|
ÖZET: Bu karar, Anadolu Üniversitesi’nde yabancı uyruklu öğrenci olarak kayıtlı bir başvuranın, geçmiş dönemlerde eksik yatırılan “Cari Hizmet Maliyeti Öğrenci Katkı Payı” tutarına itirazını konu almaktadır. Başvuran, her dönem için belirtilen harcı ödediğini, ancak sistemsel bir hata nedeniyle eksik ödeme yapıldığını iddia ederek, kendisinden kaynaklanmayan bir durumdan dolayı mağdur edilmemesi gerektiğini talep etmiştir. İdare, başvuranın eksik ödediği tutarın 1.136 TL olduğunu ve bu tutarın tahsil edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Danıştay, başvuranın eksik tahsil edilen katkı payının idare tarafından “açık hata” kapsamında geri alınabileceğine hükmetmiştir. İlgili mevzuat ve içtihatlar doğrultusunda, idarenin hatalı tahsilatını düzeltme hakkına sahip olduğu ve başvuranın durumu göz önüne alındığında, idarenin talep ettiği katkı payının tahsilinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 3920-3920
BAŞVURU NO : 2018/16248
KARAR TARİHİ : 18/02/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : İdarece sonradan tahsili istenen “Cari Hizmet Maliyeti
Öğrenci Katkı Payı” tutarına itiraz hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 06/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran … Kurumumuza tarihinde yapmış olduğu başvuruda özetle;
Azerbaycan vatandaşı olduğu için 2016 yaz döneminde Anadolu Üniversitesi tarafından düzenlenen Yabancı Uyruklu Öğrenci Sınavına (YÖS) girdiğini ve 2016-2017 eğitim-öğretim yılı için Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar Öğretmenliği (BÖTE) bölümüne kayıt yaptırmaya hak kazandığını ve 2016 Ağustos ayında ilgili Bölümün öğrenci işlerine giderek kesin kayıt için istenen belgeleri sunduğunu ve bölüme kesin kaydını gerçekleştirdiğini, o tarihten itibaren her dönem başında Üniversitede kayıt yenileme için belirlenen tarihlerde o dönem için istenilen öğrenim harcını yatırdığını, ders seçimini yaptığını, her dönem alabileceği en fazla kredi ve dersleri alarak Üniversiteyi kısa sürede bitirmek için çaba sarf ettiğini, nitekim
5 dönem (2.5 yıl) gibi kısa bir sürede Üniversiteyi bitirmek üzere olduğunu, 2018 Kasım ayında
öğrenci işlerinden geçmiş dönemlerdeki öğrenim harçlarını eksik yatırdığının ve 1136 TL gibi bir borcunun olduğunun, bu borcu ödemesi gerektiğinin söylendiğini, kendisinin her dönem başında sistemde ne kadar ücret belirtildi ise onu ödediğini ve eksik ödeme yapmadığını belirttiğini, eksik ödeme yapmış olsa zaten o dönem için ders seçemeyeceğini açıklayarak bu durumun çözümlenmesi ve kendisinden kaynaklanmayan bir sorundan dolayı mağdur edilmemek adına Öğrenci İşleri Daire Başkanlığına başvuruda bulunduğunu ancak
“Kayıtlarımız incelendiğinde Cari Hizmet Maliyeti Katkı Payı tutarlarınızın sehven eksik yüklendiği anlaşılmış olup eksik yüklenen 1136,00 TL’lik tutarın tarafınızca ödenmesi gerekmektedir.” şeklinde cevap verildiğini belirterek mezuniyetine çok az bir süre kalmışken
Üniversiteden kaynaklanan sebeplerle mağdur edilmemesi için gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2) Kurumumuzun 14/12/2018
tarihli ve … sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü
Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 02/01/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazılarında;
2.1) Başvuranın … YU numaralı öğrenci olarak Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi
Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümüne Üniversitenin düzenlediği
ANADOLUYÖS (Yurt Dışından Kabul edilen Öğrenci Kontenjanlarına Başvurup Kendi imkanları ile Eğitim almak isteyen Öğrenci) 63,12 puan alarak yerleştirildiği ve 04/08/2016 tarihinde kaydı yapıldığı,
2.2) Üniversitenin Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümüne
yabancı uyruklu öğrenci kontenjanı ile yerleşen öğrencilerden Yükseköğretim Kurulularında
Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim
Ücretlerinin Tespitine Dair
Karara göre Üniversite Yönetim Kurulu tarafından alınan karar dahilinde Cari Hizmet Maliyeti
Katkı Payı alınmakta olduğu, başvuran tarafından yapılan ödemeler ile ilgili belgelerin ekte gönderilmekte olduğu,
2.3) Başvuranın 2016-2017 öğretim yılı Güz Döneminde 04/08/2016 tarihinde 426,00 TL Cari
Hizmet Maliyeti Katkı Payı ödediği, 2016-2017 öğretim yılı Bahar Dönemi dahil bugüne kadar her dönem 426,00 TL ödemesi gerekirken 142,00 TL ödeme yapmış olduğu, bunun nedeninin ise başvuranın 16/10/2014 tarihinde Anadolu Üniversitesi Açıköğretim İşletme Fakültesi
İşletme Programına kayıtlı olduğundan, ilk kayıtlı olduğu üniversite Cari Hizmet Maliyeti
Katkı Payı Tutarı olarak alınmayıp, ikinci üniversiteye kayıtlı olanlardan Cari Hizmet Maliyeti
Katkı Payı Tutarı 142,00 TL ücret alınması olduğu, 2016-2017 öğretim yılı Bahar Dönemi başlarında bilgi işlem Cari Hizmet Maliyeti Katkı Payı tutarı 3 katı alınacak öğrencilerden, Cari
Hizmet Maliyeti Katkı Payı tutarı birden fazla lisans programına kayıtlı olarak güncellediğinden 142,00 TL olarak bankaya ödeme bilgisi gönderildiği, öğrenci işlerinin
Eğitim Fakültesini uyarması ile kontrol yapılarak ödemelerde hata olduğu belirlenip öğrenciye bilgi verildiği, başvuranın bu güne kadar 994,00 TL ödeme yapmış olduğu, ödemesi gereken tutarın ise 2.130,00 TL olduğu, aradaki fark olan 1.136,00 TL nin bankaya borç olarak bildirildiği,
2.4) “Cari Hizmet Maliyeti Katkı Payı” tutarlarının sehven eksik ödendiği tespit edilen
başvuranın ödemesi gereken tutar bildirilerek tahsil edilmekte olduğu, başvuranın öğrenimine halen devam etmekte olduğu,
2.5) Başvuruya konu işlemler Yükseköğretim Kurulularında Cari Hizmet Maliyetlerine
Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar dahilinde Üniversite Yönetim Kurulu tarafından alınan karara göre yapılmakta olduğu,
2.6) Şikâyet konusunda başvurana tesis edilmiş bir işlem bulunmamakta olduğu, sehven
ödenmeyen tutarın başvurandan talep edildiği,
2.7) Başvuran ile idareleri arasında yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca
karar bağlanmış uyuşmazlıklar bulunmamakta olduğu, yönünde açıklamalara yer verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve
kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesine göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5’inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 06/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun “Cari hizmet maliyetinin
hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri:” başlıklı 46 ıncı maddesinde; “a.
Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır.
Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır.
Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz. b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulunun görüşü ve Milli Eğitim
Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenir. c. Bu maddenin (ç), (d) ve (e) fıkralarında belirtilen durumlarda her bir ders için kredi başına ödenecek katkı payı veya öğrenim ücreti tutarları, her bir dersin kredisinin ilgili dönemde alınması gereken toplam ders kredisine oranlanması sonucu bulunacak katsayının ilgili dönem için belirlenen öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti ile çarpılarak, ilgili yükseköğretim kurumunca dönem başlarında hesaplanır. g. Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir. Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz. Ödeme güçlüğü bulunan birinci öğretim öğrencilerinin ödemesi gereken katkı payının tamamı, talepleri halinde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumunca katkı kredisi olarak verilebilir.” 6. Karar Sayısı 2018/12007 olan ve Bakanlar Kurulu’nca 27/6/2018 tarihinde kararlaştırılan 2018-2019 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari
Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları Ve Öğrenim
Ücretlerinin Tespitine Dair Karar’ın; 6.1. “Merkezi yerleştirme esaslarına göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrencilerin öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri” başlıklı birinci maddesinde; “(1)
2018-2019 Eğitim-Öğretim Yılında yükseköğretim kurumlarının cari hizmet maliyetlerine birinci öğretim ve açık öğretimde Devlet ve öğrenci tarafından yapılacak katkı payı tutarları ekli (1) sayılı cetvelde, ikinci öğretim ve uzaktan öğretim öğrencilerinin öğrenim ücreti tutarları ekli (II) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Bir eğitim-öğretim yılında iki dönem öğretim yapan yükseköğretim kurumlarında, her bir dönem için alınacak öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri, ekli cetvellerde belirlenen tutarların yarısıdır. 2018-2019 Eğitim-Öğretim
Yılında öğrenimine devam eden veya yeni kayıt yaptıracak birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden, 3 üncü ve 10 uncu maddelerdeki hükümler saklı kalmak kaydıyla, öğrenci katkı payı alınmaz. Bu öğrencilerden alınması gereken öğrenci katkı payı tutarları, Devlet tarafından karşılanır…” 6.2. “Katkı payı ve öğrenim ücretini süresinde ödemeyenler hakkında yapılacak işlem” başlıklı ikinci maddesinde; “(1) Öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında kayıt olma veya kayıt yenileme sırasında ödenir. Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ile mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz.(2)Kayıt yaptırmadığı için öğrencilik haklarından yararlanmayanlar, daha sonraki dönemlerde kayıt yaptırmaları halinde, öğrencilik haklarından yararlanmadığı döneme ait katkı payı ve öğrenim ücreti ödemez.” 6.3.“Yurtdışından kabul edilecek öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti tutarları” başlıklı üçüncü maddesinde; “(1) Yurtdışından öğrenci kabul kontenjanları dâhilinde kayıt yaptıracak öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti; -önlisans ve lisans programlarında ilgisine göre ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirlenen öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretinin üç katından az olmamak ve cari hizmet maliyetinin beş katını aşmamak üzere,-lisansüstü programlarda ekli (I) sayılı cetvelde belirlenen öğrenci katkı payının üç katından az olmamak üzere, yükseköğretim kurumları tarafından belirlenir.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi
gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına
Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8)Anadolu Üniversitesinin Yurtdışından kabul edilen öğrenci kontenjanlarına başvurup kendi imkanları ile eğitim almak isteyen öğrenciler için düzenlediği ANADOLUYÖS Sınavından 63,12 puan alarak Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğrenim Teknolojileri
Eğitimi Bölümüne 04/08/2016 tarihinde kayıt olan başvuran, bugüne kadar kendisinden istenen öğrenci katkı tutarlarını her dönem için ödediğini, fakat 2018 yılı Kasım ayında öğrenci işlerinden aranarak geçmiş dönemlerdeki katkı payı tutarlarının eksik yatırıldığı ve 1136 TL borcu bulunduğunun tarafına iletildiğini, okulunu bitirmek üzere olduğunu, her dönem başında sistemde ne kadar ücret belirtildi ise onu ödediğini açıklayarak kendisinden kaynaklanmayan bir sorundan dolayı mağdur edilmemesi için gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
9) Uyuşmazlığa konu mevzuat hükümlerine bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunun “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri:” başlıklı 46 ıncı maddesinde; “…Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır… Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulunun görüşü ve Milli Eğitim Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Bakanlar Kurulu kararıyla belirlenir….” şeklindeki düzenlemeler ile; 2018-2019
Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine
Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair
Karar’ın “Yurtdışından kabul edilecek öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti tutarları” başlıklı üçüncü maddesinde; “(1) Yurtdışından öğrenci kabul kontenjanları dâhilinde kayıt yaptıracak öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti; -önlisans ve lisans programlarında ilgisine göre ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirlenen öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretinin üç katından az olmamak ve cari hizmet maliyetinin beş katını aşmamak üzere,.., yükseköğretim kurumları tarafından belirlenir .”düzenlemelerinin mevcut olduğu görülmüştür.
10) Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde
bakıldığında; başvuran …’un yabancı uyruklu öğrenci olarak yurtdışından kabul edilen kendi imkanıyla eğitim almak isteyen öğrenci kontenjanı kapsamında ANADOLUYÖS ile, Anadolu
Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğrenim Teknolojileri Eğitimi Bölümüne 04/08/2016 tarihinde yerleştiği, kendisinden ilk olarak 426 TL Cari Hizmet Maliyeti Katkı Payı alındığı, akabinde ise başvuranın 16/10/2014 tarihinde Anadolu Üniversitesi Açıköğretim
İşletme Fakültesi İşletme programına yerleşmesi sebebiyle ilk kayıtlı olduğu Üniversite Cari
Hizmet
Maliyeti Katkı Payı tutarının alınmayıp, ikinci üniversiteye kayıtlı olanlardan alınan Cari
Hizmet Maliyeti Katkı Payı tutarı olarak 142 TL alındığı, bunun sebebinin bilgi işlem bürosunun Cari Hizmet Maliyet Tutarının 3 katı alınacak öğrencilerden birden fazla lisans programına kayıtlı olanlarının sisteme 142 TL ödeyecekler olarak güncellemelerinin yapılması olduğu, bu yüzden başvuranın 2.130,00 TL ödeme yapması gerekirken 994,00TL ödeme yapmış olduğu anlaşılmıştır.
11) “2018-2019 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet
Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları Ve Öğrenim Ücretlerinin
Tespitine Dair Karar”ın “Yurtdışından kabul edilecek öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti tutarları” başlıklı üçüncü maddesinde; “(1) Yurtdışından öğrenci kabul kontenjanları dâhilinde kayıt yaptıracak öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti; -önlisans ve lisans programlarında ilgisine göre ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirlenen öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretinin üç katından az olmamak ve cari hizmet maliyetinin beş katını aşmamak üzere,.., yükseköğretim kurumları tarafından belirlenir.” düzenlemesi gereği başvuranın kayıtlı olduğu Eğitim Fakültesi için belirlenen I Sayılı Cetvel (A) incelenmiş ve öğrenci katkısının yıllık 284 TL yani dönemlik 142 TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Yine ilgili
Bakanlar Kurulu Kararı gereği yurtdışından öğrenci kabul kontenjanları kapsamında kayıt yaptırmış olan öğrencilerden alınacak öğrenci katkı tutarlarının, bu cetvellerde belirlenen ücretin 3 katından az olmamak üzere ve cari hizmet maliyetinin beş katını aşmamak üzere ilgili yükseköğretim kurumunca belirleneceği anlaşılmıştır. Bu kapsamda idarece gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde; bu konuda 2015 yılı Güz Döneminden 2018 yılı Güz Dönemine kadar alınan tüm Üniversite Yönetim Kurulu kararlarında yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak öğrenci katkı payı tutarının Türk öğrencilerden alınacak tutarın 3 katı olarak alınması yönünde karar verildiği görülmüştür.
12) Yine başvuranın Üniversiteye kayıt yaptırmış olduğu 2016 Güz Döneminden 2018 Güz
Dönemine kadar bu anlamda alınan bütün Bakanlar Kurulu kararları taranmış ve o tarihten bu yana Eğitim Fakültesi için belirlenen “Cari Hizmet Maliyeti Öğrenci Katkı Payı” tutarlarında (284 TL) herhangi bir değişiklik olmadığı anlaşılmıştır.
13) Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve E:1968/8, K:1973/14
sayılı kararında; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının ise, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; yapılan ödemenin her zaman geri alınabilmesi olanağını tanıyan “açık hata” halinin ise; yapılan ödemede, ödemenin muhatabı olan kişinin ( idare edilenin ) kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanın mevcudiyetini ifade ettiği kabul edilmektedir.
Uygulamada bu çoğu kez ilgili mevzuata aykırı bir şekilde ve hiç gereği yokken yapılan ödemeler şeklinde ortaya çıkmaktadır.
14) Somut olaya 13 numaralı paragrafta yapılan açıklamalar çerçevesinde bakıldığında,
idarece başvurandan ilgili mevzuata aykırı bir şekilde eksik tahsil edilen na dair işlemin YÖS ile Üniversiteye yerleştiğinin bilincinde olan başvuranın kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatayı içerdiği değerlendirmeleriyle idarenin eksik alınmış olan “Cari Hizmet Maliyetleri
Öğrenci Katkı Payı” tutarını başvurandan bu aşamada tahsilini isteyebileceği kanaatine varılmıştır.
15) Konu ile ilgili yargı kararlarına bakıldığında; Danıştay Sekizinci Dairesinin
7.6.2004 günlü, E:2003/1171, K:2004/2681 sayılı kararıyla, 2547 sayılı Yükseköğretim
Yasasının 46. maddesinde yükseköğretim kurumlarında cari hizmet ödeneklerinin, öğrenci başına olmak üzere belirleneceği, öğrenci başına düşen cari hizmet ödeneğinin, öğrenim dallarının niteliklerini ve süreleri ile yükseköğretim kurumlarının özellikleri göz önünde tutularak Yükseköğretim Kurulunca farklı miktarlarda tespit edileceği, bu miktar ile uygulamaya ilişkin esas ve usullerin her yıl Bakanlar Kurulunca belirleneceği; 3843 sayılı
Yasanın 7. maddesinde ise ikinci öğrenim isteğe bağlı ve paralı olduğu, paralı öğretime kabul edilecek öğrencilerin ödeyecekleri öğrenim ücretlerinin, öğrenim dallarının niteliklerine göre öğrenci maliyetleri de dikkate alınarak, Yükseköğretim Kurulunun görüşü, Milli Eğitim
Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca tespit edileceği, alınacak ücretlerin normal örgün öğretim için belirlenen cari hizmet maliyetinin yarısından az olamayacağı kuralının yer aldığı; dava konusu Bakanlar Kurulu Kararının 25. maddesinde ise vakıf yükseköğretim kurumları ve yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından örgün veya ikinci öğretime geçiş yapan öğrenciler ile yurtdışında eğitim gören ve denklikleri yapılarak Türkiye´deki bir üniversitede lisans tamamlamalarına karar verilen ve üniversitelere yerleştirilen öğrencilerin geçiş yaptıkları kurumun ikinci öğretim ücretini ödeyeceklerinin belirlendiği, devlet payı ve cari hizmet katkı paylarının, yükseköğretim kurumlarının öğretim nitelikleri ve süreleri ile öğrenci sayısına göre bu kurumların bütçelerine konulmakta olduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla önceden belirlenen bu miktarlara göre oluşturulan unsurlarda azalma ya da artma olmasının bütçe uygulamasında uyumsuzluğa neden olacağı, diğer yandan, Devlet üniversitesinden yatay geçiş yapan öğrenciler için önceden ödenek hesaplanmış olduğu, vakıf üniversitelerinden yatay geçiş yapan öğrencilerle durumları farklı olacağından, ortada eşitlik ilkesine ve Bakanlar
Kuruluna yasa ile verilen yetkilere aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
15.1) Danıştay 11.Dairesinin E. 2015/2048 , K. 2015/3062 no’lu ilamında; “Uyuşmazlık konusu
olayda, davacının hata veya hilesi bulunmamakla birlikte, mevzuatta İzmir Rüştü Ünsal Polis
Meslek Yüksek Okulu Müdürlüğü görevinden dolayı davacıya makam ve görev tazminatı ödeneceğine ilişkin herhangi bir düzenlemeye de yer verilmemiştir.
Buna göre, davacıya makam ve görev tazminatı ödeneceğine ilişkin mevzuatta bir düzenleme yer almadığından dolayı mevzuatın yanlış yorumlanmasından da bahsetme imkanı bulunmadığı dikkate alındığında, davacıya yapılan yersiz ödemelerin “açık hata” kapsamında yapılan ödemeler olduğu açıktır. Bu durumda, açık hata kapsamında kabul edilmesi gereken söz konusu fazla ödemenin dava açma süresi ile bağlı olmaksızın geri alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığından, işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.” şeklinde karar verdiği anlaşılmıştır.
16) Kurumumuzca yapılan inceme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın
anlatımları, idarece gönderilen bilgi ve belgeler, dayanak mevzuat kapsamında idarece yabancı uyruklu kontenjanı ile Üniversiteye yerleşen başvurandan her ne kadar sistemsel bazı problemler sebebiyle zamanında alınması gerekli öğrenci katkı bedeli eksik alınmış ise de idarenin açık hata ile yapmış olduğu işlemi her zaman düzeltebileceği prensibi dahilinde henüz öğrenciliği devam eden başvurandan Üniversite tarafından mevzuat kapsamında alınan
Yönetim Kurulu kararı doğrultusunda tesis edilen eksik tahsil edilen “Cari Hizmet Maliyeti
Öğrenci Katkı Payı” tutarının tahsiline yönelik işlemde hukuka ve hakkaniyet ölçütlerine aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir. Ayrıca idarenin başvurandan tahsil edilmesi gereken cari hizmet katkı payı tutarını bilgi işlem bürosundan kaynaklı birtakım sebeplerden ötürü eksik girmiş olduğu anlaşılmakla; idarenin bundan sonraki işlem ve eylemlerinde mevzuata uygun olarak hareket etmesi gerektiği ve idareden beklenen dikkat ve özeni göstermesi gerektiği hususları değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Eskişehir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi