Silah taşıma ruhsatı talebinin reddinde valiliğin takdir yetkisi hangi koşullarda hukuka uygun sayılır (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/7132-S.20.11309

BAŞVURU NO : 2020/884

KARAR TARİHİ : 11/05/2020

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : NİĞDE VALİLİĞİ

BAŞVURUNUN KONUSU : Silah taşıma ruhsatı verilmesi talebine ilişkindir.

BAŞVURU TARİHİ : 15/01/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.Başvuranın avukatı tarafından Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; Müvekkilinin silah taşıma ruhsatı talebine yönelik başvurusu üzerine, Niğde Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünce yapılan tahkikat sonucunda olumlu kanaate varıldığı, ancak Niğde Valiliğinin 11/12/2019 tarih ve sayılı onayı ile müvekkilinin bu talebinin “silah bulundurma ruhsatı verilsin” şeklinde onaylandığı, müvekkilinin taşıma ruhsatı verilmesine ilişkin talebinin hiçbir gerekçe gösterilmeksizin mevzuata aykırılık taşımadığı halde olumsuz şekilde sonuçlandırıldığı; müvekkilinin, çoğu vakitler geceleri de dahil olmak üzere aralıksız bir şekilde iş yerinde kaldığı, iş yerinin coğrafi konumu itibari ile de şehir merkezine oldukça uzak olması ve iş yerinin çevresinde yerleşim yerinin olmaması sebepleriyle müvekkilinin can güvenliğinin her an tehlikede olduğu, bu sebeplerle taşıma ruhsatına ihtiyaç duyduğu, bu konuda idarenin takdir yetkisini yerinde kullanması gerektiği belirtilerek, müvekkiline silah taşıma ruhsatı verilmesi talep edilmektedir.

II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Niğde Valiliğinden 28/01/2019 tarih ve S sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben Niğde

Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 17/02/2019 tarih ve sayılı cevabi yazısında ve eklerinde özetle; 2.1. ’un Grup İnşaat Pazarlama Ticaret ve San. ve Tic. Ltd. Şti.

ortağı, münferit yetkili sorumlusu olması ve sigortalı olarak en az 50 işçi çalıştırması nedeniyle, adına Silah Bulundurma Ruhsatlı olarak kayıtlı olan “Browning marka, 9 mm çap ve seri numaralı” tabancası için Silah Taşıma Ruhsatı verilmesi talebinde bulunduğu, 2.2. Söz konusu talebe istinaden 91/1779 sayılı Yönetmeliğin 9’uncu maddesinin (m) bendi gereğince, harçlı olarak onay tarihinden itibaren geçerli olmak üzere adına Silah Bulundurma

Ruhsatlı olarak kayıtlı olan “Browning marka, 9 mm çap ve seri numaralı” tabancası için (5) yıl süreli Silah Taşıma Ruhsatının verilmesi talebi ile Valilik Makamına onaya sunulduğu, 2.3. 91/1779 sayılı Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde “Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendine istinaden valiler, aşağıda belirtilen kişilere, durumlarının bu

Yönetmelik hükümlerinde aranan şartlara uygunluğunun tespit edilmesi halinde silah taşıma ruhsatı verebilir.” hükmü bulunduğu, bu hükme istinaden Niğde Valilik Makamınca 11/12/2019 tarih ve sayılı onayı ile müracaatın reddedilip, 19/12/2020 tarihinde tebliğ edildiği, şeklinde belirtilmiştir.

3. Yine, İdarenin gönderdiği bilgi ve belgeler arasında ye alan, Niğde İl Emniyet

Müdürlüğünün, Valilik makamına sunduğu 02/12/2019 tarih ve sayılı, (Sigortalı Olarak İşçi Çalıştırmak-Yeni” konu yazısında, silah ruhsatı talebine ilişkin olarak başvuranla ilgili yapılan tahkikatta;  İdari ve sıhhi yönlerden mani halinin bulunmadığı,  Adli yönden ise; Niğde 1. Ağır Ceza Mahkemesinde Niğde Esas No: ve Karar

No sayıları ile “Taksirle Ölüme ve Yaralanmaya Neden Olma” suçundan dolayı “6 YIL HAPİS CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA” karar verildiği ve bu kararın İstinafla olduğu anlaşılmıştır. 91/1779 sayılı yönetmeliğin 16 inci maddenin (c)

bendinde “Taksirli suçlar hariç bir yıldan fazla hapis cezasına mahkum olanlara” silah ruhsatı verilmeyeceği hükmü bulunduğundan şahsın suçunun taksirli suçlardan olduğundan, Silah Taşıma Ruhsatı almasında adli yönden engel halinin olmadığı,  Grup İnşaat Pazarlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi Müdürü olduğu ve yetkili sorumlusu olduğu,  Bor Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığının 11/10/2019 tarihli yazısında “İlçe

Jandarma Komutanlığının sorumluluk alanı Kemerhisar Beldesi Mah.

Nolu sk. No: sayılı yerde Grup İnşaat Pazarlama Ticaret ve San. ve Tic. Ltd.

Şti.” adı altında iş yerinin bulunduğu ve işyerinin sahibi olarak işyerinde bizzat ve fiilen görev yaptığı,  Niğde Defterdarlık Bor Vergi Dairesi Müdürlüğünün vergi numarası ile faaliyet gösterdiği,  Bor Ticaret ve Sanayi Odasının 24/07/2019 tarih ve sayılı yazıları ile oda kaydının olduğu,  İş yerinde geriye dönük olarak 12 ayda ortalama (72) işçi çalıştırdığı ve (22.068) gün prim ödediği, Emniyet Genel Müdürlüğünün C7.12.1995 tarih ve 279728 sayılı uygulama talimatında bahsedilen sigortalı işçi sayısı 12 ay geriye dönük 50 işçi çalıştırma ve 18000 prim ödemesi şartını taşıdığının anlaşıldığı, şeklinde tespitlerde bulunulduğu, bu çerçevede isimli şahsın talebine istinaden 91/1779 sayılı Yönetmeliğin 9’uncu maddesinin (m) bendi gereğince, harçlı olarak onay tarihinden itibaren geçerli adına Silah Bulundurma Ruhsatlı olarak kayıtlı olan “Bromıing marka, 9 mm çap ve seri numaralı” tabancası için (5) yıl süreli Silah Tasıma

Ruhsatının verilmesini veya verilmediği takdirde aynı yönetmeliğin 4.p maddesine göre ruhsat süresi bitmemiş olan (ruhsat süresi 10.03.2021 tarihinde bitecek) Meskende Bulundurma

Ruhsatının devam etmesinin Valilik Makamına arz edildiği, Valilik Makamınca da

“Bulundurma Verilsin” şeklinde kararı verildiği, anlaşılmıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 1982 Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 6136 Sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 7’nci maddesi: “Ateşli silahları ancak; (…) 5. Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirlenecek esaslara göre valiler tarafından verilecek izin vesikasını alanlar, (…) taşıyabilirler veya mesken ya da işyerinde bulundurabilirler.

(…) Silah taşımaya yetki veren kimlik kartları ile belgelerin düzenlenmesi ve gerektiğinde yenilenmesi ya da geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri

Bakanlığınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikte düzenlenir.”, 7. 21/03/1991 tarih ve 91/1779 Karar Numaralı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler

Hakkında Yönetmeliğin “Taşıma ruhsatı verilebilecek diğer meslek mensupları” başlıklı 9’uncu maddesinin (m) bendi: “ Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (5) numaralı bendine istinaden valiler, aşağıda belirtilen kişilere, durumlarının bu Yönetmelik hükümlerinde aranan şartlara uygunluğunun tespit edilmesi halinde silah taşıma ruhsatı verebilir. (…) (m)

(Değişik: 17/7/2017 – 2017/10643 K.) En az elli sigortalı işçi çalıştıran ve fiilen ve bizzat bu işle iştigal eden iş sahiplerine, şirket ise sorumlu ortaklardan en fazla iki kişiye,(…)”, hükümlerini ihtiva etmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuranın avukatı tarafından Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; Müvekkilinin silah taşıma ruhsatı talebine yönelik başvurusu üzerine, Niğde Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünce yapılan tahkikat sonucunda olumlu kanaate varıldığı, ancak Niğde Valiliğinin 11/12/2019 tarih ve sayılı onayı ile müvekkilinin bu talebinin

“silah bulundurma ruhsatı verilsin” şeklinde onaylandığı, müvekkilinin taşıma ruhsatı verilmesine ilişkin talebinin hiçbir gerekçe gösterilmeksizin mevzuata aykırılık taşımadığı halde olumsuz şekilde sonuçlandırıldığı; müvekkilinin, çoğu vakitler geceleri de dahil olmak üzere aralıksız bir şekilde iş yerinde kaldığı, iş yerinin coğrafi konumu itibari ile de şehir merkezine oldukça uzak olması ve iş yerinin çevresinde yerleşim yerinin olmaması sebepleriyle müvekkilinin can güvenliğinin her an tehlikede olduğu, bu sebeplerle taşıma ruhsatına ihtiyaç duyduğu bu konuda idarenin takdir yetkisini yerinde kullanması gerektiği belirtilerek, müvekkiline silah taşıma ruhsatı verilmesi talep edilmektedir.

10. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanuna dayanılarak çıkarılan ve 91/1779 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Ateşli Silahlar ve

Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin “Taşıma ruhsatı verilebilecek diğer meslek mensupları” başlıklı 9’uncu maddesinin (m) bendi ile en az elli sigortalı işçi çalıştıran ve fiilen ve bizzat bu işle iştigal eden iş sahiplerine, anılan Yönetmelikteki şartları taşımaları halinde, Valiler tarafından silah taşıma ruhsatı verebileceği düzenlenmiştir. Bu çerçevede, bahse konu Yönetmelikteki şartları sağlayanlara, silah taşıma ruhsatı verilmesi noktasında Valilere bir takdir hakkı tanındığı anlaşılmaktadır.

11. Bilindiği üzere takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve

Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997).

12. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır (Prof. Dr. Şeref Gözübüyük, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204).

13. Bu açıklamalar çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde; başvuranın silah ruhsatı talebine yönelik başvurusu üzerine, Niğde Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünce yapılan incelemede, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre şartları sağladığı tespitinde bulunulduğu, akabinde silah taşıma ruhsatı verilmesi, eğer bu kabul edilmeyecekse bulundurma ruhsatının devam etmesi yönünde Valilik Makamının onayına sunulduğu, Valilik Makamınca da “Bulundurma Verilsin” şeklinde takdir yetkisinin kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, mevzuatla Valilere silah ruhsatı konusunda takdir hakkı tanındığının açık olduğu, buna istinaden başvuranla ilgili yapılan işlemde mevzuata aykırılıktan söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, somut olayda takdir yetkisinin keyfi ve kamu yararı dışında kullanıldığına ilişkin bilgi ve belgeye rastlanılmadığından, bu yönüyle de hukuka aykırılıktan bahsedilemeyecektir.

14. Diğer yandan, başvuran vekili tarafından, müvekkiline can güvenliği nedeniyle silah taşıma ruhsatı verilmesi gerektiğini savunduğu görülmekle birlikte, buradan hareketle çerçevesi kanun ve yönetmelik ile belirlenen silah ruhsatı taleplerinin mutlak anlamda kabul edilmesi gerektiği gibi bir anlam çıkmadığı değerlendirilmiştir.

15. Nitekim bu husus Danıştay’ın kararlarında da değerlendirme konusu yapılmıştır. Danıştay bir kararında “Kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının korunması amacıyla temel hak ve hürriyetlerin, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak Yasayla sınırlanabileceği Anayasa kuralıyla benimsenmiş olup, bir temel hak ve özgürlük olarak tanımlanamayacak olan silah taşıma ya da bulundurma ruhsatı almanın herkese tanınmış bir hak olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.” şeklinde değerlendirmede bulunarak, silah ruhsatının herkese tanınan bir

hak olmadığına vurgu yapmıştır (Danıştay 15.Daire, E:2016/4546, K: 2018/1954, K.T.:

20/02/2018).

16. Danıştay başka bir kararında “ … Olayda; davacı tarafından Kilis İli, Elbeyli İlçesi, Aşağıbeyler Köyü’nde yürüttüğü çiftçilik faaliyeti ve Gaziantep İli’nde yürüttüğü ticari faaliyet nedeniyle can güvenliği gerekçesiyle silah taşıma ruhsatı verilmesi istenilmişse de; dosyada mevcut bilgi ve belgelerden davacının iddialarını destekler biçimde can güvenliğinin ciddi ve harici tehdit ve tehlikelere maruz kaldığına dair herhangi bir somut bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşıldığından, Yönetmeliğin 7. maddesinde düzenlenen takdir yetkisine istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.” şeklinde kanaate vararak, can güvenliğini tehdit eden hususların somutlaştırılmasını aramıştır (Danıştay 15.Daire, E:2016/9116, K: 2017/7392, K.T.: 07/12/2017).

17. Yine Danıştay diğer bir kararında “ …Bu çerçevede, Bakanlar Kurulu tarafından çıkartılan dava konusu Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile Valilere, 6136 sayılı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrasının (1)., (2)., (3). ve (4). bentlerinde sayılanlar dışında, görevi, sosyal konumu ve ticari ilişkileri nedeniyle can güvenliği ciddi ve haricen tehdit altında bulunduğundan bahisle ruhsat talebinde bulunan kişilerin kamu düzeni ve güvenliği açısından ruhsat almasına engel bir durumu bulunup bulunmadığı yönünden, fiziksel ve ruhsal durumları ile suç işleme konusundaki sicilleri ve eğilimlerini inceleme ve değerlendirme, sonrasında da Yönetmelikte öngörülen koşulları taşıdığı kanaatine varılan kişilerin can güvenliğinin ciddi ve haricen tehdit altında bulunup bulunmadığını takdir etme yetkisi tanındığı, bu şekilde kamu yararı ve güvenliği açısından sakınca oluşturmayacak kişilerin silah taşıma ve bulundurma ruhsatı alması suretiyle, bireyin güvenliğinin yanısıra, kamu düzeni ve güvenliğinin de sağlanmasının amaçlandığında kuşku bulunmamaktadır.” şeklinde değerlendirme yaparak, can güvenliğinin ciddi ve haricen tehdit altında bulunup bulunmadığını takdir etme yetkisinin mevzuatla Valilere

tanındığını açıkça belirtmiştir (Danıştay 15.Daire, E:2015/7817, K: 2016/2931, K.T.:

26/04/2016).

18. Bu kapsamda, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Danıştay İçtihatları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın silah ruhsatı talebinin reddi yönündeki idarenin işleminde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Aksaray İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve NİĞDE VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi