|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılan mülakatın yeniden değerlendirilmesi talebine ilişkin hukuki bir inceleme sürecini kapsamaktadır. Başvuran, mülakat sonucunun adil ve objektif bir şekilde değerlendirilmediğini, verilen puanların gerekçesiz olduğunu iddia etmektedir. Danıştay, kamu hizmetlerinde kariyer ve liyakat ilkelerinin önemine vurgu yaparak, sözlü sınavların hukuka uygun ve nesnel bir şekilde yapılması gerektiğini belirtmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde, kamu görevlilerinin nitelikleri ve atanmaları gibi konuların düzenlendiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, mülakatın usul ve esaslara uygun olarak gerçekleştirildiği, başvuranın aldığı puanın yeterli olmadığı ve dolayısıyla atamasının yapılamayacağı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi kısmen kabul edilerek, mülakatın yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki sınavların daha şeffaf ve nesnel yapılması için Milli Savunma Bakanlığına tavsiyelerde bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/4712-S.21.7610
BAŞVURU NO : 2020/97263
KARAR TARİHİ : 24/03/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınava itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Millî Savunma Bakanlığına bağlı
Bölge Başkanlığı bünyesinde asal işlem uzmanı olarak çalıştığını, 2017 yılında Milli Savunma
A tipi uzmanlığına geçiş sınavının yazılı bölümünü 86,16 puan alarak kazandığını ve mülakata çağrıldığını, mülakatın Ankara Bölge İdare Mahkemesi tarafından 26.06.2019 tarihinde iptal edilmesi üzerine iptal edilen mülakatın 24.02.2020-26.03.2020 tarihlerinde yapılacağının bildirildiğini, mülakat esnasında sorulan sorulara verdiği cevaplar neticesinde heyet tarafından teşekkür edildiğini, ancak daha sonra mülakat sonucunun olumsuz olduğunun bildirildiğini, sonuca itiraz ettiğini ve mülakat sonrası 38 puan ile değerlendirildiğinden itirazının uygun görülmediğini, kamu yönetimi alanında yüksek lisans mezunu olduğunu, amirlerince defalarca takdir/teşekkür belgesi aldığını, yazılı sınavdan 86,16 puan almasına rağmen sözlü sınavdan tüm sorulara doğru cevaplar verdiğini ancak 60 puanın altında değerlendirilmesinin hakkaniyetli bir değerlendirme olmadığını, mülakatta başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanmadığını, verilen puanların gerekçelerinin ortaya konulmadığını, kariyer ve liyakat ilkeleri uyarınca sözlü sınavda ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun ve objektif bir değerlendirme yapılmadığını, sözlü sınavın kayıt altına alınmadan göreceli ve soyut ifadelerle objektiflikten uzak ve gerekçesiz değerlendirildiğini belirtmektedir. Başvuran mülakat sınavının yeniden değerlendirilmesini ve mülakat sınavında başarılı sayılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 03/11/2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına
istinaden Millî Savunma Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından
Kurumumuza gönderilen 03/12/2020 tarih sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Millî Savunma Bakanlığı’nın Kamu Görevlerine İlk defa Atanacaklar İçin Yapılacak
Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik’in 2. Maddesi kapsamında A grubu ve B grubu olmak üzere iki farklı kadroda memur istihdam ettiği, Bakanlıkta A grubu kadrolarda çalışan personelin toplam sayısının 502 olduğu, bunlardan 245 tanesinin 1325 sayılı Kanun’a 676 sayılı
Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında KHK ile ilave edilen
Geçici 7’nci maddesi kapsamında kurumlar arası naklen atanarak milli savunma uzmanı unvanı alan personel olduğu, 257 tane personelin ise anılan Kanuna eklenen Geçici 5’inci maddesi kapsamında en az 3 yıl boyunca Millî Savunma Bakanlığı’nda çeşitli unvanlarda görev yapmış personel arasından seçildiği,
2.2) Başvuranın şikayet konusu yaptığı kurum içinden milli savunma uzmanlığına geçiş
sınavının icrası kapsamında Milli Savunma Bakanı’nın 17.01.2021 tarihli Olur’u ile oluşturulan sınav komisyonunun başvuran ile aynı yazılı sınavda başarılı olarak mülakata girmeye hak kazanan eşit kişiler arasında sözlü sınav yolu ile tarafsız bir değerlendirme yaptığı,
2.3) Sınav komisyonunun Sınav Uygulama Esasları kapsamında yazılı sınava tabi tutulan
