartlarının tamamının sağlanması gerektiği, 2.8. Diğer taraftan benzer şekilde, 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa
Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu gereği, uçucu personele ödenen tazminatlarda da esas olarak hava aracının uçurulmasında görevli ve hava aracı içerisinde bulunan personelin tazminata hak kazanacağı hüküm altına alındığı, hava aracının bakım görevleri ile ilgili sorumluluğu bulunan personelin kapsama alınmadığı, 2.9. Yüzer birlikler (gemi) için tersanelerde yürütülen onarım/bakım hizmetlerinde görevli olan personel ile 2629 sayılı Kanun gereğince diğer hava araçları ve denizaltı gemilerinin bakım hizmetlerinde görevli personele de söz konusu deniz/hava araçlarında bilfiil görev yapan personele tahakkuk ettirilen tazminatların ödenmediği hususu göz önünde bulundurulduğunda; başvuru sahibi personellerin İHA Uçuş Personeli Hizmet ve Tazminat Listesine eklenmesi yönündeki çözüm teklifinin; hukukun genel ilkelerinden “hakkaniyet ilkesi” ve Anayasanın 10’ıncu maddesinde düzenlenen “eşitlik ilkesine” aykırılık teşkil edeceğinin değerlendirildiği, 2.10. Netice itibariyle; İHA teknik personeli eğitimleri kapsamında “Elektronik Teknisyeni” ve
“Yer Kontrol İstasyonu/Yer Veri Terminali Teknisyeni” sertifikalarına sahip olmanın 375 sayılı
KHK ile düzenlenen İHA tazminatına hak kazanmak bakımından tek başına yeterli olmadığı; bu tazminatın tahakkuk ettirilebilmesi için, söz konusu sertifikalara sahip personelin atandırıldığı görevin bir gereği olarak İHA’nın üzerine monte edilebilen veya İHA üzerinde mevcut bulunan göreve yönelik sistemlerin uçuş sırasında kullanılması amacıyla fiilen görev yapması gerektiği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 1982 Anayasasının; 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’ uncu maddesi: “… (Ek fıkra: 7/5/2010-5982/1 md.)
Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. … Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”, 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde,
hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 375 sayılı KHK’nın Ek 19’uncu maddesi:
“EK MADDE 19- (Ek: 10/11/2017-KHK-696/126 md; Aynen Kabul: 1/2/2018-7079/117 md.)
Bu maddenin uygulanmasında:
a) İnsansız hava aracı (İHA): Çeşitli veri linkleri ile uzaktan uçurulan, üzerine silahlı veya silahsız faydalı yükler takılabilen, havadan ağır, yapısal olarak rijit ve sert, manuel veya otomatik olarak iniş ve kalkış yapabilen, sınıfı ilgili bakanlık tarafından tescil edilen hava araçlarını, b) İHA uçuş ekibi: Genelkurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğünün İHA uçuş ekibi olarak gösterilen kadro ve sözleşmeli personel pozisyonlarında fiilen görev yapan ve İHA’nın uçurulmasında görev alan İHA pilotu, İHA teknik personeli ile varsa görev koordinatörünü/görev komutanını, c) İHA pilotu: Yurtiçinde veya yurtdışında düzenlenen eğitimleri başarıyla tamamlayan, sertifikası ilgisine göre Genelkurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğünce usulüne göre onaylanan ve İHA ’ların pilotajında fiilen görev alan personeli, ç) İHA teknik personeli: İHA’nın üzerine monte edilebilen veya İHA üzerinde mevcut bulunan göreve yönelik sistemlerin uçuş sırasında kullanılması amacıyla görev yapmak üzere yurtiçinde veya yurtdışında düzenlenen eğitimleri başarıyla tamamlayan, sertifikası ilgisine göre Genelkurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğünce usulüne göre onaylanan ve bu kapsamda fiilen görev alan personeli, d) Görev koordinatörü/görev komutanı: İHA’nın uçuşu öncesinde, esnasında veya sonrasında göreve ilişkin birimler veya kişilerle koordinasyon kurmak amacıyla görev yapmak üzere yurtiçinde veya yurtdışında düzenlenen eğitimleri başarıyla tamamlayan, sertifikası ilgisine göre Genelkurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğünce usulüne uygun olarak onaylanan ve bu kapsamda fiilen görev alan personeli, e) Hizmet yılı: 1 Eylül tarihinden başlayıp 31 Ağustos tarihinde biten oniki aylık dönemi, f) İHA uçuş hizmet süresi: Sağlık nedenleri hariç, IHA uçuş ekibi olarak gösterilen kadro ve sözleşmeli personel pozisyonlarında fiilen görev yapılan toplam süreyi, ifade eder, İHA uçuş ekibine, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil) aşağıdaki
Cetvelde İHA hizmet yılları karşılığında gösterilen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda İHA tazminatı ödenir. İHA pilotları için Cetvelde gösterilen tazminat oranları yüzde on artırımlı olarak uygulanır. Tazminatın ödenmesinde aylıklara ilişkin
hükümler uygulanır. Bu şekilde ödenen tazminat, damga vergisi hariç hiçbir vergiye tabi tutulmaz.
Bir hizmet yılında İHA uçuş süresi üçyüz saati geçenlere hizmet yılı sonunda en son aldığı aylık tazminat tutarı kadar ilave tazminat ayrıca ödenir.
İHA uçuş ekibinin bir hizmet yılında en az yüzyirmi saat birinci fıkranın (c), (ç) ve (d)
bentlerinde tanımlanan İHA uçuş görevini yapması şarttır. Yıllık zorunlu İHA uçuş görevini tamamlamayanların tazminatının tamamı müteakip hizmet yılı başlangıcından itibaren kesilir. Tazminat önceki yıldan noksan kalan sürenin tamamlanmasını takip eden aybaşından itibaren ödenmeye başlanır.
2629 sayılı Kanun ile 3160 sayılı Kanun kapsamında tazminat ödenen personele bu maddeye
göre ayrıca ödeme yapılmaz. Ancak bu kanunlar uyarınca tazminat alan personelin, bu maddede belirtilen hükümler çerçevesinde İHA uçuş ekibi personeli olarak da görev yapması halinde.
İHA tazminat oranlarının yüzde yirmisi aynı usul ve esaslar çerçevesinde 2629 sayılı Kanun ve
3160 sayılı Kanun uyarınca ödenmekte olan tazminatlarına ilave olarak ayrıca ödenir.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yürütülen İHA uçuş hizmet süreleri, birinci fıkranın (f) bendinde tanımlanan sürenin hesabında dikkate alınır.
Bu madde kapsamındaki personel, kaza kırım olaylarında pilotaj ve diğer idari hatalar nedeniyle meydana gelen zararlardan tazminle sorumlu olmaz.
Tazminat Oranı Tazminat Oranı
Tazminat
Hizmet Yılı Hizmet Yılı Hizmet Yılı
Oram (%)
(%) (%)
50 9 58 17 74
1
51 76
2 10 60 18
3 52 19 78
11 62
4 53 64
12 20 80
5 54 13
66 21 82
55 14 84
6 68 22
7 56 15 70 23 ve üzeri
86
57 72
8 16
Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranların iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuranlar; Çanakkale Deniz Hava Üs
Komutanlığı Bakım Komutanlığı 313’üncü Hat Bakım Komutanlığı ile Dalaman Deniz Hava
Üs Komutanlığı Bakım Komutanlığı 312’nci Hat Bakım Komutanlığında Bakım Astsubayı
olarak görev yaptıklarını belirterek, 375 sayılı KHK’nın EK 19’uncu maddesi gereğince İHA
Tazminatı ödenmesini talep etmektedirler.
8. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında, 375 sayılı KHK’nın Ek 19’uncu maddesinde, İHA uçuş ekibinde görev alan personele İHA tazminatı ödeneceğinin hükme bağlandığı görülmüştür. Buna göre, söz konusu madde uyarınca bir personele İHA tazminatı ödenebilmesi için öncelikle uçuş ekibinde yer alınması gerekmektedir. Anılan maddenin (b) bendinde ise uçuş ekibi; İHA uçuş ekibi olarak gösterilen kadro ve sözleşmeli personel pozisyonlarında fiilen görev yapan ve İHA’nın uçurulmasında görev alan İHA pilotu, İHA teknik personeli ile varsa görev koordinatörünü/görev komutanı olarak sayılmıştır. Ayrıca İHA pilotu, bu konuda sertifikaya sahip ve İHA’ların pilotajında fiilen görev alan personel; İHA teknik personeli, İHA’nın üzerine monte edilebilen veya İHA üzerinde mevcut bulunan göreve yönelik sistemlerin uçuş sırasında kullanılması amacıyla görev yapmak üzere bu konuda sertifikaya sahip ve fiilen görev alan personel; Görev koordinatörü/görev komutanı, İHA’nın uçuşu öncesinde, esnasında veya sonrasında göreve ilişkin birimler veya kişilerle koordinasyon kurmak amacıyla görev yapmak üzere bu konuda sertifikaya sahip ve fiilen görev alan personel olarak tanımlanmıştır. Öte yandan, başvuruya konu tazminatın ödenebilmesi için uçuş ekibinde görev almanın yanında bir hizmet yılında en az yüz yirmi saat İHA uçuş görevi yapılması da şart koşulmuştur. Bunun yanında, 2629 sayılı Kanun kapsamında personele tazminat ödenmiyor olması da gerekmektedir. Kısacası, anılan maddede söz konusu tazminatın ödenebilmesi için bahsedilen şartların hepsinin sağlanması gerektiği açıkça kurala bağlanmıştır.
9. Somut olayda başvuranlar, “Elektronik Teknisyeni” ve “Yer Kontrol İstasyonu/ Yer Veri
Terminali Teknisyeni” sertifikalarına sahip olmakla birlikte, görev yerleri farklılık göstermektedir. (2.5.) numaralı paragrafta yer verilen İdarenin açıklamalarından, “Elektronik
Teknisyeni Eğitimi”ni tamamlayan personelin, 312 ve 313’üncü Hat Bakım Komutanlığı emrinde; “Yer Kontrol İstasyonu/Yer Veri Terminali Teknisyeni Eğitimi”ni tamamlayan personelin ise 312 ve 313’üncü Dz.İHAS FI.K.lığı emrinde görevlendirildiği, bunlar içerisinden sadece “Yer Kontrol İstasyonu/Yer Veri Terminali Teknisyeni”ne İHA uçuş ekibinde görev verildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, bahse konu sertifikalara sahip personellerin hepsinin
İHA Uçuş Ekibinde görevlendirilmesi gibi İdarenin bir uygulaması olmadığı görülmektedir.
10. Bilindiği gibi takdir yetkisi, idareye, idari işlem ve eylemlerini tesis ederken belli ölçüde hareket serbestisi tanınması demektir (ÇAĞLAYAN, Ramazan, Türk Hukukunda İdarenin
Takdir Yetkisinin Yargısal Denetimi, Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 7, S. 3-4, s. 173.).
Şöyle ki, idarenin bütün işlemlerinin önceden öngörülerek bütün unsurlarıyla kurallara bağlanması mümkün değildir. Bu sebeple, çok çeşitli görevler üstlenmiş olan idarenin, durumun icabına göre harekette bulunma konusunda serbest olması gerekmektedir ve görevlerinin niteliği açısından idarelere belli konularda takdir yetkisi tanımak zorunludur.
Kanun koyucu, idarelerin görev ve yetkilerinin sınırlarını çizerken, belirli bir konuda karar alıp almama veya alacağı kararlar arasından seçim yapma konusunda, ayrıca yetkileri kullanıp kullanmamada ve kullanılmasının gereklerini saptamada, idareleri az ya da çok serbest bırakabilmektedir. Bu gibi durumlarda idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir (Prof. Dr.
A. Şeref GÖZÜBÜYÜK, Yönetim Hukuku, Güncelleştirilmiş 14 üncü Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2000, s.277). İdare bu takdir yetkisini kullanırken mevzuatın çizdiği çerçeve içerisinde
hareket etmeli, bu yetkiyi yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında başka bir amaç için kullanmamalı, ayrıca eşitlik ilkesine uygun hareket etmeli, adil olmalı ve hakkaniyet ölçüsünü dikkate almalıdır.
11. Bu açıklamalar çerçevesinde İdarenin, “Elektronik Teknisyeni” ve “Yer Kontrol İstasyonu/
Yer Veri Terminali Teknisyeni” sertifikalarına sahip personeli nerede görevlendireceği noktasında takdir yetkisi olduğunu kabul etmek gerekir. Bu kapsamda İdarenin, İHA Uçuş
Ekibinde görev alacak personelin belirlenmesi yönündeki takdir yetkisini, “Yer Kontrol
İstasyonu/ Yer Veri Terminali Teknisyeni” sertifikasına sahip personellerden seçim yaparak kullandığı anlaşılmıştır.
12. Diğer taraftan, başvuruya konu 375 sayılı KHK’nın Ek 19’uncu maddesinde, İHA
Tazminatının ödenebilmesi için “Elektronik Teknisyeni” ve “Yer Kontrol İstasyonu/ Yer Veri
Terminali Teknisyeni” sertifikalarına sahip olunmasının yeterli olduğuna ilişkin bir hükme rastlanılmamıştır. Söz konusu düzenlemeye bakıldığında ise buradaki asıl amacın İHA’nın uçuşunda fiilen görev alan personele, yaptıkları görevlerinin karşılığı olarak parasal olarak ek ödeme yapılmasına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, bunun belirli bir süre sürmesinin (bir hizmet yılında en az yüz yirmi saat İHA uçuş görevi yapılması gibi) de bu amacı desteklediği değerlendirilmektedir.
13. Somut olayda başvuranlar “İHA Bakım Astsubayı” veya “Aviyonik/Silah Sistemleri Bakım
Astsubayı” kadrolarında görev yapan personellerden oluşmaktadır. Bu kadroda görev yapan personellerin İHA’nın bakımıyla ilgili bir takım görevleri bulunmaktadır. Ancak 375 sayılı
KHK’nın Ek 19’uncu maddesi uyarınca, İHA teknik personeli olarak görevlendirilmedikleri sürece, İHA’nın bakımıyla ilgili görevlerin yürütülmesinin karşılığı olarak İHA Tazminatı ödenebilmesi mümkün gözükmemektedir. Nitekim anılan madde hükmünde, İHA uçuş ekibinin kimlerden oluşacağı açıkça düzenlenmiştir. Burada, bakım personelinin İHA teknik personeli olarak görevlendirilmesi durumunda, maddedeki diğer koşulların da yerine getirilmesi kaydıyla
İHA Tazminatına hak kazanılacaktır. Ancak somut olayda, başvuranlar açısından bu şartların gerçekleşmediği anlaşılmaktadır.
14. Öte yandan, başvuranlar kendilerine söz konusu tazminatın ödenmemesiyle Anayasadaki eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini öne sürmektedirler. Anayasa Mahkemesi’ne göre “eşitlik kavramı”, herhangi bir nesnel ve makul dayanağı olmaksızın aynı durumdaki bireylere farklı muamelede bulunulmamasına ilişkin gerekliliğe işaret etmektedir (AYM, Başvuru
No:2012/1269, 08/05/2014). Anayasa’nın 10’uncu maddesinde yer verilen “yasa önünde eşitlik ilkesi” hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir.
Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa
Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez (AYM, E. 2005/28, K. 2008/122, 12/06/2008).
Anayasa Mahkemesi’nin yukarıda açıklanan kararlarında vurgulandığı üzere, Anayasa ile amaçlanın hukuksal eşitlik olduğu, bu bağlamda başvuranların mukayeseye konu ettikleriyle aynı hukuksal statüye sahip olmadığı, aynı hukuksal statüye sahip olan kişilere farklı muamele yapıldığı yönünde bir iddiası da olmadığından bu anlamda eşitlik karşılaştırmasının yapılamayacağı değerlendirilmiştir.
15. Başvuranların iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranların, 375 sayılı KHK’nın Ek 19’uncu maddesinde sayılan şartları sağlamadığı anlaşıldığından, anılan madde uyarınca İHA Tazminatı ödenmemesi yönündeki İdarenin işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı, bu nedenle söz konusu ilkelere uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, görev yapılan yerlere göre Çanakkale veya Muğla
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi