|
ÖZET: Başvuran, KİHBİ (GBT) ve UYAP sisteminde görünen kayıtlarının silinmesini talep etmiştir. İlgili belgeler incelendiğinde, başvuranın Isparta İl Emniyet Müdürlüğü tarafından kaydedilen bir suç kaydının bulunduğu, ancak Isparta 6. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından verilen “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması” kararının ardından, 5 yıllık denetim süresi içerisinde herhangi bir suça karışmadığı tespit edilerek kamu davasının düşürüldüğü anlaşılmaktadır.
UYAP sisteminde kayıtların silinmesi talebi, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde değerlendirilmiştir. UYAP’ta bulunan kayıtların saklanması zorunlu olup, bu kayıtların silinmesi mümkün değildir. Ayrıca, KİHBİ programı, kamu güvenliğini sağlamak amacıyla oluşturulmuş bir sistemdir ve kişisel verilerin korunması hakkı, bu bağlamda istisnalar içermektedir. Sonuç olarak, başvuranın talebi hukuka aykırı bulunarak reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15132-S.21.24217
BAŞVURU NO : 2021/12078
KARAR TARİHİ : 20/10/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, KİHBİ (GBT) ve UYAP sisteminde görünen kayıtların silinmesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 09/07/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan ( T.C. Kimlik No:
özetle; KİHBİ (GBT) ve UYAP sisteminde görünen kayıtların silinmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 14/07/2021 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık İstihbarat, Harekat ve Bilgi Toplama Dairesi
Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık İstihbarat, Harekat ve Bilgi Toplama Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 01/09/2021 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuran hakkında yapılan araştırmada Isparta İl Emniyet Müdürlüğünce işlem yapılmış “TCK 191
Kullanmak İçin Uyuşturucu, Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek, Bulundurmak” suçundan 1 adet kaydının bulunduğu,
2.2 Isparta 6. Asliye Ceza Mahkemesince başvuranın müracaatı ile birlikte 5 yıllık denetim süresi içerisinde
bir suça karışmadığı, 27/05/2021 tarihinde 2016/352 Esas ve 2016/487 Karar numarası ile “Geri Bırakılan
Hükmün Ortadan Kaldırılarak, Kamu Davasının Düşürülmesine” karar verildiği, mahkemeden alınan karar istinaden başvuranın Bilgi Sisteminde yer alan kaydının Isparta İl Emniyet Müdürlüğünce silindiği belirtilmiştir.
3. Kurumumuzun 14/07/2021 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Adalet Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Adalet Bakanlığı
Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 10/08/2021 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1 UYAP Bilişim Sisteminde bulunan kayıtların, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 38/A maddesi
gereğince tutulması ve saklanması zorunlu olan kayıtlar olduğu, UYAP Bilişim Sisteminden önce verilen kararlara dair dosya bilgilerinin fiziki arşivlerde saklandığı gibi UYAP Bilişim Sisteminde tutulan kayıtların ve dosya bilgilerinin yeniden ele alınma ya da ihtiyaç duyulma halinde yeniden görülebilmesi amacıyla saklandığı, bu nedenle UYAP Bilişim Sisteminde bulunan kayıtların silinemediği, ancak
Vatandaş Portal uygulamasından ilgili dosyanın görünmesi istenilmiyorsa dosya sorgulama menüsü altında bulunan dosya gizle seçeneğini kullanarak gizleme işlemi yapılarak bu işlem yapıldığında dosya sorgulama kısmından ilgili dosyaların gözükmemesinin sağlanabildiği,
3.2 Başvuru sahibinin dilekçesinde belirtmiş olduğu Isparta 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/352 Esas
dosyasında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına ilişkin olarak, UYAP Bilişim
Sisteminde yapılan kontrolde; dosyada belirtildiği şekilde hükmün açıklanmasının geri bırakılması verildiği daha sonra verilen ek karar ile düşürülmesine kararı verildiği, söz konusu karar sistemden düşme kararı olarak güncellenebilmekte olup mahkemesince de bu işlemin yapılmış olduğu,
3.3 Beraat ve düşme kararları yönünden Mahkemesince kesinleşme işlemi yapılmakta ve bu işlem
sonucunda dosyanın kapalı hale geldiği, kapalı konumda bulunan dosyaların ise e-Devlet üzerinden gösterilmediği,
3.4 Ancak dosyada başkaca sanıkların olması ve diğer sanıklar yönünden kararın kesinleşmemesi gibi
nedenlerde Mahkeme dosyasının bu işlemler yönünden açık kalabildiği,
3.5 Yine diğer sanıklar yönünden açık olan dosyanın takibinin Vatandaş Portal üzerinden yapılmayacak ise
yukarıda açıklandığı şekilde dosya gizleme işlemi yapılabildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı T.C. Anayasasını;
4.1 “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2.maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir”
4.2 “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13. maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler,
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz”
4.3 “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20. maddesinde; “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı
gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. … Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.”
4.4 “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz”,
4.5 “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40. maddesinde; “ Anayasa ile tanınmış hak ve
hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”,
4.6 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve
dördüncü fıkralarında; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye
Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
5. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmenin “Özel ve aile hayatına saygı hakkı” başlıklı 8. maddesinde; “1. Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. 2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir.”
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesine göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
7. 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salȃhiyet Kanununun Ek 7. maddesinde; “Polis, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Anayasa düzenine ve genel güvenliğine dair önleyici ve koruyucu tedbirleri almak, emniyet ve asayişi sağlamak üzere, ülke seviyesinde ve sanal ortamda istihbarat faaliyetlerinde bulunur, bu amaçla bilgi toplar, değerlendirir, yetkili mercilere veya kullanma alanına ulaştırır. Devletin diğer istihbarat kuruluşlarıyla işbirliği yapar.”
8. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun;
8.1 “Kişisel verilerin kaydedilmesi” kenar başlıklı 135. maddesinde; “…Hukuka aykırı olarak kişisel
verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin bilgileri kişisel veri olarak kaydeden kimse, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır…”
8.2 “Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme” kenar başlıklı 136. maddesinde;
“…Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır…”
9. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun;
9.1 “Kişisel Verilerin İşlenme Şartları” başlıklı 5. maddesinde; “Kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası
olmaksızın işlenemez.
Aşağıdaki şartlardan birinin varlığı hâlinde, ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin
işlenmesi mümkündür:
a) Kanunlarda açıkça öngörülmesi.
b) Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması.
c) Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenmesinin gerekli olması.
ç) Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması.
d) İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması.
e) Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olması.
f) İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu olması.”,
9.2 “Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenme Şartları” başlıklı 6. maddesi “Kişilerin ırkı, etnik kökeni,
siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri özel nitelikli kişisel veridir. Özel nitelikli kişisel verilerin, ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi yasaktır. Birinci fıkrada sayılan sağlık ve cinsel hayat dışındaki kişisel veriler, kanunlarda öngörülen hâllerde ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın işlenebilir…”
10. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun;
10.1 “Duruşmanın sona ermesi ve hüküm” kenar başlıklı 223. maddesinde; “Duruşmanın sona erdiği
açıklandıktan sonra hüküm verilir. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşmesi kararı, hükümdür…”
10.2 “Elektronik İşlemler” başlıklı 38/A maddesinde; “Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal
Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılır. Bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır. Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP’tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi işlemi yapılabilir. Bu Kanun kapsamında fiziki olarak hazırlanması öngörülen her türlü belge ve karar elektronik ortamda düzenlenebilir, işlenebilir, saklanabilir ve güvenli elektronik imza ile imzalanabilir. Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlar diğer kişi veya kurumlara elektronik ortamda gönderilir.
Güvenli elektronik imza ile imzalanarak gönderilen belge veya kararlar, gerekmedikçe fiziki olarak ayrıca düzenlenmez ve ilgili kurum ve kişilere gönderilmez. Elektronik imzalı belgenin elle atılan imzalı belgeyle çelişmesi halinde UYAP’ta kayıtlı olan güvenli elektronik imzalı belge geçerli kabul edilir. Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlarda, mühürleme işlemi ile kanunlarda birden fazla nüshanın düzenlenmesini öngören hükümler uygulanmaz. Zorunlu nedenlerle fiziki olarak düzenlenmiş belge veya kararlar, yetkili kişilerce taranarak UYAP’a aktarılır ve gerektiğinde ilgili birimlere elektronik ortamda gönderilir. Elektronik ortamdan fiziki örnek çıkartılması gereken hallerde tutanak veya belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek hâkim, Cumhuriyet savcısı veya görevlendirilen yetkili kişi tarafından imzalanır ve mühürlenir. Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter. Yargı birimlerinin ihtiyaç duyduğu nüfus, tapu, adlî sicil kaydı gibi dış bilişim sistemlerinden UYAP vasıtasıyla temin edilen bilgi, /
belge ve kayıtlar, zorunlu olmadıkça ayrıca fiziki olarak istenilmez. UYAP’tan dış bilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler ayrıca zorunlu olmadıkça fiziki ortamda gönderilmez. Ceza muhakemesi işlemlerinin UYAP’ta yapılmasına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”,
10.3 “Hükmün Açıklanması Ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması” kenar başlıklı 231.
maddesinde; “…Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder… Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir…”
11. Kaçakçılık İstihbarat Harekat ve Bilgi Toplama Daire Başkanlığı Bilgi Toplama Yönergesinin;
11.1 “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Yönerge’nin amacı; İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık İstihbarat
Harekat ve Bilgi Toplama Daire Başkanlığı ile il, ilçe ve şube güvenlik kuvvetlerinde kurulan bilgi toplama, büro ve kısımlarının görev, yetki ve sorumluluklarını ve çalışma esaslarını, Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğüne, Anayasa düzenine ve genel güvenliğe dair önleyici ve koruyucu tedbirleri almak üzere; suç işlemesi sebebiyle aranmasına karar verilen, kaybolan, yakalansalar dahi bazı suçları işlemiş olan, kamu haklarından yararlanmaları konusunda sınırlama getirilen kişiler ile çalınan, kaybolan, gasp edilen veya bir olaya karışmaktan dolayı aranan ve müsaderesine karar verilip de ele geçirilemeyen motorlu taşıtların, ateşli silahların ve kimliği ispata yarayan her türlü belgelerin, güvenlik kuvvetleri ile görevli kuruluşlar arasında koordinasyon sağlamak suretiyle kayıtlarının tutulması ve bu kuruluşlar arasında iletişimin sağlanması esas ve usullerini düzenlemektir.”
11.2 “Kanuni Dayanak” başlıklı 3. maddesinde; “Bu Yönerge; 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunun 13/c ve 33’ncü, 2559 Sayılı Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanunu Ek Madde
7 ile Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Yönetmeliği’nin 42/e ve f maddelerine dayanılarak
hazırlanmıştır.”
11.3 “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde; “Bu Yönerge’de geçen deyimlerden;… Form iptali: Yönerge’nin
9/b maddesine girmeyen suçlardan açılan bilgi formlarının şahısların yakalanmaları halinde tasniften çıkarılarak imha edilmesi, 9/b maddesine giren suçlar için açılan bilgi formlarının ise iptal koşulları oluştuğunda tasniften çıkarılarak iptal evrakı ekinde arşive alınması işlemidir. İptaller bilgi toplama birimleri tarafından re’sen veya söz konusu şahıs yada vekilinin yazılı müracaatı üzerine Yönerge’de belirlenen usül ve esaslara göre yapılır”
11.4 “Görev, Yetki ve Sorumluluklar” başlıklı 6. maddesinde; “…d) Bilgi toplama birimlerinin görev,
yetki ve sorumlulukları 1) İl bilgi toplama birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları İl bilgi toplama birimleri bu Yönerge’de belirlenen görevleri bizzat yapacağı gibi aynı ildeki (İlçeler dahil) diğer bilgi toplama büro ve kısımlarında yürütülen hizmetlerin koordine ve denetiminden de sorumludurlar… (h) İlçe güvenlik kuvvetlerince ve emniyet şube müdürlüklerince düzenlenmiş iptal evrakını kontrol ederek arşivlemek. İstendiğinde bu belgeleri KİHBİ’ye göndermek. 2) İlçe bilgi toplama birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları … (d) Yönerge’nin 9/b maddesine giren suçları işleyen şahıslar hakkında iptal koşulları oluştuğunda iptal işlemini yapmak ve iptal işlemine esas teşkil eden belgeyi emniyet birimlerinde ilçe ve şubelerde tutmak, jandarma birimlerinde ise İl J.K.lığı Bilgi Toplama Kısmına göndermek…”
11.5 “Şahıslar, hakkında bilgi formu düzenlenmesi halleri ve yapılacak işlemler” başlıklı 7.
maddesinde; “…2) Bu Yönerge’nin 9/b maddesinde sayılan suçları işleyenler, yakalanmış olsalar da haklarında bilgi formu düzenlenir…”
11.6 “Sanıkların yakalanması halinde dahi bilgi formu düzenlenecek suç türleri ve bunlar hakkında
yapılacak işlemler” başlıklı 9. maddesinde; “a) Bu maddenin (b) fıkrasında belirtilen suçları işlemiş ve yakalanmış olan sanıklar için suç türüne uygun bilgi formu doldurulur, Bilgi Toplama Programına veri girişi yapıldığında “YAKALANDI” seçeneği işaretlenir ve bilgi formunun ortasına “YAKALANDI” kaşesi basılır. Bilgi Toplama Programının “SUÇ DETAY BİLGİLERİ” sayfasındaki bölüme ve ilçe güvenlik kuvvetinde ve emniyet şube müdürlüklerinde kalan bilgi formuna soruşturma evrakının Cumhuriyet
Başsavcılığına gönderiliş tarih ve numarası yazılır.
b) Sanığı yakalanmış olsa dahi hakkında bilgi formu açılacak suç türleri. 10- 3713 Sayılı Terörle Mücadele
Kanunu kapsamına giren suçlar”
11.7 “Suç işleyip yakalanmayanlar ile yakalansalar dahi Yönerge’nin 9/b maddesinde sayılan suçları
işleyenler hakkında yapılacak işlemler” başlıklı 10. maddesinde; “…2) Şüpheli/sanık yakalanmışsa (İşlediği suç 9/b maddesinde olanlar); (a) Soruşturma evrakındaki her şüpheli için dört nüsha “Sanık Karar
Takip Formu” düzenlenip, bir nüshası güvenlik kuvvetlerinde kalan soruşturma evrakına eklenerek muhafaza edilir. Üç nüshası da fezleke ekinde Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. (b) Şüpheli hakkında
Cumhuriyet Başsavcılığınca iddianame hazırlanıp mahkemece iddianamenin kabulünden sonra mahkemenin “Esas” sayısı alınmak suretiyle şahıs bilgi formu açılarak, Bilgi Toplama Programına girişi, programda “Hakkında İşlem Yapılacaklar” ibaresiyle şüphelinin kaydı mevcutsa kayıt üzerinde düzeltme işlemi yapılır (c) Bilgi formunun Bilgi Toplama Programına girilmesi sonrasında sanığın suç yeri ile nüfus yerinin ayrı olması halinde, nüfus yeri güvenlik kuvvetine ve tespit edilen iş ve ikametgah adreslerine bilgi amaçlı olarak bilgisayar tarafından otomatik olarak mesaj gönderilir. 3) Şahıs bilgi formu iki adet düzenlenir. Biri ilçe/şube güvenlik kuvvetinde diğeri il güvenlik kuvvetinde tasnif edilir.”
11.8 “Şahıslar hakkında açılmış olan bilgi formlarının iptal edilmesi” başlıklı 16. maddesinde; “…b)
Yönerge’nin 9/b maddesi kapsamına giren suçlara ait bilgi formlarının iptali; 1) Bu Yönerge’nin 9/b maddesinin bentlerinde yazılı suç sayılan fiilleri işleyenler hakkında adli makamlarca, beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın düşmesi veya dava zaman aşımı nedeniyle davanın ortadan kaldırılmasına karar verilmiş ve kararın kesinleşmiş olması halinde bilgi formları iptal edilir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, bilirkişi raporu, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvurucu KİHBİ (GBT) ve UYAP sisteminde görünen kayıtların silinmesini talep etmektedir.
13. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
13.1 Başvuran hakkında yapılan sorgulamada Isparta İl Emniyet Müdürlüğünce işlem yapılmış “TCK 191
Kullanmak İçin Uyuşturucu, Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek, Bulundurmak” suçundan 1 adet kaydının bulunduğu,
13.2 Isparta 6. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından 2016/352 Esas sayılı dosyasında “Hükmün
Açıklanmasının Geri Bırakılması” yönünde karar verilmiş olduğu,
13.3 Başvuranın müracaatı ile birlikte, Isparta 6. Asliye Ceza Mahkemesince 5 yıllık denetim süresi
içerisinde bir suça karışılmadığı tespiti ile, 27/05/2021 tarihinde 2016/352 Esas ve 2016/487 Karar numarası ile “Geri Bırakılan Hükmün Ortadan Kaldırılarak, Kamu Davasının Düşürülmesine” karar verildiği anlaşılmıştır.
14. Başvuranın, KİHBİ (GBT) sisteminde görünen kayıtların silinmesini talebine ilişkin olarak;
14.1 Kişisel verilerin Polis tarafından kullanılması nedeniyle AİHM’ e yapılan başvurularda; Mahkeme,
söz konusu verilerin saklanma amaçlarına uygun olarak ve kaydedilme amacının gerektirdiğinden daha uzun süre tutulup tutulmadığı, verilerin gizlilik koşullarına uygun olarak muhafaza edilip edilmediği ve verilerin silinmesine ilişkin usul güvencelerinin bulunup bulunmadığı hususlarını dikkate almaktadır.
14.2 “GBT (Genel Bilgi Toplama) kaydı” olarak bilinen Kaçakçılık İstihbarat, Harekât ve Bilgi
Toplama (KİHBİ) Şahıs Programı; Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğüne, Anayasa düzenine ve genel güvenliğe dair önleyici ve koruyucu tedbirleri almak üzere; suç işlemesi sebebiyle aranmasına karar verilen, kaybolan, yakalansalar dahi bazı suçları işlemiş olan, kamu haklarından yararlanmaları konusunda sınırlama getirilen kişiler ile çalınan, kaybolan, gasp edilen veya bir olaya karışmaktan dolayı aranan ve müsaderesine karar verilip de ele geçirilemeyen motorlu taşıtların, ateşli silahların ve kimliği ispata yarayan her türlü belgelerin, güvenlik kuvvetleri ile görevli kuruluşlar arasında koordinasyon sağlamak suretiyle kayıtlarının tutulması ve bu kuruluşlar arasında iletişimin sağlanması amacıyla oluşturulmuş bir programdır.
14.3 Söz konusu programın hangi esas-usuller dâhilinde hüküm ve sonuç doğuracağı, İçişleri Bakanlığı
Kaçakçılık İstihbarat, Harekat ve Bilgi Toplama Dairesi Başkanlığının 04/06/2007 tarihli ve 3 sayılı Bilgi
Toplama Yönergesinde düzenlenmiştir.
14.4 Yönergenin kanuni dayanağını; 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 262. maddesi ile 2559
sayılı Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanununun Ek 7 nci maddesi oluşturmaktadır.
14.5 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanununun Ek 7 nci maddesinde; kolluğun önleyici ve
koruyucu işlevini gerçekleştirmeye yönelik alması gereken tedbirler kapsamında yürüteceği istihbarat faaliyetlerine ilişkin genel nitelikte yetki ve görev verildiği, kanunda belirtilen amaç çerçevesinde kaydı tutulacak unsurların, bu amaçla toplanacak bilginin kayıt altına alınması ve hangi durumlarda iptal edileceğine ilişkin ayrıntılı hükümlerin Yönerge ile düzenlendiği anlaşılmaktadır.
14.6 Yönergenin 9/b maddesi kapsamına giren suçlar hakkında açılmış olan bilgi formlarının iptal
edilmesine ilişkin hususlar ise Yönergenin 16. maddesinin b fıkrasında düzenlenmiştir. Yönergenin 16.
/
maddesinin b fıkrası; Yönergenin 9/b maddesinin bentlerinde yazılı suç sayılan fiilleri işleyenler hakkında adli makamlarca, beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın düşmesi veya dava zaman aşımı nedeniyle davanın ortadan kaldırılmasına karar verilmiş ve kararın kesinleşmiş olması halinde kaydın iptal edileceğini hüküm altına almıştır.
14.7 Isparta 6. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından 27/05/2021 tarihinde 2016/352 Esas ve 2016/487
Karar numarası ile “Geri Bırakılan Hükmün Ortadan Kaldırılarak, Kamu Davasının
Düşürülmesine” karar verilmesine müteakiben, başvuranın Bilgi Sisteminde yer alan kaydının
Isparta İl Emniyet Müdürlüğünce silindiği anlaşılmıştır.
15. Başvuranın, UYAP sisteminde görünen kayıtların silinmesini talebine ilişkin olarak;
15.1 Anayasasının 141. maddesinin son fıkrasının; “Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle
sonuçlandırılması, yargının görevidir.” hükmü ve 15/05/2001 tarih ve 4674 Sayılı Adalet Bakanlığının
Teşkilât Ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun
İle Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerde Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanunun 7. maddesi ile eklenen 2992 Sayılı Kanunun 22/A maddesi hükmü gereğince bilgi ve belge alış verişini elektronik ortama taşımak, idarî ve yargısal süreçte mükerrer yapılan işlemlerle gereksiz uygulamaları, ara süreçleri ortadan kaldırmak, sürat ve kolaylıklar sağlayarak, iş yoğunluğunu azaltmak, personel açığından kaynaklanan sıkıntıları en aza indirmek, posta ve kırtasiye gibi masraflardan tasarruf sağlamak, elektronik ortamda haberleşme sayesinde haftalar süren yazışmaları kısa sürede yapabilmek, elektronik dosyalama sayesinde adli bilgi ve belgeleri güvenli ortamda saklayabilmek dolayısı ile adalet hizmetlerinin en iyi şekilde yürütülmesi için, Ulusal
Yargı Ağı Projesi’nin (UYAP) uygulanmasına geçilmesi kararı verilerek bu kapsamda 2008 yılında Türk
Adalet Bakanlığı’nın bir genelgesi ile adli yazışmaların elektronik ortamda yapılması zorunlu hale getirilmiştir. Diğer kurum ve kuruluşların bilgi sistemleriyle entegrasyonlar gerçekleştirilerek her türlü yargısal ve idari faaliyetlerin elektronik ortamda yürütüldüğü, elektronik imza alt yapısına uygun olarak geliştirilen bu sistemde yargı ve yargı destek birimleri arasında tam entegrasyon ve merkezi elektronik ortamda tutulan arşiv sayesinde, doğru ve tutarlı bilgiler, mevzuatın tanıdığı yetkiler çerçevesinde, güncel halleri, değişmez ve güvenli bir şekilde veri tabanında saklanmakta olup, başta hâkim ve savcılar ile yargı personeli olmak üzere tüm kullanıcıların paylaşımına açılarak, kullanıcıların bu bilgilere ihtiyaç duyduklarında hızlı ve kolayca ulaşmaları sağlanmıştır. Ancak sistemde yetkisiz erişimlere de izin verilmemektedir. (Bkz: Kamu Denetçiliği Kurumunun 06/12/2017 tarihli ve 2017/9023 Başvuru Numaralı
Ret Kararı)
19.2 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 38/A maddesinin 1’inci fıkrası, 06/08/2015 tarihli 29437
sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik’in 5/1.
maddesi ve “Tutulacak Kayıtlar” başlıklı 107. maddesi hükmü gereğince; UYAP Bilişim Sisteminde bulunan kayıtların tutulması ve saklanması zorunlu olan kayıtlar olup, UYAP Bilişim Sisteminden önce, verilen kararlara dair dosya bilgileri nasıl fiziki arşivlerde saklanıyorsa, UYAP Bilişim Sisteminde tutulan kayıtlar ve dosya bilgilerinin de yeniden ele alınabilmesi ya da ihtiyaç duyulması halinde yeniden bakılabilmesi amacıyla saklanmakta ve silinememektedir.
15.2 Kurumumuza Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı tarafından 2017/9023 sayılı dosya
kapsamında gönderilen 13/092017 tarih ve E.915/7460 sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; UYAP
Bilişim Sisteminde kovuşturması devam eden dosyaların kapak bilgileri ile mahkumiyet kararı verilen (mahkumiyet kararında kesinleştirme türü ortadan kaldırma girilmiş olan kayıtlar hariç)
dosyaların kapak bilgilerinin mevzuat gereğince emniyet birimlerince paylaşılmakta olup; bunun
dışındaki kararların paylaşılmadığı belirtilmiştir.
15.3 Yargıtay bir kararında, “Kararın kesinleşmesinin ardından sanık hakkında haksız bir şekilde yapılan
soruşturma ve açılan dava nedeniyle UYAP’ta bulunan kayıtların silinmesine, bu hususta müzekkere yazılmasına” ilişkin hüküm kuran yerel mahkeme kararını, “Cumhuriyet Başsavcılıkları ile ilk derece ceza mahkemelerinin bilgi, belge, dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemlerinin UYAP ortamında bulundurmasının zorunlu olduğu” nedenleri ile bozulmasına karar vermiştir. (Y. 15. CD., 2014/5115 E., 2014/9237 K., 12/05/2014 tarihli kararı)
15.4 Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231
‘inci maddesinde düzenlenmiş olup, kurulan hükmün sanık hakkında hukukî sonuç doğurmamasını ifade etmektedir. Hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına hükmedilen kişi eğer
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemez ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklerine uygun davranırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilmekle birlikte, Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, kullanılabilmektedirler.
15.5 Isparta 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/352 Esas dosyasında verilen hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararına ilişkin olarak, hükmün açıklanmasının geri bırakılması verildiği daha sonra verilen ek karar ile düşürülmesine kararı verildiği, söz konusu kararın sistemden düşme kararı olarak güncellenmiş olduğu, dosyada başkaca sanıkların olması ve diğer sanıklar yönünden kararın kesinleşmemesi gibi nedenlerde Mahkeme dosyasının bu işlemler yönünden açık kalabildiği, Vatandaş Portal uygulamasından ilgili dosyanın görünmesi istenilmiyorsa dosya sorgulama menüsü altında bulunan dosya gizle seçeneğini kullanarak gizleme işlemi yapılarak bu işlem yapıldığında dosya sorgulama kısmından ilgili dosyaların gözükmemesinin sağlanabildiği anlaşılmıştır.
15.6 Isparta 6. Asliye Ceza Mahkemesi ile yapılan telefon görüşmesinde; Isparta 6. Asliye Ceza
Mahkemesinin 2016/352 Esas dosyasında için hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararın verildiği ve söz konusu kararın kesinleşerek ek karar ile düşürülmesine kararı verildiği, ancak dosyanın diğer sanıklar yönünden halen Yargıtay da inceleme aşamasında bulunduğu belirtilmiştir.
15.7 Kurumumuza ulaşan benzer nitelikteki başvurulara Ret Kararları verilmiştir. (Bkz: Kamu Denetçiliği
Kurumunun 2017/9023 ve 2019/2197 Başvuru Numaralı Ret Kararları)
16. Kişisel verilerin işlenmesi halinde, kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması ve bu verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları ortaya koyan 24/03/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında yapılan incelemede;
16.1 Başvuruya konu mahkeme kaydının özel nitelikli kişisel veri niteliğinde olduğu, Ancak 6698
sayılı Kanunun uygulanmayacağı hususlara değinen “İstisnalar” başlıklı 28 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendinde; kişisel verilerin, millî savunmayı, millî güvenliği, kamu güvenliğini, kamu düzenini veya ekonomik güvenliği sağlamaya yönelik olarak kanunla görev ve yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından yürütülen önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsamında işlenmesinin
Kanunun kapsamında yer almadığı açıkça belirtildiğinden KİHBİ Şahıs Programı aracılığıyla suç kayıtlarının tutulması işleminin de, kamu güvenliği ve kamu düzenini koruyucu niteliği gözetildiğinde, başvuruya konu kaydın kişisel verilerin korunmasını isteme hakkını düzenleyen 6698
sayılı Kanun kapsamında bir ihlale yol açmadığı anlaşılmaktadır. (Bkz: Kamu Denetçiliği Kurumu 29/06/2017 tarihli ve 2017/39 Başvuru numaralı Tavsiye Kararı)
17. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin UYAP Bilişim Sistemindeki kayıtların silinemeyeceğine yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, ADALET BAKANLIĞINA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/