|
ÖZET: Bu karar, uzlaştırmacı siciline kayıt başvurusunun reddine ilişkin bir hukuki uyuşmazlığı ele almaktadır. Başvuran, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunu olarak uzlaştırmacı siciline kayıt talebinde bulunmuş, ancak Adalet Bakanlığı tarafından başvurusu reddedilmiştir. Reddin gerekçesi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nde belirtilen uzlaştırmacıların niteliklerine uygun olarak, başvuranın yalnızca “Hukukun Temel Kavramları” dersini almış olmasıdır.
Kararda, uzlaştırmacı olabilmek için gerekli olan hukuk derslerinin alınması gerektiği vurgulanmakta ve başvuranın bu şartları sağlamadığı belirtilmektedir. İdarenin ret işleminin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durum, uzlaştırmacı siciline kayıt için belirlenen kriterlerin titizlikle uygulanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Başvuranın, gerekli hukuk derslerini almadığı için uzlaştırmacı olarak görevlendirilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7836-S.21.12585
BAŞVURU NO : 2021/5563
KARAR TARİHİ : 21/05/2021
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Başvuranın uzlaştırmacı sınavına katılma talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 05/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan (T.C Kimlik No:
başvurusunda özetle; İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunu olduğunu, pek çok temel hukuk dalında eğitim gördüğünü, uzlaştırmacı siciline kayıt olabilmek için başvuruda bulunduğunu, başvurusunun
Adalet Bakanlığı’nın tarafından reddedildiğini belirterek; uzlaştırmacı siciline kayıt olabilmesi imkanının sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 12/03/2021 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 09/04/2021 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Ceza İşleri Genel
Müdürlüğü” başlıklı 41. maddesi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun “Uzlaştırma” başlıklı 253.
maddesi, “Mahkeme tarafından uzlaştırma” başlıklı 254. maddesi, “Birden çok fail bulunması hâlinde uzlaşma” başlıklı 255. maddesi, 05/08/2017 tarihli ve 30145 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinin, “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları” başlıklı
48. maddesi hükümleri ile ön ödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve uzlaştırma gibi cezada alternatif usullerin etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak, görev alanıyla ilgili olarak uygulamayı takip etmek ve ortaya çıkan sorunların nedenlerini araştırarak çözüm önerilerini Bakanlığa sunmak, cezada alternatif usuller konusunda kamuoyunu bilgilendirici çalışmalar yapmak, ulusal veya uluslararası nitelikte bilimsel toplantılar düzenlemek, bu nitelikteki çalışmaları teşvik etmek ve desteklemek, ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak, görev alanına giren istatistiklerin derlenmesi ve yayımı konusunda
Bakanlığın ilgili birimleriyle iş birliği halinde çalışmak, ceza mevzuatı ile Bakanlığa verilen alternatif usullere ilişkin görevleri yerine getirmek üzere Genel Müdürlük bünyesinde 10/10/2016 tarihli Bakan
Olur’uyla Cezada Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı kurulduğu,
2.2 Uzlaştırmacı siciline kabule ilişkin usul ve esasları belirleme ve uzlaştırmacıların sicile kabulüne ve
sicilden çıkarılmasına karar vermenin Genel Müdürlüğün görevleri arasında sayıldığı,
2.3 Öte yandan, 5271 sayılı Kanun’da uzlaştırmacıların; avukatlar veya hukuk öğrenimi görmüş kişiler
arasından görevlendirileceği belirtilmiş, Yönetmeliğin “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları” kenar başlıklı 48 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (ç) bendinde ise; üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olan veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat, maliye alanlarında veya polis akademisinde en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olanların hukuk öğrenimi görmüş kişi kapsamında değerlendirildiği hüküm altına alınmıştır. Bu suretle kanunda açıklanmayan bu hususa Yönetmelikte yer verilerek uygulamada meydana gelebilecek tereddütlerin giderilmesi amaçlandığı,
2.4 Bununla birlikte bahse konu düzenlemede, hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden her ne kadar
mezun olunacak bölümlere ilişkin genel belirleme yapılmış ise de şayet başvuran, belirtilen bölümlerden birisinden mezun olduğu halde, mezun olunan bölümün müfredatında hukuk ya da hukuk bilgisi programlarına yeterince yer verilmemiş ise kişinin yeterli hukuk bilgisine sahip bulunduğu mütalaa edilerek uzlaştırmacı olarak görevlendirilmesi kanun ve yönetmelik hükmünün amaçsal yorumuna göre mümkün olmadığı,
2.5 Kişinin “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı içerisinde değerlendirilebilmesi için, öncelikle
Yönetmelikte belirlenen alanlardan mezun olması ön şartını, bu şartı gerçekleştirmesi halinde ise hukuk ya da hukuk bilgisini programlarında yeterince görmüş olması koşulunu bir arada taşıması gerektiği,
2.6 Yönetmelik hükmünde “hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren” ibaresi
kullanılmıştır. Adayın hukuk öğrenimi görmüş kişi kapsamında değerlendirilebilmesi için kaç tane hukuk dersi ile hangi derslerin alınması gerektiği hususunu belirleme, adayın mezun olduğu bölümde aldığı dersleri gösterir not dökümüne göre takdir etme yetkisi yetkisi idareye bırakıldığı, bu aşamada idarenin kullandığı takdir yetkisi kapsamında; ceza muhakemesinde uzlaştırma kurumunda görev alacak uzlaştırmacıların, uzlaştırma kurumuyla yakından ilgisi bulunan derslerden en azından bir kısmını almaları gerekliliğinin belirlenmesi en tabii yetkisi olduğu,
2.7 Buradan hareket ile, önödeme, uzlaştırma ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi gibi alternatif
usullerin etkin şekilde uygulanmasını sağlamak, uzlaştırmacı temel eğitimine ilişkin usul ve esaslar ile eğitim verecek kurum ve kuruluşların niteliklerini belirlemek, uzlaştırmacı eğitimi sonunda yapılacak sınavın usul ve esaslarını belirlemek ve sınavları yapmak, uzlaştırmacı siciline kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek, uzlaştırmacıların sicile kabulüne ve sicilden çıkarılmasına karar vermek gibi görevleri
haiz olan Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı tarafından, bahse konu alanlardan mezun olanların, Yönetmelikte yer alan hukuk öğrenimi görmüş kişi kavramı kapsamında değerlendirilebilmeleri için kaç tane ve hangi dersleri görmeleri gerektiği hususu belirlendiği,
2.8 Keza uzlaştırma kurumunun 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiş bir kurum olmakla
birlikte, mahiyeti itibariyle bir kısım hukuk dalları ile yakından irtibatlı olup, diğer bir kısım hukuk dalları ile ise ilgisi ve bağlantısı bulunmamaktadır. Buradan hareket ile belirleme yapılırken adayın, uzlaştırma kurumuyla yakından ilgisi bulunan anayasa hukuku, ceza hukuku (genel hükümler), ceza hukuku (özel hükümler), ceza muhakemesi hukuku, hukuk başlangıcı/hukuka giriş/hukukun temel kavramları/temel hukuk, ticaret hukuku, iş hukuku, borçlar hukuku derslerinden en az ikisini görmüş olması gerektiği değerlendirildiği, söz konusu hususun ise Bakanlık tarafından uzlaştırmacı eğitim izni verilen eğitim kuruluşlarına yazılı olarak tebliğ edildiği, tebliğ yazısında hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden kimlerin eğitime başvurabileceklerinin açıkça belirtildiği,
2.9 Somut olayda ilgilinin uzlaştırmacı eğitimini aldığı anlaşılan İstanbul Medipol Üniversitesi’ne de
19/04/2019 tarihli, sayılı yazı ile uzlaştırmacı eğitimine katılabilecek kişilerin kimler olduğu ve hangi dersleri en az kaç sayıda almaları gerektiği açıkça bildirildiği,
2.10 Uzlaştırma; Bir ceza muhakemesi hukuku kurumu olması, süreç boyunca hukukun temel kavramları
ve kurumları ile ilkeleri hususlarına vakıf olunmasını gerekli kılması nedeniyle; Hukuk Başlangıcı, Tarafların özgür iradesine dayanması, temel haklarının korunması gerekliliği, yeterince bilgilendirilmeleri, müzakerelerin gizliliği gibi uzlaştırmanın temel ilkeleri göz önüne alındığında; Anayasa Hukuku, Uzlaştırma müzakereleri sonucunda edimin hukuka ve ahlaka uygun olarak belirlenmesi aşaması, edimin tahsili, raporun icra kabiliyeti gibi hususlar göz önünde alındığında Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukuku, Uygulamada sıklıkla karşılaşılan iş kazaları sonucu meydana gelen taksirle yaralama suçları göz önüne alındığında, İş Hukuku, Dersleri ile yakından ilgili olduğu,
2.11 Elbette uzlaştırmanın bir ceza muhakemesi hukuku kurumu olması nedeniyle, ceza adalet sisteminin
genel işleyişine vâkıf olunması gerekliliği bakımından da ceza hukukunun dallarıyla (ceza hukuku genel hükümler, ceza hukuku özel hükümler, ceza muhakemesi hukuku) ilgili olduğunun da izahtan vareste olduğu, idarece de bu derslerin tümünü değil, en az ikisini görmüş olma şartı arandığı,
2.12 Adı geçenin İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunu olduğu, yukarıda anılan derslerden
ise yalnızca “Hukukun Temel Kavramları” dersini görmüş olduğu, bahse konu dersin ise
Yönetmelikte yer verilen “hukuk öğrenimi görmüş kişi” kavramı içerisinde değerlendirilebilmesi için tek başına yeterli bulunmadığı, bu nedenle ‘nın sınava girebilme hakkı taşımadığı tespit edilerek, Yönetmeliğin 57 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 2021 Adalet
Bakanlığı Uzlaştırmacı Sınav başvurusunun reddedildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1“Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13. maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”,
3.2 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4.
fıkralarında; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinde; “(1)
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun;
5.1 “Uzlaştırma” başlıklı 253. maddesinde; “Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar
gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur:… Uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili, uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul ve esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.”,
5.2 “Mahkeme tarafından uzlaştırma’’ başlıklı 254. maddesinde; “ Kamu davası açıldıktan sonra
kovuşturma konusu suçun uzlaşma kapsamında olduğunun anlaşılması halinde, kovuşturma dosyası, uzlaştırma işlemlerinin 253 üncü maddede belirtilen esas ve usûle göre yerine getirilmesi için uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaşma gerçekleştiği takdirde, mahkeme, uzlaşma sonucunda sanığın edimini def’aten yerine getirmesi halinde, davanın düşmesine karar verir. Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya süreklilik arzetmesi halinde; sanık hakkında, 231 inci maddedeki şartlar aranmaksızın, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir. Geri bırakma süresince zamanaşımı işlemez. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra, uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde, mahkeme tarafından, 231 inci maddenin onbirinci fıkrasındaki şartlar aranmaksızın, hüküm açıklanır.”,
6. 05/08/2017 tarih ve 30145 Resmi Gazete’de yayımlanan sayılı Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma
Yönetmeliği’nin;
6.1 “Uzlaştırmacı görevlendirilmesi” başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasında; “Uzlaştırma bürosuna
gönderilen dosyanın uzlaştırmadan sorumlu Cumhuriyet savcısı tarafından incelenmesi sonucunda,
gönderme kararına esas suçun uzlaştırma kapsamında kaldığının anlaşılması hâlinde uzlaştırmacı görevlendirmesi, Daire Başkanlığı tarafından belirlenen listeye göre ilgili Cumhuriyet savcısının onayıyla yapılır”,
6.2 “Uzlaştırmacı siciline kayıt olma şartları” başlıklı 48. maddesinde; “Sicile kayıt başvurusu, Daire
Başkanlığına elektronik ortamda başvurmak suretiyle yapılır. İlgilinin, uzlaştırmacı olarak görev yapmak istediği ağır ceza mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığı ile iletişim bilgilerini içerir başvuru dilekçesine; a) Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası, b) Mezuniyet belgesi ile hukuk fakültesi mezunları dışındakiler için not dökümüne ilişkin belgenin onaylı örneği, c) Son altı ay içerisinde çekilmiş vesikalık fotoğraf, ç) Varsa kayıtlı olunan oda, çalışılan kurum ve kuruluşun isimleri, d) Uzlaştırmacı eğitiminin tamamlandığını gösterir katılım belgesinin aslı veya onaylı örneği, eklenir.
Uzlaştırmacı siciline kaydedilebilmek için; a) Türk vatandaşı olmak, b) Tam ehliyetli olmak, c) Avukatlar yönünden baroya kayıtlı olmak, ç) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olmak veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat, maliye alanlarında veya polis akademisinde en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olmak, d) Kasten işlenmiş bir suçtan mahkûm olmamak, e) Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak, f) Uzlaştırmacı eğitimini tamamlamak ve yazılı sınavda başarılı olmak, g) Disiplin yönünden meslekten veya memuriyetten çıkarılmamış ya da geçici olarak yasaklanmamış olmak, gerekir.
Sicile kayıt için başvuruda bulunacak kişinin fiilen yürütmekte olduğu asıl mesleğinin ilgili mevzuatında, uzlaştırma faaliyetini yürütmesine engel bir hüküm bulunmamalıdır.
Üçüncü fıkrada sayılan sicile kayıt şartlarını taşıdığı anlaşılan ve belgelerinde eksiklik bulunmayan başvuru sahipleri uzlaştırmacı siciline kaydedilir. İlgililerden, şartları taşımadığı anlaşılan veya verilen bir aylık süreye rağmen eksik belgelerini sunmayan başvuru sahiplerinin sicile kaydı yapılmaz.
Başvurular hakkında geliş tarihinden veya eksik belgenin ikmalinden itibaren iki ay içinde karar verilerek ilgilisine de tebliğ edilir.
Belge eksikliği nedeniyle sicile kayıt talebi reddedilen kişiler eksik belgeleri ikmal ederek yeniden sicile kayıt için başvuruda bulunabilirler.
Uzlaştırmacı, üçüncü fıkrada sayılan şartlarla ilgili olarak, kendisine ait bilgilerde meydana gelen her türlü değişikliği bir ay içinde, varsa belgesi ile birlikte Daire Başkanlığına bildirmek zorundadır.
Sınavda başarılı olanların sınav sonuçları, yenileme eğitimlerini de tamamlamak şartıyla, sicile kayıt yaptırıncaya kadar geçerliliğini korur.”
hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda, İstanbul Üniversitesi
İşletme Fakültesi mezunu olduğunu, pek çok temel hukuk dalında eğitim gördüğünü, uzlaştırmacı siciline kayıt olabilmek için başvuruda bulunduğunu, başvurusunun Adalet Bakanlığı’nın tarafından reddedildiğini belirterek; uzlaştırmacı siciline kayıt olabilmesi imkanının sağlanmasını talep etmektedir.
9. Türkiye’de ilk kez 2005 yılında Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanununda yer alan uzlaştırma kurumu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 253 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
Uzlaştırma kurumunda temel amaç; ceza yargılamasını hızlandırmak, tarafları, tarafsız bir uzlaştırmacı marifetiyle barıştırmak ve fail-mağdur çatışmasını ortadan kaldırarak toplumsal barışa ve adaletin tecellisine katkı sağlamaktır.
10. Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 4. maddesinde; uzlaşma; uzlaştırma kapsamına giren bir suç nedeniyle, şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar görenin Kanun ve bu
Yönetmelikteki usul ve esaslara uygun olarak anlaşmış olmaları, uzlaştırma; uzlaştırma kapsamına giren bir suç nedeniyle şüpheli veya sanık ile mağdur, suçtan zarar gören veya kanuni temsilcisinin, uzlaştırmacı tarafından anlaştırılmaları suretiyle uyuşmazlığın giderilmesi sürecini, uzlaştırmacı ise; şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar gören arasındaki uzlaştırma müzakerelerini yöneten kişi olarak tanımlanmıştır.
11. Uzlaştırmacılar, yargı görevine katılması için yasal makam tarafından görevlendirilmekte ve adli hizmetin ifasına veya işleyişine katkı sağlamaya yönelik olarak kamu hizmeti yürütmektedir.
12. Uzlaştırmacı siciline kabule ilişkin usul ve esasları belirlemek, uzlaştırmacıların sicile kabulüne ve sicilden çıkarılmasına karar vermek, Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.
13. Uzlaştırma gibi cezada alternatif usullerin etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak, görev alanıyla ilgili olarak uygulamayı takip etmek ve ortaya çıkan sorunların nedenlerini araştırarak çözüm önerilerini
Bakanlığa sunmak, cezada alternatif usuller konusunda kamuoyunu bilgilendirici çalışmalar yapmak, ulusal veya uluslararası nitelikte bilimsel toplantılar düzenlemek, bu nitelikteki çalışmaları teşvik etmek ve desteklemek, ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak, görev alanına giren istatistiklerin derlenmesi ve yayımı konusunda Bakanlığın ilgili birimleriyle iş birliği halinde çalışmak, ceza mevzuatı ile Bakanlığa verilen alternatif usullere ilişkin görevleri yerine getirmek üzere, Ceza İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde
Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı kurulmuştur.
14. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Uzlaştırma” başlıklı 253. maddesinde; uzlaştırmacıların nitelikleri, eğitimi, sınavı, görev ve sorumlulukları, denetimi, eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşların nitelikleri ve denetimleri ile uzlaştırmacı sicili, uzlaştırmacılar ve eğitim kurumlarının listelerinin düzenlenmesi, Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde kurulan uzlaştırma bürolarının çalışma usul
ve esasları, uzlaştırma teklifi ile müzakere usulü, uzlaştırma anlaşması ve raporda yer alacak konular ile uygulamaya dair diğer hususlara ilişkin usul ve esasların, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
15. Bu kapsamda; uzlaştırmacı siciline kayıt olmanın şartları, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma
Yönetmeliğinin 48. maddesinde ayrıntılı şekilde belirtilmiş olup; şartlardan bir tanesi de, başvuranın, hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olması veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olmasıdır.
16. Bu kapsamda; uzlaştırmacı siciline kayıt olmanın şartları, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma
Yönetmeliğinin 48. maddesinde ayrıntılı şekilde belirtilmiş olup; şartlardan bir tanesi de, başvuranın, hukuk öğrenimi görmüş kişiler yönünden üniversitelerin hukuk fakültelerinden mezun olması veya hukuk ya da hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat veya maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış olmasıdır.
17. Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı’nın cevabi yazısından da görüldüğü üzere; uzlaştırmacılarda yukarıda belirtilen fakültelerden mezun olunmasının yanı sıra, müfredatında
Anayasa Hukuku, Ceza Hukuku (Genel Hükümler), Ceza Hukuku (Özel Hükümler), Ceza Muhakemesi
Hukuku, Hukuk Başlangıcı,/Hukuka Giriş /Hukukun Temel Kavramları /Temel Hukuk, Ticaret
Hukuku, İş Hukuku, Borçlar Hukuku derslerinden en az ikisini görmüş olanların başvurabileceğinin belirtildiği, nitekim, uzlaştırmacının üstlendiği işin, yani, uzlaşma teklifinin yapılması, bu teklifin kabulü, müzakere süreçlerinden, edimin belirlenmesine ve sürecin sonuçlanmasına kadar, yeterli ölçüde hukuk nosyonu gerektirdiği açıktır.
18. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
18.1 Başvuranın İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunu olduğu, bölümüne ilişkin transkript
incelendiğinde, uzlaştırmacılık için aranan hukuk derslerinden yalnızca Hukukun Temel Kavramları dersini almış olduğu anlaşılmıştır.
19. Kurumumuza ulaşan benzer nitelikteki çok sayıda başvuruya Ret Kararları verilmiştir. (Bkz: 2018/1962 dosya numaralı başvuruya verilen 27/04/2018 tarihli karar)
20. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun
“Uzlaştırma” başlıklı 253. maddesinde uzlaştırmacıların niteliklerinin Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenleneceğinin belirtildiği, Bu kapsamda; uzlaştırmacı siciline kayıt olmanın şartları, Ceza
Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinin 48. maddesinde ayrıntılı şekilde belirtilmiş olduğu ve uzlaştırmacılık için uygun görülen derslerden lisans eğitiminde yalnızca birini aldığı anlaşıldığından, idarenin ret işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde Adalet
Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. Maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi