|
ÖZET: Bu karar, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından gerçekleştirilen Elektronik Yabancı Dil Sınavı (e-YDS) sonucuna itiraz hakkının bulunmadığına dair başvuranın iddialarını incelemektedir. Başvuran, sınav sonucunun beklediği puanın altında olduğunu belirterek, sınav sonucunun yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Ancak, ÖSYM’nin itiraz başvurularını değerlendirmediği ve sınav kılavuzunda itiraza dair bir madde bulunmadığı iddialarıyla başvuruda bulunmuştur.
Hukuki değerlendirme, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde ÖSYM’nin sınavları elektronik ortamda yapma yetkisini ve bu süreçteki kayıtların nasıl tutulduğunu ortaya koymaktadır. Başvurunun incelenmesi sonucunda, başvuranın itiraz hakkını kullandığı ve idarenin başvurana verdiği yanıtın hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın sınav sonucunun yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiştir. İdarenin itiraz süreçlerine ilişkin bilgi vermemesi ise iyi yönetim ilkeleri açısından eleştirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7763-7763 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/17204 2017/ 17204
KARAR TARİHİ : 07/05/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı (ÖSYM)
BAŞVURUNUN KONUSU : ÖSYM tarafından gerçekleştirilen e-YDS”ye itiraz hakkının bulunmadığı, başvurularının işleme alınmadığı iddiaları ile sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 27/12/2017 27.12.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu 27/ 12/ 2017 tarihli başvuruda; Ölçme Seçme Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından 25/ 11/ 2017 tarihinde düzenlenen 2017/ 9 dönemi Elektronik Yabancı Dil Sınavına (e-YDS) girdiğini, beklediği puanın çok altında bir puan aldığını, sınav sonucuna itiraz etmek için ÖSYM’ye dilekçe verdiğini ve çağrı merkezini aradığını, dilekçesine verilen resmi cevapta e-YDS sınavına itiraz hakkının olmadığı, sınavın tekrar incelenmeyeceğinin bildirildiğini, e-YDS Sınav Kılavuzunda sınava itiraz yapılıp yapılmayacağı ile ilgili hiçbir açıklama bulunmamasına rağmen ÖSYM’nin hukuki yollarla hiçbir başvurusunu değerlendirmediği, sınavının tekrar incelenmesi şansını vermediğini, Devlet kurumu tarafından gerçekleştirilen merkezi bir sınavda sınav sonucunun tekrar incelenmesini istemesinin en temel vatandaşlık haklarından biri olduğunu düşündüğünü ifade etmekte, sınavının tekrar incelenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 21/ 02/ 2018 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben
1 / 5gönderilen Ölçme Seçme Yerleştirme Merkezi Başkanlığının 09/ 03/ 2018 tarihli ve
sayılı yazısında; 2.1. Elektronik Yabancı Dil Sınavının (E-YDS) elektronik ortamda gerçekleştirildiği, sonucun sınav günü açıklandığı, başvuranın 27/ 11/ 2017 tarihinde Başkanlıklarına sınav sonucuna ilişkin itiraz başvurusu yapması nedeniyle, elektronik sınavda yaptığı işlemler, sorulara verdiği cevaplar ve adayın kitapçığına ait cevap anahtarı doğrultusunda inceleme yapıldığı, 2.2. İnceleme ve kontrole ilişkin “ sınavın değerlendirme işleminde herhangi bir hata bulunmadığı” şeklindeki yanıtın 07/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile adaya bildirildiği, 2.3. Elektronik Yabancı Dil Sınavının (e-YDS 2017/ 9), elektronik sınav uygulaması şeklinde yapılmasından dolayı adaylara herhangi bir soru kitapçığı, cevap kâğıdı veya müsvedde kâğıdı dağıtılmadığı, adayların yaptığı tüm işlemlerin veri tabanına kaydedildiği, elektronik soru kitapçıklarına verdikleri cevapların, log kayıtları üzerinden kontrol edilebildiği, başvuranın elektronik sınav esnasında, hangi sürede, hangi numaralı soruya, hangi işaretlemeyi yaptığı ve diğer sınav aktivitelerini gösteren, aday itiraz ve mastır itiraz inceleme raporlarının tutulduğu, 2.4. Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavının (YDS), 4/ 01/ 2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan “Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik” uyarınca, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM) tarafından yapıldığı, anılan Yönetmeliğin ‘ Protokol ’ başlıklı 6’ıncı maddesi uyarınca Maliye Bakanlığı, Devlet
Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı arasında imzalanarak yürürlüğe giren Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Protokolünde; “Elektronik ortamda randevulu sisteme göre yapılacak sınavlar ise altyapı ve kapasite göz önünde bulundurulmak suretiyle ÖSYM
Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek tarihlerde yapılır …” kararının bulunduğu, 2.5. E-YDS, elektronik ortamda yapıldığı ve sınav sonuçlarının bilgisayar ortamında değerlendirilerek sınavın yapıldığı aynı gün içinde açıklanması nedeniyle başvuru kılavuzunda itirazlara ilişkin bir bilgiye yer verilmediği, 2.6. Sınavın ne şekilde gerçekleştirildiğine ilişkin ayrıntılı bilgilere 2017 Elektronik Yabancı Dil
Sınavı (E YDS) Kılavuzunun 3’üncü maddesinde yer verildiği, ÖSYM Yönetim Kurulu kararı gereği sınav sorularının sadece %10’unun yayımlandığı, başvuruda belirtilen sınavın sorularının %10’luk kısmına ilgili internet adresinden erişilebileceği bilgilerine yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” hükmünü , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘ Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmünü amirdir .
5. 03/ 3/ 2011 tarih ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun “Kuruluş, görev ve yekiler” başlıklı 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde “ Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine
2 / 5istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek
adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak .”, (i) bendinde; “ Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak ” .
ÖSYM’nin görevleri arasında sayılmaktadır .
5.1. Mezkur Kanunun “Temel İlkeler” başlıklı 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “(Değişik :
2/ 12/ 2016- 6764/ 69 md.) Sınavlar, adaylara aynı veya farklı sorularla aynı anda veya farklı zamanlarda, basılı veya elektronik ortamda uygulanabilir .”, dördüncü fıkrasında; “Elektronik ortamda yapılan sınavların kayıtları ile basılı ortamda yapılan sınavların cevaplarına ait elektronik veriler asgarî on yıl süreyle arşivlenerek güvenli bir ortamda saklanır .” , hükmü amirdir .
5.2. Mezkûr Kanunun “Sınav merkezleri, görevliler, sonuçlara itiraz” başlıklı 8’inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “(Değişik birinci cümle : 2/ 12/ 2016- 6764/ 70 md.) Sınav sorularına ve sınav sonuçlarına itirazlar, 6/ 1/ 1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanununun ivedi yargılamaya ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilgili kılavuzlarda belirtilen süreler içinde doğrudan Başkanlığa yapılır . İtirazlarla ilgili işlemlerin ve saklanan bilgilerin tespit ve tevsikinde Başkanlık kayıtları esas alınır .” denilmektedir .
6. 04/ 01/ 2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yabancı
Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin ‘Protokol’ başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “ Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavına ilişkin başvuru, ilan, sınav yapılacak yerler, sınav bedeli ve bu bedelin tahsil usulü, sınava girişte uyulacak kurallar, sınav usulü ile sınav yapılacak diller, sınav sonuçlarının duyurulması, sınav sonuçlarına itiraz ve sınavla ilgili diğer hususlar Maliye Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı arasında imzalanacak çoklu protokolle belirlenir .” hükmü bulunmaktadır .
7. Elektronik Yabancı Dil Sınavı (E – YDS) 2017 yılı 02/ 01/ 2017 tarihli Kılavuzunun 3’üncü maddesinde; “ Sınavda çoktan seçmeli 80 sorudan oluşan test uygulanır . Sınavda sözcük bilgisi, dil bilgisi, çeviri ve okuduğunu anlama soruları bulunmaktadır . İngilizce sınavlarında kullanılan kaynaklar ABD, İngiltere ve Kanada gibi İngilizce konuşulan ülkelere aittir . Bu sınavlarda İngiliz
İngilizcesine ait dil alışkanlıkları izlenmekle birlikte Amerikan İngilizcesi kullanımının daha yaygın olduğu durumlarda adaylara bir dezavantaj oluşturmaması için yaygın olan kullanım tercih edilmektedir .” şeklinde genel bilgi verilmekte, 7.1. Sınavın Uygulanması başlıklı 3.3. no’lu maddede; “…Adaylar sisteme giriş yaptıktan sonra ekranda gelecek kullanım kılavuzunu sınav başlamadan önce dikkatlice incelemelidirler . Bu kılavuza ekrandaki “Kullanım Kılavuzu” butonuna tıklanarak ulaşılabilir . Sınav salonuna zamanında gelmeyen adaylar kesinlikle sınava alınmazlar . Sınavda uygulanacak test, adayların bilgisayar ekranına gelir . Aynı oturumda uygulanacak testte sorular birbirinin tamamen aynı olacak ancak, soruların veya sorulardaki seçeneklerin sıralanışı ile doğru cevabın yeri değişebilecektir . Bu nedenle her adayın cevap anahtarı da farklıdır . Elektronik soru kitapçıkları aday sisteme giriş yaptığında sistem tarafından adayın TC Kimlik numarası ile rasgele eşleştirilir…” denilmekte, 7.2. “ÖSYM ile Yazışmalar” başlıklı 4.2. no’lu maddesinde; “Adaylar, ÖSYM ile yapacakları bütün yazışmalarda bu kılavuzdaki Genel Amaçlı Dilekçe örneğini kullanmalıdır…” hükmüne yer verilmektedir .
3 / 5IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuru, ÖSYM Başkanlığı tarafından 25/ 11/ 2017 tarihinde düzenlenen e-YDS 2017/ 9 sınavına giren başvuranın sınav sonucuna itirazının ÖSYM tarafından incelenemeyeceğinin bildirildiği, Sınav
Kılavuzunda itiraza ilişkin bir madde bulunmamasına rağmen başvurularının değerlendirilmediği, sınava itiraz hakkının bulunmadığı iddiaları ile sınav sonucunun yeniden değerlendirilmesi talebini içermektedir .
10. İlgili mevzuata bakıldığında; 6114 sayılı Kanun ile yabancı dil sınavı yapılması ve buna ilişkin
Kılavuzların hazırlanması ÖSYM’nin görev ve yetki alanı olarak düzenlendiği, ÖSYM’ye bu konuda sınavların elektronik ortamda yapılabileceği hakkında yetki verildiği görülmektedir . Bu kapsamda düzenlenen e – YDS’nin, tamamen elektronik ortamda, herhangi bir soru kitapçığı, cevap anahtarı olmadan yapıldığı, ayrıca, adayların yapmış olduğu işaretlemelerin, adayın değiştirdiği yanıtların, tekrar gözden geçirdiği yanıtların aynı anda elektronik veri tabanına işlendiği, bunların hangi zaman diliminde yapıldığının sisteme kaydedildiği ve daha sonradan log ve master kayıtları ile takip edilebildiği, dolayısıyla ÖSYM tarafından uygulanan e-YDS sonuç değerlendirmesinin log kayıtları, mastır itiraz raporları üzerinden gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır .
11. Somut olayda, başvuranın sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin idare tarafından ele alındığı, buna ilişkin yanıtın başvurana 07/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile bildirildiği, söz konusu yazıda başvuranın belirttiği gibi “ sınavın tekrar incelenmeyeceği ”ne ilişkin bir ibarenin yer almadığı, başvuranın 6 no’lu paragrafta yer verilen e-YDS 2017 kılavuzunun 7.2. maddesi gereğince genel amaçlı dilekçe ile başvuruda bulunabildiği, bu şekliyle başvuranın halihazırda itiraz hakkını kullanmış olduğu, başvuranın itiraz hakkının bulunmadığına ilişkin iddiasının bu nedenle yerinde olmadığı değerlendirilmektedir .
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, İdarece gerekli incelemenin yapılarak başvurana yanıt verilmiş olduğu anlaşıldığından İdarenin başvuranın talebine ilişkin yapmış olduğu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin İdare tarafından süresi içerisinde Kurumumuza gönderildiği, böylece “ makul sürede karar verme ” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak 6114 sayılı
Kanunun 8’inci maddesinin dördüncü fıkrası gereği idarenin Kılavuzda sınava itiraz süresini belirtmesi gerektiği, buna göre idarenin “kanunlara uygunluk ilkesine” uygun davranmadığı, idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “ karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
4 / 5A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması
14. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarelerin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi