|
ÖZET: Bu karar, başvuranın özel güvenlik belgesinin iptali ve özel güvenlik görevlisi olarak çalışmasının uygun görülmemesi üzerine yapılan bir değerlendirmeyi içermektedir. Başvuran, 2012-2014 yılları arasında FETÖ/PDY ile irtibatlı olduğu gerekçesiyle kapatılan Samanyolu Okulları’nda güvenlik hizmetlerinde çalıştığını belirtmekte ve bu nedenle iptal edilen belgesinin geri verilmesini talep etmektedir. İdare, başvuranın bu kurumda çalışmasını, FETÖ/PDY ile iltisaklı olduğu gerekçesiyle iptal sebebi olarak göstermiştir. Ancak, başvuran hakkında herhangi bir soruşturma yapılmadığı ve somut delil bulunmadığı anlaşılmıştır.
Danıştay, idari işlemlerin hukuka uygunluğu için sebep ve gerekçe unsurlarının önemine vurgu yaparak, başvuranın yalnızca belirtilen eğitim kurumunda çalışmış olmasının yeterli bir gerekçe olmadığını belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın FETÖ/PDY ile bağlantısının olup olmadığını araştırmadan işlem tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğuna karar verilmiştir. Bu bağlamda, başvuranın belgesinin geri verilmesi yönünde İçişleri Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12764-S.19804
BAŞVURU NO : 2019/11267
KARAR TARİHİ : 09/12/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Özel güvenlik belgesinin iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 17/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından, özel güvenlik görevlisi olarak Samanyolu Okulları … Lisesinde 2012-
2014 yılında görev yaptığı, bu gerekçe ile Ankara Valiliği Özel Güvenlik Komisyonu Kararıyla
özel güvenlik belgesinin iptal edildiği ve kendisinin özel güvenlik görevlisi olarak çalışmasının uygun görülmemesine karar verildiği, FETO/PDY ile herhangi bir irtibat ve iltisağının olmadığı iddia edilerek özel güvenlik belgesinin tarafına iade edilmesi ve özel güvenlik görevlisi olarak çalışabilmesinin sağlanması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ankara Valiliğinin 06/08/2019 tarih ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın, özel güvenlik yenileme eğitimi alarak 12.11.2018 tarihinde Valiliğe müracaatına istinaden, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması yapıldığı, soruşturma verilerine göre; FETÖ/PDY şüphelisi olan şirketlerden …Güvenlik Hizmetleri Anonim
Şirketinde 10.2012-01.2013 tarihleri arasında büro hizmetlerinde ve FETÖ/PDY şüphelisi olan eğitim kurumlarından Samanyolu Kolejinde 01.2013-10.2014 tarihleri arasında güvenlik hizmetlerinde çalıştığının anlaşıldığı, 2.2. 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 10’uncu maddesinin (h) bendinde
“Güvenlik soruşturması olumlu olmak.” ile aynı kanunun “Çalışma İzni” başlıklı 11.
Maddesinde (Ek fıkra : 2/1/2017 – KHK – 680/70 md.) “Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik
Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı ve irtibatı olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamazlar” hükümlerinin yer aldığı, 2.3. İçişleri Bakanlığı 19.03.2019 tarih ve 2019/4 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Birleştirilmiş
Genelgesinin Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması başlıklı 6.maddesinde “5188 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesinin (d) bendinde belirtilen şartları taşımasına rağmen hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz olan şahıslara çalışma izni verilip verilmemesine il özel güvenlik komisyonu karar verebilecektir.” hükmü gereğince, Ankara Valiliği İl Özel Güvenlik
Komisyonunun 28.02.2019 tarih ve … sayılı kararı ile Özel Güvenlik Görevlisi olarak çalışmasının uygun görülmediği ve kararın …’a 11.03.2019 tarihinde tebliğ edildiği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun,
5.1. “Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar” başlıklı 10’inci maddesinde:
“a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) (Değişik: 21/4/2005 – 5335/23 md.) Silahsız olarak görev yapacaklar için en az sekiz yıllık ilköğretim veya ortaokul; silahlı olarak görev yapacaklar için en az lise veya dengi okul mezunu olmak.
c) 18 yaşını doldurmuş olmak.
d) (Değişik: 2/1/2017 – KHK-680/69 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/67 md.) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile;
1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûm
olmamak.
2) Affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel
hayata ve hayatın gizli alanına ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak.
3) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel
dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak.
e) (Mülga: 23/1/2008 – 5728/578 md.)
f) Görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile engelli bulunmamak.
g) 14 üncü maddede belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak.
h) (Ek: 2/1/2017 – KHK-680/69 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/67 md.) Güvenlik soruşturması olumlu olmak.”
5.2. “Çalışma izni” başlıklı 11’inci maddesinde: “Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun
14 üncü maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla,
valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir. Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.
…
Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir.
…
Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamazlar.”
6. İçişleri Bakanlığı 19.03.2019 tarih ve 2019/4 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri
Birleştirilmiş Genelgesinin “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması” başlıklı 6’ncı maddesinde: “5188 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi (d) bendinde belirtilen şartları taşımasına rağmen hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz olan şahıslara çalışma izni verilip verilmemesine il özel güvenlik komisyonu karar verebilecektir.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Özel güvenlik yenileme eğitimi sonrası yapılan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması neticesinde FETÖ/PDY şüphelisi olan eğitim kurumlarından Samanyolu Okulları … Lisesinde güvenlik hizmetlerinde çalıştığı gerekçesiyle özel güvenlik belgesi iptal edilen ve özel güvenlik görevlisi olarak çalışması uygun görülmeyen başvuran, özel güvenlik belgesinin geri verilmesini talep etmektedir.
9. Samanyolu Okullarına bağlı … Lisesi, FETÖ/PDY terör örgütüyle irtibatlı olduğu gerekçesiyle 667 sayılı KHK’nın 2’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 23/07/2016 tarihinde kapatılmıştır. Başvuranın 2012-2014 yılları arasında söz konusu Eğitim Kurumunda güvenlik hizmetlerinde çalışması nedeniyle özel güvenlik yenileme eğitim sonrası yapılan Güvenlik
Soruşturması ve Arşiv Araştırması olumsuz sonuçlanmış ve Ankara Valiliği İl Özel Güvenlik
Komisyonunun 28.02.2019 tarih ve … sayılı kararı ile özel güvenlik belgesi iptal edilerek özel güvenlik görevlisi olarak çalışması uygun görülmemiştir.
10. İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat olmak üzere beş unsurdan oluştuğu kabul edilmekte ve idari işlemin unsurlarından herhangi birindeki sakatlık idari işlemin hukuka aykırılığı sonucunu doğurmaktadır. İdari işlemin sebep unsurunu, idari işlemden önce gelen ve idareyi belirli bir işlem yapmaya sevk eden hukuki ve fiili etkenler oluşturmaktadır. Başka bir ifadeyle idari işlemin sebep unsuru idareyi işlem yapmaya sevk eden saiktir, yani işlemin gerekçesidir. Dolayısıyla, İdari işlemler, kendilerinden önce var olan ve nesnel hukuk kurallarınca belirlenmiş bulunan bir nedene dayanmak zorundadır. İdare de işlem tesis ettiğinde nedenini ortaya koymak yani işlemini gerekçelendirmek zorundadır. (Kemal Gözler, İdare
Hukuku, Cilt I, Bursa-2009) Danıştay içtihatlarında yer alan, “İdari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olması hukukun genel ilkelerinden olduğundan, bu ilke genel anlamda düzenleme veya işlem yapan idareyi uyguladığı ve düzenleme yaptığı alanda doğru ve anlamlı olgular ortaya koymaya ve denetim yapmaya zorlar. İşlemlerde gösterilen sebep ve gerekçe, işlemin yasaya uygunluğu ve dayanağını değerlendirme, itiraz edip etmeme konusunda ilgililere yardımcı olmakla birlikte, idarenin saydamlığı, savunma hakları ve idareye güven ilkeleri ve hukuk devleti anlayışının oluşumu noktalarında da büyük öneme sahiptir.” ifadeleriyle idari işlemlerde gerekçenin önemi ortaya konulmuştur.
11. Somut olayda, başvuranın terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu değerlendirilerek özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesi işleminin sebep unsuru, FETÖ/PDY terör örgütüyle irtibatlı olduğu gerekçesiyle kapatılan … Lisesinde 2012-2014 yılları arasında çalışmış olmasıdır. Dolayısıyla, başvuruya konu uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması bakımından; başvuranın bahse konu Eğitim Kurumunda çalışmış olmasının, FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olduğunun kabulü için yeterli bir gerekçe olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
12. Başvuran hakkında FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olduğu gerekçesi ile herhangi bir soruşturmanın veya kovuşturmanın yapılmadığı, söz konusu terör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olduğunu kanıtlayacak somut delilinin mevcut olmadığı, başvuranın sadece 15 Temmuz hain darbe girişiminden önce FETÖ/PDY şüphelisi Eğitim Kurumunda çalışmış olmasının gerekçe gösterildiği anlaşılmıştır.
13. Hal böyle iken, İdare tarafından başvuranın FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olduğu kabul edilerek özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptaline yönelik işlem tesis edilirken, başvuranın sadece bahse konu Eğitim Kurumunda çalışmış olduğu hususunun dikkate alındığı, başvuranın söz konusu Eğitim Kurumunda çalışırken, Eğitim Kurumunun FETÖ/PDY terör örgütüyle bağlantısını bilip bilmediği, ayrıca söz konusu Eğitim Kurumunda çalışıyor olmanın dışında anılan terör örgütüyle bir bağlantısının olup olmadığı hususunda herhangi bir araştırmanın yapılmadığı ve başvuran hakkında başka bir tespite yer verilmediği, bunların yanı sıra özel güvenlik olarak çalışıyor olmanın; başvuranın FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olduğunun kabul edilmesine ve özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesine dayanak oluşturabilecek bir sebep olup olmadığı konusunda herhangi bir değerlendirmenin de yapılmadığı, dolayısıyla yeterli ve makul bir gerekçenin ortaya konulamadığı anlaşılmıştır.
14. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın özel güvenlik görevlisi kimlik kartının FETÖ/PDY şüphelisi olan eğitim kurumunda çalışmış olması gerekçesiyle iptal edilmesi ve özel güvenlik görevlisi olarak çalışması uygun görülmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana yönelik işlemlerinde başvuranın hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın mevcut durumunun yeniden değerlendirilerek özel güvenlik görevlisi kimlik belgesinin geri verilmesine yönelik gerekli işlemlerin yapılması hususunda İÇİŞLERİ
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İçişleri Bakanlığınca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi