|
ÖZET: Bu karar, sağlık alanında lisans tamamlama hakkının genişletilmesi talebine ilişkin bir başvurunun reddine dair hukuki bir değerlendirmeyi içermektedir. Başvuran, 2014 yılı sonrası sağlık alanında önlisans mezunlarının da lisans tamamlama hakkından yararlanması gerektiğini savunmuştur. Ancak, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen Geçici 69. madde uyarınca, yalnızca 19/11/2014 tarihinden önce mezun olanların bu haktan yararlanabileceği belirtilmiştir.
Değerlendirme sonucunda, sağlıkta lisans tamamlama işlemlerinin iki yol ile gerçekleştirilebileceği; birincisinin Dikey Geçiş Sınavı ile, ikincisinin ise Geçici 69. madde kapsamında Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen not ortalamaları ile yerleştirme olduğu ifade edilmiştir. 2014 sonrası mezunların lisans tamamlama haklarının engellenmediği, ancak mevcut düzenlemenin yasama yetkisi çerçevesinde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvurunun reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5955-S.8962
BAŞVURU NO : 2019/1670
KARAR TARİHİ : 23/07/2019
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / :
TEMSİLCİSİ
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Sınavsız sağlıkta lisans tamamlama taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 28/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Tüm Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası adına
tarafından yapılan başvuruda özetle; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Geçici 69’uncu maddesine dayanarak sağlık alanında lisans tamamlamanın her yıl yapıldığı, bu kapsamda önlisans mezunu sağlık personellerinin mezun oldukları önlisans programlarına göre bir üst öğrenime devam etme hakkı kazandığı, bahsi geçen düzenleme nedeniyle 19/11/2014 tarihi sonrası mezun olanların sağlıkta lisans tamamlama programına başvuramadıkları, lisans tamamlama uygulamasının sadece 19/11/2014 tarihi öncesi mezunları kapsamasının eşitlik ilkesine aykırı bir durum yarattığı belirtilerek sağlıkta lisans tamamlama hakkının 2014 yılı sonrası sağlık alanında önlisans mezunlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 28/02/2019 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talebine istinaden YÖK
tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 24/05/2019 tarihli ve sayılı yazıda özetle; Sağlık Lisans Tamamlamanın, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen Geçici 69’uncu madde ile Sağlık Önlisans Mezunlarının Sağlık Lisans Tamamlamalarına İlişkin Usul ve
Esaslar uyarınca YÖK tarafından yapılmakta olduğu, YÖK tarafından belirlenen sağlık önlisans programlarından kanunen 19/11/2014 tarihinden önce mezun olan adayların programa başvurabildikleri, programın ilk uygulanmaya başlandığı 2015 yılından itibaren YÖK’e yapılan taleplerden uygun görülen önlisans programlarının Sağlık Lisans Tamamlama kapsamına dahil edildiği, 2015 yılı öncesi mezunlarının lisans tamamlamalarının Meslek Yüksekokulları ve
Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında
Yönetmelik uyarınca düzenlenen DGS Sınavı ile yapıldığı, 2015 yılından itibaren yapılan
Sağlık Lisans Tamamlama kapsamında toplam 127.374 öğrencinin lisans programlarına yerleştirildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2.) “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur. Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri …
yükseköğretime giriş, … öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”,
3.3) “Yükseköğretim üst kuruluşları” başlıklı 131’inci maddesinde “Yükseköğretim
kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
5.1) “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7’nci maddesinin (e) ve (h)
bentlerinde “e) Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” ve “h) Üniversitelerin her eğitim – öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insan gücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek”,
5.2) “Yükseköğretime giriş ve yerleştirme” başlıklı 45’inci maddesinin (e) bendinde
“Önlisans mezunları için, ilişkili lisans programlarında belirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekilde Yükseköğretim Kurulu kararı ile her yıl dikey geçiş kontenjanı ayrılabilir.”,
5.3) Geçici 69’uncu maddesinde “(Ek: 19/11/2014-6569/32 md.) Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla sağlık alanında ön lisans diploması alanlardan ebelik ve hemşirelik programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, diğerlerine ise Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılır. Bu eğitimler, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği alanlarda uzaktan eğitim yöntemleri ile verilebilir. Uygulama eğitimleri için Sağlık Bakanlığı ile Yükseköğretim
Kurulu iş birliği yapar. Bu eğitimlerin usul ve esasları Yükseköğretim Kurulunca belirlenir.”,
6) Sağlık Önlisans Mezunlarının Sağlık Lisans Tamamlamalarına İlişkin Usul ve
Esasların (http://www.yok.gov.tr/documents/10279/39473087/SLT_Usul_ve_Esas.pdf);
6.1) “Başvuru” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında “2547 sayılı Kanuna göre
kurulan yükseköğretim kurumlarının ebelik ve hemşirelik önlisans programları ile YÖK tarafından belirlenen sağlık önlisans programlarından 19.11.2014 tarihinden önce mezun olarak diploma alanlar programa başvurabilirler.”,
6.2) “Kontenjanlar” başlıklı 5’inci maddesinde “Sağlık lisans tamamlama yapılabilecek
lisans programları ve kontenjanları Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından belirlenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından, Yükseköğretim Kurulu tarafından Sağlıkta Lisans Tamamlama
hakkı verilen önlisans bölümlerinden 2015 ve sonrasında mezun olanlar için, müfredatlarında değişiklik yapılmayanlar veya değişiklik yapılsa bile eşdeğerliği ilgili üniversiteler tarafından kabul edilen bölümlerden mezun olanlara da lisans tamamlama hakkı verilmesi hususunda mevzuat değişikliği ve diğer çalışmaların yapılması amacıyla Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, 1 numaralı paragrafta da belirtildiği üzere, sağlıkta sınavsız lisans tamamlama
hakkının 2014 yılı sonrası sağlık alanında önlisans mezunlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesini talep etmektedir.
9) Başvuruya konu edilmiş olan sınavsız bir şekilde sağlık alanında lisans tamamlamaya ilişkin
düzenlemenin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa 19/11/2014 tarihinde eklenen Geçici 69’uncu maddeyle getirildiği ve söz konusu maddede; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle ebelik ve hemşirelik önlisans programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, Yükseköğretim Kurulunun belirlediği diğer sağlık önlisans programlarından mezun olanlara ise
Yükseköğretim Kurulunun belirlediği alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılacağı, bu
eğitimlerin Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği alanlarda uzaktan eğitim yöntemleri ile verilebileceği ve bu eğitimlerin usul ve esaslarının Yükseköğretim Kurulunca belirleneceği yönünde düzenleme yapıldığı görülmektedir.
10) Mevcut uygulamaya bakıldığında, sağlıkta lisans tamamlamanın iki şekilde mümkün
olduğu; genel uygulamanın kişilerin ÖSYM tarafından yapılan Dikey Geçiş Sınavına girerek alacakları puanla üniversitelerce açılan programlara önceden belirlenen kontenjanlar çerçevesinde yerleştirilmesi şeklindeki olduğu, diğer yolun ise 2547 sayılı Kanunun Geçici 69 uncu maddesiyle getirilmiş olan düzenleme kapsamında uygulanan, YÖK tarafından merkezi sistemle yapılan ve YÖKSİS verileri esas alınarak belirlenen sağlık önlisans mezuniyet not ortalamalarının hesaplanmasıyla adayların Sağlık Alanında Lisans Tamamlama Programına yerleştirilmeleri olduğu anlaşılmaktadır.
11) 2547 sayılı Kanunun Geçici 69’uncu maddesi düzenlemesi kapsamındaki uygulamada,
anılan maddenin yürürlük tarihi olan 26/11/2014 tarihi öncesi ilgili bölümlerden mezun olan herkesin doğrudan istisnasız alımının söz konusu olmadığı, yukarıda 9 ve 10 no.lu paragraflarda açıklandığı üzere açılan kontenjanlara önlisans mezuniyet not ortalamaları çerçevesinde yerleştirme yapıldığı görülmekte olup söz konusu tarih sonrası sağlık alanında önlisans mezunu olanların, Dikey Geçiş Sınavına girerek lisans tamamlama programlarından yararlanabilecekleri değerlendirilmektedir. Ayrıca; bahsi geçen Geçici 69’uncu maddedeki tarih sınırının Kanunla belirlendiği ve yeni bir kanuni düzenlemenin de yasama yetkisinde olduğu açıktır.
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ilgili programlardan ön lisans
mezuniyeti olanların iki yolla sağlıkta lisans tamamlama hakkı olduğu, bu nedenle hâlihazırda sağlık alanında sınavsız lisans tamamlamaya ilişkin bir düzenleme olmasa da 2547 sayılı
Kanunun Geçici 69 uncu maddesi düzenlemesinin yürürlüğe girdiği 26/11/2014 tarihi sonrası mezunların lisans tamamlama haklarının engellenmemiş olduğu ve konuya ilişkin yeni bir kanuni düzenleme yapmanın da yasama yetkisinde olduğu açık olduğundan başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verilmediğinden İdarenin “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uyulmadığı tespitiyle İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi