|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın 2018 KPSS Lisans 3. Oturum Sınavına nüfus cüzdanını kaybetmesi nedeniyle girememesi üzerine yaptığı başvuru incelenmiştir. Başvuran, sınav günü kaymakamlığın kapalı olması nedeniyle geçici kimlik belgesi alamadığını ve bu durumun mağduriyetine yol açtığını iddia etmiştir. Ancak, ÖSYM’nin sınav günlerinde nüfus müdürlüklerinin açık tutulması gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığı ve başvuranın geçerli kimlik belgesinin olmaması nedeniyle sınava alınmamasının mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Kararda, başvuranın eşdeğer sınava alınması ve mağduriyetine neden olan kamu görevlilerine işlem yapılması talepleri reddedilmiş, ancak sınavlarda yaşanan mağduriyetlerin önüne geçilmesi amacıyla nöbetçi nüfus müdürlüğü uygulamasının hayata geçirilmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu durum, sınav güvenliği ve adayların haklarının korunması açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2047-2047 |sayi|86171061-101.07.06-E.86171061-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2018/10123 2018/ 10123
KARAR TARİHİ : 29/01/2019 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi(ÖSYM)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın KPSS Lisans 3. Oturum
Sınavına nüfus cüzdanını kaybetmesi nedeniyle girememesi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 08/08/2018 8.8.2018
I. BAŞVURANLARN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, 2018 KPSS(Lisans) Alan Bilgisi 3. Oturuma girmek için 23/ 07/ 2018 tarihinde saat 9:30 ’da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine geldiğinde okul çevresinde kimliğini düşürdüğünü fark ettiğini, sınav görevlilerinin en yakın kaymakamlıktan alacağı geçici bir kimlik belgesiyle sınava girebileceğini belirttiğini, bunun üzerine Fatih İlçe Kaymakamlığına gittiğini, sınav günleri saat 12.00’ye kadar tüm ilçe kaymakamlıklarının açık olacağı bilgisinin ÖSYM’nin internet sitesinde olmasına ve sınav görevlilerinin kendisini bu yönde bilgilendirilmesine rağmen
Kaymakamlığın kapalı olduğunu gördüğünü, Kaymakamlığın kapalı olduğunu belirterek, e-Devlet üzerinden barkotlu çıktı ve ehliyeti ile sınav salonuna 9.50’de geri döndüğünü, ancak sınava kabul edilmediğini, durumun sınav görevlilerinin imzalarının da bulunduğu sınav günü tuttuğu tutanaktan ve kamera kayıtlarının incelenmesinden de anlaşılabileceğini, ÖSYM Başkanlığına yazdığı dilekçeye tutanak örneğini, mağduriyetini ve mağduriyetine Kaymakamlığın açık olmamasının sebep olduğunu belirttiğini, ancak ÖSYM Başkanlığından Kaymakamlığın kapalı olması ile ilgili bilgi içermeyen olumsuz bir cevap aldığını, neticede Fatih İlçe Kaymakamlığının Nüfus
Hizmetlerinin açık olmaması ve e-Devlet barkotlu nüfus bilgilerini içerir evrakla sınava alınmaması nedeniyle mağduriyet yaşadığını ifade ederek, mağduriyetine sebep olan kamu görevlileri
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
1 / 15hakkında gerekli soruşturma yapılmasını ve cezaların verilmesini , giremediği sınavın
tekrarının yapılmasını, ÖSYM resmi internet sitesinde belirtilen sınav günleri tüm ilçe
Kaymakamlıklarının Nüfus Müdürlüklerinin 12.00’ye kadar açık olması gerektiğine ilişkin yasal bir düzenleme varsa, sınav günü açık olmayan Fatih İlçe Kaymakamlığındaki kamu görevlilerine gerekli soruşturmanın yapılmasını ve cezaların verilmesini , mağduriyetine kusurları ile sebep olan sorumlu Kaymakamlık Nüfus Müdürlüğünün ve ÖSYM’nin maddi ve manevi zararını tazmin etmelerini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı Hukuk Müşavirliği’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 11/ 10/ 2018 tarih sayılı yazısı ve eklerinden özetle;
2.1 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu kararlarına, ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığının, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca “Sınav hizmetlerinin yerine getirilmesinin tüm aşamalarında, konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak gerekli güvenlik tedbirlerini almak .” (ğ) bendi uyarınca “Gerekli hâllerde sınavları ertelemek, kısmen veya tamamen iptal etmek, adayların işlemlerini geçersiz saymak .”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak .” hususlarında yetkili kılındığının ifade edildiği, 2.2. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346. maddesinde “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet kayıtları, ihbarlar veya başka yollarla bu Kanun ve sınav kurallarının düzenlendiği yönetmelik veya kılavuz esaslarına aykırılık teşkil eden davranışlarının tespit edilmesi hâlinde adayların sınavının geçersiz sayılacağı, bu sınav veya yerleştirmeyle kendisine sağlanan hakların geri alınacağı, adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına giriş koşullarının yönetmelikle düzenleneceği, aynı maddenin altıncı fıkrasında biyometrik doğrulamanın kullanılmadığı durumlarda; adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına girişinde nüfus cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport haricinde ilgili
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
2 / 15kanunlarında resmi kimlik belgesi hükmünde olsa bile başka bir kimlik belgesinin geçerli kabul
edilmeyeceğinin emredici olarak düzenlendiği, 2.3. 26.09.2012 tarihli ve 28423 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Adayların ve
Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmelik’in 3. maddesinde
“Kimlik belgesi”; üzerinde adayın güncel fotoğrafı bulunan T .C. Kimlik Kartı, Nüfus Cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport ile bu belgelerin dışında sınavın ve sınav yapılacak merkezin özelliğine göre gerektiğinde ÖSYM tarafından geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilebilecek belgeler şeklinde tanımlandığını, 5. maddesinin birinci fıkrasında adayların ÖSYM Başkanlığınca yapılan sınavlara; Kimlik Belgesi ve ÖSYM sisteminden alacakları fotoğraflı Sınava Giriş Belgesi ile girecekleri, üzerinde adayın güncel bir fotoğrafı ve T .C. kimlik numarası bulunmayan nüfus cüzdanları ve geçerlik süresi bitmiş pasaportların kabul edilmeyeceği, aynı maddenin üçüncü fıkrasında sürücü belgesi, meslek kimlik kartları ve benzeri belgelerin sınava giriş için geçerli kimlik belgeleri olarak kabul edilmeyeceğinin açıkça ifade edildiği, 2.4. 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere
ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan 2018 KPSS Lisans Kılavuzunun 2. sayfasında
“Sınava/yerleştirme işlemine başvuran adayların Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayıldığı”, aynı Kılavuzun “ 3.2 Sınava Girerken Adayların Yanlarında
Bulundurması Gereken Belgeler” başlıklı maddesinin b bendinde; “Adayların sınava girebilmeleri için KPSS’ nin ilgili oturumuna ait Sınava Giriş Belgesinden başka, nüfus cüzdanı veya T .C. Kimlik
Kartı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaportunun aslını da yanlarında bulundurmaları zorunlu olduğu, nüfus cüzdanı veya T .C. Kimlik Kartı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaportun dışında;
Türk vatandaşlığından izin ile ayrılanlar ve bunların kanuni mirasçılarına ait Mavi Kartların
Pasaportları bulunmayan KKTC vatandaşlarının fotoğraflı ve kimlik numaralı Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti Kimlik Kartının da geçerli kimlik belgesi olarak kabul edileceği, bunların dışında; sürücü belgesi . meslek kimlik kartları vb. diğer tüm belgelerin, sınava giriş için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilmeyeceği, bu belgelerini eksiksiz olarak yanında bulundurmayan adayların, mazereti ne olursa olsun, sınava alınmayacakları, bir adayın bu belgeleri yanında olmadığı hâlde
Sınav Koordinatörlerinin, bina ve salon görevlilerinin veya ÖSYM Temsilcilerinin kararıyla herhangi bir salonda sınava alınmış olsa bile, bu adayın sınavının geçersiz sayılacağı” hususunda adaylara gerekli bilgilendirme yapıldığı, ilaveten 18 Temmuz 2018 tarihli ve “ 2018KPSS Lisans (ALAN BİLGİSİ) I . Oturum, 2. Oturum ve 3. Oturum Sınava Giriş Belgeleri Açıklandı ” başlıklı duyurumuz ekinde yer alan “Temel Kurallar” da ve adayların sınava girerken yanlarında bulundurmaları zorunlu olan Sınava Giriş Belgesinde adaylara gerekli hatırlatmada bulunulduğu, 2.5. Başvuranın sınava alınmaması hususu ile ilgili olarak aday atamasının yapıldığı bina ve sınav salonuna ait tutanakta herhangi bir kayıt bulunmamakla beraber 6114 sayılı Kanunun sınavlarda geçerli kimlik belgesine ilişkin özel hüküm niteliğindeki 9. maddesinin 5. ve 6. fıkralarındaki düzenlemelerin yürürlüğe girmesinden önceki dönemde dahi Adayların ve Sınav Görevlilerinin
Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmelik’in 5.maddesinin 3. fıkrasındaki “meslek kimlik kartları” ibaresinin iptali talebiyle İstanbul Barosu Başkanlığınca açılan iptal davasında davanın kabulü yönünde hüküm tesis eden Danıştay 8. Daire Başkanlığının 28/ 11/ 2014 tarihli ve sayılı kararını temyizen inceleyen Danıştay idari Dava Daireleri Kurulu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
3 / 1508/ 06/ 2015 tarih ve . sayılı kararında; “ÖSYM’nin yaptığı sınavlarda
kimlik tespitine esas alınacak belge ve/veva belgeleri belirleme konusunda takdir yetkisi bulunduğu, Kimlik tespitine esas alınacak belge sayısı ne kadar az ve herkesçe bilinen belgelerden olursa, kısıtlı zamanda kimlik kontrolü yapmak ve sınav güvenliğini sağlamakla yükümlü olan sınav görevlilerinin, adayların kimliklerini tespit konusunda yanılmaları ve zaman kaybı da o kadar az olacağının vurgulanarak Danıştay 8. Daire Başkanlığının 28/ 11/ 2014 tarihli ve sayılı kararının Bozulmasına hükmedilmiş olup, Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulunun 08/ 06/ 2015 tarih ve sayılı bozma kararındaki gerekçelerin bu başvuru açısından da geçerli olduğu, 2.6. 2014 KPSS Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi (ÖABT) sınavına nüfus cüzdanını kaybetmiş olmasından dolayı katılamadığından bahisle sınav sabahı nüfus müdürlüklerinin açık tutulmaması nedeniyle ÖSYM Başkanlığı ve Gaziantep Valiliğine karşı toplam 110.000,00 TL tazminata hükmedilmesi talebiyle açılan davada yargılamayı yapan Gaziantep 1. İdare Mahkemesinin 28/ 03/ 2016 tarih ve sayılı kararında “Dava konusu olayda, ÖSYM tarafından yapılan her sınavda nüfus müdürlüklerinin açık olmasını zorunlu kılan bir mevzuat hükmünün bulunmadığı, sınav sabahı nüfus müdürlüklerinin açık tutulması uygulamasının ilgili personele yapılacak ek ödeme nedeniyle ciddi anlamda bir külfet ortaya çıkardığı hususları bir arada değerlendirildiğinde, sınava girecek aday sayısı dikkate alınarak 20/ 07/ 2014 Pazar günü gerçekleştirilen 2014 KPSS Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi sınavı kapsamında nüfus müdürlüklerinin açık tutulmasına yönelik olarak bir çalışma yürütülmemesinde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmediğinden, olayda ÖSYM Başkanlığının hizmet kusurunun bulunmadığı sonucuna varılarak 110.000,00 TL tazminat talebinin reddine karar verildiğini, söz konusu yargı kararları uyarınca ÖSYM Başkanlığının işleminin kanunilik ilkesine de aykırı olmadığı, 2.7. 2018 KPSS Lisans Kılavuzunda ve ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan duyurularda sınav günü herhangi bir nüfus müdürlüğünün açık olacağına ilişkin bilgi yer almadığını,
2018 KPSS Lisans Kılavuzunun 19. sayfasında ve ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinin 22.
maddesinin 24. alt maddesi uyarınca sınav görevlilerinin, Salon Tutanakları ve ÖSYM Başkanlığına iletecekleri raporlar dışında adaylara, velilere ya da başka üçüncü şahıslara herhangi bir tutanak veya rapor verme sorumluluğu bulunmamakla beraber başvuranın sınav günü tüm ilçe kaymakamlıklarının açık olacağına ilişkin Başkanlığın internet sayfasında duyurunun yer aldığına yönelik iddiası ile başvuru ekindeki tutanakta yer alan bu yöndeki ifadelerde de gerçeğe uyarlık bulunmadığı, 2.8. ÖSYM Başkanlığı’nın ilgili mevzuat gereği resmi çalışma gün ve saatleri dışında sınav günlerinde nüfus müdürlüklerinin açık olmasını sağlamak gibi bir görev ve yükümlülüğünün bulunmadığı, Nüfus müdürlüklerinin açık tutulması uygulaması sınava girecek aday sayısının en fazla olduğu, aday sayısının fazlalığına bağlı olarak nüfus cüzdanıyla ilgili sorunların en fazla yaşandığı YKS ve KPSS Ortaöğretim/Ön Lisans sınavları ile sınırlı olarak yapıldığı ve yıllar yılı süre gelen işbu uygulama neticesinde bu hususun tüm adaylarca bilinen yerleşik bir uygulama haline geldiği dikkate alındığında mevzuatta yer alan geçerli kimlik belgesi ile süresinde sınav binasına gelmeyen adayın sınava girememesi işleminde mer’i mevzuata aykırılık bulunmadığı,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 152.9. Diğer sınavlara kıyasen aday sayısının çok fazla olduğu YKS ve KPSS Ortaöğretim/Ön Lisans
sınavlarında il/ilçe nüfus müdürlüklerinin açık olması dolayısıyla görevlendirilen nüfus müdürlüğü personeline, 29/ 05/ 2017 tarihli ve sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sınav ve Soru
Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında ödeme yapıldığını, Nüfus müdürlüklerinin resmi çalışma saatleri dışında açık tutulmasına karar verme yetkisi tamamen İçişleri Bakanlığına ait olmakla beraber ÖSYM’ce uygulanan her bir sınav için 181 sınav merkezinde ikişer nüfus memuru bulundurmanın maliyeti 6114 sayılı Kanun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında bütçesi yalnızca adaylardan alınan sınav ücretlerinden oluşan Başkanlık açısından oldukça külfetli olacağı gibi Başkanlığın bu maliyeti her sınav için karşılamaya çalışmasının kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkesine de aykırı olacağı, 2.10. Tüm yükümlülüklerini yerine getiren adayların vermiş olduğu sınav ücretlerinin, üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmede ihmali olan adayların sınav günü nüfus cüzdanı çıkartmaları için gerekli ekstra uygulamalara harcanması kamu kaynaklarının verimli kullanımı ilkesine de aykırılık teşkil edeceği, 2.11. Bu itibarla ÖSYM Başkanlığı’nın, sınava girişte geçerli kimlik belgesi olarak T .C. Kimlik
Kartı, Nüfus Cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaportla birlikte Türk vatandaşlığından izin ile ayrılanlar ve bunların kanuni mirasçılarına ait Mavi Kartlar, Pasaportları bulunmayan KKTC vatandaşlarının fotoğraflı ve kimlik numaralı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kimlik Kartının kabul edileceği, bu belgelerin dışındaki tüm belgelerin geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilmeyeceği hususunda gerekli uyarı ve hatırlatmayı tebliğ hükmünde olmak üzere birçok defa yinelediği, internet sayfasında sınav günü nüfus müdürlüklerinin açık tutulacağı yönünde herhangi bir duyurunun yer almadığı, başvuranın geçerli kimlik belgesinin yanında bulunmamasından mütevellit kendi kusurlu davranışıyla sınava girememesinde ÖSYM’ye atfı kabil herhangi bir hizmet kusuru ve hukuka aykırılık bulunmadığından başvuru konusu talebe ilişkin olarak tesis edilebilecek herhangi bir işlem bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir .
3. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’ nün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 25/ 10/ 2018 tarih E.14405 sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 3.1. İddialarla ilgili İstanbul Valiliğince yapılan inceleme sonucunda, T . C. kimlik kartı ile pasaport ve sürücü belgesi hizmetlerine ilişkin iş ve işlemlerin zamanında sonuçlandırılabilmesi için merkez ve taşra teşkilatında istihdam edilen Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra teşkilatında istihdam edilen personele 02.01.2018- 31.10.2018 tarihleri arasında on ay süreyle fazla mesai yaptırılmasına ilişkin Bakanlık onayı alındığı, ayrıca bir çizelge ile belirtilen tarihlerde hafta içi akşam normal mesai bitiminden itibaren 1 saat ve Cumartesi günleri 09:00 – 17:00 saatleri arasında fazla mesai yaptırılmasına karar verildiği; 3.2. Bu doğrultuda Fatih İlçe Nüfus Müdürlüğünün 21 Temmuz 2018 Cumartesi günü açık bulundurularak hizmet verdiği, belirlenen tarihler ve konu dışında hizmet verilmesine yönelik
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
5 / 15herhangi bir uygulama bulunmadığı bildirildiği,
3.3. 22 Temmuz 2018 pazar günü İlçe Nüfus Müdürlüklerinin açık bulundurularak hizmet vermesine ilişkin bir Emir- Talimat bulunmadığından Fatih İlçe Nüfus Müdürlüğünün 22 Temmuz 2018 Pazar günü açık bulundurulmadığı, bahse konu sınav tarihi 23 Temmuz 2018 “Pazar” olarak belirtilmişse de 23 Temmuz 2018 günü Pazartesi günü olduğundan 23 Temmuz 2018 Pazartesi normal mesai saatleri olan 08:30 – 17:00 saatleri arasında da İlçe Nüfus Müdürlüğünün açık bulundurularak hizmet verdiği, 3.4. Bununla birlikte, ÖSYM tarafından yapılan merkezi sınavlarda, ilgili kurum tarafından sınav günleri belirtilen gün ve saatlerde nüfus müdürlüklerinin açık tutulması talep edilmesi ve
Bakanlıklarınca(Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü) uygun görülmesi halinde Valilik tarafından bu konu ile ilgili gerekli olur ve tedbirler alınmak suretiyle Nüfus Müdürlüklerinin açık tutulmasının sağlandığı, 3.5. Nüfus ve Vatandaşlık hizmetlerinin yürütülmesinde etkinlik, verimlilik ve kalitenin artırılabilmesi, ulusal ve uluslararası hukuk alanında sonuç doğuracak projelere sorunsuz olarak geçiş yapılabilmesi, Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı ile pasaport ve sürücü belgesi hizmetlerine ilişkin iş ve işlemlerin zamanında sonuçlandırılabilmesi için; Genel Müdürlüğümüz merkez ve taşra teşkilatında istihdam edilen 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar ile sözleşmeli personele fazla çalışma ücreti ödenmesine ilişkin 25.08.2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara
İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin 16 ncı maddesinde; “Türkiye
Cumhuriyeti kimlik kartı ile pasaport ve sürücü belgesi hizmetlerine ilişkin iş ve işlemlerin zamanında sonuçlandırılması için mesai saatleri dışında fiilen yapılan çalışmalar karşılığında, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatında istihdam edilen memurlar ile sözleşmeli personele, her bir personel için ayda 50 ve yılda 500 saati geçmemek üzere yılı merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen fazla çalışma saat ücretinin üç katını aşmamak kaydıyla fazla çalışma ücreti ödenir” denildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. T. C. Anayasasının; 4.1. “Cumhuriyetin nitelikleri ” başlıklı 2 nci maddesine; “ Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir .” 4.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde; ‘ Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir . … Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar .’
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
6 / 154.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 5. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükümleri düzenlenmiştir .
6. 15/ 07/ 2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer
Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 6.1. “Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinde; “d) Eşdeğer sınav : Başkanlık tarafından aynı veya farklı zamanlarda farklı sorularla yapılan, ancak adaylara sağladığı haklar bakımından eşit sonuçlar verdiği Yönetim Kurulu kararı ile belirlenen birden fazla sınavı,… ifade eder .” 6.2. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; “( 2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır : …ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek . d) Sınav hizmetlerinin yerine getirilmesinin tüm aşamalarında, konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak gerekli güvenlik tedbirlerini almak . e) Hizmetin gereklerine uygun ölçme, seçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntemlerini belirlemek . f) Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak .” 7. 03/ 03/ 2011 Tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında
Kanun’un; 7.1. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “…d) Eşdeğer sınav : Başkanlık tarafından aynı veya farklı zamanlarda farklı sorularla yapılan, ancak adaylara sağladığı haklar bakımından eşit sonuçlar verdiği Yönetim Kurulu kararı ile belirlenen birden fazla sınavı,…ifade eder .” 7.2. “Temel İlkeler ” başlıklı 7 nci maddesinde; “ ( 1)Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, güvenilirlik, gizlilik, tarafsızlık, bilimsellik ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılır… .( 5) Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır . İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir . ” 7.3. “Sınav güvenliği” başlıklı 9 uncu maddesinde; “…( 5)Sınav güvenliğinin sağlanması amacıyla, genel kolluk görevlileri ile bunların gözetiminde olmak üzere özel güvenlik görevlileri, herhangi bir emir veya karar olmasına bakılmaksızın, adayların ve sınavın yapıldığı binaya girme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
7 / 15hakkına sahip olan diğer kişilerin üstünü ve eşyasını teknik cihazlarla, gerektiğinde el ile kontrol
etmeye ve aramaya yetkilidir . (Ek cümle : 2/ 12/ 2016- 6764/ 71 md.) Sınav sırasında veya sınavdan sonra incelenen tutanaklar, kamera ses ve görüntüleri, telefon kayıtları, ihbarlar veya başka yollarla bu Kanun ve sınav kurallarının düzenlendiği yönetmelik veya kılavuz esaslarına aykırılık teşkil eden davranışlarının tespit edilmesi hâlinde adayın sınavı geçersiz sayılır, bu sınav veya yerleştirmeyle kendisine sağlanan haklar geri alınır . Adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına giriş koşulları yönetmelikle düzenlenir .
( 6) Görevli olması sebebiyle sınav süresince sınav yapılan bina ve salonlara girmek isteyenler, sorulmaksızın kimliklerini ibraz etmekle yükümlüdür . (Ek cümleler : 2/ 12/ 2016- 6764/ 71 md.)
Başkanlık, adaylar ve sınav görevlilerini kapsayacak şekilde biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulaması yapabilir . Biyometrik doğrulamanın kullanılmadığı durumlarda; adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına girişinde nüfus cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport haricinde ilgili kanunlarında resmi kimlik belgesi hükmünde olsa bile başka bir kimlik belgesi geçerli kabul edilmez . Biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulama uygulamaları için elde edilen veriler sınav hizmetlerinde kullanılmak üzere saklanabilir .
( 8) ( Ek : 2/ 12/ 2016- 6764/ 71 md.) Sınavlardan sonra incelenen sınav belgelerinde, elektronik kayıtlarda veya yapılan analizlerde olağandışı bulgulara rastlanması hâlinde adaylar, maliyeti
Başkanlık tarafından karşılanmak üzere Yönetim Kurulu kararı ile eşdeğer sınava çağrılabilir .
Adayın sınavının geçerli sayılıp sayılmayacağına eşdeğer sınav sonuçlarına bakılarak Yönetim
Kurulu tarafından karar verilir . Çağrıya rağmen eşdeğer sınava katılmayan adayın sınavı geçersiz sayılır .” 8. 26/ 09/ 2012 tarihli, 28423 Sayılı, Adayların Ve Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş
Koşullarına İlişkin Yönetmeliğin; 8.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 incı maddesinde; “ ( 1) Bu Yönetmeliğin amacı; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan sınavlarda, adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına giriş koşullarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir .” 8.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “ ( 1) Bu Yönetmelikte geçen;…
f)(Değişik : RG- 18/ 4/ 2018- 30395) Kimlik belgesi : Üzerinde adayın güncel fotoğrafı bulunan T.C.
Kimlik Kartı, Nüfus Cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport ile bu belgelerin dışında sınavın ve sınav yapılacak merkezin özelliğine göre gerektiğinde ÖSYM tarafından geçerli kimlik
belgesi olarak kabul edilebilecek belgeleri,…l) (Değişik : RG- 18/ 4/ 2018- 30395) Sınava giriş belgesi :
Sınavlarda, adayın T.C. kimlik numarası/yabancı uyruklular için verilen kimlik numarası ve şifresini kullanarak aday işlemleri sisteminden (AİS) edindiği, üzerinde fotoğrafı, kimlik bilgileri, sınav bilgileri, sınava giriş yeri bilgileri olan giriş belgesini,…o) (Ek : RG- 18/ 4/ 2018- 30395) Biyometrik doğrulama : Aday ve görevlilerin fiziksel özelliklerini doğrulamak üzere geliştirilmiş bilgisayar kontrollü, otomatik sistemler kullanılarak yapılan kimlik tespitini,…ifade eder .” 8.3. “ Sınava girişte gerekli belgeler” başlıklı 5 inci maddesinde;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
8 / 15“( 1)( Değişik : RG- 18/ 4/ 2018- 30395) Adaylar Başkanlıkça yapılan sınavlara; Kimlik Belgesi ve
ÖSYM sisteminden alacakları fotoğraflı Sınava Giriş Belgesi ile girerler . Üzerinde adayın güncel bir fotoğrafı ve T.C. kimlik numarası bulunmayan nüfus cüzdanları ve geçerlik süresi bitmiş pasaportlar kabul edilmez . Biyometrik yöntemlerle de kimlik doğrulaması yapılabilir…( 3) Sürücü belgesi, meslek kimlik kartları ve benzeri belgeler, sınava giriş için geçerli kimlik belgeleri olarak kabul edilmez .( 4)Yurt dışında yapılan sınavlarda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için (Değişik ibare : RG- 18/ 4/ 2018- 30395) birinci fıkrada belirtilen kimlik belgeleri kabul edilir . Başka bir ülkenin vatandaşları için de o ülkeye ait pasaport veya nüfus cüzdanı niteliğindeki resmi kimlik belgesi sınavlara girişte geçerli kimlik kartı olarak kabul edilebilir…( 6) (Değişik : RG- 18/ 4/ 2018- 30395)
Görevli olması sebebiyle sınav süresince sınav yapılan bina ve salonlara girmek isteyenler, sorulmaksızın kimlik ve görevlendirme belgelerini ibraz etmekle yükümlüdür . Sınav görevlilerinin kimlik doğrulaması biyometrik yöntemlerle de yapılabilir .” 8.4. “Adayların sınav binasına girişleri” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“…ç) (Değişik : RG- 18/ 4/ 2018- 30395) Adaylar, sınava girebilmek için Kimlik Belgesi ve sınava giriş belgesini yanlarında bulundurmak ve görevlilerce istendiğinde göstermek zorundadır . Kendisini tanıtıcı Kimlik Belgesi ve sınava giriş belgesi olmayan adaylar sınav binasına alınmaz ve sınava giremezler . Her ne sebeple olursa olsun sınava alınmış olsa bile Kimlik Belgesi ve sınava giriş belgesi yanında olmadığı tespit edilen adayların sınavı geçersiz sayılır…f )(Değişik : RG- 18/ 4/ 2018- 30395) Sınav görevlileri, sınava giren adayın sınava giriş belgesi ile salon tutanağında fotoğrafı bulunan aday olup olmadığını kontrol eder . Sınava girecek adayın yüzü, kimlik tespitini sağlayacak biçimde açık olacaktır . Adayın, Sınava Giriş Belgesindeki ve Salon tutanağındaki fotoğrafına benzerliği konusunda bir kuşku oluşması halinde kimliği kuşkulu aday işlemi yapılır .” 8.5. “ Sınav salonlarında ve binalarda yapılacak kontroller” başlıklı 11 inci maddesinde; “ ( 1)(Değişik : RG- 18/ 4/ 2018- 30395) Sınav başlamadan önce salon başkanı ve gözetmenlerce adayların Kimlik ve Sınava Giriş Belgeleri kontrol edilir . Sınava giriş belgeleri kontrol edilirken her adayın yüzüne iyice bakılarak adayı belgelerdeki fotoğraflar ve Kimlik Belgesindeki fotoğrafla karşılaştırmaları sınav güvenliği açısından zorunludur . Bu iki belge yanında bulunmayan aday sınav salonuna alınmaz .” 9. 2018 Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) Lisans Kılavuzunun; 9.1. 2. sayfasında “ Bu Kılavuz, “Kamu Görevlerine İlk defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar
Hakkında Genel Yönetmelik” hükümleri uyarınca hazırlanmıştır . Sınava/yerleştirme işlemine başvuran adaylar Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar .”
9.2 “3.2 Sınava Girerken Adayların Yanlarında Bulundurması Gereken Belgeler” başlıklı
maddesinin b bendinde ; “ Adayların sınava girebilmeleri için KPSS’ nin ilgili oturumuna ait
Sınava Giriş Belgesinden başka, nüfus cüzdanı veya T.C. Kimlik Kartı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaportunun aslını da yanlarında bulundurmaları zorunludur . Nüfus cüzdanı veya T.C.
Kimlik Kartı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport dışında; Türk vatandaşlığından izin ile
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
9 / 15ayrılanlar ve bunların kanuni mirasçılarına ait Mavi Kartlar, Pasaportları bulunmayan KKTC
vatandaşlarının fotoğraflı ve kimlik numaralı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kimlik Kartı, geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilecektir . Bunların dışında; Sürücü belgesi, Meslek kimlik kartları vb .
diğer tüm belgeler, sınava giriş için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilmeyecektir . Nüfus cüzdanında soğuk damga basılı olmalı, adayın sınav görevlilerince kolaylıkla tanınmasını sağlayacak güncel bir fotoğraf (Sınav günü sınav görevlilerinin sizi fotoğrafınızdan tanımakta güçlük çektiği takdirde sizi sınava almayabileceğini göz önünde bulundurunuz .) ve T.C. Kimlik
Numarası bulunmalı, pasaportun süresi sınav günü itibarıyla geçerli olmalıdır . Üzerinde soğuk damga, adayın sınav görevlilerince kolaylıkla tanınmasını sağlayacak güncel bir fotoğraf veya T.C.
Kimlik Numarası bulunmayan (T .C. Kimlik Numarası elle veya daktilo ile sonradan yazılmış veya ilave edilmiş olmamalıdır .) nüfus cüzdanları ile geçerlilik süresi bitmiş pasaport kabul edilmeyecektir . 2017 yılından itibaren Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık
İşleri Genel Müdürlüğü tarafından eski Nüfus Cüzdanları yenilenmeyerek yerine Türkiye
Cumhuriyeti Kimlik Kartı verilmektedir . Sınava giriş için geçerli bir nüfus cüzdanı bulunmayanların
Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartını edinme sürecini de göz önünde bulundurarak Türkiye
Cumhuriyeti Kimlik Kartını edinmeleri gerekmektedir . Bu belgelerini eksiksiz olarak yanında bulundurmayan adaylar, mazereti ne olursa olsun, sınava alınmayacaklardır . Bir aday bu belgeleri yanında olmadığı hâlde Sınav Koordinatörlerinin, bina ve salon görevlilerinin veya ÖSYM
Temsilcilerinin kararıyla herhangi bir salonda sınava alınmış olsa bile, bu adayın sınavı geçersiz sayılacaktır .”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10 . Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, eşdeğer sınava alınması, mağduriyetinden sorumlu olan görevlilere işlem yapılması ve maddi ve manevi zararının tazmin edilmesi taleplerinin reddi, tüm sınavlarda adayların eğitim ve çalışma hakkı başta olmak üzere bütün hak ve hürriyetlerini etkileyebilecek hak kayıpları ve mağduriyetlerin önüne geçilmesi amacıyla, sınavların gerçekleştirildiği merkezlerde nöbetçi nüfus müdürlüğü uygulamasının hayata geçirilmesi için gerekli düzenlemelerin en kısa sürede yapılması hususunda Ölçme, Seçme Ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığına ve İçişleri Bakanlığına tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 22 Temmuz tarihinde yapılacak Lisans 2018 KPSS Alan
Bilgisi 3. Oturumuna katılacağı gün nüfus cüzdanının kaybolması nedeniyle sınava girebilmek için
Kaymakamlıktan geçici kimlik belgesi almak istemiş ancak Pazar günü Kaymakamlığın açık olmaması nedeniyle geçici kimlik belgesi alamayarak sınava katılamayan başvuran, bu kapsamda
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
10 / 15yaşadığı mağduriyette ihmali olan kamu görevlilerinin cezalandırılması, giremediği sınavın
kendisine tekrar yapılması ve ÖSYM’nin maddi, manevi zararını tazmin etmesi talepleriyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
12. ÖSYM’nin Kurumumuza gönderdiği bilgi ve belgelerden anlaşıldığı üzere; 4 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 347. maddesi gereği alanda sınav yapma, sınavı değerlendirme, duyuruları yapma yetkisinin ÖSYM’de olduğu, 348. maddesi uyarınca, gerekli hâllerde, adayların eşdeğer sınavlara alınmasına karar vermek hususunda ÖSYM Yönetim Kurulu’nun yetkili olduğu, yine 6114 sayılı Kanun’un 9. maddesi gereği olağandışı bulgulara rastlanılması halinde eşdeğer sınav uygulaması yapılacağı düzenlemelerinin olduğu, başka nedenlerle eşdeğer sınav uygulamasının yapılamadığı görülmektedir .
13. 8 nolu paragrafta yer verilen 28423 sayılı Yönetmeliğin, 3, 5 ve 10 uncu maddelerinde, adayın kimlik belgesinin, güncel fotoğrafının bulunduğu TC Kimlik Kartın ve Nüfus cüzdanını veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport ile bu belgelerin dışında sınavın ve sınav yapılacak merkezin özelliğine göre gerektiğinde ÖSYM tarafından geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilebilecek belgeleri olarak tanımlandığı ve ÖSYM tarafından gerçekleştirilecek sınavlara fotoğraflı sınav giriş belgesi ve kimlik belgesi olmaksızın katılmanın mümkün olmadığının kesin olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır .
14. Yine, 6114 sayılı Kanunun da “kılavuz” ifadesinin; adaylar için bağlayıcı düzenlemelerden oluşan bir bilgi paketi olarak tanımlandığı görülmektedir . Bu kapsamda adayların 2018 KPSS
Kılavuzunda ilgili oturumuna ait Sınava Giriş Belgesinden başka, nüfus cüzdanı veya T .C. Kimlik
Kartı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaportunun aslını da yanlarında bulundurmaları zorunlu olduğu ve bu belgeleri yanında bulundurmayan adayların mazereti ne olursa olsun, sınava alınmayacakları, bir adayın bu belgeleri yanında olmadığı hâlde Sınav Koordinatörlerinin, bina ve salon görevlilerinin veya ÖSYM Temsilcilerinin kararıyla herhangi bir salonda sınava alınmış olsa bile, bu adayın sınavının geçersiz sayılacağının açıkça düzenlendiği görülmektedir .
15. 2018 KPSS Lisans (ALAN BİLGİSİ) I . Oturum, 2. Oturum ve 3. Oturum Sınava Giriş Belgeleri
Açıklandı ” başlıklı duyurunun ekinde yer alan “Temel Kurallar”da ve adayların sınava girerken yanlarında bulundurmaları zorunlu olan Sınava Giriş Belgesinde adaylara gerekli hatırlatmada bulunulduğu görülmektedir . ÖSYM tarafından söz konusu sınavın olduğu gün Nüfus
Müdürlüklerinin açık olduğuna ya da olacağına ilişkin herhangi bir duyuru, bilgilendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır .
16. Yukarıda açıklanan mevzuat, düzenleyici işlemler ve değerlendirmeler neticesinde, başvuranın talep ettiği, mağduriyetine sebep olan kamu görevlileri hakkında gerekli soruşturmanın yapılması ve cezaların verilmesi, giremediği sınavın tarafına tekrarını yapılması ve maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden; ÖSYM Başkanlığı tarafından yapılan işlemlerde hukuka uygun hareket edildiği, gerek görevliler hakkında cezai bir işlemi gerektirecek herhangi bir durumun gerekse başvuranın eşdeğer bir sınava alınmasını gerektirecek koşulların gerçekleşmediği, yine İçişleri
Bakanlığı’nın İlçe Nüfus Müdürlüklerine sınav günleri Müdürlüklerin açık bulundurulmasına ilişkin bir talimatı olmadığı ve görevli memurların yazılı talimatta belirlenen gün ve saatlerde görev
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
11 / 15yerinde bulunarak hukuka uygun hareket ettikleri anlaşılmıştır .
17. Öte yandan, Kurumumuz tarafından verilen, 17/ 01/ 2014 tarihli 02.2013/ 323 Şikayet No.lu ve 2014/ 14 Karar No.lu Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararında, şikayetçinin nüfus cüzdanını kaybetmiş olması nedeniyle giremediği ÖSYM tarafından gerçekleştirilen Mühendislik Tamamlama Giriş
Sınavına kabul edilmemesi sonucu oluşan mağduriyetin giderilmesi talebiyle yaptığı başvuruda, ÖSYM Başkanlığı tarafından mevzuata uygun hareket edildiği, hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varılmakla beraber, olası mağduriyetlerin önüne geçebilecek bir önlem olarak nöbetçi nüfus müdürlüklerinin açık bulundurulmaması hakkaniyete aykırı görülmüştür .
18. Yukarıda yer verilen Kurumumuz Kararının inceleme araştırma sürecinde ÖSYM, talep edilen bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Kurumumuza gönderilen 20/ 10/ 2013 tarihli ve 30023 sayılı yazıda; ÖSYS, KPSS gibi büyük çapta yapılan sınavlarda İçişlerine bağlı Nüfus Müdürlüklerinin açık tutulduğu; başvuruya konu 2013 Mühendislik Tamamlama Giriş Sınavında ise Müdürlüklerin açık tutulmasına ilişkin bir yazışma yapılmadığını belirtmiş olmasına rağmen, gerek 2014/ 3288 şikayet numaralı 21/ 01/ 2015 tarihli karar kapsamında Kurumumuza gönderdiği bilgi ve talebimize verdiği cevabi yazısında gerekse bu dosya kapsamında Kurumumuza gönderdiği cevabi yazısında
Nüfus Müdürlüklerinin açık bulundurulması yönünde bir düzenleme olmadığı hususuna farklı bir açıdan yaklaşmıştır .
19. Daha önce 17/ 01/ 2014 ve 21/ 10/ 2015 tarihlerinde Kurumumuzca tavsiye edilen hususlardan olan; “ mağduriyetlerin önüne geçilmesi için büyük çapta yapılan tüm sınavlar bakımından
Nüfus Müdürlüklerinin açık bulundurulması ” çözüm önerisinin haklılığı bu dosya kapsamında da yeniden görülmekte olup , ilgili idarenin 2.8 nolu paragrafta yer verilen “ Nüfus müdürlüklerinin açık tutulması uygulaması sınava girecek aday sayısının en fazla olduğu, aday sayısının fazlalığına bağlı olarak nüfus cüzdanıyla ilgili sorunların en fazla yaşandığı YKS ve KPSS
Ortaöğretim/Ön Lisans sınavları ile sınırlı olarak yapıldığı ve yıllar yılı süre gelen işbu uygulama neticesinde bu hususun tüm adaylarca bilinen yerleşik bir uygulama haline geldiği ” yaklaşımın terk ederek, Nüfus Müdürlüklerinin açık tutulması uygulamasının ivedilikle her sınav için uygulamaya geçirilmesi büyük önem taşımaktadır .
20. Çünkü bireylerin nüfus cüzdanlarını kaybetmesi, her yaş düzeyinde, herkesin başına gelebilecek, hayatın olağan akışına uygun ve her daim makul karşılanabilecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek mücbir bir sebeptir . Sınav merkezlerindeki nöbetçi nüfus müdürlüklerinin açık bulundurulması için gereken adımların atılması ilgili mevzuat gereği ÖSYM’nin görev ve sorumluluğundadır .
21. Ayrıca YKS, KPSS (Ortaöğretim/Ön Lisans) sınavlarında Nüfus Müdürlüklerinin açık bulundurulması uygulamasına istinaden bireylerin, hukukun üstünlüğünün ve hukuki güvenliğin bir gereği olarak belirlilik, öngörülebilirlik ve istikrar ilkeleri gereği idarenin benzer bir uygulamayı gerçekleştireceğine güvenerek hareket edebilecekleri, nitekim somut olayımızda adayın Fatih İlçe
Kaymakamlığına başvurduğu anlaşıldığından, Nüfus Müdürlüklerinin açık bulundurulmaması bu ilkelerle örtüşmemektedir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
12 / 1522. Sonuç olarak; yukarıdan bu yana anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin başvuruya konu işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir . Ancak, söz konusu başvuruya benzer bir başvuruda Kurumumuzdan çıkan kararda da ifade edildiği üzere; oluşan ve oluşabilecek mağduriyet bilindiği halde, mağduriyetlerin önüne geçebilecek bir önlem olarak nöbetçi nüfus müdürlüklerinin açık bulundurulmaması hakkaniyete aykırı görülmüştür .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kanunlara uygunluk, nezaket, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı ; ancak idarenin başvurana verdiği cevapta karara karşı başvuru yolunu göstermediği, bu nedenle iyi yönetişim ilkelerinde vurgulanan
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmakla birlikte, 24. 2018/ 13 sayılı 12/ 10/ 2018 tarihinde ve 30563 sayılı ile Resmi Gazetede yayımlanan
Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte insan odaklı yönetim anlayışı doğrultusunda bürokrasinin azaltılması ve kurumların görev alanı dışında kalan başvurularda dahi, gerekli girişimler yapılarak vatandaşa geciktirilmeksizin nihai ve kesin bilgi verilmesi ve başvuruların doğru ve süratli sonuçlandırılması konusunda kamu kurum ve kuruluşlarına talimat verildiği, dikkate alındığında ve Kurum ve Kuruluşların işbirliği içerisinde insanı merkeze alan bir yaklaşımla hak kayıplarının ve mağduriyetlerin önlenmesini amaç edinmesinin beklendiği ve bu doğrultuda gerekli tüm tedbirlerin alınmasının amaç edinmesinin gerektiği açıktır .
25. Yine insan odaklı yaklaşımın bir gerekliliği olan iyi yönetişimin temelinde yer alan 5 ilkeye bakıldığında; “açıklık” ilkesinin , karar alma sürecinde şeffaflığa ve iletişime daha fazla önem verilmesini gerektirdiği , “katılım” ilkesinin, politikaların hazırlanması ve uygulanmasına yurttaşların daha sistematik olarak dâhil olmasını ifade ettiği, “hesap verebilirlik” ilkesinin, karar alma sürecinde yer alan taraflardan her birinin rolünün açıklığa kavuşturulması ve sürece dâhil olan her bir aktörün kendisine verilen rol doğrultusunda sorumluluk üstlenmesini gerektirdiği, “etkililik” ilkesinin, kararların uygun seviye ve zamanda alınmasını ve ihtiyacı karşılamasını ifade ettiği .
“tutarlılık” ilkesinin ise özellikle faaliyet alanlarında karar almak durumunda olan kurumların kararlarında tutarlılığı gözetmesi gereğini ifade ettiği dikkate alındığında, 26. Kurumumuza 2013 yılından bu güne kadar gelen, mağduriyetlerin devam ettiğinin bilindiği ve gerekli düzenlemelerin yapılmasını çok kereler Tavsiye ettiğimiz bir konu hakkında ilgili idarenin bundan böyle yukarıda yer verilen paragraftaki iyi yönetim/yönetişim ilkelerine uygun bir bakış açısıyla konuyla ilgili düzenleme yapması beklenmektedir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
13 / 15VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABUL KISMEN
REDDİNE;
1. Başvuranın, eşdeğer sınava alınması, mağduriyetinden sorumlu olan görevlilere işlem yapılması ve maddi ve manevi zararının tazmin edilmesi taleplerinin REDDİNE, 2. Tüm sınavlarda adayların eğitim ve çalışma hakkı başta olmak üzere bütün hak ve hürriyetlerini etkileyebilecek hak kayıpları ve mağduriyetlerin önüne geçilmesi amacıyla, sınavların gerçekleştirildiği merkezlerde nöbetçi nüfus müdürlüğü uygulamasının hayata geçirilmesi için gerekli düzenlemelerin en kısa sürede yapılması, hususunda ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞINA ve İÇİŞLERİ
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
14 / 155070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.