adayların; a) Yazılı sınav konuları ve görev yaptığı birime ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan), c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), d) Genel yetenek ve genel kültürü (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan) ayrı ayrı puanlandırılarak değerlendirme yapıldığı, Milli savunma uzmanlığına kurum içinden geçiş yazılı sınavında başarılı olarak sözlü sınava katılmaya hak kazanan adayların; hizmet yıllarına, eğitim düzeylerine veya daha önce vekalet ettiği görevlere bakılarak karar verilmekte olduğu, değerlendirmelerin Sınav Uygulama Emri ve eklerinde yer alan hususlara göre yapıldığı,
2.4) 24 Şubat- 7 Nisan 2020 tarihlerinde geçekleştirilen sözlü sınavın icrası kapsamında
sınavda sorulacak sorulara ilişkin her bir kartta üçer soru olmak üzere toplam 76 adet soru kartı önceden hazırlandığı ve bu durumun tutanak ile kayıt altına alındığı, başvurandan girdiği sözlü sınavda soruların bulunduğu kartlardan birini çekerek kartta yazan 3 adet soruyu cevaplandırmasının istendiği, başvuranın cevaplarına verdiği puanların ise görevli bir komisyon tarafından ayrı bir tutanak ile kayıt altına alındığı, bunun sonucunda oluşan puan sıralamasına göre bir başarı listesi hazırlandığı ve milli savunma uzmanı olarak atanmaya hak kazanan kişileri belirlediği ancak başvuranın yeterli puanı alamadığı ve sıralamaya giremeyerek başarısız olduğu, daha önce de aynı taleplerle İdare Mahkemesinde açılan davalara ret kararı verildiği, diğer taraftan benzer iddialarla idari yargı mercilerinde açılan iptal davalarının derdest olduğu, Bakanlık Makamının Onayına uygun olarak mülakat sınavının icra edildiği, başvuranın ileri sürdüğü mülakat sınav komisyonundaki başkan ve üyelerin objektif değerlendirmede bulunmadıklarına ilişkin iddiaların kabul edilebilir olmadığı,
2.5) 1325 sayılı Kanun’un Geçici 5’inci maddesine istinaden 16.07.2017 tarihinde yazılı sınavı,
02.10.2017-17.10.2017 tarihleri arasında ise sözlü sınavı yapılan kurum içinden milli savunma uzmanlığına geçiş sınavının sözlü aşamasının mahkeme kararı ile iptal edilmesi üzerine, mahkeme kararının icrasını temin amacıyla sözlü sınavın tekrar yapılması kapsamında, sözlü sınav komisyon üyeleri ile sözlü sınav konuları, değerlendirme kriterleri ve puan ağırlıklarının
Milli Savunma Bakanı’nın Oluru ile belirlendiği, müteakiben sınav uygulama emri doğrultusunda mülakat sınavının tamamlandığı,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın;
3.1) “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci
fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;
5.1) “Teşkilat” başlıklı 337’nci maddesinde; “(1) Milli Savunma Bakanlığı; merkez, taşra ve
yurtdışı teşkilatından oluşur.”
5.2) “Hizmet Birimleri” başlıklı 339’uncu (Değişik:RG-18/4/2019-30749-C.K.-32/4 md.)
maddesinde; “(1) Bakanlığın hizmet birimleri şunlardır:
a) Askeralma Genel Müdürlüğü, b) Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü, c) Askeri Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, ç) Bütçe ve Mali Hizmetler Genel Müdürlüğü, d) Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü, e) Lojistik Genel Müdürlüğü, f) Personel Genel Müdürlüğü, g) Savunma ve Güvenlik Genel Müdürlüğü, ğ) Tedarik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, h) Tersaneler Genel Müdürlüğü, ı) Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, i) (Ek:RG-6/2/2021-31387-CK-70/13 md.) Teknik Hizmetler Genel Müdürlüğü, j) Teftiş Kurulu Başkanlığı, k) Milli Mayın Faaliyet Merkezi Dairesi Başkanlığı, l) Muhabere ve Bilgi Sistem Dairesi Başkanlığı, m) (Mülga:RG-6/2/2021-31387-CK-70/13 md.)
n) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği, o) Özel Kalem Müdürlüğü, ö) Diğer Komutanlıklar”
5.3) “Taşra Teşkilatı” başlıklı 348’inci maddesinde; “(1) Bakanlık taşra teşkilatı kurmaya
yetkilidir.”,
5.4) “Yurtdışı Teşkilatı” başlıklı 348/A -(Ek:RG-6/2/2021-31387-CK-70/20 md.)
maddesinde; “(1) Bakanlık yurtdışı teşkilatı kurmaya yetkilidir.”, 5.5)“Uzman İstihdamı” başlıklı 350’nci maddesinde; “(1) Bakanlık merkez teşkilatında, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesine göre Milli
Savunma Uzmanı ve Milli Savunma Uzman Yardımcısı istihdam edilir.
(2) (Ek:RG-18/4/2019-30749-C.K.-32/13 md.) Bakanlık taşra teşkilatında, 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun ek 44 üncü maddesine göre Savunma Hizmetleri Uzmanı ve Savunma
Hizmetleri Uzman Yardımcısı istihdam edilir.”
6) 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
6.1) “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu
kanunun temel ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ”
6.2) “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36’ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A)
fıkrasının (11) numaralı bendinde ; “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan; Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık ve bağımsız genel müdürlükler müfettiş yardımcıları ile bağlı müfettiş yardımcıları ve Diyanet İşleri Başkanlığı müfettiş yardımcıları, Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettiş Yardımcıları, (…)(21), Başbakanlık Uzman Yardımcıları, Adalet Uzman Yardımcıları, Seçim Uzman Yardımcıları,(58) Dışişleri Uzman Yardımcıları, İçişleri Uzman Yardımcıları, Millî Savunma Uzman Yardımcıları, …özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılacak yeterlik sınavlarında başarı göstererek Müfettişliğe, Kaymakamlığa, (…)(21), Başbakanlık Uzmanlığına, Adalet Uzmanlığına, Seçim
Uzmanlığına,(58) Dışişleri Uzmanlığına, İçişleri Uzmanlığına, Millî Savunma
Uzmanlığına,…sınavla girilmesi şart koşulan bir dereceye atanmaları sırasında ve bir defaya mahsus olmak üzere haklarında ayrıca bir derece yükselmesi uygulanır.”
6.3) “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesinde;“…II- Tazminatlar: (Değişik:
20/3/1997 – KHK-570/9 md.) Görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar göz önüne alınarak bu
Kanunda belirtilen en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının, A-Özel Hizmet Tazminatı:… (ğ) (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/5 md.) Adalet Uzmanları, Afet ve
Acil Durum Yönetimi Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, Avrupa Birliği İşleri
Uzmanları, Bakanlık ve Bağlı Kuruluşların Avrupa Birliği Uzmanları, Basın ve Enformasyon
Uzmanları, Başbakanlık Uzmanları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim Uzmanları, Çalışma
Uzmanları, Çevre ve Şehircilik Uzmanları, Denizcilik Uzmanları, Devlet Gelir Uzmanları, Devlet Personel Uzmanları, Dış Ticaret Uzmanları, Dışişleri Uzmanları, Din İşleri Yüksek
Kurulu Uzmanları, Diyanet İşleri Uzmanları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Uzmanları, Gençlik ve
Spor Uzmanları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, Havacılık ve Uzay Teknolojileri Uzmanları, Hazine Uzmanları, İçişleri Uzmanları, İhracatı
Geliştirme Uzmanları, İnsan Hakları ve Eşitlik Uzmanları,(45) İstihdam Uzmanları, İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanları, Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları, Kültür ve Turizm
Uzmanları, Maliye Uzmanları, (…)(51) Meteoroloji Uzmanları, Millî Eğitim Uzmanları, Milli
Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Uzmanları, Millî Savunma Uzmanları, Orman ve Su İşleri
Uzmanları, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Uzmanları, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Uzmanları, (…)(51) Sağlık Uzmanları, Sanayi ve Teknoloji Uzmanları, Savunma Sanayii
Uzmanları, Seçim Uzmanları,(53) Sınai Mülkiyet Uzmanları,(51) Sosyal Güvenlik Uzmanları, Tapu ve Kadastro Uzmanları, TİKA Uzmanları, Türkiye İstatistik Kurumu Uzmanları, Ulaştırma ve Haberleşme Uzmanları, Vakıf Uzmanları, Yazma Eser Uzmanları, Yurt Dışı İşçi
Hizmetleri Uzmanları, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Uzmanları, Yüksek Kurum
Uzmanları, Yükseköğretim Kurulu Uzmanları, Göç Uzmanları(46), Helal Akreditasyon
Uzmanları(52) ve bunların yardımcıları için % 130 una,(51) Tekabül eden aylığı alır.”
6.4) “Uzman İstihdamı” başlıklı Ek 41’inci (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/3 md.)
maddesinde; “(Değişik fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…)(1) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği
Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.
Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur.
Öğrenim dalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göre yönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, adayların; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel yetenek ve genel kültürü, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.
Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzere komisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.
Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar.
Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile uzman ve uzman yardımcılarıyla ilgili diğer hususlar, Devlet
Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
İkinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralarda yer alan hükümler, 36 ncı maddenin
“Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde belirtilen uzman ve uzman yardımcılarından merkez teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar, Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı yasama uzman ve yasama uzman yardımcıları ile 5018 sayılı
Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (III) sayılı Cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumların uzman ve uzman yardımcıları hakkında da uygulanır.
(Değişik fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcıları bakanlıkların merkez teşkilatı kadrolarında bulunan uzman ve uzman yardımcıları için mevzuatında öngörülmüş olan mali ve sosyal hak ve yardımlar ile 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi hükmünden aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanırlar.
(Ek fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcılarına teşkilatlanmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla diğer görevlerinin yanı sıra yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde araştırma, analiz, teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yaptırılabilir. Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim için gereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde denetimle görevli uzman ve uzman yardımcılarına göstermek, sayılmasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Araştırma, inceleme, analiz, teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma ile görevli uzman ve uzman yardımcıları, görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur. Uzman ve uzman yardımcılarına teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma işlerine ilişkin görevlendirmelerinde, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uygulanır. Bunların görevlendirme ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak çıkarılacak kurumsal yönetmelikle düzenlenir.”
6.5) “Taşra teşkilatında uzman istihdamı” başlıklı Ek 44’üncü – (Ek: 2/7/2018 – KHK-
703/175 md.) maddesinde; “Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla taşra teşkilatlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman ve uzman yardımcısı istihdamında, ek 41 inci maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez hazırlama şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.
Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcılarına teşkilatlanmaya ilişkin
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla diğer görevlerinin yanı sıra yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yaptırılabilir. Ancak bu şekilde teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yapmakla görevlendirilenler yer değiştirme suretiyle atamaya tabi tutulurlar. Uzman ve uzman yardımcılarına teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma işlerine ilişkin görevlendirmelerinde, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uygulanır. Bunların görevlendirme, çalışma ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak çıkarılacak kurumsal yönetmelikle düzenlenir.
Bu madde kapsamında ilk defa ihdas edilecek uzman ve uzman yardımcısı kadrolarında bulunanlar, defterdarlık uzman ve uzman yardımcıları için mevzuatında kadrolarına bağlı olarak öngörülmüş olan mali ve sosyal hak ve yardımlar ile 36 ncı maddenin “Ortak
Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi hükmünden aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanırlar.”,
7) 1325 sayılı Askeri Okullar, Askeri Öğrenciler, Askeri Fabrikalar ve Bazı Düzenlemeler
Hakkındaki Kanununa, 29/10/2019 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
676 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname’nin 61’inci maddesi ile eklenen ;
7.1) Geçici 5’inci maddesinde; “Yaş, KPSS ve yabancı dil şartı aranmaksızın, 657 sayılı
Kanun’un ek 41’inci maddesinde belirtilen şartları taşıyanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği
29 Ekim 2016 tarihi itibarıyla bir yıl içerisinde ve bir defaya mahsus olmak üzere, Bakanlıkça
belirlenecek usul ve esaslar kapsamında yapılacak veya yaptırılacak yazılı ve sözlü veya yalnızca sözlü sınavda başarılı olanlardan Millî Savunma Uzmanı toplam kadro sayısının %20’si kadarı, tespit edilecek başarı sırasına göre, Bakanlıkça belirlenen Millî
Savunma Uzmanı kadrolarına atanabilecektir”,
7.2) Geçici 7’inci maddesinde: “657 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesinin “Ortak Hükümler”
bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi kapsamında mesleğe alınanlardan, özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılan yeterlik sınavlarında başarı göstererek uzmanlığa atananlar, Millî Savunma Bakanlığı’nın uygun görmesi halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği
29 Ekim 2016 tarihi itibarıyla bir yıl içerisinde; toplam Millî Savunma Uzmanı
kadrosunun %20’si kadarı ile sınırlı kalmak kaydıyla, merkezi yönetim bütçe kanununda yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın Millî Savunma Uzmanı olarak naklen atanabileceklerdir.”
8) 03/05/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlerine İlk
Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik’in;
8.1) “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Yönetmelik;
a) A Grubu Kadrolar; Başbakanlık, bakanlıklar, bunların müsteşarlık, başkanlık ve bağımsız genel müdürlük düzeyindeki bağlı ve ilgili kuruluşları ile bağlı ortaklıklarındaki, özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yetişme programı sonrası yeterlik sınavına tabi tutulan mesleklere ilişkin kadro ve görevler ile il özel idareleri ve belediyelerin teftiş kurullarına, b) B Grubu Kadrolar; Kadroları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listelerde yer alan, genel ve katma bütçeli kurumlarla bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlar ile kurulan fonlar ve kefalet sandıkları, il özel idareleri ve belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında yukarıda (a) bendinde belirtilmiş olan meslekler dışında, ilk defa kamu hizmeti ve görevlerine atama yapılacak kadro ve görevlere, atanacaklar için yapılacak işlem ve sınavları kapsar.”,
8.2) “A grubu kadrolar için seçme” başlıklı 12’nci maddesinde; “Kamu kurum ve
kuruluşları, bu Yönetmelikte (A) grubu olarak nitelenen kadrolarına personel seçimini, esas olarak kendi mevzuatına göre yapacakları giriş sınavı ile gerçekleştirir. Ancak, kendi mevzuatında hüküm bulunmak kaydıyla KPSS puanları, giriş sınavı yapılmadan da ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca, doğrudan (A) grubu kadrolara atama için kullanılabilir.”,
8.3) “Başvuru” başlıklı 15’inci maddesinde; “Adaylar, kamu kurum ve kuruluşlarına, daha
önce kendilerine ÖSYM’ce gönderilmiş olan KPSS Sınav Sonuç Belgesi’yle başvururlar.
Adaylar, kabul için kendilerinden istenen tüm belgeleri de, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına eksiksiz olarak vermek zorundadırlar.”
9) 13/09/2013 tarihli ve 28778 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Savunma
Uzmanlığı Yönetmelik’in;
9.1) “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, millî savunma
uzman yardımcılığı ile millî savunma uzmanlığına atanacaklarda aranacak nitelikleri, giriş ve yeterlik sınavlarının şeklini ve uygulamasını, millî savunma uzman yardımcıları ile millî savunma uzmanlarının çalışma usul ve esasları ile görev, hak ve sorumluluklarını belirlemektir.”
9.2) “ Giriş sınavına katılma şartları” başlıklı 6’ıncı maddesinde; “(1) Giriş sınavına
katılabilmek için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının
(A) bendinde yer alan genel şartlara ek olarak aşağıdaki şartlar aranır:
a) Son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış (A) grubu kadrolar için yapılan
KPSS den, giriş sınav duyurusunda belirtilen puan türlerine göre taban puan ve üzeri puan alarak, ilanda belirlenen sayıda aday arasına girmiş olmak.
…
c) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî bilimler fakültelerinden veya mühendislik, mimarlık, eczacılık ile fen ve edebiyat fakülteleri ile bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olmak.
…
(2) (Ek:RG-16/10/2020-31276)Giriş sınavına katılacak adaylarda, kontenjan ayrılan fakültelerden mezun olmak şartıyla Bakanlıkça tespit edilecek KPSS puan türünden sınav ilanında belirtilen taban puanı almış olma şartı aranır.”
9.3) “ Sözlü sınav” başlıklı 13’üncü maddesinde; “(1) Yazılı sınavdan sonra yapılan veya
doğrudan yapılan sözlü sınavda adaylar; a) Giriş sınavı duyurusunda belirtilen sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmesi suretiyle gerçekleştirilir. Adaylar, komisyon tarafından (a) bendi için elli puan, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, Komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran, bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvurusunda;
Başvuran, mülakatın yeniden değerlendirilmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
12) Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükmü uyarınca 23.07.1965 tarihli 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Kanun ile Yasama yetkisinin asliliği ilkesi gereği, devlet memurlarının hizmet şartları, yetiştirilmesi, ilerlemesi, yükselmesi ve sorumlulukları gibi konular düzenlenmiştir. Kanunda sınıflandırma, kariyer ve liyakat ilkesi gibi personel rejiminin ilkeleri bulunur. Böylece hizmetleri sınıflara ayırarak verimliliği artırmak, personel istihdamında yatay ve dikey hareketliliği gerçekleştirmek, devlet yönetiminde esneklik sağlanmak amaçlanmıştır.
13) Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü
sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. 657 sayılı Kanun’un 3/C maddesi gereğince liyakat; devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. Bu yönüyle ilke kamu hizmetlerine girişte fırsat eşitliğini, kanun önünde eşitliği ve memur güvenliğini sağlar.
14) Liyakat ilkesi, kamu hizmetlerinde görev alacak personelin, göreve alınmasında, ilerleme
ve yükselmesinde, yer değiştirmesinde, görevden uzaklaştırılmasında ve görevin sona erdirilmesinde, tüm hizmet ve şartlarda ehliyetin esas alınmasını gerektirir. İlke, herkesin kamu hizmetine giriş ve ilerleyişinde yetenek ve başarısını ön planda tutar. Kamu hizmetini yerine getirme görevini ehil olanlara teslim eder. Bu ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin tek güvencesinin de hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesi olduğu açıktır.
15) Millî Savunma Bakanlığı’nın, 15 Temmuz 2016 tarihinde FETÖ/PDY terör örgütü
tarafından yapılan menfur darbe kalkışması sonrası adli ve idari soruşturmalar nedeniyle büyük bir iş gücü kaybı yaşadığı ve işgücü kaybını ortadan kaldırmak için Olağanüstü hal kapsamında çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnamelere eklenen geçici maddelerle kurum dışından bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personelin temini için 1325 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Görev ve Teşkilatı hakkındaki Kanunun Geçici 7’inci maddesi ile, 657 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi kapsamında mesleğe alınanlardan, özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılan yeterlik sınavlarında başarı göstererek uzmanlığa atananlardan, Millî Savunma
Bakanlığı’nın uygun görmesi ve bu maddenin yürürlüğe girdiği 29 Ekim 2016 tarihi itibarıyla bir yıl içerisinde; toplam Millî Savunma Uzmanı kadrosunun %20’si kadarı ile sınırlı kalmak kaydıyla, merkezi yönetim bütçe kanununda yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın Millî
Savunma Uzmanı olarak naklen atama yaptığı görülmektedir.
16) Ayrıca yine aynı Kanunun Geçici 5’inci maddesi ile kurum içi personelden yaş, KPSS ve
yabancı dil şartı aranmaksızın, 657 sayılı Kanun’un ek 41’inci maddesinde belirtilen şartları taşıyanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği 29 Ekim 2016 tarihi itibarıyla bir yıl içerisinde ve bir defaya mahsus olmak üzere, Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar kapsamında yaptırılan yazılı ve sözlü sınavda başarılı olanlardan Millî Savunma Uzmanı toplam kadro sayısının %20’si kadarı, tespit edilecek başarı sırasına göre, Bakanlıkça belirlenen Millî
Savunma Uzmanı kadrolarına atama yapıldığı anlaşılmaktadır.
17) Bu kapsamda başvuranın ve kurum içindeki birçok personelin yaygın olarak kullandığı
ifade ile “A tipi Uzman” olarak adlandırılan kadronun hukuki mevzuatta yer almadığı, A tipi uzman tabirinin kurum içi personel tarafından ifade edildiği, bunun sebebinin ise mer’i mevzuatın personel tarafından bilinmemesinden ve uzmanlaşmanın sadece maaş farkı olarak görülmesinden kaynaklandığı, oysaki doğru ismin yukarıda bahsedilen mevzuat gereğince
“milli savunma uzmanı” olduğu, söz konusu uzmanlık sınavının A grubu kariyer meslek grupları içerisinde yer alan uzman, müfettiş, kontrolör, denetmen, murakıp, denetçi unvanlı kadrolardan olduğu ve A grubu KPSS puanları ile alım yapılan meslekler arasında yer aldığı, “uzman” unvanlı her kadronun da A grubu kadro olmadığı, örneğin uzman çavuş, uzman doktor, uzman memur gibi unvanların A grubu meslek olmadığı, 13/09/2013 tarih ve 28778 sayılı Milli Savunma Uzmanlığı Yönetmeliğinin incelenmesinden anlaşılmaktadır. İlgili
Yönetmelik gereğince kariyer meslek sisteminin oluşturulduğu, kariyer meslek mensupları arasından milli savunma uzmanlığı kadrosuna atama yapıldığı, bu şekilde atama işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmektedir.
18) Kurum içi personel arasından Milli Savunma Uzmanı kadrosuna yapılan atamanın; yaş,
KPSS, yabancı dil şartı gibi gözetilmeksizin yazılı sınavı Yıldırım Beyazıt Üniversitesi tarafından yapılan ve akabinde sözlü sınavla başarı sırasına göre alım yapılan Bakanlık merkez teşkilatı uzmanlık kadrosu olduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda uyuşmazlık konusunun bu şekilde yapılan alımların aynı işi yapan ve sınava giremeyen veya sınava girip kazanamayan diğer personel üzerinde moral/motivasyon kaybına, huzursuzluklara sebep olduğu ve sözlü sınavı kazanamayan personelin bağlı bulunduğu Sendika tarafından idari yargıda dava konusu edildiği anlaşılmaktadır. Ankara 13.İdare Mahkemesinin 22/11/2018 tarihli gün ve sayılı Ret Kararı vermesi üzerine İstinaf Mahkemesine başvurulmuş ve Mahkeme tarafından Milli Savunma Uzmanlığı Yönetmeliğinin, “Sözlü Sınav” başlıklı 13.maddesinde değerlendirme kriteri olarak belirlenen altı unsurun, tam puan olan yüz puan üzerindeki ağırlıklarının belirlendiği ancak yapılan sözlü sınavda 25.05.2017 ve 21.06.2017 tarihli Sınav
Uygulama Esaslarında değerlendirme kriterleri olarak tespit edilen altı kriterin tam puan olan yüz puan üzerindeki ağırlıklarının belirlenmemesi sebebiyle sınavın iptal edildiği, bunun üzerine 17.01.2020 tarihli Milli Savunma Bakanı Olur’u ve 11.02.2020 tarihli Sınav Uygulama
Emri ile yeniden sözlü sınav yapıldığı tespit edilmiştir. İkinci defa yapılan sözlü sınavda başarısız olan adayların idari yargıda dava açtığı ve iptal davalarının derdest olduğu dosya bilgilerinden görülmektedir.
19) Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı
alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil
Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997) Bu itibarla, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir. (Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı).
20) Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanan Sınav Uygulama Esaslarında; yazılı sınav konuları
ve görev yaptığı birime ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, genel yetenek ve genel kültürü, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının belirli puanlar üzerinden değerlendirileceği belirtilmektedir.
21) Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı
Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
22) Başvuranın sözlü sınav esnasında sorulan sorulara ilişkin verdiği yanıtların, idare tarafından
belirlenen usul ve esaslar kapsamında oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür.
23) Sözlü Sınav Değerlendirme Formunda yer alan 6 konu başlığını değerlendirecek şekilde
sözlü sınavda sorulacak sorulara ilişkin her bir kartta üçer soru olmak üzere toplam 76 adet soru kartı hazırlandığı, soruların bulunduğu karttan soruların yöneltildiği ve buna göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı, dolayısıyla bahsi geçen sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların idare tarafından değil de adayların inisiyatifleri doğrultusunda belirlendiği anlaşılmış, dolayısıyla sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
24) Ayrıca, Sınav Uygulama Esaslarında sözlü sınavdan 60 puan ve üzeri not almış olmanın
atama için hak teşkil etmeyeceği, yapılacak sözlü sınav sonrasında yazılı ve sözlü sınav ortalamalarına göre tespit edilecek başarı listesinden Milli Savunma Bakanı Olur’unda belirtilen sayıda atama yapılacağı, buna göre başvuranın komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanının 38 olduğu ancak yazılı ve sözlü sınav puanı ile ortalaması alındığında 60,58 puan aldığı ancak Olur’da belirtilen atama sayısının içine girememesi sebebiyle atamasının yapılamadığı anlaşılmış olup, başvuranın milli savunma uzmanı olarak atanmaması işleminde de hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
25) İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde
ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
26) Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu sözlü sınavın, ilgili Sınav Uygulama Esasları çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından ve başvuranların sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının ilgililerde haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
27) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde gönderdiği, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
28) Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının
hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı, sorulacak sorular için bir cevap anahtarı hazırlanmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede
Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE; Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE; İdarenin sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA; Kararın BAŞVURANA ve MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.