|
ÖZET: Başvuran, 2002 yılında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından resmi-burslu olarak yurtdışına gönderilmiş, 2003 Güz döneminde ise araştırma görevlisi yükümlülüğü karşılığında maaş ve okul ücreti bursu almıştır. Dönem başında resmi-burssuz statüde öğrenim görmek için başvurduğunda, bu durum Bakanlık tarafından onaylanmış ancak eğitim ücreti olarak 6948 Doların sehven okuluna gönderildiği belirtilmiştir. Başvuran, bu ödemenin geri iade edildiğini iddia etmesine rağmen, Bakanlık bu durumu kabul etmemiş ve 2003 Güz dönemi eğitim ücretinin borç listesine eklenmesi yönünde işlem tesis etmiştir.
Danıştay, başvuranın resmi-burssuz statüde olduğu dönemde yapılan bu ödemenin tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. İdarenin, hatalı ödemenin akıbetine ilişkin gerekli incelemeleri yapmadığı ve başvuranın iddialarını yeterince değerlendirmediği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın masraf listesinden çıkarılması gereken 6948 Dolar tutarındaki eğitim ücretinin tahsil edilmesine ilişkin idari işlemin geri alınması tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 19009-19009 |sayi|86171061-101.07.04-E.86171061-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/6600 2018/ 6600
KARAR TARİHİ : 15/11/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yersiz ödenen eğitim ücretinin kendisinden tahsil edilmeye çalışılmasının engellenmesi ve masraf listesinden çıkartılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 17/05/2018 17.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 17/ 05/ 2018 tarihinde başvuruda bulunan (T .C. Kimlik No:
) başvurusunda özetle; 1416 sayılı Kanun kapsamında resmi-burslu statüde yüksek lisans öğrenimi görmek üzere 2002 yılında Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Yükseköğretim ve
Yurtdışı Eğitim Genel Müdürlüğü (YYGM) tarafından yurtdışına gönderildiğini, öğreniminin birinci yılını resmi-burslu statüde tamamladığını, öğreniminin ikinci yılında, 2003 güz döneminde okulundan araştırma görevlisi yükümlülüğü karşılığında maaş ve okul ücreti burs teklifi alması nedeniyle dönem başında resmi-burssuz statüde öğrenim görmek için New York Eğitim Ataşeliğine başvurduğunu, resmi-burslu öğrencilerin bir yükümlülük karşılığı olan burslar için MEB’in iznini almak zorunda olduklarını, bu izni almadan okullarından yükümlülük karşılığı burs alan bursiyerlerin MEB bursunun kesildiğini, kendileri ve kefilleri hakkında borç kovuşturması başlatıldığını o yıllarda bizzat gördüğünü, aldığı burs yükümlülük gerektirdiğinden resmi-burssuz statüde öğrenim görmek için Ataşeliğe başvurduğunu, başvurusunun Ataşelik tavsiyesi ile MEB tarafından 10/ 09/ 2003 tarih ve sayı ile onaylandığını, öğrenimine bu onay ile resmi-burssuz
1 / 9statüde MEB’den herhangi bir burs almadan devam ederken okul saymanlığınca, Ataşeliğin okula
28/ 11/ 2003 tarihinde 6948 ABD Doları gönderdiği ve okul ücretinin halihazırda asistanlık bursu ile ödendiğinden bu fazladan tutarı okul hesabında tutamayacakları ve Ataşeliğe geri göndermeleri gerektiği yönünde bir bildirim yapıldığını, kendisinin de Ataşelikle görüştüğünü ve bu meblağın sehven okuluna gönderildiği anlaşılınca Ataşeliğin okulla görüşmesi üzerine bu meblağın Ataşeliğe iade edildiğini, öğrenimini zamanında bitirip yurda dönmediği için MEB’in kendisi ve kefilleri hakkında tazminat ve borç kovuşturması başlatarak 18/ 10/ 2010 tarihli yazı ile öğrenimi için yapılan masraf listesini gönderdiğini, bu listenin Ataşelik harcamalarını gösteren 5. Sayfasında, resmi-burssuz statüde olmasına rağmen okuluna 28/ 11/ 2003 tarihinde sehven gönderilen 6948 ABD
Dolarının 2003 Güz Okul ücreti olarak kayıt edildiğini gördüğünü, bu meblağ Ataşeliğe iade edildiği halde, iade işleminin Ataşelik tarafından göz önünde bulundurulmadığını ve 6.948 ABD Dolarının öğrenim masrafı olarak borcuna eklendiğini, resmi-burssuz statü onayından iki buçuk ay sonra yapılan bu işlemin idarenin hatası olduğunu, kendisinin bir bursiyer olarak Kanun ve yönetmeliklerdeki yükümlüğünün resmi-burssuz statü için başvurmaktan ibaret olduğunu ve bu yükümlüğünü yerine getirdiğini belirterek; 1416 sayılı Kanun kapsamında MEB onayı ile resmi-burssuz statüde öğrenim görürken Kanun ve yönetmeliklerdeki tüm yükümlüklerini yerine getirdiği halde idari hata sonucu okulun saymanlığına gönderilen 6948 ABD Dolarının, öğrenimi için yapılan masraf olarak gösterilerek icra yoluyla tahsil edilmeye çalışılmasının engellenmesini ve bu meblağın masraf listesinden çıkartılmasını talep etmiştir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Milli Eğitim Bakanlığının konuya ilişkin 29/ 6/ 2018 tarih ve
sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. 1416 sayılı Kanun kapsamında Bakanlık hesabına yurt dışında lisansüstü öğrenim görmek üzere gönderilen ’ın ek yüklenme ve kefalet senetleri ile doktora sonrası çalışmalarını bitirdiğine dair belgeyi göndermemesi ve öğrenim durumu hakkında bilgi vermemesi nedeniyle ilgili mevzuat hükümlerince 01/ 09/ 2009 tarihi itibariyle öğrencilikle ilişiğinin kesildiği ve hakkında tazminat takibatına geçildiği, 2.2. Tazminatlı duruma düşen kişiler için yapılan yurt dışı öğrenim masraflarının (okul ücretleri, sağlık giderleri vb.) bağlı olduğu eğitim Ataşeliğinden istenerek, adı geçene masraf listeleri ile birlikte bildirildiği, 2.3. Adı geçenin 01/ 09/ 2003- 15/ 01/ 2004 tarihleri arasında asistanlık görevi karşılığı okulundan belirtilen miktarda gelir sağladığı fakat Eğitim Ataşeliğinden alınacak teklife göre bilahare değerlendirileceğinin ifade edildiği, resmi burssuz statüde öğrenim gören öğrencilere herhangi bir ödeme yapılmadığı, öğrencilere yapılan ödemelerin Ataşelik kanalıyla kayıt altına alındığı, öğrenciler öğrenimlerini tamamladıktan veya tazminatlı duruma düştükten sonra bağlı bulundukları
Ataşeliklerden öğrenim giderleriyle ilgili masraf listelerinin istendiği, 2.4. Konu ile ilgili olarak ‘a tazminat bildirimi ve masraf listesinin yazı ile 18/ 10/ 2010 tarihinde bildirildiği, adı geçenin 25/ 01/ 2011 tarihli dilekçesi ile Ataşeliğe başvurarak konu ile bilgi verdiği ve dilekçesi ile gereğini talep ettiği, ’ın daha sonra ödemelerine devam ettiği
2 / 9ve 03/ 03/ 2015 tarihinde tekrar ödeme ile ilgili dilekçesinde aynı durumdan bahsettiği, daha sonra
Bakanlığın yazı ile konuya ilişkin olarak New York Eğitim Ataşeliğinden ödeme bilgileri ile ilgili bilgi talebinde bulunduğu, New York Eğitim Ataşeliğinin iş yoğunluğundan dolayı cevabın hızlandırılması için Ataşelikten tekrar 04/ 08/ 2015 tarihli yazı ile önceki yazıya cevabın hızlandırılması hususunun talep edildiği, konu ile ilgili son olarak ivedi bir şekilde en son 26/ 06/ 2018 tarihli ilgi (g) yazı ile New York Eğitim Ataşeliğine yazı yazıldığı ve ayrıca iletişime geçildiği, 2.5. Başvuru sahibi ile de iletişime geçildiği ve en kısa sürede bahse konu durum ile ilgili olarak bilgi, belge ve mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edileceği, Hususlarına yer verilmiştir . Ayrıca New York Başkonsolosluğunun Milli Eğitim Bakanlığı
Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğüne hitaplı 06/ 07/ 2018 tarih ve sayılı yazısında, ’ın öğrenim gördüğü döneme ilişkin ödeme yapılıp yapılmadığına dair, öğrencinin talebi üzerine yapılan incelemede, Ataşelik kayıtlarında böyle bir iade bulunmadığının tespit edildiği belirtilmektedir . Öte yandan Bakanlığın 26/ 10/ 2018 tarih ve sayılı yazısında; başvuranın, eğitim ücretinin sehven okuluna gönderildiği anlaşıldıktan sonra okula iade edildiği yönündeki iddiasını destekleyici, kanıtlayıcı bir resmi belge sunamadığı, bunun yalnızca adı geçenin ifadesi olduğu hususlarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü,
5) 10/ 7/ 2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin; 5.1. Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü başlıklı 314 üncü maddesinde;
“c) 8/ 4/ 1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun hükümlerine göre yurt dışına yükseköğrenim görmek amacıyla gönderileceklerin sayısı, eğitim alanları, gönderileceklerde aranacak nitelikler, yurt dışındaki öğrenim çalışmaları ve istihdamlarının sağlanması ile ilgili işleri yürütmek ve koordinasyonu sağlamak, ç) Yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın eğitim ve öğretim hizmetlerini yürütmek, yurda dönüşlerinde eğitim sistemimize uyumlarını sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak” 5.2. Aynı Kanunun “Teşkilat” başlıklı 302 nci maddesinde;
3 / 9“Milli Eğitim Bakanlığı; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur .”
5.3. Aynı Kanunun “Teftiş kurulu Başkanlığı” başlıklı 320 nci maddesinde; “Bakanlık teşkilatı ve personeli ile Bakanlığın denetimi altındaki her türlü kuruluşun faaliyet ve işlemlerine ilişkin olarak, usulsüzlükleri önleyici, eğitici ve rehberlik yaklaşımını ön plana çıkaran bir anlayışla, Bakanlığın görev ve yetkileri çerçevesinde denetim, inceleme ve soruşturma iş ve işlemlerini
Bakanlık Maarif Müfettişleri aracılığıyla yapmak .”
6) 12/ 5/ 1992 tarih ve 21226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren mülga 3797
Sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun; 6.1. “Yükseköğretim Genel Müdürlüğü” başlıklı 19 uncu maddesinde; “Yurt dışına yükseköğrenim görmek amacıyla gönderilecek öğrencilerin eğitim alanları, öğrencilerde aranacak nitelikler, sayıları, burs ve kredi durumları ile yurt dışındaki öğrenimleri ve planlamaya ilişkin iş ve işlemleri yapmak,” 6.2. “Yurt Dışı Teşkilatı ” başlıklı 54 üncü maddesinde; “Bakanlık, Kamu Kurum ve Kuruluşlarının
Yurt Dışı Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname esaslarına uygun olarak yurt dışı teşkilatı kurmaya yetkilidir .”
7) 16/ 4/ 1929 tarih ve 1169 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 1416 sayılı
Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun; 7.1. 13 üncü maddesinde; “Öğrenci ödeneği, bütün öğrencileri kapsamak üzere her yıl Milli Eğitim ve Maliye Bakanlıklarınca tespit edilecek aylık miktar ile zaruri giderler toplamından teşekkül eder .” 7.2. 19 uncu maddesinde; “ Geriye çağrılan talebe ile tahsillerini bitirerek iki ay zarfında avdet eylemeyen, 17 nci ve 18 inci maddeler mucibince müracaat ve teklif olunan hizmetleri kabul etmeyen talebe ile bunlardan mecburi hizmet müddeti içinde istifa eden veyahut memuriyetten ihraç cezasına uğrayanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncü maddesine göre tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemeye mecburdur .”
8) 22/ 2/ 1993 tarih ve 21504 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren mülga Türk
Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik’in; 8.1. 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı ihtiyacını karşılamak üzere resmi-burslu statüde lisans ve lisansüstü öğrenim görmek üzere Milli Eğitim Bakanlığınca sınavla yurtdışına gönderilenler ile kendi hesaplarına özel öğrenci statüsünde ön lisans, lisans ve lisansüstü öğrenim gören Türk öğrencilerin yurtdışındaki öğrenimlerine ilişkin esasları düzenlemektir .”
8.2. 4 üncü maddesinde; “Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; Ataşelik : Eğitim ataşeliğini, Bakanlık :
Milli Eğitim Bakanlığını, Büyükelçilik ve konsolosluk : Türkiye Cumhuriyeti büyükelçiliği ve Türkiye
Cumhuriyeti konsolosluklarını, Kısmi burslu öğrenci : Resmi-burslu statüde öğrenim yapmakta iken
4 / 9öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumundan veya bu kurum aracılığıyla karşılıksız burs veya
asistanlık ücreti alan, ancak aldıkları burs veya ücret; barınma, beslenme, sağlık gibi yaşam giderleri ile okul ücreti, seminer, konferans, toplantı, teziyle ilgili alan çalışması, kitap, defter, kırtasiye gibi öğrenim giderlerini tam olarak karşılamaması nedeniyle devlet tarafından kısmi olarak burs verilen öğrenciyi, Resmi-burslu öğrenci : Yurtdışına zorunlu hizmet karşılığında lisans ve lisansüstü düzeyde öğrenime gönderilen ve masrafları Bakanlık veya ilgili kurum ya da kuruluşlarca karşılanan öğrenciyi, Resmi-burssuz öğrenci : Resmi-burslu statüde öğrenim yapmakta iken çeşitli nedenlerle bursu kesilen öğrenciyi, Tebliğ : Bakanlık ve Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan ve öğrencilere yapılacak ödemelere ilişkin esaslar hakkındaki tebliği,” 8.3. 12 nci maddesinde; “ Resmi-burslu öğrencilik statüsü, belgelerin Bakanlıkça onaylandığı tarihte başlar . Resmi-burslu öğrenciliği tanınanlara öğrenci tanıma belgesi düzenlenir .” 8.4. 22 nci maddesinde; “ Resmi-burslu öğrencilerin aylık ödenekleri, yollukları, öğrenim, tedavi ve diğer giderleri, her yıl yeniden düzenlenen ödeme esaslarıyla ilgili tebliğe göre ödenir .”
9) 02/ 10/ 2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren meri Türk
Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik’in; “Öğrenim görülen kurumlardan karşılıksız burs sağlama” başlıklı 27 nci maddesinde; “( 1) Resmi burslu öğrencilerden öğrenim gördükleri kurumlardan karşılıksız burs veya asistanlık ücreti sağlayanlar, öğrenimlerine resmi burslu statüde devam edebilirler . Bu öğrenciler istemeleri halinde resmi burssuz statüye geçebilirler . Resmi burssuz statüde geçirilen süreler, mecburi hizmet süresinin hesaplanmasında dikkate alınmaz . ( 2) Sağlanan karşılıksız burs veya asistanlık ücreti miktarlarının
Tebliğde belirtilen miktarlardan az olması durumunda, aradaki fark öğrencinin isteğine bağlı olarak
Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşça tamamlanabilir . Bu durumda mecburi hizmet süresi hesaplama esaslarına göre değerlendirme yapılır .”
10) 12/ 6/ 2004 tarih ve 25490 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 1416 Sayılı
Kanun ve Buna Bağlı Yönetmelik Uyarınca Yurt Dışında Lisans ve Lisans Üstü Öğrenim
Yapan Öğrencilere Yapılacak Ödemelere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ’in; 1 inci maddesinde; “ Bu Tebliğin amacı, üniversitelerin öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak amacıyla Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen sınavla yurt dışına resmi burslu statüde öğrenime gönderilen öğrencilere ödenecek aylık burs, ödenek ve diğer zorunlu giderlere ilişkin esas ve usullerin belirlenmesidir .”
Hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5 / 912) Başvuran, 2002 yılında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından resmi-burslu statüde yurtdışına
gönderildiğini, 2003 Güz döneminde okulundan araştırma görevlisi yükümlülüğü karşılığında maaş ve okul ücreti burs teklifi aldığını, dönem başında resmi-burssuz statüde öğrenim görmek için New
York Eğitim Ataşeliğine başvurduğunu, başvurusunun Ataşelik tavsiyesi ile Bakanlık tarafından onaylandığını, ancak Ataşelik tarafından 2003 yılı Güz dönemi eğitim ücretinin okuluna sehven gönderildiğini, bu durumdan okulun kendisini uyarması sonucu haberdar olduğunu ve Ataşelik ile iletişime geçerek kendisi için hatalı surette okul ücreti yatırdıklarını bildirdiğini, öğrenimini zamanında bitirip yurda dönmemesi nedeniyle Bakanlık tarafından geri ödemesi amacıyla öğrenimi için yapılan masrafları gösterir listenin kendisine gönderildiğini, bu listede 2003 yılı Güz dönemi eğitim ücretinin de yer aldığını belirterek söz konusu meblağın icra yoluyla tahsil edilmeye çalışılmasının engellenmesini ve masraf listesinden çıkartılmasını talep etmektedir .
13) Milli Eğitim Bakanlığı, başvuranın 01/ 09/ 2003- 15/ 01/ 2004 tarihleri arasında asistanlık görevi
karşılığı okulundan belirtilen miktarda gelir sağladığını, resmi burssuz statüde öğrenim gören öğrencilere herhangi bir ödeme yapılmadığını, öğrencilere yapılan ödemelerin Ataşelik kanalıyla kayıt altına alındığını, başvuranın 2011 ve 2015 yıllarında vermiş olduğu dilekçelerde bu hatalı ödeme konusunu belirterek gereğinin yapılmasını talep ettiğini, Bakanlığın konuya ilişkin olarak
New York Eğitim Ataşeliğinden ödeme bilgileri ile ilgili bilgi talebinde bulunduğunu, gelen cevabi yazıda Ataşelik kayıtlarında böyle bir iade bulunmadığının tespit edildiğini belirtmektedir .
14) Başvuranın iddia ve taleplerini inceleyebilmek için 2003 yılı Güz döneminde bursiyer statüsünün
ne olduğunu tespit etmek gerekmektedir; 14.1. Öncelikle, başvuranın resmi burslu statüde yurt dışında yüksek lisans öğrenimi görmekte iken, okulundan araştırma görevliliği yükümlülüğü karşılığında maaş ve okul ücreti teklifi aldığı yönündeki iddiasını kanıtlayacak nitelikte; Virginia Üniversitesi Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği
Bölümünün (University of Virginia Department of Electrical and Computer Engineering) kendisine bir yıllık okul ücretini ve belirli bir maaşı önerdiği 4/ 8/ 2003 tarihli, Yüksek Lisans Program
Yöneticisi Stephen G. Wilson’ın imzasını haiz yazıyı ek olarak sunduğu görülmektedir . Mezkur yazıdan asistanlık görev süresinin 9/ 1/ 2003 ile 1/ 15/ 2004 arasında olduğu anlaşılmaktadır .
14.2. İkinci olarak idare her ne kadar Kurumumuza göndermiş olduğu cevabi yazıda başvuranın 01/ 09/ 2003- 15/ 01/ 2004 tarihleri arasında asistanlık görevi karşılığı okulundan belirtilen miktarda gelir sağladığı fakat Eğitim Ataşeliğinden alınacak teklife göre bilahare değerlendirileceğinin ifade edildiğini belirtmekte ise de, yine kurumumuza göndermiş oldukları cevabi yazının ekinde yer verilen masraf listesinden, başvurana 2013 yılı Ağustos ayı ile 2014 yılı Ağustos ayı arasında aylık ödenek ödenmediği anlaşılmaktadır .
14.3. Son olarak, yine idarenin sunmuş olduğu Ataşelik harcamaları listesinden, başvuran için ödenen okul ücretlerinin her sene Güz ve Bahar dönemi olmak üzere iki ayrı çek ile ödendiği, bu çeklerin karşısına ilgili olduğu eğitim döneminin kaydedildiği, 2003- 2004 eğitim yılına ilişkin eğitim ücreti olarak yalnızca 9126 sayılı çekin kaydedilmiş olduğu, işbu çekin karşısında 2003 Güz dönemi okul ücreti notunun düşüldüğü, 2004 yılı Bahar dönemi için herhangi bir ödeme yapıldığına ilişkin bir kayıt bulunmadığı anlaşılmaktadır .
6 / 914.4. Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında başvuranın anılan dönemde resmi burssuz öğrenci
statüsünde olduğu açıktır . Nitekim idarenin Kurumumuza gönderdiği ek evrak arasında yer alan 12/ 10/ 2010 tarih ve sayılı Onay’ın 4 üncü maddesinin b) bendinde 16/ 1/ 2004- 31/ 5/ 2004 tarihleri arasında resmi burssuz statüde öğrenim görmesine izin verilmesi hususu açıkça ifade edilmektedir . Öte yandan mezkur yazının 4 üncü maddesinin a) bendinde, 1/ 9/ 2003- 15/ 1/ 2004 tarihleri arasında burslarının gönderilip gönderilmeyeceğinin Eğitim Ataşeliğinden alınacak teklife göre bilahare değerlendirilmesi hususuna yer verilmiştir . İdare tarafından söz konusu Onay
Kurumumuza sunulmamış olmakla birlikte, bahse konu değerlendirmenin yapılarak resmi burssuz statü için onay verildiği anlaşılmaktadır . Zira başvurana yapılmakta olan aylık ödemelerin 2003 yılı Eylül ayı itibariyle durdurulduğu, 2004 yılı Bahar dönemine dair okul ücretinin ödenmediği kayıtlardan görülmektedir . Söz konusu uygulama yalnızca başvuranın bursiyerlik statüsünü kaybetmesi yahut resmi burssuz statüye geçirilmesi hallerinde mümkündür . Birinci hal gerçekleştiğinde, başvuran ve kefilleri hakkında doğrudan takibata geçilmesi gerekmektedir .
Uygulamaya bakıldığında başvuran hakkında o dönemde bir takibat bulunmadığı gibi 2005 yılı için resmi burslu statüde doktora öğrenimi görmesine izin verildiği anlaşılmaktadır .
15) Yükseköğretim görmek üzere yurt dışına gönderilen öğrencilerden taahhüt ve sorumluluklarını
ihtiva eden bir senet alınmakta ve mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenlerden; öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına uygun bir dereceyle tamamlamayanlar ve senetlerindeki hükümlere uymayanlar ya da mevzuata aykırı hareketlerden dolayı öğrencilikle ilişiği kesilenler öğrenim masraflarını faizleriyle birlikte ödemekle yükümlü tutulmaktadır . Öğrencilere yurt dışı eğitimleri için tahsis olunan ödenek ise, ayrıntılarına 7 numaralı paragrafta yer verildiği üzere, her yıl
Milli Eğitim ve Maliye Bakanlıklarınca tespit edilecek aylık miktar ile zaruri giderler toplamından oluşmaktadır . Başvuru konusu olay incelendiğinde, idare tarafından başvurucuya yüklenen öğrenim giderleri arasında, resmi-burssuz statüde olduğu döneme ilişkin okul ücretinin de yer aldığı görülmektedir . Buna karşın başvuranın 2003 yılı Güz ve 2004 yılı Bahar dönemi okul ücretinin idare tarafından ödenmesi, ayrıntılarına 9 ve 10 numaralı paragraflarda yer verildiği üzere, o dönemde yürürlükte olan mevzuat uyarınca mümkün değildir .
16) Bununla birlikte Ataşelik kayıtlarına göre, başvuranın 2003 yılı Güz dönemi öğrenim ücreti için
Virginia Üniversitesine 6948 Dolar tutarında bir ödeme yapıldığı görülmektedir . Bahse konu tutarın
Ataşeliğe iade edildiği iddia edilmesine karşın, Ataşelik kayıtlarında böyle bir iadeye rastlanılmadığı ifa edilmiştir . Buna karşın 14 üncü paragrafta açıklandığı üzere, mevzuatta yeri olmayan söz konusu ödemenin yapılmasında idare tarafından başvurana atfedilen bir hata bulunmamaktadır . Bir diğer deyişle yersiz ödemenin konusu başvuranın eğitim ücreti olmakla birlikte, bahse konu meblağ için vatandaşa rücu edilmesi mümkün değildir . Zira gerek 2004 yılı eğitim ücretinin yatırılmamasından ve gerekse 2013 yılı Ağustos ayından 2014 yılı Ağustos ayına kadar aylık bursunun ödenmemesinden, başvuranın okumakta olduğu üniversiteden aldığı eğitim ücreti ve maaş bursu hakkında idareyi zamanında bilgilendirdiği anlaşılmaktadır .
17) Öte yandan idare, hata ile gerçekleştirdiği anlaşılan söz konusu ödemenin akıbetine ilişkin
üzerine düşen sorumluluğu tam olarak yerine getirmemiştir . Başvuran tarafından ilk defa 2011 yılında belirtilen hatalı ödemenin iadesine ilişkin iddia hakkında Bakanlıkça New York Eğitim
Ataşeliğinden bilgi talep edilmiş, ancak yaklaşık dört yıl boyunca cevap alınamamasına karşın
7 / 9herhangi bir işlem yapılmamıştır . Keza başvuranın 2015 yılı içerisinde Bakanlığa gerçekleştirdiği
ikinci başvuru akabinde de Ataşelikten konuya ilişkin bir yanıt verilmemiştir . Başvuranın
Kurumumuza yapmış olduğu başvurudan sonra, Ataşelik tarafından verilen kısa yanıtta, bahse konu eğitim ücretinin Ataşeliğe iadesine ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığı bilgisi ile yetinilmiştir .
Bununla birlikte ödemenin gerçekleştirildiği okul ile herhangi bir görüşme yapılıp yapılmadığına yahut ilgili dönemin mali kayıtlarının incelenip incelenmediğine ilişkin bir bilgi sunulmamıştır .
İdarenin başvurandan, hatalı ödemenin okul tarafından Ataşeliğe iade edildiği yönündeki iddiasını resmi belge ile kanıtlamasını beklemesi makul değildir . Ayrıntılarına 5 numaralı paragrafta yer verildiği üzere Bakanlığın görevleri arasında; personelin ve teşkilatın işlemleri hakkında denetim, inceleme ve soruşturma yapmak görevi de sayılmaktadır . Başvuranın konu ile ilgili ilk dilekçesini verdiği 2011 yılından bu yana, söz konusu yersiz ödenen meblağın, ilk aşamada neden ödendiği, iade işleminin gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşmedi ise bu durumun nedenleri, gerçekleşti ise kayıtlarda görünmeyen 6948 Doların akıbetinin ne olduğu hususlarında bir inceleme veya soruşturma yapılmadığı anlaşılmaktadır . Konu ile ilgili olarak, hatalı işlemi gerçekleştirdiği iddia olunan Ataşelikten alınan kısa bir bilgi ile sonuca ulaşılmasının mümkün olmayacağı açıktır . Ancak konunun müfettiş veya muhakkiklerce detaylı bir şekilde tahkik edilmesini müteakiben ortada bir kamu zararı olup olmadığı yahut Türk Ceza Kanununa göre soruşturulması gerekli bir durum olup olmadığı ortaya konulabilir .
18) Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler ışığında, Kurumumuzca yapılan değerlendirme
neticesinde, başvuranın resmi burssuz statüde okuduğu döneme dair New York Eğitim Ataşeliği tarafından Virginia Üniversitesine gönderilen 6948 Dolar tutarındaki eğitim ücretinin kendisinden tahsil olunacak olan tazminata eklenmesi yönündeki idari işlemin, hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı , yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevap verilmediği ; ayrıca Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde göndermediği ve şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
.
8 / 9VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
New York Eğitim Ataşeliği tarafından, 2003- 2004 Eğitim Yılı Güz Dönemine dair Virginia
Üniversitesine sehven gönderilen 6948 Dolar tutarındaki eğitim ücretinin, başvurandan tahsil olunacak olan tazminata eklenmesine ilişkin idari işlemin geri alınması yönünde Milli Eğitim
Bakanlığı’na TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığı’nca
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi