|
ÖZET: Başvuruda, Millî Savunma Bakanlığına bağlı Deniz Kuvvetleri Komutanlığında görevli bir personelin, geçici olarak görevden uzaklaştırılması nedeniyle denizaltıcılık tazminatının kesilmesi ve daha önce ödenen tazminatların geri alınması talep edilmiştir. İdare, başvuranın geçici görevden uzaklaştırılması ve geçerli sağlık raporunun bulunmaması nedeniyle tazminat ödemelerinin hukuka uygun olduğunu savunmuştur. Danıştay, idarenin yaptığı ödemelerin geri alınabileceğini, ancak bunun için açık hata bulunması gerektiğini belirtmiştir.
Başvuranın, geçici görevden uzaklaştırılma süresince zorunlu dalış saatlerini tamamlamadığı ve geçerli bir sağlık raporunun bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, denizaltıcılık tazminatının ödenmemesi ve daha önce yapılan ödemelerin geri alınması için hukuki bir zemin oluşturmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/55184-S.20.60200
BAŞVURU NO : 2020/15
KARAR TARİHİ : 22/06/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın denizaltıcılık tazminatı talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Millî Savunma Bakanlığına bağlı Deniz Kuvvetleri Komutanlığında görevli
iken 13 Kasım 2018 tarihinde Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından FETÖ/PDY ile ilgili olarak ankesörlü telefon araması sebebiyle göz altına alındığını, Kurumun bu sebeple kendisini
1 yıl süreyle 13 Kasım 2019 tarihine kadar geçici olarak görevden uzaklaştırdığını, 12 Mart
2019 tarihinde Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığının hakkında takipsizlik kararı vererek
hakkında yürütmüş olduğu soruşturmayı kapattığını, 8 Ekim 2019 tarihinde Kurumu tarafından
Geçici Görevden Uzaklaştırılma durumunun 13 Kasım 2020 tarihine kadar uzatıldığını, Kasım
2019 tarihine kadar maaşından herhangi bir kesinti olmadığını, ancak Kasım 2019 tarihinde
maaşından 1740 lira kesildiğini, söz konusu kesintinin sebebi olarak Kurum 1 yıl süreyle dalış yapmaması nedeniyle denizaltıcılık tazminatının %50’sini kestiği cevabını verdiğini, dalış yapmamasının kendi inisiyatifinde olmadığını, 2500/saat dalış saatini doldurduğunu ve 20 yılın üzerinde hizmeti bulunması sebebiyle tazminatının tamamını alması gerektiğini, buna istinaden
Kuruma dilekçe verdiğini ancak hem olumsuz cevap aldığını hem de Eylül ve Ekim 2019 tarihlerinde ödenen fazla tazminatın geri ödenmesi hususunda tarafına 3465 lira borç çıkarıldığını belirtmektedir. Başvuran, Kasım 2019 ayında kesilen tazminatın geri ödenmesini ve Eylül ve Ekim 2019 tazminatlarının süresi 60 günü geçtiği için tarafına borç kaydedilen 3465 liranın iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 14/02/2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına
istinaden Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 19/03/2020 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli denizaltıcı personele ödenecek tazminatların 2629 sayılı
Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç Ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu ve Türk
Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği
Yönetmeliği ile düzenlendiği,
2.2) Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç Ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu’nun 6’ncı
maddesinde; Denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adam kadrolarına atanan veya denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adam olmak üzere seçilerek eğitime başlayan personelden; (1) ADS pilotu ile ADS pilotu kursiyerlerine kıstas aylığın %82’si, (2) Denizaltıcı subaylar ve sözleşmeli subaylar ile denizaltıcı kursiyer ve stajyer subay ve sözleşmeli subaylara kıstas aylığın %82 ‘si, (3) Denizaltıcı astsubaylar ve sözleşmeli astsubaylar ile denizaltıcı kursiyer ve stajyer astsubaylar ve sözleşmeli astsubaylara kıstas aylığın %73 ‘ü, denizaltıcı uzman erbaşlara kıstas aylığın %65 ‘i, (4) Dalgıç ve havadan başka gazla dalış yapan kurbağa adamlara kıstas aylığın %67’si, (5) Hava ile dalış yapan kurbağa adamlara kıstas aylığın %65’i, üzerinden bu kanuna ek cetvelde hizmet yılları (adaylar için birinci hizmet yılı) karşılığında gösterilen oranda aylık dalış tazminatı ödeneceğinin hüküm altına alındığı,
2.3) Denizaltı özel ihtisaslı personel bakımından, Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç Ve Kurbağa
Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu’nun 7 inci maddesinin (c) fıkrasında düzenlenen zorunlu dalış sürelerinin düzenlendiği ancak bahse konu dalış saatleri için yine aynı Kanunun 7/d maddesinde yer alan; “d) Kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil
Güvenlik Komutanlığınca Genelkurmay Başkanlığının onayı alınmak kaydıyla, bu maddede belirtilen yıllık zorunlu uçuş, atlayış ve dalış süreleri malzeme, araç ve teknik zorunluluk veya imkânsızlıklar nedeniyle veya olağanüstü durumlarda azaltılabilir..“ hükmü kapsamında
Genelkurmay Başkanlığının 27 Mart 2014 tarihli ve sayılı emir yazısı gereğince 2013-2014 eğitim yılı için azaltılmış ve müteakip eğitim yıllarında da yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar bu şekilde uygulanacağının düzenlendiği, bu kapsamda; denizaltıcı personel bakımından zorunlu dalış saatlerinin; Dalış hizmeti 10 yıldan az veya tüm dalışı 1500 saatin altında olanların 20 saat, Dalış hizmeti 10-20 yıl veya tüm dalışı 1500-2000 saat arasında olanların 10 saat, Dalış hizmeti
20 yıldan veya dalışı 2500 saatten fazla olanlar için 5 saat olarak belirlendiği, buna göre
denizaltıcılık hizmet süresinin 21 yıl 10 ay 20 gün ve dalış saatinin 01.09.2019 tarihi itibarıyla 14.947 saat olması sebebiyle asgari 5 saat dalış yapması ve Yönetmelik kapsamında sağlık şartını sağlaması halinde, ilgili Kanun gereğince kendisine denizaltıcı tazminatı tam olarak ödenmekte olduğu,
2.4) Kanun’un 7’nci maddesinin “e” fıkrası ise yukarıda belirtilen yıllık zorunlu dalış saatini
tamamlayamayan denizaltıcıların dalış tazminatının % 50’sinin müteakip hizmet yılı başlangıcından (I Eylül) itibaren kesileceği ve normal tazminatın önceki yıldan noksan kalan süre veya miktarın tamamlanmasını takip eden aybaşından itibaren tekrar ödeneceği hükmünü amir olduğu,
2.5) Bununla birlikte Yönetmeliğin 55’inci maddesinde de “Denizaltı özel ihtisaslı subay ve
astsubayların periyodik sağlık kurulu muayeneleri iki yılda bir yapılır.” hükmünün yer aldığı,
2.6) Kanun’un 12’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında uçuş, paraşüt, denizaltı, dalgıç ve kurbağa
adam hizmet sürelerinin hizmet yılı başlangıcına göre tespit edileceğinin belirtilmesi kapsamında hizmet yılları her yıl 01 Eylül tarihine göre düzenlenerek Genelkurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca onaylandıktan sonra ilgililere duyurulduğu,
2.7) Öte yandan, Kanun’un 6’ncı maddesinin 3’üncü fıkrasının ise “Denizaltıcı, ADS pilotu,
dalgıç ve kurbağa adam niteliklerini korudukları halde kadro ve hizmet gerekleriyle Silahlı
Kuvvetlerin diğer görevlerine atananlardan, Kuvvet Komutanlarının, Jandarma Genel
Komutanının veya Sahil Güvenlik Komutanının onayı ile tekrar denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adam hizmetlerinde görevlendirilmeleri gerekli görülen ve sağlık durumları elverişli olan denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adamlara yıllık zorunlu dalış saatini tamamladıkları sürece hizmet yıllarına bağlı olarak denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adamlara ödenen oranda aylık tazminat ödenir.” hükmüne amir olduğu,
2.8) Özel ihtisaslı personelin Kanun ve Yönetmeliğin yukarıda belirtilen esaslarına göre
ödenmekte olan tazminatı alabilmesi için personelin geçerli “Denizaltıcı Olur” kararlı sağlık raporunun olması ve yıllık zorunlu dalış saatlerini tamamlaması ile bu şartları sağlamasına istinaden Denizaltıcılık Hizmet ve Tazminat Listelerinde yer almasının gerektiği, yukarıda belirtilen dalış hizmet yılına veya dalış saatine göre belirlenen yıllık zorunlu dalış süresini fiilen dalış yapmak suretiyle tamamlayan ve Denizaltıcılık Hizmet ve Tazminat Listelerinde yer alan personelin denizaltıcı tazminatını tam olarak almaya hak kazandığı,
2.9) Niteliklerini koruyan özel ihtisaslı personelden, denizaltıcılık kadroları dışındaki
görevlerden kabul edilen görevlere atananlar bakımından, Deniz Kuvvetleri Komutanı onayı ile tekrar denizaltıcı hizmetlerinde görevlendirilmeleri gerekli görülenlerin, yıllık zorunlu dalışlarını tamamlamaları durumunda almaya müstahak oldukları tazminatları düzenlenmektedir.
2.10) Torp.Asb.Kd.Bçvş. Cengiz NAMLI’ nın; “Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik
Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek” hakkında yapılan inceleme ve araştırmanın emniyetli ve sıhhatli olarak devam etmesi amacıyla 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 29’uncu maddesi ve 7145 Sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi gereğince, geçici olarak görevden uzaklaştırma tedbiri kapsamında 13 Kasım 2018 tarihinden itibaren 13 Kasım 2020 tarihine kadar geçici olarak görevden uzaklaştırıldığı,
2.11) Geçici olarak görevden uzaklaştırılmış olması nedeniyle 2018-2019 hizmet yılında
(1 Eylül 2018 – 31 Ağustos 2019) zorunlu dalış saati olan 5 saatlik (ilgili Kanunun 7/d maddesi kapsamında 15 saatlik süre Genelkurmay Başkanlığının emrine istinaden 5 saate düşürülmüştür] dalışını yapmadığı,
2.12) Bahse konu personelin, geçici olarak görevden uzaklaştırılmadan önce almış olduğu
“Denizaltıcı Olur” kararlı sağlık raporunun 17 Mayıs 2017 tarihli olması, bu sağlık raporunun ilgili Yönetmelik gereğince iki yıllık geçerlilik süresinin bulunması ve 0l Eylül 2019 tarihi itibariyle geçerli bir sağlık raporu bulunmaması nedeniyle 2018-2019 Hizmet Yılı Hizmet ve
Tazminat Listelerine dahil edilmediği, 0l Eylül 2019 tarihinden itibaren denizaltıcılık tazminatı kesilerek 926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun Ek 17’nci maddesi kapsamında hizmet tazminatı almaya başladığı,
2.13) Bu kapsamda, 2 yıl süreyle geçici olarak görevden uzaklaştırılmış durumda olan, geçerli
bir sağlık raporu bulunmadığından kendisinin niteliklerini koruduğuna dair idarenin elinde bir belge bulunmayan, zorunlu dalışlarını yapmamış olan ve halihazırda kadro ve hizmet gerekleriyle Silahlı Kuvvetlerin diğer görevlerine atanan , Deniz Kuvvetleri Komutam tarafından onaylanan “2018-2019 Hizmet Yılı Hizmet ve Tazminat
Listelerine” dâhil edilmediği,
2.14) Bu bağlamda, söz konusu personel 2018-2019 Hizmet Yılı Hizmet ve Tazminat
Listelerine dâhil edilmediğinden, Kasım 2019 tarihinde dalış tazminatının kesildiği, öte yandan, söz konusu dalış tazminatının, geçerli sağlık raporunun olması ve zorunlu dalış saatinin doldurulması durumunda müteakip yıla ilişkin hak ediş olarak ödenmekte olduğu bu sebeple
Eylül-Ekim 2019 tarihlerine ilişkin dalış tazminatlarının idareye geri ödenmesinin istendiği,
2.15) Sonuç olarak 30 Kasım 2019 tarihinde Deniz Kuvvetleri Komutanı tarafından onaylanan
ve Ol Eylül 2019 tarihi itibariyle geçerli olan 2018-2019 Hizmet Yılı Hizmet ve Tazminat
Listelerine dâhil edilmeyen 01 Eylül 2019 – 30 Kasım
2019 tarihleri arasında ödenen denizaltıcı tazminatlarının tamamının geri alınması gerektiği,
Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 1982 Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun Ek 17 inci maddesinde; “Uçuş,
Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu uyarınca aylık tazminat alanlar, hakim ödeneği alanlar ve Yurtdışına sürekli görevle gönderilenler hariç olmak üzere; Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan ve aşağıda rütbeleri belirtilen personele hizalarında gösterilen oranların Orgeneral aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda Hizmet Tazminatı ödenir.”
6) 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç Ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat
Kanunu’nun;
6.1) “Denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adamlara ödenecek tazminat” başlıklı 6
ıncı maddesinde; “Denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adam kadrolarına atanan veya denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adam olmak üzere seçilerek eğitime başlayan personelden; …
c) Denizaltıcı astsubaylar ve sözleşmeli astsubaylar ile denizaltıcı kursiyer ve stajyer astsubaylar ve sözleşmeli astsubaylara kıstas aylığın %73’ü denizaltıcı uzman erbaşlara kıstas aylığın % 65’i, ç) Dalgıç ve havadan başka gazla dalış yapan kurbağa adamlara kıstas aylığın %67’si, d) Hava ile dalış yapan kurbağa adamlara kıstas aylığın %65’i, üzerinden bu kanuna ek cetvelde hizmet yılları (adaylar için birinci hizmet yılı) karşılığında gösterilen oranda aylık dalış tazminatı ödenir.
…
Denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adam niteliklerini korudukları halde kadro ve hizmet gerekleriyle Silahlı Kuvvetlerin diğer görevlerine atananlardan, kuvvet komutanlarının, Jandarma Genel Komutanının veya Sahil Güvenlik Komutanının onayı ile tekrar denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adam hizmetlerinde görevlendirilmeleri gerekli görülen ve sağlık durumları elverişli olan denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adamlara yıllık zorunlu dalış saatini tamamladıkları sürece hizmet yıllarına bağlı olarak denizaltıcı, ADS pilotu, dalgıç ve kurbağa adamlara ödenen oranda aylık tazminat ödenir.”
6.2) “Tazminatın ödenme şartları ve kesilmesi” başlıklı 7’inci maddesinde;
c) Denizaltıcıların aylık dalış tazminatı alabilmeleri için bir yılda en az;
…
3. Dalış hizmeti 20 yıldan veya dalışı 2500 saatten fazla olanların 15 saat, dalış yapmaları şarttır.
ç) Dalgıç ve kurbağa adamların aylık dalış tazminatı alabilmeleri için bir yılda en az; 1. Dalış hizmeti 10 yıldan az veya tüm dalışı 600 saatin altında olanların 60 saat, 2. Dalış hizmeti 10-20 yıl veya tüm dalışı 600-900 saat arasında olanların 30 saat, 3. Dalış hizmeti 20 yıldan veya dalışı 900 saatten fazla olanların 15 saat, dalış yapmaları şarttır.
ADS pilotları kadro görevlerinde görevlendirildikleri sürece (ç) bendinde yer alan yıllık dalış saatlerinin %50’sini ADS ile tamamlamak zorundadırlar. ADS ile %50 dalış süresini tamamlayamayanlar, dalış tazminatına hak kazanabilmek için kalan süreleri (ç) bendine göre
ADS haricinde tamamlamak zorundadırlar.
e) Yıllık zorunlu uçuş saati, atlayış miktarı veya dalış süresini tamamlamayanların uçuş, atlayış ve dalış tazminatının %50’si müteakip hizmet yılı başlangıcından itibaren kesilir. Normal tazminat önceki yıldan noksan kalan süre veya miktarın tamamlanmasını takip eden aybaşından itibaren ödenmeye başlanır.
6.3) “Hizmet süresimim hesabı” başlıklı 12’inci maddesinde; “Uçuş, paraşüt, denizaltı,
dalgıç ve kurbağa adam hizmet süreleri, hizmet yılı başlangıcına göre tespit edilir. Hizmet yılı hesabında ilk uçuşa, dalışa veya atlayışa başlayan personelin hizmet yılı birinci yıl olarak kabul edilir ve hizmet yılı sonraki yıllarda artarak devam eder. Yıl hesabında 6 ay ve daha fazla süreler tam yıla tamamlanır. 6 aydan az süreler dikkate alınmaz. Hizmet yılları her yıl 1 Eylül tarihine göre düzenlenerek Genelkurmay Başkanlığı, kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel
Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca onaylandıktan sonra ilgililere duyurulur.”
7) 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun;
7.1) “Geçici olarak görevden uzaklaştırma ve görev yerini değiştirme tedbiri” başlıklı
29’uncu maddesinde; “(1) Disiplinsizlik veya suç teşkil edebilecek bir fiili nedeniyle hakkında yapılan inceleme ve araştırmanın emniyetli ve sıhhatli olarak devam etmesi amacıyla, görevi başında kalmasında sakınca görülecek subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş ve erler idari izinli sayılarak görevinden geçici olarak uzaklaştırılabilir.
(2) Geçici olarak görevden uzaklaştırma kararı; sıralı disiplin amirlerinden birisinin veya disiplin soruşturmacılarının teklifi üzerine ya da doğrudan disiplin amiri konumundaki asgari tugay ve eşiti ile daha üst seviyedeki birlik, karargâh veya kurum amirleri tarafından, on beş iş gününe kadar verilebilir. İhtiyaç duyulması hâlinde bu süre bir katına kadar artırılabilir.
8) 7145 sayılı Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 26 ıncı maddesinde; “375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 35-
…
G) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle; terör örgütlerine veya Milli
Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirildiği için görevden uzaklaştırılanlar veya açığa alınanlar hakkında ilgili mevzuatta yer alan; a) Soruşturmaya başlama süresi uygulanmaz.
b) Disiplin soruşturması sebebiyle görevden uzaklaştırma süreleri bir yıl olarak uygulanır ve bu süre ilgisine göre ilgili bakan, Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Yükseköğretim Kurulu veya ilgili kurul onayıyla bir yıla kadar uzatılabilir.
c) Adli soruşturma ve kovuşturma sebebiyle görevden uzaklaştırma veya açığa alma işlemlerinde değerlendirme süreleri uygulanmaz.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca
Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle haklarında görevden uzaklaştırma veya açığa alınma işlemi tesis edilen ve ilgili mevzuatında yer alan süreleri dolan kamu görevlilerinin durumu, işlemi tesis eden makamca en geç üç ay içinde gözden geçirilir ve yeniden bu fıkra hükümlerine göre karar verilir. Karar verilinceye kadar, herhangi bir işleme gerek kalmaksızın görevden uzaklaştırma veya açığa alınma tedbirlerinin uygulanmasına devam olunur.”
9) 11/11/2016 tarihli ve 29885 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri,
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği
Yönetmeliği;
9.1) “Denizaltı özel ihtisaslı subay ve astsubayların periyodik sağlık kurulu muayeneleri”
başlıklı 55’inci maddesinde; “ Denizaltı özel ihtisaslı subay ve astsubayların periyodik sağlık kurulu muayeneleri iki yılda bir yapılır. Bu muayeneler sonucunda aşağıda belirtilen sağlık nitelikleri dışında, rahatsızlıkları Hastalıklar Listesinin (A) dilimine giren subay ve astsubaylar görevlerine devam eder.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları,
İdarenin konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; Millî Savunma Bakanlığına bağlı
Deniz Kuvvetleri Komutanlığında görevli iken 13 Kasım 2018 tarihinden 13 Kasım 2019 tarihine kadar geçici olarak görevden uzaklaştırdığını, 12 Mart 2019 tarihinde Kocaeli
Cumhuriyet Başsavcılığının hakkında takipsizlik kararı vererek hakkında yürütmüş olduğu soruşturmayı kapattığını, 8 Ekim 2019 tarihinde Kurumu tarafından Geçici Görevden
Uzaklaştırılma durumunun 13 Kasım 2020 tarihine kadar uzatıldığını, Kasım 2019 tarihine kadar maaşından herhangi bir kesinti olmadığını, ancak Kasım 2019 tarihinde maaşından 1740 lira denizaltıcı personele ödenen tazminatın kesildiğini, ayrıca Eylül ve Ekim 2019 tarihlerinde ödenen fazla tazminatın geri ödenmesi hususunda tarafına 3465 lira borç çıkarıldığını belirterek
Kasım 2019 ayında kesilen tazminatın geri ödenmesini ve Eylül ve Ekim 2019 tazminatlarının süresi 60 günü geçtiği için tarafına borç kaydedilen 3465 liranın iptal edilmesini talep etmektedir.
11) Danıştay İkinci Dairesinin 13.12.2012 tarih ve sayılı kararında;
“Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve sayılı kararında; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının ise, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği vurgulanmıştır. Yapılan ödemenin her zaman geri alınabilmesi olanağını tanıyan “Açık hata” halinin ise; yapılan ödemede, ödemenin muhatabı olan kişinin (idare edilenin) kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanın mevcudiyetini ifade ettiği kabul edilmektedir. Uygulamada bu çoğu kez ilgili mevzuata aykırı bir şekilde ve hiç gereği yokken yapılan ödemeler şeklinde ortaya çıkmaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
12) Şikayet başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın Deniz Kuvvetleri Komutanlığı
bünyesinde çalışmakta iken 13 Kasım 2018 tarihinde göz altına alındığını, Kurum tarafından
1 yıl süreyle 13 Kasım 2019 tarihine kadar geçici olarak görevden uzaklaştırıldığı, 8 Ekim
2019 tarihinde Kurumu tarafından Geçici Görevden Uzaklaştırılma durumunun 13 Kasım 2020
tarihine kadar uzatıldığı, Kasım 2019 tarihinde maaşından 1740 TL denizaltıcılık tazminatının kesildiği, ayrıca Eylül ve Ekim 2019 tarihlerinde ödenen fazla tazminatın geri ödenmesi hususunda tarafına 3465 TL borç çıkarıldığını belirtmektedir. Eylül ve Ekim 2019 tazminatlarından tarafına yapılan ödemelerin borç çıkarılması ve Kasım 2019 ayında kesilen tazminatın geri ödenmesi talebiyle bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır.
13) Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, ödenmekte olan
tazminatı alabilmesi için personelin geçerli “Denizaltıcı Olur” kararlı sağlık raporunun olması ve yıllık zorunlu dalış saatlerini tamamlaması ile bu şartları sağlamasına istinaden
Denizaltıcılık Hizmet ve Tazminat Listelerinde yer almasının gerektiği, ayrıca dalış hizmet yılına veya dalış saatine göre belirlenen yıllık zorunlu dalış süresini fiilen dalış yapmak suretiyle tamamlayan ve Denizaltıcılık Hizmet ve Tazminat Listelerinde yer alan personelin denizaltıcı tazminatını tam olarak almaya hak kazandığı anlaşıldığından başvurana geçici olarak görevden uzaklaştırılmış olması nedeniyle 2018-2019 hizmet yılında (1 Eylül 2018 –
31 Ağustos 2019) zorunlu dalış saati olan 5 saatlik (ilgili Kanunun 7/d maddesi kapsamında
15 saatlik süre Genelkurmay Başkanlığının emrine istinaden 5 saate düşürülmüştür) dalışını
yapmadığı, geçici olarak görevden uzaklaştırılmadan önce almış olduğu “Denizaltıcı Olur” kararlı sağlık raporunun 17 Mayıs 2017 tarihli olduğu, bu sağlık raporunun ilgili Yönetmelik gereğince iki yıllık geçerlilik süresinin bulunduğu ve idarenin elinde 0l Eylül 2019 tarihi itibariyle geçerli bir sağlık raporu bulunmaması nedeniyle 2018-2019 Hizmet Yılı Hizmet ve
Tazminat Listelerine dahil edilmediği gerekçesiyle Eylül ve Ekim 2019 aylarında denizaltıcılık tazminatının ödenmemesi gerekirken ödendiği, Kasım 2019 ayına ait denizaltıcılık tazminatının ise kesildiği görülmüştür.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle
başvurana Eylül-Ekim 2019 aylarında denizaltıcılık tazminatı ödenmesinde, başvuranın hilesinin, gerçek dışı beyanının neden olmadığı, ancak ilgili mevzuata aykırı bir şekilde ve hiç gereği yokken yapılan fazla ödemeler sebebiyle açık hatanın bulunduğu görüldüğünden; başvurana Eylül ve Ekim 2019 aylarında ödemenin tam yapıldığı ve borç çıkarma işleminin de
12.12.2019 tarihli olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda söz konusu ödemelerin,
yukarıda bahsedilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı ile belirlenen ilkeler uyarınca her zaman geri istenmesinin mümkün olduğu, ayrıca başvuranın başvuru dilekçesinde
Eylül 2019 tarihli Sağlık raporunun bulunduğunu belirtmesine rağmen gerek idareden istenilen bilgi ve belgelerde gerek başvuranın ilettiği bilgi ve belgelerde böyle bir rapora rastlanılmadığı, başvuranın zorunlu dalışlarını tamamlamadığı ve halihazırda kadro ve hizmet gerekleriyle
Silahlı Kuvvetlerin diğer görevlerine atandığı, dolayısıyla anılan ödemelerin 60 günlük süre geçtikten sonra geri istenilmesinde ve Kasım 2019 ayında denizaltıcılık tazminatının ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı görüş ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin başvurana verdiği cevaplarda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Kocaeli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi