|
ÖZET: Başvuran, 18/11/2018 tarihinde gerçekleştirilen ALES/3 sınavında, ikamet izni belgesi ile bir adayı sınav salonuna alması nedeniyle 12 ay süreyle sınav görevi verilmemesi ve görev puanının %3 oranında azaltılması yaptırımıyla karşılaşmıştır. Başvuran, bu yaptırımın kaldırılmasını talep etmiştir. Ancak, ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesi ve ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, sınav binalarına giriş için gerekli belgeleri kontrol etme yükümlülüğü gözetmenlere aittir ve geçerli kimlik belgesi olmaksızın adayların sınav salonuna alınması yasaktır. Başvuranın, ikamet izni belgesi ile sınava alınan adayın kimliğini kontrol etmeden salona alması, mevzuata aykırı bir fiil olarak değerlendirilmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda, başvuranın eyleminin hukuka uygun olmadığı ve uygulanan yaptırımların yerinde olduğu tespit edilmiştir. ÖSYM Başkanlığı tarafından tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, sınav güvenliği ve kurallarına uyulmasının önemini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7826-S.11962
BAŞVURU NO : 2019/7537
KARAR TARİHİ : 29/08/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞI
Başvurana sınav gözetmenliği sebebiyle ÖSYM tarafından
BAŞVURUNUN KONUSU :
uygulanan yaptırımın kaldırılması talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 04/04/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran … … Kurumumuza tarihinde yapmış olduğu başvuruda özetle; 18/11/2018 tarihinde uygulanan Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavında (ALES/3) gözetmen olarak görevli olduğu … no’lu salonda, üzerinde soğuk damgalı mühür olan ve İçişleri Bakanlığı tarafından yabancı uyruklu öğrencilere verilen kimlik kartını gösteren bir adayı, bu kimlik kartını bina sınav sorumlusuna ve ÖSYM temsilcisine de göstererek teyit ettirip sınav salonuna almasından dolayı ÖSYM tarafından 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanından %3,00 oranında azaltma yaptırımı uygulandığını, sınav salon başkanlarına verilen bir bilgilendirme metninde İçişleri Bakanlığının vermiş olduğu soğuk damgalı kimlik kartları ile yabancı uyruklu kişilerden sadece Suriye uyrukluların sınava alınabileceği yönünde ifade geçtiğini, başvuranın da adayı Suriye uyruklu sanarak sınava aldığını fakat adayın Irak uyruklu olduğunun anlaşıldığını belirterek hakkında uygulanan yaptırımın kaldırılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu uyuşmazlığa ilişkin Kurumumuzca istenen 16/05/2019 tarihli ve …
sayılı bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca 13/06/2019 tarihli ve … sayılı evrak ile verilen cevabi yazıda; 2.1. ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinin; 21. maddesinin “Adayların Salona Alınması” başlığı altında, salon görevlilerinin sınavın başlama saatinden önce adayların yüzüne, Sınava Giriş Belgesine, T.C. Nüfus Cüzdanında/Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartına (veya süresi geçerli pasaport/K.K.T.C Kimlik Belgesi/Pembe-Mavi Kart/Geçici Kimlik
Belgesi/T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen süresi geçerli Uluslararası
Koruma Statü Sahibi Kimlik Belgesi/T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen Geçici Koruma Kimlik Belgesi (Suriye Uyruklular için)) yer alan fotoğraf ile Salon
Aday Yoklama Listesindeki fotoğrafına dikkatlice bakarak kimliğinden emin oldukları adayları tek tek salona almaları gerektiği, 7. bendinde, salon görevlilerinin yerlerine oturan adaylara Sınava Giriş Belgesi ve T.C. Nüfus Cüzdanını/Türkiye Cumhuriyeti
Kimlik Kartını (veya süresi geçerli pasaport/K.K.T.C Kimlik Belgesi/Pembe-Mavi
Kart/Geçici Kimlik Belgesi/T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen süresi geçerli Uluslararası Koruma Statü Sahibi Kimlik Belgesi/T.C. İçişleri Bakanlığı Göç
İdaresi tarafından verilen Geçici Koruma Kimlik Belgesini (Suriye Uyruklular için)
sıralarının üzerine koymalarını söylemeleri, bu belgeleri yanında bulunmayan veya bu belgeleri kurallara uygun olmayan adayları kesinlikle salona almamaları gerektiği hususunda sınav görevlilerine gerekli bilgilendirme yapıldığı, ilaveten sınavdan önce bina sınav sorumlusu tarafından yapılan bilgilendirme toplantısında da, Görevli İşlemleri Sisteminde tebliğ hükmünde olmak üzere yayımlanan Sınav Uygulama Yönergesi ve Sınav Günü
Yazısında yer alan kuralların tüm görevlilere hatırlatıldığı, 2.2. ÖSYM Başkanlığınca yapılan sınavlarda görev alan sınav görevlilerinin, sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiillerini tanımlayan, uygulanacak yaptırımları düzenleyen ve tebliğ hükmünde olmak üzere ÖSYM Başkanlığı Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ÖSYM
Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 6. maddesinin 3. fıkrasının f bendinde “İlgili mevzuatta sınav binasına giriş için gerekli olduğu belirtilen belgeleri bulunmayan adayları veya görevlileri sınav binasına almak” fiilinin yaptırımı olarak 12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde 3 oranında düşürülmesinin öngörüldüğü, 2.3. Bu kapsamda 18/11/2018 tarihinde uygulanan Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi
Giriş Sınavı (ALES/3) sonrasında ÖSYM Başkanlığına ulaşan ÖSYM Temsilcisi
Değerlendirme Raporu ve başvuranın imzasının da bulunduğu sınav salon tutanağının, Görev
İhmalleri Komisyonu tarafından incelenmesi sonucunda 27/12/2018 tarihli komisyon kararında; başvuranın Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavında (ALES/3)
görevli olduğu … nolu salonda geçerli kimlik belgesi bulunmayan bir adayı (İkamet İzni
Belgesi ile gelen adayı) sınav salonuna aldığının tespit edilmesi nedeniyle hakkında Sınav
Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara
İlişkin Yönergenin 6. maddesinin 3. fıkrasının f bendi kapsamında 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımının uygulandığını, ÖSYM Başkanlığına tesis edilen başvuruya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını, mevzuata aykırılık teşkil eden mezkûr eylem dolayısıyla başvuranla birlikte görev ihmalinde bulunan aynı salonda görevli salon başkanı ve bina girişinde kimlik kontrolü yapan bina yedek görevlisine de aynı yaptırımın uygulandığı, 2.4. Başvuranın bina sınav sorumlusu ve ÖSYM temsilcisinin onayını aldıktan sonra geçerli kimlik belgesi olmayan adayı sınava aldığı iddiasında gerçeğe uyarlık bulunmadığı, ekte sunulu kamera kayıtlarında görüleceği üzere geçerli kimlik belgesi bulunmayan aday sınav binasına 09.39.55’te, sınav salonuna ise 09.42.30’da geldiği; gözetmen olarak görev yapan başvuranın, kimlik belgesini kontrol ettikten sonra adayı oturması için sırasına yönlendirdiği ancak konuyla ilgili olarak bina sınav sorumlusuna veya ÖSYM temsilcisine bilgi vermediği, ÖSYM temsilcisi sınav salonuna saat 11.07.43’te gelmiş, adayların kimliğini kontrol ettiği sırada ikamet izni belgesi ile sınava giren bir aday bulunduğunu fark ettiği, durumu salon başkanına söyleyerek adayın kimlik bilgilerini not aldığı, ÖSYM temsilcisi tarafından bu durum fark edildiğinde sınav devam etmekte olduğundan sınav düzeninin bozulmaması için aday sınav salonundan çıkarılmadığı ve durum salon tutanağına yazıldığı ayrıca ÖSYM Temsilcisi
Değerlendirme Raporunda bu hususun açıkça ifade edildiği, 2.5. Yabancı uyruklu adaylar için sınavlarda geçerli kabul edilecek kimlik belgeleri İçişleri
Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün 20/11/2017 tarihli ve 51513 sayılı yazısı ile ÖSYM
Başkanlığına bildirildiği ve Sınav Uygulama Yönergesinde düzenlendiği, mezkûr Yönergede açıkça yer aldığı üzere ikamet izni belgesi, uyruğu fark etmeksizin tüm adaylar için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilmemekte olup, İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen
Geçici Koruma Kimlik Belgesi yalnızca Suriye uyruklular için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edildiği, bu nedenle söz konusu aday Suriye uyruklu olsaydı dahi ikamet izni belgesiyle sınava alınmaması gerektiğinden başvuran hakkında tesis edilen ÖSYM Başkanlığı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, 2.6. Bu itibarla Görev İhmalleri Komisyonunun 27/12/2018 tarihli kararıyla başvuran hakkında tesis edilen 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımında yukarıda açıklanan gerekçelerle hukuka aykırılık bulunmadığı,
açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü yer almaktadır.
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.
5. Bakanlıklara Bağlı İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347.
maddesinin 2. fıkrasının (f) bendi uyarınca, “Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.” konularının ÖSYM Başkanlığı görev ve yetkileri arasında sayıldığı, 6. 17/02/2011 tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri
Hakkında Kanunun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi, “Bu Kanunun amacı, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığının teşkilat, görev ve yetkileri ile Başkanlık tarafından yapılacak her türlü sınav ve yerleştirmeler ve bu sınavlarda görev alanların yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” hükmü, 6.2. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi, “Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini ifade eder.” hükmü, 6.3. “Sınav merkezleri, görevliler, sonuçlara itiraz” başlıklı 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelden Başkanlıkça uygun görülenler, ihtiyaç duyulması hâlinde sınav hizmetlerinde görevlendirilebilir. Başkanlık tarafından görevlendirilenlerin seçiminde yapılan tercihler görevlendirilmeyen diğer personel açısından bir hak doğurmaz. Görevlilerin Başkanlıkça belirlenen sınav kurallarına aykırı davranışlarının tespiti hâlinde mevcut görevlerinin derhal iptalinin yanı sıra bu personele belirli süreli veya süresiz olarak bir daha sınav görevi verilmeyebilir. Ayrıca görevlinin sınav kurallarına aykırı davranışının derecesi gözetilerek disiplin hükümlerinin uygulanması için bağlı olduğu kurum veya kuruluşa bilgi verilebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin ilkeler
Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.” hükmü, 6.4. “Sınav Güvenliği” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında, “Soruların hazırlanması da dahil olmak üzere, sınav sürecinin herhangi bir aşamasında görev alanlar, ilgili mevzuat çerçevesinde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen kurallara titizlikle uymakla yükümlüdür. Başkanlık sınavların her aşamasında ve sınav sonrası işlemlerde her türlü yazışma, açıklama, görevlendirme ve bilgilendirme işlemlerini, tebliğ hükmünde olmak üzere sınav görevlilerinin kişisel bilgi ve şifreleri ile girebildikleri Başkanlıkça sağlanan güvenli elektronik ortamlarda yapabilir.” hükmü, 6.5. “Sınav Güvenliği” başlıklı 9 uncu maddesinin beşinci fıkrasında, “..Sınav sırasında veya sınavdan sonra incelenen tutanaklar, kamera ses ve görüntüleri, telefon kayıtları, ihbarlar veya başka yollarla bu Kanun ve sınav kurallarının düzenlendiği yönetmelik veya kılavuz esaslarına aykırılık teşkil eden davranışlarının tespit edilmesi halinde adayın sınavı geçersiz sayılır, bu sınav veya yerleştirmeyle kendisine sağlanan haklar geri alınır. Adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına giriş koşulları yönetmelikle düzenlenir.” hükmü, 6.6. “Sınav Güvenliği” başlıklı 9 uncu maddesinin altıncı fıkrasında, “Görevli olması sebebiyle sınav süresince sınav yapılan bina ve salonlara girmek isteyenler, sorulmaksızın kimliklerini ibraz etmekle yükümlüdür. Başkanlık, adaylar ve sınav görevlilerini kapsayacak şekilde biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulaması yapabilir. Biyometrik doğrulamanın kullanılmadığı durumlarda; adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına girişinde nüfus cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport haricinde ilgili kanunlarında resmi kimlik belgesi hükmünde olsa bile başka bir kimlik belgesi geçerli kabul edilmez. Biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulama uygulamaları için elde edilen veriler sınav hizmetlerinde kullanılmak üzere saklanabilir.” hükmü, 7. Adayların ve Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin
Yönetmeliğin; 7.1. 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, “Kimlik belgesi: Üzerinde adayın güncel fotoğrafı bulunan T.C. Kimlik Kartı, Nüfus Cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport ile bu belgelerin dışında sınavın ve sınav yapılacak merkezin özelliğine göre gerektiğinde ÖSYM tarafından geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilebilecek belgeler” şeklinde tanımlandığı, 7.2. 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Adaylar Başkanlıkça yapılan sınavlara; Kimlik
Belgesi ve ÖSYM sisteminden alacakları fotoğraflı Sınava Giriş Belgesi ile girerler. Üzerinde adayın güncel bir fotoğrafı ve T.C. kimlik numarası bulunmayan nüfus cüzdanları ve geçerlik süresi bitmiş pasaportlar kabul edilmez. Biyometrik yöntemlerle de kimlik doğrulaması yapılabilir.”, üçüncü fıkrasında, “Sürücü belgesi, meslek kimlik kartları ve benzeri belgeler, sınava giriş için geçerli kimlik belgeleri olarak kabul edilmez.” hükmü, 7.3. 11 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Sınav başlamadan önce salon başkanı ve gözetmenlerce adayların Kimlik ve Sınava Giriş Belgeleri kontrol edilir. Sınava giriş belgeleri kontrol edilirken her adayın yüzüne iyice bakılarak adayı belgelerdeki fotoğraflar ve Kimlik
Belgesindeki fotoğrafla karşılaştırmaları sınav güvenliği açısından zorunludur. Bu iki belge yanında bulunmayan aday sınav salonuna alınmaz.” hükmü, 8. Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak
Yaptırımlara İlişkin Yönergenin Görev İhmalleri ve Uygulanacak Yaptırımlar başlıklı 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında, “Aşağıda belirtilen fiilleri işlediği tespit edilen sınav görevlilerine, GİS üzerinden 12 ay süreyle görev tercih işlemleri kapatılır ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde üç oranında düşürülür.” hükmü ve ilgili fıkranın (f)
bendinde, “İlgili mevzuatta sınav binasına giriş için gerekli olduğu belirtilen belgeleri bulunmayan adayları veya görevlileri sınav binasına almak” ifadesi, 9. ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinin; 9.1. “Yasal Sorumluluk” başlıklı 7 inci maddesinin birinci fıkrasında, “6114 sayılı kanun gereğince Başkanlık tarafından yapılan sınavlarla ilgili olarak, sınav sorularının hazırlanma sürecinden başlamak üzere görevlendirilen kişiler, başka bir kamu kurumunda veya özel kuruluşta görevli olup olmadığına bakılmaksızın bu Kanun hükümlerine göre ifa ettiği görev bakımından kamu görevlisi sayılır. Sınav Uygulama Yönergesi hükümleri gereğince tevdi edilen görevlerin yerine getirilmemesi, eksik veya geç yerine getirilmesinden kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluk ilgili sınav görevlilerine aittir.” hükmü, 9.2. “Sınav Görevlilerinin Dikkat Etmesi Gereken Genel Kurallar” başlıklı 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Sınav görevlilerinin zorunlu haller dışında sınav salonundan dışarı çıkmaları, diğer sınav salonlarına girmeleri, sınava gelmeyen, sınavı erken bitiren adayların soru kitapçıklarını açmaları, bu kitapçıkları sınav salonundan dışarı çıkarmaları, sınav evrakının fotoğrafını veya fotokopisini çekmeleri ve başkasının incelemesine izin vermeleri, sınav sırasında gazete, kitap, ödev veya sınav kâğıdı gibi şeyler okumaları kesinlikle yasaktır.
Sınav süresince; sınav kurallarına uymayan, kendi görev yaptığı sınav salonunun dışındaki alanlarda zaman geçiren, diğer sınav salonlarına giren veya bina içerisinde dolaşan sınav görevlilerine “ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve
Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge” sine göre işlem yapılacaktır.” hükmü, 9.3. “Adayların Sınava Girebilmeleri İçin Gerekli Belgeler” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, “Sınavlara giriş için sadece aşağıdaki kimlik belgeleri kabul edilir. 1. T.C. Nüfus Cüzdanı ile Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı Bunların dışındaki kimlik bilgilerinin de bulunduğu belgeler(sürücü belgesi, öğretim elemanı, öğretmen, öğrenci belgesi, meslek kimlik kartları vb.) sınava giriş için geçerli belge olarak kabul edilmez. T.C. Nüfus
Cüzdanında, T.C. Kimlik Numarası, fotoğraf bulunmalı ve fotoğrafın üzerinde soğuk damga basılı olmalıdır. T.C. Nüfus Cüzdanı elle veya daktilo ile sonradan doldurulmuş olmamalıdır.
Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı üzerinde adayın fotoğrafı, T.C. Kimlik Numarası bulunan çipli karttır. 2. Pasaport: Pasaportun süresi geçerli olmalıdır. 3. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Kimlik Kartı: “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Nüfus Kayıt Dairesi Müdürü imzası taşıyan fotoğraflı, on (10) haneli Kimlik numarası bulunan, çipli veya kırmızı renkli çizgilere sahip, adayın adı ve soyadı bulunan, tamamen daktilo ile yazılmış, kişiye özel Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti Kimlik Kartıdır. 4. Pembe/Mavi Kart: Türk vatandaşlığından izin ile ayrılanlar ve bunların kanuni mirasçılarına verilen Pembe (403 sayılı kanunun 29’uncu maddesi kapsamında,
5203 sayılı kanunla yapılan değişiklik), Mavi (5901 sayılı kanunun 6304 sayılı kanunla
değiştirilmiş 28. maddesi) karttır. Bu kimlik belgeleri sınava giriş için geçerli olan ve tanımlanmış belgelerdir. Bunların dışındaki belgeler (sürücü belgesi, mesleki kimlik kartları vb. belgeler) sınava giriş için geçerli belge olarak kabul edilmez.” hükmü, 9.4. “Salon Başkanının Yapacağı İşlemler” başlıklı 21 nci maddesinin birinci fıkrasının
Adayların Salona Alınması başlıklı birinci bendinin, 4 üncü alt bendinde, “Sınavın başlama saatinden önce adayların yüzüne, Sınava Giriş Belgesine, T.C. Nüfus Cüzdanında/
Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartında (veya süresi geçerli pasaportunda/K.K.T.C Kimlik
Belgesine) yer alan fotoğraf ile Salon Aday Yoklama Listesindeki fotoğrafına dikkatlice bakarak adayları tek tek salona alınız. Adayların yanlarında; Madde 5’te belirtilen araçlarla sınav binasına/salonuna girmesine izin vermeyiniz. ÖSYM Başkanlığına daha önceden raporunu bildirmiş ve gerekli izinleri almış olan adayların ilaç ve gıdaları bu kapsam dışındadır.
Sınavın yapıldığı bina içerisinde sınavdan önce, sınav sırasında ve sınavdan sonra belirtilen eşya, araç gereçlerle sınava girmiş adayların sınavı geçersiz sayılır.” 7 nci alt bendinde, “Yerlerine oturan adaylara Sınava Giriş Belgesi ve T.C. Nüfus Cüzdanını/ Türkiye Cumhuriyeti
Kimlik Kartını (veya süresi geçerli pasaport/K.K.T.C Kimlik Belgesi) sıralarının üzerine koymalarını söyleyiniz. Bu belgeleri yanında bulunmayan veya bu belgeleri kurallara uygun olmayan adayları kesinlikle salona almayınız.” düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuranın 18/11/2018 tarihinde uygulanan Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş
Sınavında (ALES/3) gözetmen olarak görevli olduğu … no’lu salonda ikamet izni belgesi ile bir adayı sınav salonuna almasından dolayı Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık
Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 6. maddesinin 3.
fıkrasının (f) bendinde yer alan “İlgili mevzuatta sınav binasına giriş için gerekli olduğu belirtilen belgeleri bulunmayan adayları veya görevlileri sınav binasına almak” fiili kapsamında hakkında uygulanan 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımının kaldırılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
12. Başvuruya konu mevzuat hükümlerine bakıldığında, 26/09/2012 tarihli ve 28423 sayılı
Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Adayların ve Sınav Görevlilerinin Sınav
Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmeliğin 3. maddesinde “Kimlik Belgesi”; üzerinde adayın güncel fotoğrafı bulunan T.C. Kimlik Kartı, Nüfus Cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport ile bu belgelerin dışında sınavın ve sınav yapılacak merkezin özelliğine göre gerektiğinde ÖSYM tarafından geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilebilecek belgeler şeklinde tanımlandığı, 5. maddesinin birinci fıkrasında adayların ÖSYM
Başkanlığınca yapılan sınavlara; Kimlik Belgesi ve ÖSYM sisteminden alacakları fotoğraflı
Sınava Giriş Belgesi ile girecekleri, üzerinde adayın güncel bir fotoğrafı ve T.C. kimlik numarası bulunmayan nüfus cüzdanları ve geçerlik süresi bitmiş pasaportların kabul edilmeyeceği, 11. maddesinin birinci fıkrasında sınav başlamadan önce salon başkanı ve gözetmenlerce adayların Kimlik ve Sınava Giriş Belgelerinin kontrol edileceği, bu iki belge yanında bulunmayan adayın sınav salonuna alınmayacağının düzenlendiği, 6114 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere ÖSYM
Başkanlığı Görevli İşlemleri Sisteminde yayımlanan ve sınav görevlilerinin uyması gereken kuralları düzenleyen ÖSYM Sınav Uygulama Yönergesinin; 8. maddesinin ikinci fıkrasında, sınav kurallarına uymayan sınav görevlilerine ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav
Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge hükümlerine göre işlem yapılacağı,” Adayların Sınava Girebilmeleri İçin Gerekli Belgeler” başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, sınavlara giriş için sadece aşağıdaki kimlik belgelerinin kabul edileceği, belgelerin; T.C. Nüfus Cüzdanı ile Türkiye
Cumhuriyeti Kimlik Kartı, süresi geçerli Pasaport, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Kimlik Kartı, Pembe/Mavi Kart, Geçici Kimlik Belgesi, İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen süresi geçerli Uluslararası Koruma Statü Sahibi Kimlik Belgesi ve
İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından Suriye Uyruklular için verilen Geçici Koruma
Kimlik Belgesi olduğu, bunların dışındaki belgelerin (sürücü belgesi, mesleki kimlik kartları vb. belgeler) sınava giriş için geçerli belge olarak kabul edilmeyeceği, gözetmenlerin görevlerini düzenleyen 6. maddesinin birinci fıkrasında gözetmenin, görevli olduğu salonda salon başkanının verdiği görevleri yerine getirerek her konuda eşgüdüm halinde çalışacağı ve sınavın kurallarına uygun biçimde uygulanmasından sorumlu olduğu, 21.
maddesinin; “Adayların Salona Alınması” başlığı altında, salon görevlilerinin sınavın başlama saatinden önce adayların yüzüne, Sınava Giriş Belgesine, T.C. Nüfus Cüzdanında/Türkiye
Cumhuriyeti Kimlik Kartına (veya süresi geçerli pasaport/K.K.T.C Kimlik Belgesi/PembeMavi Kart/Geçici Kimlik Belgesi/T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen süresi geçerli Uluslararası Koruma Statü Sahibi Kimlik Belgesi/T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen Geçici Koruma Kimlik Belgesi (Suriye Uyruklular için) yer alan fotoğraf ile
Salon Aday Yoklama Listesindeki fotoğrafına dikkatlice bakarak kimliğinden emin oldukları adayları tek tek salona almaları gerektiği, 7. bendinde, salon görevlilerinin yerlerine oturan adaylara Sınava Giriş Belgesi ve T.C. Nüfus Cüzdanını/Türkiye Cumhuriyeti Kimlik
Kartını (veya süresi geçerli pasaport/K.K.T.C Kimlik Belgesi/Pembe-Mavi Kart/Geçici
Kimlik Belgesi/T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen süresi geçerli
Uluslararası Koruma Statü Sahibi Kimlik Belgesi/T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen Geçici Koruma Kimlik Belgesini (Suriye Uyruklular için) sıralarının üzerine koymalarını söylemeleri, bu belgeleri yanında bulunmayan veya bu belgeleri kurallara uygun olmayan adayları kesinlikle salona almamaları gerektiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
13. Ayrıca ÖSYM Başkanlığınca yapılan sınavlarda görev alan sınav görevlilerinin, sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiillerini tanımlayan, uygulanacak yaptırımları düzenleyen ve tebliğ hükmünde olmak üzere ÖSYM Başkanlığı Görevli İşlemleri
Sisteminde yayımlanan ÖSYM Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil
Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönergenin 6. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendinde “İlgili mevzuatta sınav binasına giriş için gerekli olduğu belirtilen belgeleri bulunmayan adayları veya görevlileri sınav binasına almak” fiilinin yaptırımı olarak 12 ay süreyle görev tercih işlemlerinin kapatılması ve görev ihmali uygulandığı andaki görev puanından yüzde 3 oranında düşürülmesinin öngörüldüğü anlaşılmıştır.
14. Somut olaya bakıldığında; 18/11/2018 tarihinde uygulanan ALES/3 sınavında gözetmen olan başvuranın, yabancı uyruklu bir adayı, sınava girebilmek için mevzuatta aranan geçerli kimlik belgelerinden birisi olmaksızın İkametgah İzin Belgesi ile sınava alması sonrasında düzenlenen ÖSYM Temsilcisi Değerlendirme Raporu ve başvuranın imzasının da bulunduğu sınav salon tutanağı da dikkate alınarak Görev İhmalleri Komisyonu tarafından 27/12/2018 tarihinde başvuranın, Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavında (ALES/3)
görevli olduğu … nolu salonda geçerli kimlik belgesi bulunmayan bir adayı (İkamet İzni
Belgesi ile gelen adayı) sınav salonuna aldığının tespit edilmesi nedeniyle hakkında Sınav
Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara
İlişkin Yönergenin 6. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendi kapsamında 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımının uygulandığı görülmüştür.
15. Başvuranın üzerinde soğuk damgalı mühür olan ve İçişleri Bakanlığı tarafından yabancı uyruklu öğrencilere verilen kimlik kartını gösteren bir adayı, bu kimlik kartını bina sınav sorumlusuna ve ÖSYM temsilcisine de göstererek teyit ettirip sınav salonuna almış olduğu iddiasına ilişkin olarak ÖSYM Başkanlığından gelen bilgi ve belgeler ile kamera kayıtları incelenmiş ve öncelikle adayın Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından kendisine verilen
“Türkiye Cumhuriyeti Oturma İzni Belgesi ” ile sınava girdiği, adayın sınav binasına 09.39.55’te geldiği ve bina girişinde kimlik kontrolü yapan bina yedek görevlisince içeri alındığı, sınav salonuna ise 09.42.30’da geldiği, gözetmen olarak görev yapan başvuranın, adayın kimlik belgesini kontrol ettikten sonra adayı oturması için sırasına yönlendirdiği o sırada konuyla ilgili olarak bina sınav sorumlusuna veya ÖSYM temsilcisine bilgi vermediği, ÖSYM temsilcisinin sınav salonuna saat 11.07.43’te geldiği, adayların kimliğini kontrol ettiği sırada ikamet izni belgesi ile sınava giren bir aday bulunduğunu fark ettiği ve durumu salon başkanına söyleyerek adayın kimlik bilgilerini not aldığı ancak idarece ÖSYM temsilcisi tarafından bu durum fark edildiğinde sınav devam etmekte olduğundan sınav düzeninin bozulmaması için adayın sınav salonundan çıkarılmadığı ve durumun salon tutanağına yazıldığı, ÖSYM
Temsilcisi Değerlendirme Raporunda bu hususun açıkça ifade edildiği anlaşılmıştır. Ayrıca idarece geçerli bir kimlik belgesi olmaksızın söz konusu adayın sınava alınmasına sebep olan başvuranla aynı salonda görevli olan salon başkanına ve bina girişinde kimlik kontrolü yapan bina yedek görevlisine de aynı yaptırımın uygulandığı açıklamalarının yapıldığı görülmüştür.
16. Yine gelen bilgi ve belge cevaplarından, yabancı uyruklu adaylar için sınavlarda geçerli kabul edilecek kimlik belgelerinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün 20/11/2017 tarihli ve 51513 sayılı yazısı ile ÖSYM Başkanlığına bildirildiği ve Sınav
Uygulama Yönergesinde düzenlendiği, mezkûr Yönergede açıkça yer aldığı üzere ikamet izni belgesinin, uyruğu fark etmeksizin tüm adaylar için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilmediği, İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi tarafından verilen Geçici Koruma Kimlik
Belgesinin yalnızca Suriye uyruklular için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edildiği, bu nedenle söz konusu aday Suriye uyruklu olsaydı dahi ikamet izni belgesiyle sınava alınmaması gerektiği tespit edilmiştir.
17. Emsal yargı kararlarına bakıldığında; benzer şekilde sınav kurallarına aykırılık teşkil eden fiili nedeniyle Sınav Görevlilerinin Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve
Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin Yönerge hükümleri uyarınca süresiz olarak sınav görevi verilmemesi yaptırımı uygulanan davacı tarafından hakkında tesis edilen işlemin iptali talebiyle açılan davada yargılamayı yapan Ankara 11. İdare Mahkemesinin 04/01/2019 tarihli ve 2018/405 E, 2019/24 K. sayılı kararında “6114 sayılı Kanunun 8/3 maddesinde davalı idareye verilen yetki ve görevler kapsamında tesis edilen davacıya süresiz olarak sınav görevi verilmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.” gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
18. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; dosya kapsamı, söz konusu kamera kayıtları, başvuranın imzasının bulunduğu sınav salon tutanağı da dikkate alınarak ilgili mevzuat hükümleri ve emsal yargı kararları doğrultusunda başvurana ilgili mevzuatta belirtilen geçerli kimlik belgesi olmayan bir adayı sınav salonuna almasından dolayı Sınav Görevlilerinin
Sınav Kurallarına Aykırılık Teşkil Eden Fiilleri ve Uygulanacak Yaptırımlara İlişkin
Yönergenin 6. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendinde yer alan “İlgili mevzuatta sınav binasına giriş için gerekli olduğu belirtilen belgeleri bulunmayan adayları veya görevlileri sınav binasına almak” fiili kapsamında uygulanan 12 ay sınav görevi verilmemesi ve görev puanının yüzde 3 oranında azaltılması yaptırımına ilişkin tesis edilen ÖSYM Başkanlığı işleminde hukuka ve hakkaniyet ölçütlerine aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “Kararların gerekçeli olması ve “Makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve Ölçme,Seçme ve Yerleştime Merkezi Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi