|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açtığı davada, davalıya ilanen tebligat yapılması talebi incelenmiştir. Başvuran, davalının adresinin bulunamaması nedeniyle Basın İlan Kurumu’na iki kez yazı yazıldığını, ancak ilanen tebligat yapılmadığını ve bu durumun kendisini mağdur ettiğini belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, Basın İlan Kurumu’nun ilanen tebligat yapması gerektiğine dair tavsiye kararı vermiştir.
Hukuki değerlendirme, idarenin hizmet kusuru nedeniyle başvuranın mağduriyetinin tespit edilmesi üzerine odaklanmıştır. Danıştay içtihatlarına göre, idarenin hizmetlerinin kötü işlemesi veya hiç işlememesi durumunda, idarenin sorumluluğu doğmaktadır. Bu bağlamda, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği, ancak mahkemenin bu tebliğe göre karar vermesi talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Karar, kamu hizmetinin etkin bir şekilde yürütülmesi ve iyi yönetim ilkelerine uygunluk açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/4015-S.21.6583
BAŞVURU NO : 2020/103734
KARAR TARİHİ : 12/03/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BASIN İLAN KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin
BAŞVURUNUN KONUSU :
E. sayılı dava dosyası kapsamında Basın İlan
Kurumu tarafından davalıya ilanen tebligat yapılması ve mahkemece de söz konusu tebligata göre karar verilmesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 28/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda
başvuran özetle;
1.1) 02/09/2019 tarihinde Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde Esas numarası
ile açılan “Malın ayıplı olmasından kaynaklanan” davada davacı olduğunu, davalıya gerek dava dilekçesinde belirttiği adresinde gerekse daha sonra bildirdiği adresinde tebligat yapılamadığını, kolluk tarafından yapılan araştırmada davalının çocuklarının Sudan ülkesinde olduğunu söylemesi üzerine tebligat yapılmaya çalışıldığını ancak yurtdışı adresine de tebligat yapılamadığını, bunun üzerine mahkemece davalının adresi meçhul olduğundan Basın İlan
Kurumu’na ilanen tebligat yapılması için 02/12/2019 ve 02/07/2020 tarihlerinde iki kez yazı yazıldığını, ancak Basın İlan Kurumu tarafından ilanen tebligat yapıldığına dair mahkemeye herhangi bir bilgi gönderilmediğini, davalı veya vekilinin de hiçbir duruşmaya katılmadığını, bunun üzerine Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından 26/12/2020 tarihinde HMK 119/1-b ve 119/ 2 maddesi gereği iki haftalık süre içerisinde davalının adresi bildirilmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına karar verildiğini, diğer yandan Basın İlan Kurumu Adana Şube Müdürlüğü tarafından 11/01/2021 tarihinde mahkemeye gönderilen cevabi yazıda 01/01/2021 tarihi itibariyle ilan ücretleri değiştiği gerekçesiyle talep edilen ilanın iptal edildiğinin ancak yeni ilan ücreti yatırılması halinde talebin işleme alınacağının bildirildiğini, oysa kendisinin 10/12/2019 tarihinde ilan için gerekli ödemeyi yaptığını, ilanın süresinde yayınlanmaması dolayısıyla mağdur olduğunu belirterek
Basın İlan Kurumu’nun ilgili yazı gereği ilanen tebligat yapıp Niğde 1. Asliye Hukuk
Mahkemesi’ne bilgi vermesini ve mahkemenin de bu tebliğe göre karar vermesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuran tarafından sunulan başvuru dilekçesi ve ekleri incelendiğinde başvuru
konusuyla ilgili ayrıca bilgi ve belge talep edilmesine gerek duyulmamıştır. Bu kapsamda
İdarelerin açıklamaları dosyada mübrez cevabi yazılar üzerinden değerlendirilmiş olup, özetle;
2.1) Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından öncelikle 02/12/2019 ve 02/07/2020
tarihlerinde Basın İlan Kurumu’na yazılan müzekkereler ile; davalının tebligata yarar adresi tespit edilemediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca iki haftalık süre içerisinde davaya cevap verebileceğinin, tarih ve saati belirtilen duruşmaya gelmediği takdirde yokluğunda karar verileceğinin ve bu durumda yapılan işlemlere itiraz edemeyeceğinin bildirilmesi hususunda ilanen tebligat yapılmasının talep edildiği,
2.2) Yine Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından 26/12/2020 tarihinde dosya
üzerinden yapılan inceleme neticesinde, davalının bilinen yurt içi adresine ve yapılan kolluk araştırmasında bildirilen yurt dışı adresine tebligat yapılamadığından HMK 119/1-b ve 119/ 2 maddesi gereği iki haftalık süre içerisinde davalının adresi bildirilmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtar edildiği,
2.3) Basın İlan Kurumu Adana Şube Müdürlüğü tarafından 11/01/2021 tarihinde
mahkemeye gönderilen cevabi yazıda; ilanen tebligat yapılmasına ilişkin mahkemece gönderilen müzekkerenin incelendiğinin, söz konusu ilanın yayın ücretinin UYAP aracılığıyla talep edildiğinin, ancak ilan yayın ücretinin yatırılmadığının, 04/12/2020 tarih ve 31324 sayılı
Resmi Gazete’de yayınlanan ve 01/01/2021 tarihi itibariyle yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı
Kararı gereğince resmi ilan ücretleri değiştiği gerekçesiyle talep edilen ilanın iptal edildiğinin, ilanın yayını için yeni ilan girişi yapılması gerektiğinin bildirildiği,
tespit edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1) “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin
işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.2) “Başvuru ve usulü” başlıklı 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde;
“Yapılan başvurulardan yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olanlar incelenemez.”,
5) 28/3/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in;
5.1) “Kurumca incelenmeyecek şikâyet başvuruları” başlıklı 5 inci maddesinin birinci
fıkrasında; “Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklar hakkında Kuruma yapılan şikâyetler incelenmez.”,
5.2) “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma
yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.”,
5.3) “Ön incelemenin yapılması” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının d
bendinde; “Şikâyet başvurusu, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulur. Ön incelemede şikâyet başvurusu; yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olup olmadığı yönlerinden incelenir.”,
6) 195 sayılı Basın İlân Kurumu Teşkiline Dair Kanun’un “Görevleri” başlıklı 2 nci
maddesinde; “Basın İlân Kurumunun görevleri şunlardır: 1. Resmî ilânların mevkûtelerde yayınlanmasında aracı olmak,”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın,
Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin Esas numaralı dosyası kapsamında göndermiş olduğu müzekkereye istinaden Basın İlan Kurumu’nun ilanen tebligat yapıp mahkemeye bilgi vermesi talebi yönünden İdareye Tavsiye Kararı verilmesi, mahkemenin bu tebliğe göre karar vermesi talebi yönünden ise taleplerinin reddi yönünde hazırlanan öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, 1 no.lu paragrafta yer verildiği üzere, Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde
Esas numarası ile açılan davada adresi bulunamayan davalıya ilanen tebligat kaldırılarak yargılamaya devam edilmesi yönündeki taleplerinin reddi gerektiği değerlendirilmiştir.
11) Diğer yandan başvuranın, Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin Esas
numaralı dosyası kapsamında göndermiş olduğu müzekkereye istinaden Basın İlan
Kurumu’nun ilanen tebligat yapıp mahkemeye bilgi vermesi talebi yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; mahkemece tesis edilen 02/12/2019 tarihli ara kararı uyarınca ilanen tebligat için takdir edilen masrafın başvuran tarafından 10/12/2019 tarihinde Niğde
Mahkemeler Veznesi aracılığıyla ödenmiş olmasına rağmen Basın İlan Kurumu tarafından
2019 ve 2020 yıllarında söz konusu ilanın yayınlanmadığı, aradan 1 yılı aşkın süre geçtikten
sonra 2021 yılına gelindiğinde ise ilan ücretleri değiştiğinden bahisle ilanın yayınlanmasının mümkün olmadığının bildirildiği görülmektedir. Bu durumda süresi içerisinde yükümlülüklerini yerine getiren başvuranın idarenin hizmet kusuru dolayısıyla mağdur olduğu değerlendirilmektedir.
12) Nitekim Danıştay 10. Dairesi’nin E., K. sayılı ve 17.02.2020 tarihli
1
kararında :
“İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karakteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
Diğer taraftan, idarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütmek yükümlülüğünün bulunduğu da tartışmasızdır.”
ifadeleri ile kamu hizmetinin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde hizmet 2 kusurunun oluşacağı hükme bağlanmıştır .
13) Yine Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in 6 ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” ifadeleriyle iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler kamu yönetimde etik değerlerin ve istikrarlı uygulamaların sağlanmasını amaçlamaktadır. Nitekim anılan ilkelere
1
Karar için bkz. https://www.corpus.com.tr/#!/Danistay Erişim tarihi ve saati: 19.01.2021, 16.29.
2
Evren, Çınar Can; Hizmet Kusuru-Haksız Fiil Ayrımı Ve Yargı Düzeni, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2011, s.182 için bkz. http://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2011-95-723 Erişim tarihi ve saati: 20.01.2021, 22.15.
Başvuranın Niğde 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin Esas numaralı dosyası kapsamında ilanen tebligat yapılması talebine ilişkin Basın İlan Kurumu’na
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Mahkemenin bu tebliğe göre karar vermesi talebi yönünden ise taleplerinin REDDİNE,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca; Basın İlan Kurumu tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve BASIN İLAN KURUMU’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi