|
ÖZET: Başvuran, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilen C sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesi ile 3 yıllık fiili çalışma süresini doldurduğunu iddia ederek, B sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesinin verilmesini talep etmiştir. Ancak, idare, başvuranın C sınıfı belgesinin geçersiz olduğunu ve B sınıfı eğitimi için gerekli olan üç yıllık fiili çalışma süresinin tamamlanmadığını belirterek talebi reddetmiştir. Danıştay kararları doğrultusunda, başvuranın C sınıfı belgesinin iptali sonrası yapılan çalışmaların fiili çalışma süresi olarak sayılmadığı ifade edilmiştir.
Hukuki değerlendirmede, başvuranın C sınıfı belgesi ile elde ettiği fiili çalışma süresinin, Danıştay’ın iptal kararları nedeniyle geçersiz sayılmasının hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın fiili çalışma süresini göz önünde bulundurarak B sınıfı belgesinin verilmesi yönünde işlem tesis etmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın B sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesinin verilmesi için gerekli işlemlerin yapılması tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 95802452-101.07.04-E.
SAYI
:
BAŞVURUNO
KARAR TARİHİ
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU 2011 ile 2015 yıllan arasında 3 yıllık fiili çalışması olmadığından bahisle
İdare tarafından B Sınıfı İş Güvenliği
Uzmanlığı belgesi verilmeyen ve edilen eğitimi iptal başvuranın, ilgili belgenin tarafına verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 27.11.2017
1. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından verilen 19/01/2011 tarihli ve-no’lu C Sınıfı İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Belgesi (İSG) ile çeşitli fınnalarda kısmi süreli görevlerde bulunduğunu ve halen bu göreve devam ettiğini, belgenin verilmesine dayanak mevzuatın Danıştay tarafından Nisan 2011 ‘de iptal edildiğini, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun Geçici 5 ‘inci maddesine göre verilen belgelerin geçerliliğinin ancak 1 yıl içerisinde yapılacak müracaata bağlı olduğunu, kendisinin de müracaatta bulunarak belgeyi tekı-ar aldığını, bu belge ile 3 yıllık tecıübesini doldurduğunu, tecıübe kayıtlarını
“RİSKMED” isimli yetkili kursa verdiğini, 1/2/2015 tarihinde B Sınıfı eğitimine girdiğini, Mayıs 2015’te İSG Sınavına katıldığını ve başarısız olduğunu, tekı-ar sınava ginnek istediğinde İSG-KATİP
Sağlığı sisteminde evrak eksiği olduğu uyarısı yapıldığını, İş ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce kendisinden tecıübe kayıtlarının istendiğini, “RİSKMED” fiımasından tecıübe kayıtlarının aslı gibi aldığını, 2016 İSG girdiğini, nüshalarını yılı 1. Dönem Sınavına bu sınavda da başarısız olduğunu, / 13
1 2017 yılı 1. Dönem İSG Sınavında başarılı olduğunu, B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı belgesinin
ücretini yatırmak için Ziraat Bankası şubesine gittiğinde yeni belgenin banka kayıtlarında görülmediğini öğrendiğini, bu konuda idareye müracaat ettiğini, Şubat 2015’te 3 yıllık tecrübesi olmadığı gerekçesiyle kabul edilmediğini, idareye müracaatta bulunduğunu ve 31/ 10/ 2017 tarihinde olumsuz cevap verildiğini belirterek, 29/ 04/ 2017 tarihli sınava girerek 70 puan üstü sonuç ile hak kazandığı B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Belgesinin sınav tarihi itibariyle düzenlenip tarafına verilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun gönderdiği bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı tarafından gönderilen 10/ 01/ 2018 tarihli yazı ve eklerinde özetle, 2.1. Başvuranın, MESS (İstanbul) unvanlı eğitim kurumundan (C) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı
Eğitimi alarak 25/ 10/ 2010 tarihinde yapılan sınava katıldığı, sınavdan 77 puan alarak başarılı olduğu ve adına 19/ 01/ 2011 tarihli ve no.lu (C) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı (İGU) belgesi düzenlendiği, ancak Danıştay 10. Dairesinin 2011/ 1073 Esas sayılı ve 21/ 06/ 2011 tarihli kararı ile 27/ 11/ 2010 tarih ve 27768 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “İş Güvenliği
Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik”in Geçici 1’inci ve
Geçici 4’üncü maddelerinin yürütmesinin durdurulduğu, anılan Danıştay kararı neticesinde şikâyetçinin (C) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı eğitimi iptal edildiğinden (C) sınıfı İGU belgesinin geçersiz olduğu, 2.2. 30/ 06/ 2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve
Güvenliği Kanununun Geçici 5’inci maddesine istinaden ilgili kişilerden bir yıl içinde Genel
Müdürlüğe başvuranların sertifikalarının yeniden düzenlenerek geçerli hale getirildiği, bu kapsamda başvuranın, 27/ 07/ 2012 tarihli ve 18591 sayılı yazı ile Genel Müdürlüğe başvurduğu ve 19/ 01/ 2011 tarihli ve 1337 belge numaralı (C) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesinin geçerli hale getirildiği, 2.3. Ardından, başvuranın Risk Mühendislik unvanlı eğitim kurumunun ID numaralı eğitimine kayıt olarak 01/ 02/ 2015- 06/ 03/ 2015 tarihleri arasında (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimi alıp 23/ 05/ 2015 tarihinde yapılan (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavına katıldığı, sınavdan 62 puan alarak başarısız olduğu, inceleme prosedüründe yapılan değişiklik nedeni ile 05/ 12/ 2015 tarihli sınavdan önce Başvuranın belgeleri incelendiği ve eksiklikleriyle ilgili olarak
İSG-KATİP üzerinden başvurana bildirim yapıldığı, bunun üzerine başvuranın, 14/ 10/ 2015 tarihli ve sayılı yazı ile fiili çalışma sürelerini gösterir belgelerini Genel Müdürlüğe gönderdiği ve yapılan incelemede evrakı uygun görülerek (B) sınıfı İGU sınav listesine eklendiği, 2.4. Başvuranın, 30/ 04/ 2016 tarihli (B) sınıfı İGU sınavından 64 puan ve 03/ 12/ 2016 tarihli (B) sınıfı
İGU sınavından 67,3460 puan alarak başarısız olduğu, 29/ 04/ 2017 tarihinde yapılan (B) sınıfı İGU sınavından 74 puan alarak başarılı olduğu ve (B) sınıfı İGU belgesi almaya hak kazandığı, 2.5. Bu sürece paralel olarak Bakanlık Hukuk Müşavirliğinden kişilerin iş güvenliği uzmanlığı ile ilgili mevzuatın yürürlükte bulunduğu dönemlerde yaptığı çalışmalar dışında Danıştay’ın iptal veya yürütmenin durdurulması kararını verdiği dönemlerdeki adlarına prim yatırılarak yaptıkları çalışmaların bir üst belge sınavına geçişte aranan fiili çalışma sürelerinden sayılıp sayılmayacağı
2 / 13hususunda görüş talep edildiği, Müşavirliğin 14/ 04/ 2017 tarihli görüşünde yalnızca Yönetmelik
hükümlerinin yürürlükte bulunduğu dönemler itibari ile yapılan çalışmaların hizmet sürelerinden sayılabileceği ancak iptal ya da yürütmeyi durdurma kararları sonrasında yeni düzenleme yapılıncaya kadar yapılan çalışmaların hizmet sürelerinden sayılmasının mümkün olmadığının mütalaa edildiği, bu itibarla İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında
Yönetmeliğin 32’nci maddesi kapsamında kayıtlarda geriye dönük inceleme başlatıldığı ve başvuranın evraklarının bu kapsamda yeniden değerlendirildiği, 2.6. Bu değerlendirmede Danıştay 10. Dairesinin 21/ 06/ 2011 tarihli ve 2011/ 1073 Esas numaralı kararı ile Başvuranın 19/ 01/ 2011 tarihli ve 1337 no.lu (C) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesi geçersiz sayıldığından, başvuranın 01/ 08/ 2011 tarihinde (C) sınıfı İGU belgesi geçerli değil iken görevlendirildiği Tekstil San . ve Tic . Ltd . Şti . unvanlı işyerindeki çalışmaları, 6331 sayılı İş
Sağlığı ve Güvenliği Kanunun Geçici 5’inci maddesi kapsamında belgesinin geçerli olması için
Genel Müdürlüğe başvurduğu, 27/ 07/ 2012 tarihinden, İSG-KATİP’in aktif olduğu 15/ 02/ 2013 tarihine kadar anılan işyerinden başvuran adına prim yatırılan süreleri kapsayacak şekilde sayıldığı, buna göre 27/ 07/ 2012- 15/ 02/ 2013 tarihleri arasında Tekstil San . ve Tic . Ltd . Şti . unvanlı işyerinden başvuran adına her ay 4 gün süre ile prim yatırıldığından ve belirtilen tarih aralığı 8 aylık bir dönemi kapsadığından belirtilen tarihler arasında Başvuranın yapmış olduğu 32 günlük çalışmanın fiili çalışma süresinden sayıldığı, Başvuranın 01/ 08/ 2011 tarihinden 27/ 07/ 2012 tarihine kadar yaptığı çalışmaları (C) sınıfı İGU belgesi Danıştay 10. Dairesinin ilgili kararı ile iptal edildiğinden fiili çalışma süresinden değerlendirilemediği, 2.7. İSG-KATİP’in aktif olduğu tarihten sonra ise başvuranın 09/ 04/ 2013 tarihinde İSG-KATİP üzerinden ID numarası ile Tekstil San . Tic . Ltd . Şti . unvanlı işyerinde görevlendirildiği, bu görevlendirmenin ise 15/ 07/ 2015 tarihinde sona erdiği, ancak Başvuranın (B)
Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı eğitimi 01/ 02/ 2015 tarihinde başladığından ve ilgili Yönetmeliğe göre eğitim programı başlamadan önce en az üç yıllık fiili çalışma sürenin tamamlanması gerektiğinden, başvuranın fiili çalışmalarının 09/ 04/ 2013 tarihinden 01/ 02/ 2015 tarihine kadar sayıldığı, bunun da
663 günlük bir süreye denk geldiği,
2.8. İSG-KATİP’in aktif olduğu 15/ 02/ 2013 tarihinden önce ve sonra yapılan fiili çalışma süresi toplam 695 gün olduğundan Başvuranın (B) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı eğitimi başlamadan önce en az üç yıllık fiili çalışma süresini tamamlamadığı, başvuranın 12/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı başvurusunun uygun görülmediği ve 31/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ile (B) Sınıfı İş
Güvenliği Uzmanlığı eğitiminin geçersiz sayıldığı, 2.9. Başvuranın mevcut durumu yeniden gözden geçirildiğinde başvuran için yeni bir işlem tesis edilmesinin mümkün olmadığı, (B) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesi alabilmesi için; en az üç yıllık fiili çalışma süresini tamamlaması ve bunu gösterir evrak ile Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitim kurumlarına başvuruda bulunması, başvurusunun eğitim kurumlarınca uygun bulunması halinde İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik hükümleri kapsamında eğitimi tamamlaması ve yapılacak olan (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavından başarılı olmasının gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3 / 133. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun; 5.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi; “( 1) Bu Kanunun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir .”, 5.2. “ Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesi; “ (……) d) Eğitim kurumu : İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin eğitimlerini vermek üzere Bakanlıkça yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluşlarını, üniversiteleri ve Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren şirketler tarafından kurulan müesseseleri, (…)
f) (Değişik : 12/ 7/ 2013- 6495/ 101 md .) İş Güvenliği Uzmanı : Usul ve esasları yönetmelikle belirlenen, iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanı (… ..) ifade eder .”, 5.3. “İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları” başlıklı 8’inci maddesi; “ ( 1) İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz . Bu kişiler, görevlerini mesleğin gerektirdiği etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür . (… .)
( 5) İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için; çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A)
sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranır . Bakanlık, iş güvenliği uzmanlarının ve işyeri hekimlerinin görevlendirilmesi konusunda sektörel alanda özel düzenleme yapabilir . (Ek cümle : 4/ 4/ 2015- 6645/ 1 md .) Sektörel düzenleme çerçevesinde maden ve yapı ile diğer sektörlerde öncelikli olarak hangi meslekî unvana sahip iş güvenliği uzmanlarının görev yapacağının ve bunların yanında görev yapacak diğer mesleklere sahip iş güvenliği uzmanlarının belirlenmesine dair usul ve esaslar, Bakanlıkça belirlenir .”, 5.4. “Mevcut sertifika ve belgeler ile ihtar puanları” başlıklı Geçici 5’inci maddesi “( 1) Bu
Kanunun yayımı tarihinden önce Bakanlıkça verilen işyeri hekimliği, iş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hemşiresi sertifikası veya belgesi ile Türk Tabipleri Birliği tarafından verilen işyeri hekimliği sertifikası sahiplerinden belgeleri geçersiz sayılanlar, mevcut belge veya sertifikalarını bu Kanunun yayımından itibaren bir yıl içinde Bakanlıkça düzenlenecek belge ile değiştirmeleri şartıyla bu
Kanunla verilen bütün hak ve yetkileri kullanabilirler . Aynı tarihten önce eğitim kurumlarınca
4 / 13verilen işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı eğitimlerini tamamlayanlardan eğitimleri geçersiz
sayılanlar ilgili mevzuata göre sınava girmeye hak kazanırlar . Hak sahipliğinin tespitinde Bakanlık kayıtları esas alınır .
( 2) Bu Kanunun yayımı tarihinden önce haklarında kesinleşmiş yargı kararı bulunmayan eğitim kurumu ve ortak sağlık ve güvenlik birimlerine uygulanan ihtar puanları, kayıtlarda yer alan haliyle yeni yapılacak düzenlemeye aktarılır .”, 6. 29/ 12/ 2012 tarih ve 28512 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının
Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğinin;
6.1. “İş güvenliği uzmanlığı belgesi” başlıklı 8’inci maddesi; “( 1) (Değişik :
RG- 11/ 10/ 2013- 28792) İş güvenliği uzmanlığı belgesinin sınıfları aşağıda belirtilmiştir :
a) (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;
1) (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az dört yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği
uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olanlara,
2) Mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakülte mezunları ile teknik elemanlardan; iş sağlığı ve
güvenliği veya iş güvenliği programında doktora yapmış olanlara,
3) Genel Müdürlük veya bağlı birimlerinde en az on yıl görev yapmış mühendislik veya mimarlık
eğitimi veren fakülte mezunları ile teknik elemanlara,
4) İş sağlığı ve güvenliği alanında müfettiş yardımcılığı süresi dâhil en az on yıl görev yapmış
mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişlerine,
5) Genel Müdürlük ve bağlı birimlerinde uzman yardımcılığı süresi dâhil en az on yıl fiilen görev
yapmış mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakülte mezunları ile teknik elemanı olan iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarına, EK- 1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir .
b) (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;
1) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği
uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlara,
2) İş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği programında yüksek lisans yapmış mühendislik veya
mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlardan (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı için yapılacak sınavda başarılı olanlara,
3) İş sağlığı ve güvenliği alanında teftiş yapan mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş
müfettişleri hariç, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında müfettiş yardımcılığı süresi dahil en az on yıl görev yapan müfettişlerden (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olanlara, EK- 1’deki örneğine uygun olarak Genel
5 / 13Müdürlükçe verilir .
c) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;
1) (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı
sınavında başarılı olan mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlara,
2) İş sağlığı ve güvenliği alanında teftiş yapan mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş
müfettişleri hariç Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında müfettiş yardımcılığı süresi dâhil en az on yıl görev yapan müfettişlerden (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılanlara, 3)(Ek : RG- 30/ 4/ 2015- 29342) Üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği lisans programını tamamlayanlardan yapılacak (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olanlara, EK- 1’deki örneğine uygun olarak Genel Müdürlükçe verilir .
(2) Birinci fıkranın (a) bendinin (Değişik ibare : RG- 11/ 10/ 2013- 28792) ( 3) ve ( 4) numaralı alt bentlerinde sayılanlar, (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavına doğrudan katılabilirler . Bakanlıkta geçen çalışma süreleri fiilen iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi süresinden sayılır ve bu durumda olanlar Bakanlıktaki görevlerinden ayrıldıkları takdirde hak ettiği belgenin sınavına doğrudan katılabilir .
(3) (Ek : RG- 30/ 4/ 2015- 29342) Sektörel düzenleme çerçevesinde maden ve yapı ile diğer sektörlerde öncelikli olarak hangi mesleki unvana sahip iş güvenliği uzmanlarının ve bunların yanında görev yapacak diğer mesleklere sahip iş güvenliği uzmanlarının belirlenmesine dair usul ve esaslar
Bakanlıkça belirlenir .”, 6.2. “Eğitim kurumlarının görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 21’inci maddesi; “ (……)
( 4)(Değişik : RG- 30/ 4/ 2015- 29342) Eğitim kurumları, iş güvenliği uzmanı olma şartlarını taşımayan kişileri eğitim programlarına kayıt edemezler .
( 5) Eğitim kurumları, başvuru esnasında adaylardan katılacakları programın gerektirdiği şartları karşıladığını gösteren belgeleri istemek ve bu belgelerin sorumlu müdür tarafından onaylanmış bir örneğini beş yıl süreyle her bir aday için açılan dosyada saklamak zorundadır . (… .)”, 6.3. “Eğitim programlarına başvuru” başlıklı 24’üncü maddesi; “ ( 1) Eğitim programlarına
katılmak isteyen adaylar eğitim kurumlarına aşağıdaki belgeler ile başvururlar :
a) Başvuru yapılan eğitim kurumuna hitaben yazılan, adayın hangi eğitim programına katılacağını belirten ve T .C. kimlik numarası ile iletişim bilgilerini içeren ıslak imzalı başvuru yazısı .
b) Adayın katılacağı eğitim programına uygun alanda lisans eğitimi aldığını gösteren diploma veya geçici mezuniyet belgesi .
c) (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitim programına katılacaklar için (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi ve bu belgeyle en az dört yıl fiilen görev yaptığını gösteren belgeler .
ç) (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitim programına katılacaklar için (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi ve bu belgeyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını gösteren belgeler .
6 / 13(2) Adayların eğitim programlarına katılabilmesi için, ilgili eğitim programının başlangıç tarihinden
önce lisans eğitimini tamamlamış ve bu eğitime ilişkin mezuniyet diploması alabilecek yeterliliğe sahip olmaları gerekmektedir . Bu duruma ilişkin gerekli inceleme, başvuru yapılan eğitim kurumu tarafından yapılır .
(3) Birinci fıkrada belirtilen belgelerin aslı ile birlikte örneğinin getirilmesi halinde eğitim kurumları tarafından tasdiki yapılır . Başvuru sırasında gerçeğe aykırı belge ve beyanda bulunduğu tespit edilenlerin başvuruları reddedilir . Bu durumun sonradan tespiti halinde eğitim, sınav ve belgeleri geçersiz sayılır .
(4) Bu Yönetmelikte belirtilen çalışma sürelerinin tespitinde Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları, diploma veya mezuniyet belgelerinin doğruluğunun tespitinde Yükseköğretim Kurulu kayıtları esas alınır .”, 6.4. “Genel Müdürlüğün görev, yetki ve sorumlulukları ile denetim” başlıklı 32’nci maddesi;
“( 1) Genel Müdürlük eğitimlerin etkin ve verimli bir şekilde verilip verilmediğinin izlenmesi amacıyla kendi görev ve yetki alanına giren konularda eğitim kurumlarını, eğiticileri ve sorumlu müdürleri, yetki alınan mekânı, İSG-KATİP ile diğer elektronik sistemler veya evrak üzerinden kontrol eder ve denetler .
(2) Yetkilendirme ve belgelendirme aşamalarında gerçeğe aykırı belge ibraz edildiği veya beyanda bulunulduğunun bu aşamalarda veya daha sonradan tespiti halinde düzenlenen belgeler Genel
Müdürlükçe doğrudan iptal edilir .
(3) Eğitim kurumlarınca yürütülen her türlü iş ve işleme ilişkin takip, kontrol, izleme, onay verme, başvuru alma gibi faaliyetler, yazılı olarak gerçekleştirilebileceği gibi, elektronik sistemler vasıtasıyla da yürütülebilir . Bu konuda düzenleme yapmaya Genel Müdürlük yetkilidir .
(4) Belgesinin geçerliliği askıya alınanlar ve doğrudan iptal edilenlere Genel Müdürlükçe yazılı bildirim yapılır ve Genel Müdürlük internet sayfasında ilan edilir . Belgesinin geçerliliği askıya alınan kişi ve kurumların belgelerini tekrar kullanabilmeleri için Genel Müdürlük onayının alınması zorunludur .”, düzenlemelerine haizdir .
6.5. 11/ 10/ 2013 tarih ve 28792 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikte yapılan değişiklikle “Sınıflar arası yükselme” başlıklı Geçici 2’nci maddesi; “( 1) ( C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olanlardan; a) Başvurdukları tarihte adlarına 1500 gün prim ödenenler, (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belge sınavına, b) Başvurdukları tarihte adlarına
3000 gün prim ödenenler, (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belge sınavına girmeye hak
kazanırlar .
( 2) (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olanlardan; a) Başvurdukları tarihte adlarına 1800 gün prim ödenenler, (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belge sınavına girmeye hak kazanırlar .”, hükmü eklenmiştir .
6.6. 15/ 08/ 2009 tarih ve 27320 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan mülga İşyeri Sağlık ve
Güvenlik Birimleri İle Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri Hakkında Yönetmelik’in Geçici 1’inci maddesi; “ ( 1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce, Bakanlıkça verilen işyeri hekimliği
7 / 13ve iş güvenliği uzmanlığı sertifikaları ile 16/ 12/ 2003 tarihinden önce düzenlenen işyeri hekimliği
sertifikaları geçerlidir .” hükmü yer almaktadır .
6.7. 27/ 11/ 2010 tarih ve 27768 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği
Hizmetleri Yönetmeliğinin “Mevcut belgeler” başlıklı Geçici 1’inci maddesi; “ ( 1) 16/ 12/ 2003 tarihinden önce verilen işyeri hekimliği belgeleri ile Bakanlıkça verilen işyeri hekimliği belgeleri, 15/ 8/ 2009 tarihinden sonra Bakanlıkça verilen iş güvenliği uzmanlığı belgeleri ile işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı eğitici belgeleri geçerlidir . 15/ 8/ 2009 tarihinden önce iş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elemanlardan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi
Başkanlığınca verilen eğitim sonrasında iş güvenliği uzmanlığı sertifikası alanlardan, Bakanlıkça belirlenecek ilave yüz saatlik iş güvenliği uzmanlığı eğitimini tamamlayarak yapılacak sınavda başarılı olanlara mevcut düzenlemeler esas alınarak iş güvenliği uzmanlığı belgesi verilir .” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idarenin yaptığı işlemin mevzuata uygun olduğu, öte yandan her ne kadar süreç içerisinde mevzuatta değişiklikler ve yürütmeyi durdurma kararları alınmasından dolayı mağduriyet söz konusu olsa da hukuk devleti gereği yasaların ilgili bütün tarafları bağlayıcı olduğu ve herkesin uymak zorunda olduğu, mevzuata ilişkin denetleme ve düzenlemelerin yargı organlarında görülmesi ve neticelenmesinin adaletin tesisi açısından zorunlu olduğu, statü hukuku gereği İdarenin başvuruya konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuranın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından verilen C sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi ile çeşitli firmalarda kısmi süreli görevlerde bulunduğu ve halen göreve devam ettiği, bu belge ile 3 yıllık fiili çalışma süresini doldurduğu, 2017 yılı 1. dönem İSG sınavına müracaat ettiği ve bu sınavda başarılı olduğu, ancak idarece eğitiminin 3 yıllık iş tecrübesi olmadan yapılması dolayısıyla kabul edilmediği iddiasıyla belgenin tarafına verilmesi talebine ilişkin olarak İdare tarafından başvuranın (C) sınıfı İş Güvenliği
Uzmanlığı belgesi ile en az üç yıl fiili çalışma süresini tamamlamadan (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimi aldığı değerlendirilerek başvuranın eğitiminin iptal edildiği ve (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesinin başvurana verilmediği başvuru dosyasından anlaşılmaktadır .
9. Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın, Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından verilen 19/ 01/ 2011 tarihli ve no.lu C sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Belgesi ile 3 yıllık fiili çalışma süresini doldurması sonrasında eğitime katılması ve İş Sağlığı ve Güvenliği sınavında 70 puan üstü bir sonuç ile başarılı olması halinde B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Belgesine hak kazanmasının söz konusu olduğu, başvuranın (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimi 01/ 02/ 2015 tarihinde başladığından başvuranın fiili çalışmalarının toplam 695 gün olduğu ve başvuranın (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı
8 / 13eğitimi başlamadan önce en az üç yıllık fiili çalışma süresini tamamlamadığı gerekçesiyle başvuranın
(B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitiminin idare tarafından geçersiz sayıldığı tespit edilmiştir .
12. Başvuru konusu ile ilgili mevzuatta süreç içerisinde değişiklikler söz konusu olmuş olup, mevzuatta bazı maddeler hakkında Danıştay tarafında iptal veya yürütmenin durdurulması kararı verilmiştir . Başvuruya konu taleple bağlantılı olarak; 12.1. Danıştay 10’uncu Dairesinin 13/ 06/ 2011 tarihli ve 2011/ 1074 esas numaralı kararı ile “İş
Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği” nin Geçici 1’inci maddesinin ikinci cümlesinde yer alan; “ 15/ 8/ 2009 tarihinden önce iş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elemanlardan
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi Başkanlığınca verilen eğitim sonrasında
İş Güvenliği Uzmanlığı sertifikası alanlardan, Bakanlıkça belirlenecek ilave yüz saatlik İş Güvenliği
Uzmanlığı eğitimini tamamlayarak yapılacak sınavda başarılı olanlara mevcut düzenlemeler esas alınarak İş Güvenliği Uzmanlığı belgesi verilir .” hükmünün yürütmesinin durdurulduğu, 12.5. Akabinde, 30/ 06/ 2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun Geçici 5’inci maddesinde yer alan “Bu Kanunun
yayımı tarihinden önce Bakanlıkça verilen İşyeri Hekimliği, İş Güvenliği Uzmanlığı ve İşyeri
Hemşiresi sertifikası veya belgesi ile Türk Tabipleri Birliği tarafından verilen İşyeri Hekimliği sertifikası sahiplerinden belgeleri geçersiz sayılanlar, mevcut belge sertifikaların bu Kanunun yayımından itibaren bir yıl içinde Bakanlıkça düzenlenecek belge ile değiştirmeleri şartıyla bu
Kanunla verilen bütün hak ve yetkileri kullanabilirler . Aynı tarihten önce eğitim kurumlarınca verilen İşyeri Hekimliği ve İş Güvenliği Uzmanlığı eğitimlerini tamamlayanlardan eğitimleri geçersiz sayılanlar ilgili mevzuata göre sınava girmeye hak kazanırlar . Hak sahipliğinin tespitinde
Bakanlık kayıtları esas alınır .” hükmü ile birlikte ilgili kişilerden bir yıl içinde Genel Müdürlüğe başvuranların sertifikalarının yeniden düzenlenerek geçerli hale getirildiği görülmektedir .
13. 2004 tarihinde Yönetmeliğin yürürlüğü girdiği tarih ile 2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve
Güvenliği Kanununun yürürlüğe girdiği tarih arasında İşyeri Hekimliği ve İş Güvenliği uzmanlarının sertifikalarına ilişkin olarak Danıştay tarafından 2006 ve 2010 yılında Yönetmelik hükmünün iptaline ve 2011 yılında Yönetmelik hükmünün yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir .
Yönetmelikte müteaddit defalar hükmün iptalinden önce düzenlenen sertifikaların geçerliliğine dair düzenlemeler yapıldıysa da Danıştay kararlarıyla sertifikaların dayanağına ilişkin madde hükümleri iptal edilmiş veya ilgili Yönetmelik hükümlerinin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir .
Neticede 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile konu açıklığa kavuşturularak önceden düzenlenen sertifikaların yasal dayanağa sahip olması sağlanmış, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği
Kanununun Geçici 5’inci maddesi kapsamında Genel Müdürlüğe başvuran kişilerin belgeleri geçerli hale getirilmiştir .
14. İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik uyarınca (C) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (B) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (B) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanlara (B) Sınıfı İş Güvenliği
Uzmanlığı belgesinin verilebileceği, eğitim kurumlarının, iş güvenliği uzmanı olma şartlarını taşımayan kişileri eğitim programlarına kayıt edemeyeceği, Eğitim kurumları, başvuru esnasında
9 / 13adaylardan katılacakları programın gerektirdiği şartları karşıladığını gösteren belgeleri istemek ve bu
belgelerin sorumlu müdür tarafından onaylanmış bir örneğini beş yıl süreyle her bir aday için açılan dosyada saklamak zorunda olduğu açıkça belirtilmiştir .
15. Uyuşmazlığın temeli Danıştay tarafından düzenleyici işlem olan Yönetmelik hükmünün iptali ya da yürütmesinin durdurulması kararları sonrasında yeni düzenleme yapılıncaya kadar yapılan çalışmaların iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile en az üç yıl fiilen görev yapmış olma şartı kapsamında sayılıp sayılamayacağı noktasında düğümlenmektedir .
16. Anayasa’nın 2. Maddesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin bir hukuk Devleti olduğu belirtilmekte, hukuk güvenliğinin sağlanması, hukuk devletinin ön koşulların biri olarak kabul edilmektedir .
(Anayasa Mahkemesinin 15/ 10/ 2009 tarihli ve E . 2007/ 44, K. 2009/ 148 sayılı kararı) Somut olay kapsamında başvuranın 01/ 8/ 2011- 15/ 2/ 2013 tarihleri arasında Tekstil San . Tic . Ltd . Şti .
unvanlı işyerinde, 9/ 4/ 2013- 15/ 7/ 2015 tarihleri arasında Tekstil San . Tic . Ltd . Şti . unvanlı işyerinde iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi kapsamında fiilen çalıştığının Kurumumuza sunulan belgelerden tespit edilebildiği, ancak 6331 sayılı Kanunla sertifikalar geçmişe dönük olarak geçerli hale getirilmişken idarece Yönetmelik hükmünün iptali sonrası ile yeni düzenleme yapıldığı tarih arasındaki çalışmaların fiili çalışma olarak sayılmamasının hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkeleri bakımından da değerlendirmeye muhtaç olduğu görülmüştür .
17. Bakanlık Hukuk Müşavirliğinin 14/ 04/ 2017 tarihli görüşünde yalnızca Yönetmelik hükümlerinin yürürlükte bulunduğu dönemler itibari ile yapılan çalışmaların hizmet sürelerinden sayılabileceği ancak iptal ya da yürütmeyi durdurma kararları sonrasında yeni bir düzenlemeye kadar yapılan çalışmaların hizmet sürelerinden sayılmasının mümkün olmadığı mütalaa edilmişse de idarenin
Danıştay’ın Yönetmelik hükmünün iptaline hükmettiği tarih ile yeni Yönetmelik hükmü çıkarılması arasındaki fiilen çalışılan süreleri çalışılmış kabul etmemesinin hakkaniyete aykırı olduğu, (aksi takdirde başvuranın iş güvenliği açısından yaptığı denetimlerin tartışmalı hale gelebileceği, eksik denetim yapılmış olması ihtimalinde sertifikaları iptal edilen kişilerin bu davranışından sorumlu tutulamayacakları gibi vahim sonuçlarının ortaya çıkabileceği); Bakanlığın Yönetmelik hükmünün ilk defa iptal edilmesinin ardından sertifikaların geçerliliğine ilişkin yeni Yönetmelik hükmü getirerek önceki sertifikaları geçerli kıldığı ve ardından bu hükümlerin de iptal edildiği, Bakanlığın
Yönetmelik hükmünün iptali ya da yürütmesinin durdurulması kararları sonrasında yeni düzenleme yapılıncaya kadar yapılan çalışmaların fiilen görev yapmış olma şartı kapsamında sayılmayacağı ve başvuranın eğitime katıldığı tarih itibariyle 3 yıllık fiili çalışma süresinin sağlanamadığı değerlendirmesine eğitimin tamamlandığı tarihten 2 yıl sonra 2017 yılında (başvuranın B sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesi için başvurduğu tarihte) ulaştığı hususu da dikkate alındığında, bu durumun mağduriyetin büyümesine yol açtığı, 2012 yılında Kanun çıkarılması ve Kanuna eklenen geçici fıkra ile bu mağduriyetin giderilmesi yönünde adım atıldığı ancak Bakanlık tarafından yararlandırıcı hükmün dar yorumlandığı ve fiilen çalışılan sürelerin İş
Güvenliği Uzmanı olarak çalışılan süreler arasında sayılmadığı görülmüştür .
18. İdare tarafından Danıştay 10’uncu Dairesinin kararı gerekçe gösterilerek başvuranın 1/ 8/ 2011 ile 27/ 7/ 2012 tarihleri arasındaki çalışmaları sayılmadığından başvuranın B sınıfı İş Güvenliği
Uzmanlığı eğitiminin başladığı 1/ 2/ 2015 tarihi öncesindeki çalışmalarından yalnızca 27/ 7/ 2012- 15/ 2/ 2013 tarihleri arasındaki çalışmaları her ay 4 gün üzerinden hesaplanarak 8 aylık fiili
10 / 13çalışmasının 32 gün olarak belirtildiği, 9/ 4/ 2013- 1/ 2/ 2015 tarihleri arası çalışmalarının ise her ay 30
gün çalışması olduğu kabul edilerek iş güvenliği sözleşmesi süresi üzerinden hesaplandığı ve 663 günlük fiili çalışmasının bulunduğu şeklinde hesaplama yapıldığı görülmektedir . Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde, İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri
Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesinde “(C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen”lerin B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi almak için eğitim kurumlarına başvurabileceğinin düzenlendiği, eğitim kurumu tarafından bu hüküm dikkate alınarak başvuranın eğitime kabul edildiği, ancak idare tarafından başvuranın Tekstil San . Tic . Ltd . Şti . unvanlı işyerinde yaptığı çalışma süresi ile Tekstil
San . Tic . Ltd . Şti . unvanlı işyerinde yaptığı çalışma süresinin hesaplanması noktasında hatalı bir değerlendirme yapıldığı tespit edilmiştir .
19. Danıştay 8. Dairesinin 17/ 2/ 1998 tarihli ve E. 1996/ 3855, K .1998/ 460 sayılı kararında, “hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanmış bazı genel düzenleyici işlemlerin iptali ile bu genel düzenleyici işleme dayanarak tesis edilen işlemlerin bütün hukuksal sonuçlarıyla ortadan kaldırılması bazı durumlarda imkansız olmakta veya haksız sonuçlara NEDEN
OLABİLMEKTEDİR… . Dava konusu olayda, yönetmeliğin değişik hükümlerine göre tesis edilen dava konusu il trafik komisyonu kararından hemen sonra 20.6.1995 tarihinde sonuçlanan ihale ile
190 adet ticari minibüsün ihaleye katılan kişilere satışının YAPILDIĞI GÖRÜLMEKTEDİR .
Dairemizin 26.6.1995 gün ve 1316 esas sayılı kararıyla yönetmelik değişikliğine ilişkin işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi ile bu işlemin tesis edildiği tarihten itibaren ortadan kalktığı açık ise de bu yönetmelik değişikliği uyarınca davalı idarece belediyeden teklif alınmaksızın yapılan ihaleye katılarak, iyiniyetle hak sahibi olan üçüncü kişilere verilen ticari plakaların geri alınması, idari işlemlerdeki kararlılık ilkesine uygun olmadığından, dava konusu ihalenin iptaline ilişkin mahkeme kararı bu gerekçeyle hukuka UYGUN BULUNMAMIŞTIR .” denilmek suretiyle genel düzenleyici işlemlerin iptaline rağmen bu genel düzenleyici işleme dayanak tesis edilen işlemlerin bütün hukuksal sonuçları ile ortadan kalkmasının bazı durumlarda imkansız olması veya haksız sonuçlara neden olması nedeniyle genel düzenleyici işleme dayalı işlemin iptal edilmemesi gerektiği yönünde yerel mahkeme kararının bozulması yönünde karar vermiştir .
20. Bir başka Danıştay kararında, Danıştay 12. Dairesinin 28.10.2008 tarihli ve E. 2008/ 4343, K . 2008/ 5507 sayılı kararında, “verilen iptal kararı ile iptali istenilen idari işlemin tesis edildiği tarihten itibaren ortadan kalkacağı ve o işlemin tesisinden önceki hukuki duruma dönüleceği tartışmasız olmakla birlikte, hukuka aykırılığı yargı kararı ile iptal edilen genel düzenleyici işlemlerinin iptali ile bu genel düzenleyici işleme dayanarak tesis edilen bireysel işlemlerin de bütün hukuksal sonuçları ile ortadan kalkıp kalkmayacağının, genel düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen bireysel işlemlerin uzun süre uygulandığı ve bu süre içinde kişilerin elde ettiği öznel kazanımlarının geri alınmasının mümkün olmadığı durumunda, idari istikrar ilkesi ve kazanılmış hak kavramlarına aykırılık oluşturabilecek olması nedeniyle, somut olay çerçevesinde irdelenmesinin gerekeceği kuşkusuzdur . Bu bağlamda, olayımızda, Danıştay 12.
Dairesi tarafından verilen yürütmenin durdurulması kararının dava açan kişi açısından uygulanabilir olmasının tek yolunun sınavın yeniden yapılmasının olması ve yargı kararıyla şartnamenin hukuka aykırı olduğunun belirlenmiş olması nedeniyle, idarenin bu işlem ve buna dayanarak tesis ettiği tüm işlemleri her zaman geri alabilecek olması karşısında, sınavların ve bu sınavlara dayanarak tesis
11 / 13edilen atama işlemi ve sözleşmelerin geri alınarak yeniden yapılmasının, birey yönünden uzun bir
süre uygulanarak öznel kazanımlar oluşturmamış olması nedeniyle mümkün olduğu gözetildiğinde, dava konusu geri alma işlemlerinin idari istikrar ilkesine aykırılık oluşturmayacağı ve hukuk güvenliği ilkesini zedelemeyeceği gibi, düzenli ve saygılı idare ilkesinin de bir gereği olduğu açıktır… Bu nedenle dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır .” İfadesi kullanılarak birey yönünden uzun bir süre uygulanarak öznel kazanımlar oluşturmamış olması, idari istikrar ve kazanılmış hak ilkeleri yönünden bir değerlendirme yapmanın gerekliliğinin altı çizilmiştir .
21. Anayasa Mahkemesi kararında kazanılmış hak, “özel hukuk ve kamu hukuku alanlarında genel olarak, bir hak sağlamaya elverişli nesnel yasa kurallarının bireylere uygulanması ile onlar için doğan öznel hakkın korunması” olarak tanımlanmış ve “Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın, yeni yasadan önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerekir . Kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş haktır .” İfadesi kullanılmıştır (Anayasa Mahkemesinin 15/ 10/ 2009 tarihli ve E . 2007/ 44, K. 2009/ 148 sayılı kararı) . Somut olayda başvuranın Kanuni dayanağa sahip
Yönetmelik hükümlerine göre C sınıfı belgeyi 2011 yılında aldığı ve Yönetmeliğin yürürlükte bulunduğu dönemde hukuka uygun olarak iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi yaparak üç yıldan fazla fiili çalışma gerçekleştirdiği ve bu süreçte firmaların da İş Güvenliği Uzmanı görevlendirme şartını karşılamış sayıldığı anlaşılmıştır . Ayrıca Kanunun ilgili hükmü üzerine sertifikaların geçerli sayılmasıyla ’in C sınıfı sertifika almaya hak kazandığı, B sınıfı İş Güvenliği
Uzmanlığı eğitimine katıldığı esnada kendisine yeterli fiili çalışmasının bulunmadığı şeklinde bir bilgilendirmenin de yapılmadığı, bu konuda asıl sorumluluğun Bakanlıkta ve ilgili eğitim kurumunda olduğu kanaatine varıldığından somut olay kapsamında, başvuranın fiili çalışma olgusunun yukarıda bahsi geçen Danıştay kararları çerçevesinde değerlendirilmesi, bu kapsamda fiilen çalışılmış sürelerin genel düzenleyici işlemlerin iptali ile bu genel düzenleyici işleme dayanarak tesis edilen işlemlerin bütün hukuksal sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasının haksız sonuçlara neden olduğu hususu da dikkate alınarak Bakanlığın mağduriyeti giderme yönünde işlem tesis etmesi gerektiği değerlendirilmektedir .
22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın C sınıfı İş Güvenliği
Uzmanlığı belgesini aldığı tarih ile B sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı eğitimine katıldığı tarih arasında
3 yıllık fiili çalışmasının bulunduğu, 2017 yılına kadar idarece sertifikaların geçersizliğine ilişkin bir
tespit veya bilgilendirmenin yapılmadığı, sözleşmeler ile fiili çalışma olgusunun ispatlanabildiği dikkate alındığında başvuranın fiili çalışmalarının sırf Danıştay’ın iptal ve yürütmeyi durdurma kararları bulunduğu gerekçesiyle yok sayılmasının hakkaniyete aykırı olduğu kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun davrandığı ancak İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine” uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bundan böyle bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
12 / 13VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelere ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ İLE;
B sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesi alabilmek için eğitim kurumuna başvurduğu sırada 3 yıllık fiili çalışması bulunan başvurana ilgili İş Güvenliği Uzmanlığı belgesinin verilmesi yönünde işlem tesis etmesi için ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE bulunulmasına,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi